George Orwell waarschuwde voor het gevaar van ‘the gramophone mind’ – de eindeloze herhaling van heersende opvattingen. De Britse schrijver had in 1945 grote moeite een uitgever te vinden voor Animal Farm: deze satirische roman zou in oorlogstijd ‘aanstootgevend’ zijn voor Stalin, de leider van de Sovjet-Unie, en diens sympathisanten in het westen. In The Freedom of the Press merkte Orwell op: ‘Unpopular ideas can be silenced, and inconvenient facts kept dark, without the need for any official ban.

In onze tijd pleiten politici voor het inperken of reguleren van media-uitingen en debat – met als argument het ‘hogere belang’ van het beschermen van de democratie tegen misleidende of gevaarlijke opvattingen. Van hogerhand klinken argumenten als ‘in tijden van populisme heeft de pers een verantwoordelijkheid om …’, ‘door het gevaar van de pandemie kunnen we niet meer toestaan dat…’ of ‘de vijand verspreidt desinformatie …’.  

De kiezer als tegenstander

De Duitse Rijkskanselier Otto von Bismarck probeerde in de jaren tachtig van de 19^e eeuw de electorale opmars van de socialisten te bestrijden via een ‘Sozialistengesetz’ dat publicaties, verenigingen en bijeenkomsten verbood.

De IJzeren Kanselier had angstvisioenen die westerse regeringen van nu zouden herkennen. Huiver voor mobilisatie van de ontevreden massa via de stembus (‘de kiezer is op drift’ verzuchten veel media), achterdocht over inmenging door buitenlandse machten en subversieve bewegingen (‘statelijke actoren’ en ‘anti-overheidsextremisten’ in het veiligheidsjargon van nu) én noodkreten tot solidariteit van Europese machthebbers onderling tegenover opstandige burgers (zie hoe politici als Guy Verhofstadt en Frans Timmermans de Europese bestuurslaag liefst inzetten als stuwdam tegen wat zij zien als grillen van het electoraat).

Binnen Nederlandse regeringspartijen klinkt al het sentiment door dat media en debat (en zelfs invloed via de stembus) liefst het exclusieve domein dienen te zijn van ‘nette mensen’. Dat is precies het standpunt van 19^e eeuwse conservatieven en reactionairen. Wie in dat spoor denkt gaat vanzelf vinden dat kritiek op ‘nette’ politici neerkomt op ‘lèse-majesté’.

Minister Hugo de Jonge haalde wild uit (‘wat zou het helpen als dit soort kwaadaardigheid geen podium zou krijgen’) na een column van Marianne Zwagerman van 26 mei in De Telegraaf met de titel ‘de uittocht van de Kaag-elite is begonnen’. Ook Twitter-eigenaar Elon Musk wekt met provocerende uitspraken (‘My pronouns are: prosecute/Fauci’) regelmatig de toorn op van westerse regeringen.

De stem van de autoriteiten

De observatie van de Franse filosoof Michel Foucault (1926-1984) dat machthebbers in elk tijdperk een ‘waarheidsregime’ (régime de vérité) construeren is hoogst actueel.  Rond Corona, de oorlog in Oekraïne en zelfs rond een nationaal probleem als stikstofdepositie klinkt de stem van de autoriteiten én hun ‘producenten van de waarheid’ in instituties, wetenschap en media alsmaar dwingender. In zo’n klimaat is durf nodig om met een afwijkend standpunt – hoe beschaafd verwoord ook – te komen.

Instructief waren de reacties op een petitie met een oproep tot onderhandelen met Rusland over een wapenstilstand, mede ondertekend door oud-PvdA minister Hedy d’Ancona, voormalige president van De Nederlandse Bank Nout Wellink, Volkskrant-columnist Bert Wagendorp en wetenschappers en (oud-) journalisten uit klassiek linkse hoek.

Aantijgingen waren hun deel, waaronder ‘objectief dienstbaar aan Poetin’ (dixit NRC-columnist en voormalig PSP-bestuurslid Hubert Smeets ) en ‘vileine Pro-Poetin propaganda’ (volgens de hoofdredacteur van het uiterst linkse Socialisme.nu.

Nut van tegenspraak

Medeondertekenaar en oud-diplomaat Nikolaos van Dam trok in een interview met NRC een parallel met de situatie in 2012 in Syrië, toen het westen niet wilde onderhandelen met de dictator Assad: ‘Vervolgens kregen we vijfhonderdduizend doden en werd er alsnog onderhandeld. Assad zit er nog steeds.’

Men kan lachen om de naïviteit van pacifisten tegenover een dictator op oorlogspad als Poetin, of blij zijn dat onze tijd geen equivalent kent van de drammerige linkse vredesbeweging van de jaren tachtig van de 20^ste eeuw. Maar stel dat Washington zou willen proberen de Nederlandse regering te overreden om na F16’s ook Nederlandse militairen naar Oekraïne te sturen: welke stem met enige maatschappelijke autoriteit zou dan tegengas durven te geven?

Verdedigen

Op 26 mei 2023 stelde debatcentrum De Balie midden in Amsterdam een uitgebrande Russische tank tentoon. In de woorden van de speechende burgemeester Femke Halsema: ‘De tank herinnert ons eraan dat we democratie elke dag moeten verdedigen’. Directeur Yoeri Albrecht kreeg van een medewerker van het extreemlinkse online platform Left Laser steeds opnieuw de vraag ‘heeft u financiering vanuit de NAVO? Albrecht trok uiteindelijk uit frustratie de microfoon uit handen van de vragensteller en bleef herhalen dat de vragensteller ‘een dictator verdedigde’ en daarom geen recht van spreken had.

Als vanzelfsprekend gaan we er van uit dat onze eigen democratische waarden en vrijheden ongeschonden uit de strijd gaan komen. Zou een onthullend en kritisch boek over de Oekraïense president Zelenski, of over financiële belangen in Washington achter het conflict, in 2023 een uitgever vinden – of zou het te aanstootgevend zijn?

Ballingen en dissidenten

Hannah Arend, zelf in 1933 gevlucht uit Nazi-Duitsland, besprak in The Origins of Totalitarianism de paradox van grenzen: ze houden soms vluchtelingen tegen, maar geven tegelijk politieke ballingen en intellectuele dwarsliggers de kans in buurlanden een veilige haven te zoeken. In het ‘geglobaliseerde westen’ – dat zich mentaal én geografisch over de wereld uitstrekt van Hawaï tot Kiev tot Nieuw-Zeeland – kunnen in eigen land controversiële stemmen steeds minder rekenen op clementie van andere regeringen. Zo ontstaan ‘eeuwige dissidenten’, die verstoken blijven van uitgevers, platforms, lezingen of gastdocentschappen.

In London ondervroeg de Britse antiterreurpolitie op 18 april 2023 een medewerker van de linkse Franse uitgever Éditions la Fabrique over de ‘anti-regeringsopvattingen’ van zijn auteurs. De Amerikaanse veteraan-onderzoeksjournalist Seymour Hersh moest noodgedwongen overgaan tot zelfpublicatie op Substack van zijn artikel van 8 februari 2023 dat stelde dat de Amerikaanse regering verantwoordelijk was voor het opblazen van de Nordstream-pijpleidingen. Westerse autoriteiten gaven geen inhoudelijke weerlegging maar schilderden Hersh af als een geestelijk verwarde oude man.

Zwarte schapen

Nadat klokkenluider Edward Snowden en hacker-journalist Julian Assange (oprichter van onderzoekplatform Wikileaks) pijnlijke onthullingen deden over afluisterpraktijken van het Amerikaanse militaire- en veiligheidsapparaat konden ze hooguit proberen te vluchten naar Ecuador.

Oud CIA-directeur Mike Pompeo noemde Wikileaks ‘een vijandige inlichtingendienst’. Assange wacht in een Britse anti-terreur gevangenis een jarenlang voortslepende uitleveringsprocedure af, onder goedkeurend oog van Europese regeringen en zonder veel protest van westerse media die hem tot 2016 nog regelmatig als bron opvoerden.

Onderzoekscollectief Bellingcat, waar Yoeri Albrecht een bestuursfunctie bekleedt, geniet juist een gerieflijke positie binnen het ecosysteem van inlichtingendiensten en het defensieapparaat – waarmee het qua timing en inhoud van zijn berichtgeving vaak synchroon loopt. 

Eurocommissaris Thierry Breton dreigde onlangs Twitter te weren van het territorium van de Europese Unie indien eigenaar Elon Musk zich niet houdt aan het desinformatiebeleid van de EU, waar andere social media bedrijven als Meta en Google zich ‘vrijwillig’ aan conformeren. Michel Foucault zei vlak voor zijn dood nog dat niets gevaarlijker is dan een politiek systeem dat de waarheid voorschrijft.  

Coen de Jong is auteur van de boeken Dwingeland (2021) en Wokeland (2022). Deze boeken zijn overal verkrijgbaar, onder meer in de winkel van Wynia’s Week.

De onafhankelijke berichtgeving van Wynia’s Week wordt mogelijk gemaakt door de lezers, kijkers en andere donateurs. Doet u al mee? Hartelijk dank!

Het bericht Censuur en zelfcensuur worden steeds normaler verscheen eerst op Wynia's Week.

De erfgenamen van Roald Dahl – de familie – hebben de rechten op zijn werk ondergebracht in ‘The Roald Dahl Story Company’, die anderhalf jaar geleden voor naar schatting 500 miljoen dollar werd verkocht aan het Amerikaanse mediaplatform Netflix, dat ook in Nederland veel klanten heeft. Bij die gelegenheid kondigde Netflix al aan, het werk van Dahl in de breedste zin te gaan exploiteren: film, tv, games, consumentenproducten ‘en meer’. Netflix wilde ‘deze tijdloze verhalen’ naar ‘more audiences’ brengen ‘in nieuwe formats’.

Kwetsend? Beledigend?

Dat had een teken aan de wand kunnen zijn. Netflix had al een reputatie als verspreider van het ‘woke’ gedachtengoed, waarin alles dat beledigend of kwetsend zou kunnen zijn, vooral voor groepen die als kwetsbaar en/of als slachtoffer worden beschouwd, moet worden geweerd. Het gaat dan niet alleen om nazaten van Afro-Amerikaanse slaven, maar eigenlijk om alle etnische, raciale of culturele en geslachtelijke minderheden, blanke westerse mannen uitgezonderd.

Als onderdeel van deze agenda worden ‘sensitivity readers’ aangesteld, hedendaagse censors, die teksten en beelden zodanig vervangen en aanvullen dat ze worden ontdaan van alles dat voor genoemde kwetsbare groepen beledigend of kwetsend zou kunnen zijn. De censors zelf dienen ook uit dergelijke ‘gevoelige’ groepen afkomstig te zijn.

Dit is precies wat de Britse uitgever nu met het werk van Roald Dahl gedaan heeft – zonder twijfel op initiatief, met medeweten of in overleg met de Amerikaanse Netflix-bazen.

Particuliere censuur

In lijn met de hele woke-golf die sinds enkele jaren over de westerse wereld spoelt zijn er door de uitgever honderden veranderingen aangebracht in de boeken van Dahl. Mensen mochten niet meer dik, lelijk of gigantisch zijn, het dragen van een pruik werd van een positieve aanbeveling voorzien, her en der werden ‘genderneutrale’ aanpassingen doorgevoerd. De op het eerste gezicht misschien kleine aanpassingen zijn niettemin fundamentele ingrepen in het karakter van het werk van Dahl.

Er kan niet genoeg worden gewaarschuwd voor dergelijke particuliere censuur, die overigens niet op zichzelf staat. In het geval-Dahl lijkt het gedreven door de behoefte aan optimale exploitatie in samenhang met omarming van de woke-ideologie. Maar in veel westerse landen, Nederland zeker niet uitgezonderd, doet de overheid daar hard aan mee, door het instellen van wetten, regels en subsidieprotocollen die ogenschijnlijk uit de lucht komen vallen en waar nooit een echt maatschappelijk debat en al helemaal nooit een verkiezingsdebat over is gevoerd.

Keert de wal het schip?

Het enige goede nieuws is, dat de woke-ideologie met het bijbehorende censorschap in Nederland nu in zoverre op verzet stuit, dat het niet populair is bij de bevolking (die ook nooit iets is gevraagd). De politieke partij die het woke-gedachtengoed bij uitstek uitdraagt, Bij1, heeft slechts 1 Kamerzetel en staat niet op winst.

De regeringspartij die bij uitstek verantwoordelijk is voor de verspreiding van woke-regels is D66 en die staat op verlies. ‘Woke’ tv-programma’s, radioprogramma’s en dito theatervoorstellingen en museale exposities: er wordt niet of nauwelijks gekeken, geluisterd en bezocht. In de taal van de tijdgeest: woke is een #fail.

Dat is inmiddels ook tot Netflix doorgedrongen. Nadat Netflix eerder vooropliep in het verspreiden van het woke-geloof – onder meer door overdreven en ongeloofwaardige multiculturaliteit – kwam het mediabedrijf daar vorig jaar op terug. Dat was niet vrijwillig: de klandizie liep snel achteruit.

Dat leidde tot een interessante bijstelling van de interne richtlijnen. Nu heette het dat Netflix met ‘verschillende smaken en standpunten’ van de kijkers rekening wilde houden, ook als die door sommigen als ‘provocatief’ beschouwd konden worden.

Netflix zei nu ‘de artistieke vrijheid’ in stand te willen houden – ‘dat is beter dan te censureren en bepaalde stemmen in de kiem te smoren’. Wie zich daar niet in herkende moest maar elders werk gaan zoeken, aldus de leiding van Netflix. Voor de kinderboeken van Roald Dahl kwam de herziene richtlijn van Netflix kennelijk te laat.

‘Dwingeland’ en ‘Wokeland’

Bij Uitgeverij Blauwburgwal – het zusje van Wynia’s Week – verschenen kort na elkaar de boeken ‘Dwingeland’ en – heel recent – ‘Wokeland’ van schrijver Coen de Jong. In de casus-Dahl en aanverwante zaken komt de inhoud van die boeken treffend samen.

Schrijver Coen de Jong, geïnterviewd door het Algemeen Dagblad, zei meteen aan de roman ‘1984’ van George Orwell te moeten denken toen hij hoorde over de ingrepen in de boeken van Dahl. ‘Bij Dahl wordt iets aangepast aan de ideologie van het heden. Precies zoals Orwell het beschrijft.’

Verder: ‘De Jong begrijpt het, wanneer oud taalgebruik wordt herschreven, omdat sommige mensen het misschien niet meer begrijpen. ‘Maar dit is anders: het gaat over dik. Of lelijk. Dat maakt het zo raar. Je kan wel willen dat niemand die woorden nog gebruikt, maar in de praktijk doen mensen dat wel.’’

‘Orwell meets woke’

Nog kwalijker vindt De Jong het, dat het werk van Dahl fundamenteel verandert, zegt hij in het AD. ‘Als je iets uit een boek wilt halen, moet je dat heel spaarzaam doen en goed uitleggen waarom je het doet, bijvoorbeeld omdat het als racisme wordt gezien. Bij Roald Dahl wordt nu op ideologische gronden gesneden in het verhaal. Daardoor verandert de essentie van het boek en wat de schrijver ermee bedoelde.’

Pikant is dat Coen de Jong, nota bene met zijn boek ‘Wokeland’ ook zelf te maken kreeg met een vorm van particuliere censuur, namelijk door online-winkel bol.com. De grootste boekhandelaar van Nederland bleek zonder enig onderzoek en puur op basis van – onbekende – algoritmes De Jongs nieuwste boek van een waarschuwing te hebben voorzien.

‘Wokeland’ bevat volgens bol.com ‘mogelijk grof taalgebruik en/of de weergave van een racistische behandeling van mensen of culturen’. Die waarschuwing is volstrekt uit de lucht gegrepen, maar bol.com heeft de waarschuwing tot dusver niet ingetrokken. Verzoeken van de uitgever aan bol.com om opheldering bleven tot dusver onbeantwoord.

De boeken van Coen de Jong zijn overal te koop, onder meer in de winkel van Wynia’s Week. ‘Dwingeland’ vindt u HIER  en ‘Wokeland’ vindt u HIER.

Het bericht De affaire-Roald Dahl laat zien: geen enkel tijdloos boek is veilig voor de tijdgeest verscheen eerst op Wynia's Week.

Kunst kan kwetsend zijn

Kunst heeft meerdere functies en gevolgen. Het kan schoonheid uitstralen, gemaakt worden om iets zo realistisch mogelijk na te maken, om gevoel over te brengen of een idee van de kunstenaar, het kan een verhaal – al dan niet historisch – vertellen en het kan aanzetten tot nadenken. Kunst kan ook kwetsen. Die kwetsing kan de intentie van de artiest zijn geweest, maar dat hoeft niet. Zoals Coen de Jong schrijft in zijn nieuwe boek Wokeland wordt kunst die voorheen werd gewaardeerd, nu gezien als seksistisch, homofoob of racistisch.

Bij kunst die als kwetsend wordt ervaren, kan worden gedacht aan cartoons van de profeet Mohammed of schilderijen waarop uitingen van de slavernij te zien zijn. Hoewel dergelijke kunst doorgaans niet meer leidt tot strafrechtelijke onderzoeken werd Gregorius Nekschot in 2008 nog aangehouden voor het tekenen van een Mohammedcartoon.

Tegenwoordig wordt kunst die als kwetsend wordt ervaren regelmatig verwijderd of verplaatst naar een andere locatie. Zo werd op de Universiteit Leiden een schilderij met daarop vier rokende mannen – het college van bestuur uit de 1970’s – weggehaald, omdat een vrouwelijke promovenda vond dat zo’n college met alleen mannen een verkeerd signaal afgeeft.

Ongemakkelijk verleden

In november 2022 besloot de directie van The Welcome Collection, het Britse museum over internationale geneeskunde, om het museum tijdelijk te sluiten. De collectie bestaat uit ‘een miljoen voorwerpen, boeken en kunststukken die te maken hebben met geneeskunde wereldwijd’. Het museum vindt de eigen collectie discriminerend van aard. Volgens de directie worden niet-blanke mensen of mensen met lichamelijke afwijkingen ‘neergezet als exotisch, gemarginaliseerd en uitgebuit, of zelfs volledig over het hoofd gezien’. Een schilderij waarop te zien is hoe een blanke arts, gesteund door Jezus, een kind met donkere huidskleur helpt, wordt nu gezien als ‘racistisch stereotyperend’.

Aanstoot gegeven door naaktheid

Ook afbeeldingen van naakte mensen moeten het vaak ontgelden. In april 2022 werd de opdracht gegeven om een beeld van een naakte borstvoeding gevende vrouw te verwijderen uit het Martini Ziekenhuis in Groningen. In november 2022 werd besloten dat schilderijen van topless vrouwen moesten worden verwijderd uit het gemeentehuis in Purmerend. Na een storm van kritiek werd dat besluit ongedaan gemaakt.

Bekladdingen

Dat de culturele waarde van kunst minder wordt gewaardeerd dan het aanpakken van hedendaagse problemen wordt nog duidelijker wanneer het gaat om klimaatactivisme. Zoals RTL Nieuws schrijft: ‘Het ene na het andere doek wordt door activisten aangevallen.’

Perzikboom in Bloei van Van Gogh werd het slachtoffer van een blik tomatensoep, aangezien het landschap dat is afgebeeld zou veranderen door klimaatverandering. Zijn werk Zonnebloemen werd ook met soep overgoten. Vaak leiden zulke bekladdingen niet tot schade omdat er een glasplaat voor het schilderij zit, maar soms helaas wel. 

Soms gaat het echter nog verder dan bekladdingen. Een activist plakte zijn hoofd vast aan het Meisje met de Parel van Johannes Vermeer, waarna er ook soep overheen werd gegooid. Zijn motivatie? Hij vroeg omstanders: ‘Hoe voelt het om iets moois voor je ogen verwoest te zien worden?’ In zijn ogen gebeurt dat nu met de wereld. Het was voor de activist een rechtvaardiging voor de potentiële vernieling van cultureel erfgoed.

De directeur van de Museumvereniging wijst erop dat door bekladdingen wel regelmatig schade aan de oude schilderijlijsten ontstaat. Daarnaast geldt dat een schilderij ‘na zo’n actie uit de lijst [moet] worden gehaald, en met alle handelingen die je doet met zo’n schilderij breng je schade toe.’

Strijdtoneel

Door middel van kunst kan de artiest zich afzetten tegen de maatschappij. De kunstenaar kan problemen aan de kaak stellen, kan rebelleren, en kan mensen ergens over laten nadenken en praten. Maar waarom vindt er zoveel activisme plaats tegen of omtrent kunst? Waarom is de kunstwereld een strijdtoneel van wokisme geworden?

In de eerste plaats geldt dat kunst als kwetsend kan worden ervaren. Bij klassieke kunst is dat al gauw het geval. Staan er alleen blanke mensen op een schilderij? Weg ermee. Staan er alleen mannen op het schilderij? Ook weg. Worden andere volken als primitief, arm of minder ontwikkeld afgebeeld? Weg! Daarmee is de kunstwereld uiterst vatbaar voor woke-activisme.

Een veilige taal voor de kunst

Maar in de tweede plaats draagt deze sector daar ook zelf aan bij. Zoals Coen de Jong in Wokeland stelt heeft de sector in 2021 een handreiking opgesteld met de titel Waarden voor een Nieuwe Taal. Een veilige, inclusieve en toegankelijke taal voor iedereen in de kunst- en cultuursector. De Jong: ‘De handreiking waarschuwt tegen kwetsing en stereotypering en voor praktijken als misgendering, othering en pinkwashing, die blijkbaar wijdverbreid zijn in de vaderlandse kunst- en cultuurwereld.’

De huidige acties in de kunstwereld mogen niet gaan lijken op beeldenstormen of boekverbrandingen. De kunstsector moet zich daarom verdedigen tegen acties door het wokisme. Wokisten kunnen zelf woke-kunst maken in plaats van bestaande kunst te vernielen of te laten verwijderen. Maar radicaal activisme kan de kunstsector niet tolereren.

Wynia’s Week is er twee keer per week, 104 keer per jaar. Er zijn geen betaalmuren, iedereen kan alles lezen, kijken en luisteren. Dat wordt mogelijk gemaakt door de donateurs, groot en klein. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Woke-acties tegen kunst zijn ontoelaatbaar verscheen eerst op Wynia's Week.

Daarover gaat het nieuwe boek ‘WOKELAND. Hoe een radicale voorhoede vat kreeg op de samenleving’ van schrijver Coen de Jong. Het boek is sinds vrijdag 25 november overal verkrijgbaar, zoals HIER.

Veel lawaai en volgzame media

De werkwijze van de radicale woke-voorhoede is helemaal conform de handleiding ‘Rules for radicals’ van beroepsactivist Saul Alinsky uit de jaren ’70. Deze groepen maken veel lawaai, bespelen de media als een piano en beschuldigen personen met macht zoals premier Mark Rutte van (‘systemisch’) racisme. En ze spelen in op het latente schuldgevoel van met name de progressieve hoogopgeleide blanke Nederlander in bestuurlijke functies – zowel over de eigen huidskleur als over het koloniale verleden van Nederland.

En het werkt: hun gedachtegoed vond gretig aftrek bij politici van met name GroenLinks en D66, die het vervolgens op lieten nemen in het beleid van het vorige en het huidige kabinet-Rutte. Woke en de bijbehorende obsessie met ‘Diversiteit en Inclusiviteit’ is onder de kiezers – de Nederlandse burgers, de Nederlandse consumenten ook – overigens niet heel populair: her en der is al te zien dat de wal het schip keert. ‘Wokeland’ geeft daar voorbeelden van.

‘Eindelijk een allesomvattend standaardwerk over de woke-waanzin die politiek, overheid, media en universiteiten in een wurggreep houdt. Coen de Jong fileert in deze pageturner alle mogelijke uitwassen en symptomen van deze uit de VS overgewaaide pandemie’ (Arthur van Amerongen in HP/De Tijd).

Excuses slavernijverleden: ons kent ons

De regering heeft nu aangekondigd op 19 december 2022 excuses te gaan aanbieden voor het slavernijverleden van Nederland. De excuses door het kabinet RutteVier kwamen tot stand onder druk van D66 en de ChristenUnie. D66-minister Kajsa Ollongren liet in 2020, vlak na demonstraties tegen racisme na de dood van de Amerikaan George Floyd, het Adviescollege Dialooggroep Slavernijverleden onderzoek doen naar de kwestie van excuses. Coen de Jong beschrijft de gang van zaken in ‘Wokeland’.

De ‘Dialooggroep’, met daarin oud-PvdA-er Dagmar Oudshoorn, ex-voetballer Edgar Davids en rapper Typhoon, sprak vrijwel uitsluitend met belangengroepen van Caribische Nederlanders en concludeerde dat excuses hoogst noodzakelijk waren. Ook moest er 200 miljoen komen voor een Bewustwordingsfonds, uit te geven door dezelfde belangengroepen waar de Dialooggroep mee had gesproken. Minister Ollongren nam alle adviezen over. Belangengroepen als The Black Archives en het Nederlands Platform Slavernijverleden schroeven intussen de eisen tot herstelbetalingen verder op.

Het draagvlak voor nationale excuses is het grootst in Den Haag en in Hilversum bij de NPO. I&O Research onderzocht in januari 2021 hoe Nederlanders denken over excuses voor het slavernijverleden. Slechts één op drie (31 procent) van de autochtone Nederlanders vond dat Nederland als land excuses moet maken, tegen 70 procent van de Surinaams-Antilliaanse Nederlanders. 61 procent van de autochtone Nederlanders vond dat je geen excuses voor de acties van vorige generaties kunt maken.

Gloria Wekker: witte (on)schuld

Een centrale rol in ‘Wokeland’ is weggelegd voor emeritus hoogleraar Gloria Wekker. Zij schreef het boek ‘Witte onschuld’, dat dienst doet als handleiding voor woke-Nederland. Kernpunt is dat Nederland institutioneel racistisch is, alle blanke Nederlanders hebben ‘wit privilege’ en mensen van kleur zijn slachtoffer van onderdrukking, wat rechtstreeks is te herleiden tot de slavernij. Deze ‘witte schuld’ kan nooit worden afgelost, maar de geprivilegieerden moeten wel permanent luisteren en plaatsmaken.

Premier Mark Rutte sprak eerst nog badinerend van ‘sociologenjargon’, maar in enkele jaren kreeg de woke voorhoede de VVD-premier zo ver dat hij én het bestaan van institutioneel racisme erkende én BlackLivesMatter Nederland en KOZP op het Catshuis ontving. Het kabinet RutteDrie stelde in 2021 oud-PvdA wethouder Rabin Baldewsing aan als Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme, die direct met de actiegroepen aan tafel ging en een groot deel van hun agenda (samengevat in het Zwart Manifest) overschreef.

Ondertussen op het Mediapark…

De publieke omroep liep onder (de vorige) bestuursvoorzitter Shula Rijxman en directeur Frans Klein – nu ‘tijdelijk’ uit functie – voorop in het verspreiden van de woke boodschap. Het tv-programma De Wereld Draait Door – met de gevallen presentator Matthijs van Nieuwkerk – gaf royaal een podium aan woke-activisten als BIJ1-politica Sylvana Simons en rapper Akwasi, die carrière maakte als omroepbestuurder van omroep ZWART, ondanks dat hij in 2020 tijdens een interview een journalist van de EO fysiek bedreigde.

Omroepen als BNNVARA lopen met de talkshow Khalid & Sophie voorop in inclusief en divers zijn, waarbij andere standpunten steeds vaker ongewenst en verdacht zijn. Oud-PvdA politica Amma Asante – inmiddels lid van BIJ1 – is de nieuwe voorzitter van het Commissariaat voor de Media, dat moet oordelen over de nieuwe omroepen ZWART en Ongehoord Nederland.

De nieuwe NPO-bestuursvoorzitter Frederieke Leeflang bevestigde na haar aantreden op een diversiteitscongres – dat Coen de Jong hilarisch beschrijft – het grote belang dat de NPO hecht aan diversiteit en ‘een stem geven’ aan achtergestelde groepen ‘mensen van kleur’. In de programmering is sindsdien ruim aandacht voor ‘woke’ onderwerpen, al zijn de kijkcijfers van die programma’s meestal dramatisch.

Hoofddoeken bij de politie

De korpsleiding van de Nationale Politie zet zwaar in op inclusiviteit en diversiteit, terwijl tegelijkertijd actiegroepen als Controle Alt Delete de politie op de hielen zitten over (al dan niet vermeend) etnisch profileren.

Achter de schermen werkt een lobby van islamitische organisaties als DENK en Nida – en internationaal de Moslimbroederschap – aan het doordrammen van het recht van vrouwelijke politieagenten om bij het politie-uniform de hoofddoek te mogen dragen. Deze lobby heeft steun uit onverwachte hoek, namelijk van leden van de korpsleiding als Pieter-Jaap Aalbersberg (inmiddels Nationaal Coördinator Terrorisme en Veiligheid) en Martin Sitalsing. Ook Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme, Rabin Baldewsing, riep in 2022 op tot de hoofddoek bij de politie.

Minister van Justitie Dilan Yesilgoz – geen fan van ’woke’ – verklaarde onlangs mordicus tegen dit plan te zijn, maar politieke partijen als GroenLinks en D66 lopen er warm voor en die partijen schrijven in dit opzicht in hoge mate premier Mark Rutte de wet voor.

Piet als breekijzer

Zwarte Piet is de aanjager van de Nederlandse versie van de woke-golf, zoals die in ‘Wokeland’ wordt beschreven. Ook in 2022 blijft de controverse over de figuur van Zwarte Piet de gemoederen verhitten. Dankzij het activistische theater van Quinsy Gario, Jerry Afriyie en Sylvana Simons van politieke partij BIJ1 zien veel Nederlandse politici, bestuurders, NPO-presentatoren en Bekende Nederlanders zichzelf met terugwerkende kracht als schuldig aan een racistische traditie.

De Zwarte Piet-traditie zou symbool staan voor de slavernij en dus racistisch zijn, een standpunt dat ook onderzoeksinstellingen als het Meertens Instituut en het KIEM actief uitdragen. Aanwijzingen voor het tegendeel worden van tafel geveegd, media als de NPO zijn vrijwel uitsluitend geïnteresseerd in de standpunten van Kick Out Zwarte Piet en van documentairemaakster Sunny Bergman.

Overal racisme

KOZP is onderdeel van een beweging van actiegroepen die overal – van de politie tot universiteiten – ‘institutioneel racisme’ ontwaren. De fictieve figuur Zwarte Piet was het breekijzer, een instrument om bij Nederlandse bestuurders schaamte op te wekken en ze tot concessies te bewegen.

Vicepremier Lodewijk Asscher van de PvdA nam in 2015 namens RutteTwee openlijk afstand van de Zwarte Piet-traditie, een keerpunt in het debat. Al te vriendelijk is het activisme niet: rapper Akwasi beloofde op 1 juni 2020 op de Dam een Zwarte Piet ‘in het gezicht te schoppen’. Burgemeesters van de grote steden gingen om en legden de verandering van bovenaf op.

Alleen ‘populistisch-rechts’ in Nederland plus een enkele lokale actiegroep verdedigt nog openlijk de Zwarte Piet-traditie, met als effect dat steeds meer Nederlanders zich er in het openbaar van afkeren – mede ‘omdat het moet’. De hele Sinterklaastraditie lijdt overigens mee.

Desondanks bleek in 2021 uit een peiling van EenVandaag dat 56 procent van de Nederlanders nog steeds niet het uiterlijk van de traditionele Zwarte Piet wilde aanpassen, tegen één derde van de respondenten die dat wél wilde. Slechts 17 procent van de ondervraagden vond Zwarte Piet een racistisch fenomeen, 78 procent vond van niet. Het illustreert wat Coen de Jong in ‘Wokeland’ beschrijft: je hebt maar weinigen nodig om Nederland om te buigen – op voorwaarde dat de top van het land vooropgaat in buigen.

Wokeland Hoe een radicale voorhoede vat kreeg op de samenleving van Coen de Jong is een uitgave van Uitgeverij Blauwburgwal, omvat 242 pagina’s en is overal verkrijgbaar, zoals HIER. Het boek kost 22,50 – inclusief verzendkosten.

Het bericht ‘Eindelijk het standaardwerk over de woke-waanzin die alles in een wurggreep houdt’ verscheen eerst op Wynia's Week.