COP29.

Naar verwachting zullen zo’n 50.000 mensen aan deze wereldwijde jamboree van de internationale klimaatbeweging deelnemen: regeringsleiders, klimaatministers, vertegenwoordigers van de fossiele en groene industrie, klimaatdiplomaten, parlementariërs, beleidsmakers, klimaatwetenschappers, vertegenwoordigers van klimaatdenktanks en klimaat-ngo’s en natuurlijk de onvermijdelijke klimaatactivisten.

Nederland zal in Bakoe vertegenwoordigd worden door een kabinetsdelegatie bestaande uit minister-president Dick Schoof (voor de ceremoniële toespraak en het galadiner voor wereldleiders), de minister van Klimaat en Groene Groei Sophie Hermans (voor het bewaken van de Nederlandse klimaatbelangen), en de staatsecretarissen Chris Jansen (Openbaar Vervoer en Milieu) en Vincent Karremans (Jeugd, Preventie en Sport), die zullen deelnemen aan voor hen relevante workshops. Hermans zal samen met de andere EU-klimaatministers deel uitmaken van het onderhandelingsteam van EU-klimaatcommissaris Wopke Hoekstra.

Meer geld van rijke landen

Waarover gaat het straks in Bakoe? Natuurlijk over geld, een steeds terugkerend en controversieel thema bij de VN-klimaatconferenties. De strijd tegen en de gevolgen van klimaatverandering kosten nu eenmaal heel veel geld. En als het aan de arme landen ligt, moeten de rijke landen – de veroorzakers van het probleem – opdraaien voor de kosten.

Dit jaar is aan de orde een verhoging van de jaarlijkse bijdragen aan het Green Climate Fund, het fonds waaruit klimaatprojecten in de arme landen worden betaald en dat tot nu toe gevuld werd door de rijke landen à raison van 100 miljard dollar per jaar. Dat bedrag moet op zijn minst met een factor tien omhoog, vinden de arme landen. Maar China, de een na grootste economie in de wereld en de grootste CO2-uitstoter, weigert categorisch aan het fonds bij te dragen, tot groot ongenoegen van de rijke G7-landen.

Daarnaast zullen de deelnemende landen weer een groot aantal oude initiatieven bestendigen en nieuwe lanceren. Bijvoorbeeld het methaan-initiatief van de VS, gelanceerd door de oud VS-klimaatgezant John Kerry op de COP26 in Glasgow (2021) met het doel de uitstoot van het broeikasgas methaan extra aan te pakken. Tijdens de COP28 in Dubai vorig jaar heeft de toenmalige Nederlandse klimaatminister Rob Jetten het voortouw genomen voor de vorming van een coalitie om een einde te maken aan fossiele subsidies. Daar zal volgens plan de huidige minister Hermans in Bakoe een vervolg aan geven.

Maar het alles overstijgende centrale hoofdthema van COP29 zal zijn ‘het levend houden van de opwarmingsgrens van anderhalve graad Celsius’ (‘Our fixed objective’). Die grens dreigt binnen niet al te lange tijd te worden overschreden en dat zal desastreuze gevolgen hebben voor het ‘voortbestaan van de mensheid’, als we de secretaris-generaal van de VN, de Portugese sociaaldemocraat António Guterres, moeten geloven.

Kortom, grote paniek in Bakoe. Het is de morele plicht van de mensheid om onder de anderhalve graad te blijven, zo schrijft het Azerbeidzjaanse Presidium van COP29 op de website van de conferentie. In Bakoe zal alles op alles worden gezet om het dreigende onheil af te wenden.

Hoe zit het ook al weer met die anderhalve graad? In het Akkoord van Parijs van 2015 is afgesproken de opwarming van de aarde te beperken tot ruim onder de twee graden en als het even kan tot onder de anderhalve graad, gerekend ten opzichte van het niveau van voor de industriële periode. Tot 2015 gold de Merkel-norm van maximaal twee graden, genoemd naar de voormalige Duitse bondskanselier die daarvan een warm pleitbezorger was. De aangescherpte Parijse opwarmingsgrenzen zijn het resultaat van een politiek onderhandelingsproces en hebben geen directe fysische betekenis. Over de praktische haalbaarheid van de meest ambitieuze ondergrens van anderhalve graad bestond indertijd in Parijs gerede twijfel.

Geen wetenschappelijke grens

Aan die twijfel is in 2018 korte metten gemaakt door het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) met een wetenschappelijk rapport over de haalbaarheid van de anderhalve graad grens (SR15). Daarin werd geconcludeerd dat de anderhalve graad wel degelijk haalbaar is mits de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen zeer drastisch wordt ingeperkt (‘deep cuts’). Daarmee bedoelde het IPCC het terugbrengen van de wereldwijde uitstoot naar netto-nul uiterlijk in 2050, wat neerkomt op een afname van de uitstoot tussen de 3 tot 4 procent per jaar van de uitstoot in 2020.

Sindsdien hebben de VN-klimaatorganisaties, gesteund door de rijke G7-landen, de anderhalve graad en de daarvan afgeleide netto-nul in 2050 als uitgangspunt gekozen voor het internationale klimaatbeleid. De anderhalve-graad grens wordt door de voorstanders van een streng klimaatbeleid steevast gepresenteerd als een kritieke, wetenschappelijk gefundeerde grens die onder geen beding mag worden overschreden. Dat is feitelijk onjuist maar de notie van een kritieke grens is wel gemeengoed geworden in klimaatkringen. Het gevolg is dat de iets minder ambitieuze grens uit het Akkoord van Parijs van ruim onder de twee graden geheel van de radar is verdwenen.

Terug naar de COP29. Traditioneel publiceert de VN aan de vooravond van de jaarlijkse klimaatconferentie een Emissions Gap Report. Daarin wordt aangegeven hoever de in de praktijk gerealiseerde wereldwijde vermindering van de uitstoot achterloopt bij de gewenste en afgesproken uitstootdoelen. Het rapport wordt samengesteld door een geselecteerde groep universitaire IPCC-wetenschappers, aangevuld met beleidsmedewerkers van een groot aantal klimaatdenktanks en klimaat-ngo’s. De coördinatie ligt in handen van het klimaatbureau van het United Nations Environmental Program (UNEP) in Kopenhagen. De regeringen van Nederland en Denemarken dragen bij in de kosten van het rapport.

De toon van het Emissions Gap Report 2024 is aanmerkelijk grimmiger dan in voorgaande jaren. De titel ‘Geen gebakken lucht meer… svp’ windt er geen doekjes om: geen woorden maar daden. De landen moeten hun uitstootambities met ‘kwantumsprongen’ verhogen en die dan ook onmiddellijk tot uitvoering brengen. Alleen dan kan een nakende klimaatcatastrofe worden afgewend. Boter bij de vis in Bakoe: dat is, kortweg, de alarmerende boodschap aan de onderhandelaars. Het sluit naadloos aan bij het hoofdthema van de COP29.

Het Emissions Gap Report 2024 laat zien dat van de door het IPCC in 2018 bepleite drastische inperking van de uitstoot tot dusver bitter weinig is terecht gekomen. De wereldwijde uitstoot is deze eeuw jaar op jaar gestegen (met uitzondering van het COVID-jaar 2020) van 41,5 GtCO2eq (Gigaton CO2 equivalent) in 2000 naar 57,6 GtCO2eq in 2023, een toename van bijna 2 procent per jaar. Weliswaar is de uitstoot in de G7- landen licht gedaald, maar die daling werd meer dan teniet gedaan door een stijging in vooral de opkomende Aziatische landen.

Ook de toekomst ziet er weinig rooskleurig uit. Het rapport heeft becijferd dat bij voortzetting van het huidige beleid de opwarming aan het eind van de eeuw zal zijn opgelopen naar 2,9 graad (mediaan). Als alle landen getrouw hun eerder gedane toezeggingen nakomen (de zogeheten NDC’s, de National Determined Contributions) zal de opwarming aan het eind van deze eeuw iets lager uitkomen op 2,4 tot 2,6 graad Celsius, afhankelijk van de hardheid van de toezeggingen, maar dat is nog steeds veel te hoog. En na 2100 zal de opwarming nog gewoon door blijven gaan totdat de netto-uitstoot is teruggebracht naar nul.

Er is ook goed nieuws

Kortom, de landen die het Akkoord van Parijs hebben ondertekend hebben er tot nu toe een potje van gemaakt. Volgens de uitvoerend directeur van de UNEP, de Deense ontwikkelingseconoom Inger Andersen, is de anderhalve graad ‘op sterven na dood’ en ligt het criterium van ruim onder de twee graden ‘op de intensive care’. Tijd om, in haar woorden, in Bakoe ‘all out’ te gaan op het pad naar de anderhalve graad voor 2030. Zo niet, dan gaat het ons levens en geld kosten en brengen we het planetaire systeem in groot gevaar.

Gelukkig is het niet allemaal kommer en kwel. Er staat ook goed nieuws in het Emissions Gap Report, maar dat is volledig ondergesneeuwd. Het goede nieuws is dat als alle landen hun officieel aangemelde plannen voor de vermindering van de uitstoot ook daadwerkelijk uitvoeren, de opwarming nog deze eeuw zal stabiliseren op 1,7 graad. Dan gaat het niet alleen om de ingeleverde NDC’s tot 2030 maar ook om de officiële toezeggingen te streven naar een uitstoot van netto-nul op enig moment voor of na 2050. Zo heeft China een netto-nul aangekondigd in 2060 en India in 2070.

De 1,7 graad is weliswaar hoger dan de ‘kritieke’ anderhalve graad, maar ligt wel ruim onder de twee graden en voldoet derhalve keurig aan het Akkoord van Parijs. Niets aan de hand dus. Er zijn dan ook helemaal geen ‘kwantumsprongen’ in de NDC’s nodig zoals bepleit in het Emissions Gap Report 2024. Het enige wat er moet gebeuren is de ondertekenaars van het Akkoord van Parijs houden aan hun gedane toezeggingen.

Onderstaande grafiek toont drie scenario’s voor drie karakteristieke uitstootpaden van CO2, het belangrijkste broeikasgas: het officiële IPCC Netto-Nul scenario (blauw), het scenario waarin het huidige beleid wordt voortgezet (oranje) en het optimistische UNEP-scenario met de NDC’s plus Netto-Nul toezeggingen (goud). Op de verticale as staat de jaarlijkse emissie van CO2 in GtCO2 en op de horizontale as de tijd in kalenderjaren. Alle scenario’s beginnen in 2020 met een CO2-uitstoot van 40 GtCO2 per jaar.

De uitstoot van het IPCC Netto-Nul pad daalt snel van 40 naar 20 GtCO2 per jaar in 2030 en daarna iets minder snel naar nul in 2050. De totaal opgetelde uitstoot bedraagt dan 500 GtCO2, exact gelijk aan het door het IPCC vastgestelde koolstofbudget per 1 januari 2020 voor een opwarming van anderhalve graad.

Bij voortzetting van het huidige beleid bedraagt de opwarming aan het eind van de eeuw 2,9 graad en daar hoort een totale hoeveelheid uitgestoten CO2 bij van 2900 GtCO2, gerekend vanaf 2020. Aannemende dat de uitstoot vanaf 2020 lineair afneemt, komt de emissiesnelheid in 2100 dan uit op 32,5 GtCO2.

Wereld van verschil

In het scenario met de NDC’s plus de Netto-Nul toezeggingen stijgt de opwarming naar 1,7 graad. Het koolstofbudget voor een opwarming van 1,7 graad is 850 GtCO2. Met een lineaire afname wordt de netto-nul uitstoot dan bereikt in 2063, nog ver voor het einde van de eeuw. Dat is een wereld van verschil met het dramatische scenario waarin het huidige beleid wordt voortgezet.

De toekomst ziet er dus lang niet zo angstwekkend uit als de gevestigde klimaatorde ons in Bakoe voorhoudt. Ja, de anderhalve graad zal zo goed als zeker worden gepasseerd, daar helpt geen moedertje lief aan. Maar dat betekent nog niet het einde van de wereld. De opwarming is op weg naar ‘ruim onder de twee graden’ en daar valt goed mee te leven. Dat vonden althans de architecten en ondertekenaars van het Akkoord van Parijs.

Niet overtuigd? De klimaatonderhandelaars zouden hun licht ook eens kunnen opsteken bij hun collega-klimaatwetenschappers. In een recente enquête van de Britse kwaliteitskrant The Guardian onder 380 recente IPCC-auteurs bleek dat 94 procent van hen geen fiducie meer heeft in de anderhalve graad. Zeer tot hun leedwezen, dat wel.

De anderhalve graad is dood, leve de 1,7 graad. Paniek om niets in Bakoe.

Jacques Hagoort is gepromoveerd in de natuurkunde aan de TU Delft. Hij was als onderzoeker en raadgevend ingenieur werkzaam in de olie- en gasindustrie. Van 1988 tot zijn pensionering in 2002 was hij parttime hoogleraar reservoirtechniek aan de TU Delft.

Wynia’s Week wordt mogelijk gemaakt door de vrijwillig betaalde abonnementen van de lezers, kijkers en luisteraars. Doet u al mee? Doneren aan Wynia’s Week kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht De toekomst is lang niet zo angstwekkend als de gevestigde klimaatorde ons voorhoudt verscheen eerst op Wynia's Week.

Sirenes

Na de succesvolle pieper- en walkietalkieaanslagen op Hezbollah-strijders in Libanon werd het stil in Israël. Hoe zou Hezbollah gaan terugslaan en zou Iran zich ook openlijk in de strijd gaan mengen? Zoals verwacht nam allereerst de intensiteit van de raket- en droneaanvallen vanuit Libanon toe, evenals de reikwijdte van de raketten.

Onze woonplaats, zo’n 15 kilometer ten zuiden van Haifa, kreeg vorige week voor het eerst sirenes te horen vanuit omliggende dorpen en stadjes. Een buurvrouw filmde vanuit haar raam zo’n 15 Hezbollah-projectielen die uit de lucht werden geschoten. Een paar dagen later ging ook de sirene van ons dorp af. Lang niet iedereen heeft een safe room en de openbare schuilplaatsen zijn voor bijna niemand binnen een minuut te bereiken. De boem klonk gelukkig van verre.

Na de eliminatie van vrijwel de gehele Hezbollah-top, inclusief secretaris-generaal Nasrallah, op 27 september, werd voor het hele noorden, inclusief Haifa en het gebied rond Haifa, alarmfase 1 afgekondigd. Openbare bijeenkomsten werden afgelast en scholen gesloten. Een paar dagen later nam de stress wat af en volgde voor het gebied ten zuiden van Haifa alarmfase 2. Onze zoon kon (moest) de laatste dag voor de nieuwjaarsvakantie nog naar school.

Op 1 oktober deed Iran (voor een tweede keer) openlijk mee. Het sjiitische regiem vuurde in een halfuur tijd 181 raketten af, nu en vooral ook op het centrum van Israël, en stuurde daarmee bijna 10 miljoen mensen de schuilkelders in. Het resulteerde in één dode Palestijn (!) op de Westoever en twee gewonde Israëli’s. De luchtafweer bleek wederom uitermate effectief, al zijn er naast inslagen op open terrein een paar gebouwen in het centrum van het land vernield. Twee luchtmachtbases liepen schade op, overigens zonder gevolgen voor de operationele capaciteiten.

Goed voorbereid

Kwam de Hamas-invasie op 7 oktober vorig jaar voor bijna iedereen als een complete verrassing, op de agressie van Hezbollah had het leger (de IDF) zich al ruim 15 jaar voorbereid. De pieper- en walkietalkie-aanslagen, als onderdeel daarvan, zijn in alle opzichten uniek. Ze vergden vele jaren van voorbereiding en intelligence, en de explosies waren specifiek gericht op Hezbollah-strijders met als gevolg dat burgerslachtoffers (vrijwel) zijn voorkomen.

Zeer recent maakte legerwoordvoerder Hagari bekend dat, ver voordat de recente grondoperaties in het zuiden van Libanon van start gingen, het leger al een paar dagen na 7 oktober vorig jaar was gestart met uiteindelijk zo’n 70 geheime missies in Libanon, waarbij tal van stellingen, tunnels, bunkers en wapenopslagplaatsen, soms vlak bij de grens, zijn vernield. Hiermee werd een invasie in het noorden van Israël voorkomen.

Ondergrondse volkswoede

Volgens een schatting van de IDF stonden er na 7 oktober zo’n 2400 terroristen van de Radwan-unit en circa 500 strijders van de Islamitische Jihad klaar om Israël binnen te vallen. Een voorraad onlangs gevonden landkaarten toont aan dat het doel was om Galilea in het noorden te bestormen en om er, net zoals Hamas in het zuiden, flink op los te moorden en gijzelaars te verkrijgen.

Terwijl velen in het Westen pleiten voor een wapenstilstand met Hezbollah/Libanon, zijn er in Israël weinig mensen te vinden die daarvoor voelen. Toen Netanyahu, op weg naar de Algemene Vergadering van de VN, de Amerikanen liet weten er wel wat in te zien, ontstak er een soort ondergrondse volkswoede. 60.000 mensen uit het noorden die al vrijwel een jaar lang vluchteling in eigen land zijn en dan Hezbollah de kans geven zich te hergroeperen en herbewapenen? Een gotspe.

Nog voor zijn vliegtuig geland was, keerde hij op zijn schreden terug en het licht voor de aanslag op het hoofdkwartier van Hezbollah in Beirut ging op groen.

Netanyahu’s speech voor de VN maakte voor vriend en vijand in eigen land veel goed. ‘Israël zal Hezbollah blijven aanvallen tot de vluchtelingen uit het noorden weer veilig naar huis kunnen.’ Zijn speech was nog niet ten einde of Nasrallah en een aanzienlijk deel van de Hezbollah-top verhuisden naar een andere wereld. In delen van Syrië en Irak, waar Hezbollah in het verleden verschrikkelijk tekeer is gegaan, vierden soennitische moslims (mannen) op straat de succesvolle Israëlische aanslag door baklava en snoepjes uit te delen. Niet uit liefde voor de Israëli’s, maar vanuit een diepe haat voor Hezbollah.

Praten kan Netanyahu als geen ander. Allereerst benadrukte hij dat Israël de oorlog niet heeft gezocht. Nu niet en nooit. Het was Hamas die op 7 oktober op barbaarse wijze begon, Hezbollah volgde een dag later, Iran was al jaren eerder achter de schermen begonnen de boel op te stoken en financieren, en op een gegeven moment gingen de Houthi’s uit Jemen en terroristen op de Westoever ook meedoen.

Hamas is vrijwel verslagen

Wat Hezbollah betreft stelde Netanyahu dat ze hun eigen volk in gevaar hebben gebracht ‘door raketten in elke keuken, elke garage te plaatsen’. De merendeels sjiitische bewoners van het zuiden van Libanon konden van Hezbollah geld krijgen om hun huizen te verbouwen of in te richten voor de opslag van raketten en bovendien krijgen ze daarvoor een maandelijkse toelage. Het geld kwam en komt uit Iran.

Wat Gaza betreft stelde Netanyahu dat Israël de oorlog daar nu aan het winnen is. Eind vorige week bevestigde de IDF dat Hamas in vrijwel geheel Gaza verslagen is en nu in feite niet meer is dan een guerrilla. Daarom de strijd staken? ‘Als we niet doorgaan,’ aldus een legerwoordvoerder, ‘komt er waarschijnlijk geen enkele gegijzelde nog levend terug.’

Verder met Abraham-akkoorden

Tegelijkertijd beijvert het leger zich om te voorkomen dat Hamas de humanitaire hulpgoederen steelt en voor exorbitante prijzen aan de burgerbevolking verkoopt. Het blijft niet bij stelen alleen. Zo vermoordden drie gemaskerde Hamas-terroristen vorige week Islam Hijazi, een moeder van twee jonge kinderen en directeur van een Palestijnse gezondheidszorgorganisatie, omdat ze weigerde donaties aan haar organisatie af te staan. Ze stopten haar auto en vuurden zo’n 90 kogels op haar af. Vrijheidsstrijders?

In zijn VN-speech maakte Netanyahu nog eens duidelijk dat het ‘ondenkbaar’ en ‘ridicuul’ is te denken dat Hamas nog een rol kan spelen in het naoorlogse Gaza. Zonder deze keer een tweestatenoplossing geheel van tafel te vegen, gaf hij Mahmoud Abbas, president van de Palestijnse Autoriteit, wel een (terechte) veeg uit de pan. ‘Hij weigert nog steeds het bloedbad van 7 oktober te veroordelen en betaalt nog steeds honderden miljoenen aan Palestijnse terroristen die Israëli’s en Amerikanen hebben vermoord.’

Nog afgelopen dinsdag wisten Palestijnse terroristen van de Westoever in Jaffa zes Israëli’s in een lightrail en op straat met een gestolen machinegeweer te vermoorden. Perspectief is er, wat Netanyahu betreft, alleen door verder te gaan op de weg van de Abraham-akkoorden met als eerste stap vrede met (het soennitische) Saoedi-Arabië. Wellicht dat er met een door de Saoedi’s geleide vredesmacht ooit enige rust in het Midden-Oosten kan komen.

Guterres en Borrell niet meer welkom

Van de Verenigde Naties verwacht vrijwel niemand in Israël nog enig heil. Zo hield de UNRWA jarenlang de ogen gesloten voor de wapenopslag in en tunnels onder de eigen scholen en gezondheidscentra in Gaza. De mede door de Europese Unie gefinancierde en door UNRWA uitgegeven schoolboeken verheerlijken de jihad. UNRWA had en heeft bovendien de nodige Hamasterroristen op de loonlijst staan. De onlangs in Libanon gedode Fatah Sharif was niet alleen een senior medewerker van de UNRWA, maar ook een commandant van Hamas en voorzitter van de vakbond voor leraren in Gaza.

VN-secretaris-generaal António Guterres heeft vrijwel vanaf dag 1 van de oorlog opgeroepen tot een wapenstilstand in Gaza en daarmee impliciet tot een nieuwe moordpartij op Israëli’s. Op 1 oktober veroordeelde hij de ‘verbreding van het conflict in het Midden-Oosten’ zonder Iran te noemen en tot op heden heeft hij de gruwelen van 7 oktober niet veroordeeld. Hij is hier al geruime tijd persona non grata en, evenals EU-chef Borrell, ook letterlijk niet meer welkom.

Niet verbazend dat Israël de VN niet meer serieus neemt

Dan is er ook sinds jaar en dag de UNIFIL-missie in Libanon die moet toezien op de naleving van resolutie 1701, maar niet veel meer gepresteerd heeft dan bij weekenduitstapjes wat geld in de horeca van Tel Aviv te pompen.

Tot slot is er nog het Internationaal Strafhof, waarvan de aanklager wil dat er arrestatiebevelen worden afgekondigd voor Netanyahu en defensieminister Gallant voor oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid. Mag een land zich niet verdedigen tegen (barbaarse) aanvallen van buiten? Al met al mag het niet verbazen dat Israël de VN niet meer serieus kan nemen.

Ook na de hevige maar kortdurende aanval van Iran gaan de raket- en droneaanvallen door Hezbollah onverminderd door. Israël zal op zijn beurt doorgaan met bombarderen en selectieve infiltraties totdat de uit het noorden gevluchte Israëli’s weer veilig naar huis kunnen onder het motto: dat is de enige taal die de terroristen begrijpen. Het zal helaas dus nog wel duren en ook de nodige levens van Israëlische soldaten kosten. Deze week sneuvelden er al negen.

De stemming in het land is bedrukt en gelaten. De Rosh HaSjanah-tafels waren in veel families leger dan gewoonlijk. In onze familie dienen er inmiddels alweer drie neven, een nicht, een vriendje van en een zwager als reservist. Sjanah tovah.

Ik heb de voorgaande punt nog niet gezet of er klinken drie harde knallen gevolgd door drie rookpluimen boven zee en even later de sirene. Indachtig de foto van een gisteren naast het huis van mijn schoonzuster gevallen brokstuk, ren ik naar een beschutte hoek van ons huis. Ik hoor gelukkig niets vallen.

Herdenkingen

Op 7 oktober zal het begin van de oorlog herdacht worden. Allereerst door de vele families bij de graven van de vermoorde festivalgangers en gegijzelden, en de gesneuvelde burgers en soldaten. Door de situatie in het noorden is de onenigheid tussen de regering en families van de gegijzelden over het hoe en wat van een nationale herdenking gelukkig naar de achtergrond verdwenen.

Vooralsnog staat onder meer een groot concert in het Ha Yarkon-park in Tel Aviv gepland. Vanwege ‘de situatie’ zal het worden gestreamd en zonder publiek plaatsvinden. Bij ons in het dorp gaan we de stream in het amfitheater bekijken.

Willem Dercksen (1951) heeft in het verleden van alles en nog wat gedaan. Tropische roots en een Israëlische partner brachten hem naar Israël waar hij de trotse vader van twee kinderen is en de kost verdient met redactioneel werk.

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Israël, 7 oktober, een jaar oorlog verscheen eerst op Wynia's Week.

Alvast een tipje van de sluier. Ten eerste: wie minder immigratie wil kan niet zonder de PVV. Ten tweede: regeren met GroenLinks/PvdA leidt nergens toe. Ten derde: beide eerste punten moeten vooral door Pieter Omtzigt ter harte worden genomen.

Wat werkt?

Het thema immigratie/asiel scoort torenhoog bij een meerderheid van de kiezers, zo blijkt uit tal van peilingen en onderzoeken. En meer specifiek wil die kiezer vooral beperking van de instroom. Wat vinden we hiervan terug in verkiezingsprogramma’s van de toonaangevende partijen? Wat gaan we hiervan terugzien in de beleidsvoornemens van een volgend kabinet. En hoe hard gaat dat kabinet knokken om die voornemens te realiseren?

Wat die verkiezingsprogramma’s betreft: in mijn vorige artikel in de aanloop naar de verkiezingen was het nog een beetje behelpen, maar inmiddels zijn de programma’s allemaal bekend. We beperken ons hier tot vijf partijen die hoog staan in de peilingen: NSC, VVD, GL/PvdA, BBB (gezakt, maar 16 zetels in de Eerste Kamer) en PVV.

Van deze partijen komt NSC vrijwel zeker in het volgende kabinet. Die partij sluit de PVV uit, en de VVD lijkt terug te zijn gekomen van de aanvankelijke bereidheid om samenwerking met de PVV als optie open te houden. Voor laatstgenoemde partij lijkt een rol in een gedoogconstructie of steun aan een minderheidskabinet het hoogst haalbare.

Aan beperking van de asielinstroom valt niet te ontkomen

We onderscheiden immigratie wegens asiel, arbeid en studie. Migranten die op grond van deze motieven worden toegelaten genereren op hun beurt weer immigratie wegens gezinsvorming en -hereniging. Een hardnekkig misverstand is dat asielmigratie slechts een klein deel uitmaakt van de totale immigratie en dat daarom de nadruk op asiel in het publieke debat wel een tandje minder zou kunnen. Het kan geen kwaad hier nog eens te memoreren waarom dit een misverstand is.

In de 12 maanden tot en met oktober van dit jaar kwamen ruim 45.000 asielzoekers inclusief nareizigers) naar Nederland. Het inwilligingspercentage bedraagt tegenwoordig 85 procent en van de afgewezen asielzoekers weigert een groot deel te vertrekken en daarvan krijgt een deel uiteindelijk ook een verblijfsvergunning. Uiteindelijk levert de genoemde instroom rond de 40.000 immigranten op. Daar blijft het niet bij, want behalve de genoemde nareizigers zullen op termijn nog duizenden gezinsmigranten volgen.

Verder is de remigratie van asielmigranten en hun gezinsleden relatief laag, wat betekent dat zij langer in Nederland blijven dan andere immigranten. Zij dragen dus relatief veel bij aan de toenemende bevolkingsdichtheid, de woningnood en de overbelasting van collectieve voorzieningen als zorg en onderwijs. Door hun gemiddeld relatief zwakke arbeidsmarktprestaties en hoge uitkeringsafhankelijkheid vormen zij een aanzienlijke belasting voor de verzorgingsstaat. Het overgrote deel van de asielmigranten heeft een niet-westerse achtergrond, wat een uitdaging vormt voor de sociale cohesie.

Richtgetal 50.000

Wat betreft de maatregelen in de verkiezingsprogramma’s kunnen we een onderscheid maken tussen maatregelen waarvoor EU-regelgeving en/of verdragen moeten worden gewijzigd of opgezegd en maatregelen waarvoor dat niet nodig is (‘laaghangend fruit’).

NSC komt als enige op de proppen met een ‘richtgetal’ voor het jaarlijkse migratiesaldo van 50.000 voor alle migratiemotieven (asiel, arbeid, studie, gezin) bij elkaar. We moeten tot 2015 teruggaan om bij dat streefgetal in de buurt te komen. Sindsdien ligt het migratiesaldo daar ver boven: gemiddeld ruim 90.000 (Oekraïense ontheemden niet eens meegerekend) en de trend is stijgend. Ook als het nieuwe kabinet al het laaghangend fruit heeft geplukt lijkt het waarschijnlijk dat we zonder extra beperkende maatregelen de komende jaren ver boven dat richtgetal van 50.000 gaan uitkomen. Pieter Omtzigt zal dan dus aan de bak moeten wat betreft die EU-regelgeving en de verdragen.

Laten we, alvorens in te gaan op de visie van partijen op die EU-regelgeving en verdragen, kijken welk laaghangend fruit die partijen voor de kiezer in de aanbieding hebben. We beperken ons hierbij tot de hoofdpunten.

Laaghangend fruit asiel

Dat het zo niet langer kan met de asielinstroom heeft bij de genoemde partijen – uitgezonderd GL/PvdA – geleid tot voorstellen om de instroom aan banden te leggen. Onder druk van hun potentiële kiezers viel er ook niet aan te ontkomen.

Voor de overzichtelijkheid slaan we de lijst GL/PvdA verder over want het betreffende verkiezingsprogramma toont geen enkele ambitie om de instroom van asielzoekers aan te pakken. De vier overgebleven partijen streven wel naar beperking van de instroom. Als enige noemt BBB een richtgetal van 15.000 asielzoekers per jaar. De partij denkt dit – vooruitlopend op nieuwe EU-regelgeving die in de maak is – te kunnen realiseren door een deel van het door de EU toegewezen quotum af te kopen.

Wat betreft het laaghangend fruit is de invoering van het twee-statussen-stelsel iets waar de vier partijen het wel over eens kunnen worden. Dat stelsel geeft minder rechten, met name wat betreft de overkomst van gezinsmigranten, aan een deel van de statushouders, te weten degenen die niet persoonlijk worden vervolgd maar tijdelijk humanitaire bescherming krijgen vanwege grootschalig geweld (‘subsidiair beschermden’).

Omdat omliggende landen zo’n twee-statussen-stelsel wel kennen, is Nederland nu extra aantrekkelijk als bestemming voor asielzoekers. BBB gaat nog een stapje verder en wil helemaal af van de subsidiair beschermden, maar zo’n maatregel valt waarschijnlijk niet meer onder de categorie laaghangend fruit. De VVD wil af van de permanente verblijfsvergunning asiel, zodat asiel altijd op tijdelijke basis wordt verleend. Dit impliceert tevens het voorstel van de PVV om statushouders die op vakantie gaan naar het land van herkomst hun verblijfsvergunning kwijt raken.

Een heet hangijzer is het voortrekken van statushouders bij de toewijzing van sociale huurwoningen. BBB en PVV willen hier een eind aanmaken. Dat zou Nederland minder aantrekkelijk maken als bestemming voor asielzoekers en dus indirect bijdragen aan beperking van de instroom. Bij NSC vinden we dit niet terug.

De VVD wilde voorheen wel een einde maken aan de bestaande situatie bij de toewijzing van sociale huurwoningem, maar is daar kennelijk op teruggekomen, want: ‘Voor statushouders hebben gemeenten de vrijheid om te bepalen hoe huisvesting vormgegeven wordt’. Dit is het bestaande systeem, dat in de praktijk meestal leidt tot voorrang voor statushouders.

Tip voor de informateur: nog meer laaghangend fruit asiel

Er zijn tenminste nog twee mogelijkheden om de instroom te beperken die door de partijen over het hoofd lijken te zijn gezien.

Ten eerste de regels inzake de gezinshereniging vooralleenreizende minderjarige vreemdelingen (Amv). Deze regels zijn voor betrokkenen veel gunstiger dan in ons omringende landen (zie hier). Het gelijktrekken van de regels met die landen zou Nederland veel minder aantrekkelijk maken en daarom een negatief effect hebben op de instroom.

Ten tweede zitten we met dat hoge inwilligingspercentage van 85 procent, wat veel hoger is dan voorheen en dan in andere landen. De staatssecretaris meldde hierover in april van dit jaar in de bijlage bij een Kamerbrief onder andere het volgende:

‘Als gevolg van jurisprudentie lijkt de bewijslast te verschuiven van de vreemdeling die aannemelijk moet maken dat hij bij terugkeer te vrezen heeft, naar de IND die aannemelijk moet maken dat de vreemdeling bij terugkeer niet te vrezen heeft.’

Dit is voer voor juristen, en tevens reden genoeg om eens uit te zoeken hoe het precies zit en wat eraan gedaan kan worden, bijvoorbeeld in de vorm van reparatiewetgeving.

Laaghangend fruit arbeidsmigratie

Behalve NSC zijn ook GL/PvdA en – bien étonnés de se trouver ensemble – PVV voorstander van het beperken van arbeidsmigratie. BBB verwoord het iets minder stellig (‘meer grip’) en de VVD is op dit onderwerp het zuinigst: ‘We hebben in de EU vrij verkeer, maar zeker met migranten

van buiten de EU kunnen we kritischer zijn‘.

Het vrije verkeer van werknemers in de EU, dat anders dan vaak wordt gedacht niets te maken heeft met het Verdrag van Schengen, laat zich niet direct met laaghangend fruit beteugelen. Daarvoor is een verdragswijziging nodig. Indirecte beperking is wel mogelijk door de ontplooiing van sectoren die veel arbeidsmigranten uit de EU aantrekken, maar die niet van vitaal belang zijn voor Nederland, via restrictief overheidsbeleid te ontmoedigen.

Een maatregel waar NSC en, alweer, zowel GL/PvdA als PVV het over eens zijn is de beperking of afschaffing van de fiscale voordelen voor arbeidsmigranten, waaronder de 30%-regeling. voor expats. Deze is ook van toepassing op arbeidsmigranten uit de EU, uitgezonderd België, Luxemburg, Frankrijk en Duitsland.

Gezien de inkomenseisen komen alleen kenniswerkers voor die regeling in aanmerking. Deze vorm van inkomenssteun door de overheid kunnen we missen als kiespijn. Beperking of afschaffing is goed voor de overheidsfinanciën en voorkomt scheve gezichten bij collega’s die hetzelfde werk doen maar wel het volle pond aan belasting betalen. Op de arbeidsmigratie zal het effect van afschaffing echter gering zijn. ASML zal ook zonder die 30%-regeling lonen betalen die hoog genoeg zijn om buitenlandse wetenschappers en technici te kunnen aantrekken.

NSC komt nog met het voorstel tot invoering van een puntensysteem naar Canadees model. Dit is een ‘aanbodgestuurd’ systeem: arbeidsmigranten die aan bepaalde eisen voldoen mogen zich permanent vestigen in het land zonder dat zij een concreet aanbod voor een baan hebben; dit gaat dus ‘op de bonnefooi’. Het is de vraag voor welk probleem in de Nederlandse situatie dit systeem een oplossing is.

Voor arbeidsmigranten uit de EU bestaan immers geen restricties. En voor arbeidsmigranten uit de rest van de wereld biedt het bestaande ‘vraaggestuurde’ stelsel voldoende mogelijkheden. Voor kenniswerkers is een aangeboden baan in Nederland tegen een niet bijzonder hoog salaris voldoende. En als we als land bijvoorbeeld zorgmedewerkers of bouwvakkers beneden die inkomensgrens denken nodig te hebben om bestaande vacatures te vervullen, dan kunnen hiervoor werkvergunningen worden afgegeven.

Voor de volledigheid kan onder het kopje ‘laaghangend fruit arbeidsmigratie’ nog worden toegevoegd dat de verkiezingsprogramma’s ook spreken over het aanpakken van misstanden en schijnconstructies. Dit zijn open deuren waar geen redelijk denkend mens tegen kan zijn.

Laaghangend fruit buitenlandse studenten

Het aantal buitenlandse studenten dat aan onze universiteiten en hogescholen studeert bedroeg in het studiejaar 2021/’22 115.000. Zij maakten ongeveer een kwart uit van de eerstejaarsstudenten in het hoger onderwijs. Het aandeel internationale eerstejaarsstudenten op de universiteit was zelfs bijna 40 procent.

Het overgrote deel van die studenten is afkomstig uit de EU en studeert hier op kosten van de Nederlandse belastingbetaler. Het aantal Nederlandse studenten dat in het buitenland studeert is slechts een fractie van die 115.000. Het totale aantal Nederlandse studenten dat een volledige studie in het buitenland volgt bedroeg (in 2019) circa 20.000.

Internationale uitwisseling van studenten is prima, maar hier zijn de verhoudingen natuurlijk volledig zoek. Het is allemaal uit de hand gelopen doordat steeds meer onderwijs – in strijd met de wet – in het Engels werd gegeven en doordat de Nederlandse hoger-onderwijsinstellingen zelfs in het buitenland studenten gingen werven.

Dit beleid werd verdedigd met het argument dat die studenten na hun afstuderen in Nederland zouden gaan werken en zo een kwaliteitsimpuls aan onze beroepsbevolking zouden geven. In de praktijk valt dit nogal tegen: het overgrote deel vertrekt weer zodra ze klaar zijn met de studie. Maar dat zou ook weer positief uitwerken, aangezien de tijdens de studie opgedane contacten onze internationale netwerken zouden versterken; een weinig overtuigend argument.

Intussen kost dit beleid ons bakken met geld, zitten we met overvolle collegezalen, worden Nederlandse jongeren uit het hoger onderwijs verdrongen en rijzen de problemen in de studentenhuisvesting de pan uit. Geen wonder dus dat politieke partijen – in casu NSC, BBB en PVV – in hun programma’s pleiten voor het afremmen van de instroom van buitenlandse studenten. En beperking van het onderwijs in het Engels is hiervoor het voor de hand liggende middel.

Gezinsmigratie

Zoals eerder opgemerkt is gezinsmigratie een afgeleide van de ‘primaire’ migratie wegens asiel, arbeid en studie, en de speelruimte voor nationaal beleid wordt bepaald door EU-regels en verdragen als het EVRM. Wat betreft asiel wordt van die speelruimte momenteel slechts een deel benut, hetgeen betekent dat Nederland soepeler en dus aantrekkelijker is voor asielzoekers dan omringende landen.

De hiervoor genoemde invoering van het twee-statussen-stelsel en ook het gelijktrekken van de regels inzake gezinshereniging voor alleenreizende minderjarige vreemdelingen (Amv) zouden resulteren in vermindering van de instroom van asielzoekers, respectievelijk Amv, en bovendien tot minder gezinsmigranten per primaire asielmigrant.

Met alleen het plukken van laaghangend fruit gaan we het niet redden

Het plukken van het laaghangend fruit dat de partijen in de aanbieding hebben zal bijdragen aan beperking van de immigratie. Maar het terugbrengen van de instroom tot een niveau dat de Nederlandse samenleving aan kan zal bij lange na niet worden gehaald. Hetzelfde geldt voor het toch al ruime richtgetal voor het migratiesaldo groot 50.000 van NSC.

Repatriëren van het immigratiebeleid

Als we willen voorkomen dat de immigratie nog verder uit de hand loopt valt aan meer ingrijpende maatregelen dus niet te ontkomen. Hiervoor moeten we bij de EU zijn. We hebben enkele decennia geleden de verkeerde afslag genomen door onze zeggenschap over het immigratiebeleid over te dragen aan de EU. Dit heeft geleid tot de onbeheersbare instroom waarmee we in toenemende mate te kampen hebben. Voor alle duidelijkheid: het gaat hierbij niet om het vrije verkeer van werknemers binnen de EU, maar om immigratie van buiten de EU, met name wegens asiel.

Deze situatie kan moeilijk eindeloos voortduren en noodzaakt ons om het immigratiebeleid te repatriëren: terughalen uit Brussel en weer in eigen hand nemen. Dat werkt beter, zoals het voorbeeld van Denemarken, dat destijds een ‘opt-out’ heeft bedongen, laat zien. Het is niet algemeen bekend, maar nog voordat hij premier werd was Mark Rutte al tot de conclusie gekomen dat we in het uiterste geval het immigratiebeleid moeten terughalen uit Brussel.

NSC, VVD, PVV en BBB sluiten repatriëren van het immigratiebeleid niet uit en ook zijn de internationale verdragen zoals het VN-Vluchtelingenverdrag voor hen, uitgezonderd NSC, niet heilig. Het aanpakken van die verdragen is een volgende stap die als optie in beeld komt indien een opt-out –  die overigens ook een verdragswijziging vergt –  onvoldoende resultaten afwerpt.

Het VN-Vluchtelingenverdrag vormt een obstakel als we een einde willen maken aan de thans geldende regel dat iedere wereldburger die zonder voorafgaande toestemming erin slaagt voet op EU-bodem te zetten en het toverwoord ‘asiel’ uitspreekt, recht heeft op een asielprocedure in een land naar keuze. Als dat land Nederland is resulteert dit in de overgrote meerderheid van de gevallen – ongeacht het waarheidsgehalte van het vluchtverhaal – in een verblijfsvergunning, want de bewijslast ligt bij de IND.

Verdragen als het VN-Vluchtelingenverdrag zijn geïncorporeerd in het EU-recht, waardoor eenzijdig opzeggen weinig effect zou hebben. Dit is een aandachtspunt omdat wijziging van het bestaande EU-verdrag mogelijk binnen afzienbare tijd aan de orde zal zijn.

Worst case scenario

Het programma van GL/PvdA geeft blijk van het ontbreken van een gevoel van urgentie als het gaat om beperking van de immigratie. Qua laaghangend fruit laat het veel mogelijkheden onbenut. Repatriëren van het immigratiebeleid en aanpassing/opzegging van verdragen lijkt voor deze groepering helemaal een brug te ver. Wat dit zou betekenen als GL/PvdA deel gaat uitmaken van de volgende coalitie laat zich raden.

Zolang Pieter Omtzigt blijft vasthouden aan zijn weigering om zaken te doen met de PVV is een meerderheidscoalitie praktisch gesproken alleen mogelijk met GL/PvdA. Uit een oogpunt van immigratiebeperking is dat het worst case scenario. Het enige alternatief is dan nog een minderheidskabinet, waar Omtzigt wel iets voor zegt te voelen. Dat moet dan wel zonder GL/PvdA, en dan kom je al gauw uit op NSC+BBB+VVD. Omtzigt moet dan wel bereid zijn om voor wat betreft het immigratiedossier gezamenlijk op te trekken met de PVV.

Perspectief

Als we het laaghangend fruit hebben geplukt zijn zoals hiervoor aangegeven de vervolgstappen: realisatie van de opt-out en het buiten werking stellen van het VN-Vluchtelingenverdrag en andere verdragen die grip op migratie in de weg zitten. We hebben als Nederland een strategie nodig om een en ander in Brussel voor elkaar te krijgen.

De EU zou natuurlijk het voortouw moeten nemen om een einde te maken aan de huidige juridische constellatie die beperking van de instroom onmogelijk maakt. Maar te vrezen valt dat het daar niet van gaat komen.

En dus zullen we als land, zo mogelijk in samenwerking met gelijkgezinde lidstaten, het heft in eigen hand moeten nemen en de EU onder druk moeten zetten. Dat zal niet gaan zonder powerplay.

Te denken valt aan het blokkeren met ons veto van Brusselse initiatieven, zoals een nieuw EU-verdrag dat niet de vereiste wijzigingen bevat, toetreding van nieuwe lidstaten, nog meer geld naar Brussel et cetera. Dit vereist wel een paradigmaverschuiving in de gelederen van onze politieke leiders, diplomaten en andere ambtenaren, die immers gewend zijn dat we in Brussel altijd tekenen bij het kruisje.

Hans Roodenburg  is econoom en gaf bij het Centraal Planbureau leiding aan onderzoek naar de economische gevolgen van immigratie. Hij publiceert sinds maart 2021 in Wynia’s Week over het Nederlandse immigratiebeleid. 

Het bericht Zo moet u stemmen als u minder migranten wilt. Makkelijk wordt het niet, maar het kan wel. LONGREAD! verscheen eerst op Wynia's Week.

In zo’n functie, zou je denken, voel je een grote verantwoordelijkheid om niet met ondoordachte, emotionele uitspraken paniek en verwarring te zaaien. Maar daar merken we bij Guterres steeds minder van. Blijkbaar heeft ook die met grote schrikogen en het verstand op nul zitten kijken naar de alarmerende berichten in de media over hitterecords in Zuid-Europa, bosbranden op Rhodos en in razend tempo verdwijnend zee-ijs rond Antarctica.

Drommen toeristen blijven naar Zuid-Europa vliegen

Als het over klimaat gaat, heeft Guterres al langer alle bedachtzaamheid overboord gezet, en hij ontpopt zich meer en meer als de geschifte oudoom van Greta Thunberg. Wat moet een zinnig mens zich voorstellen bij global boiling? Hoezo is de lucht nu ‘unbreathable‘ en de hitte ‘unbearable‘?

Zelfs op Rhodos ademen ze gewoon door, en er vliegen as we speak drommen toeristen van West- naar Zuid-Europa om daar vakantie te vieren. Dat mag weliswaar niet van Guterres, wegens het klimaat, maar het simpele feit dat dit nog gebeurt, weerlegt Guterres’ paniekzaaierij al. Het is trouwens ook tekenend voor de hersendode commercialisering van de media, dat zo’n verklaring meteen onder de sticker Breaking News op alle nieuwszenders uitgezonden wordt. Alsof global boiling een nieuw feit is, in plaats van een oprisping van de speechschrijver van Guterres.

Wat Guterres ook roept, de afgelopen jaren zijn er geen opzienbarende nieuwe inzichten over klimaatverandering opgedoken uit het onderzoek. Als je dan toch een trend wilt onderscheiden, dan lijken de mainstream klimaatwetenschappers nu juist optimistischer over de hypothetische kantelpunten in het klimaatsysteem. Met andere woorden: het systeem is een stuk stabieler dan velen vijf jaar geleden nog dachten.

Ondertussen worden de positieve effecten van klimaatverandering nog net zo genegeerd en weggemoffeld als altijd. De huidige hittegolven in Zuid-Europa zullen waarschijnlijk een piek in de sterfte onder kwetsbare bejaarden veroorzaken, die over een tijdje weer breed zal worden uitgemeten in de media, want ‘hittegolven zijn dodelijk!’ Over minder koudedoden door zachtere winters zul je ze niet horen.

Meten met twee maten

Een schrijnend voorbeeld hoe er zelfs in wetenschappelijke bladen letterlijk met twee maten gemeten wordt, was een overzichtsartikel in de Lancet in maart, over hitte- en koude-doden in Europa. In onderstaande grafiek waren de hittte -en koudedoden per land uitgezet. Op het oog hielden de blauwe koude-doden en de rode hitte-doden elkaar redelijk in evenwicht (links). Maar dat was, omdat voor de koude-doden een andere schaal gebruikt was dan voor de hitte-doden, op dezelfde horizontale as!

De bekende klimaatrelativist Björn Lomborg heeft die grafiek overgetekend met blauw en rood op dezelfde schaal, en dan blijft er op een massief blok blauw nog maar een dun randje rood over (rechts). Met andere woorden: koude eist in Europa tien keer zo veel slachtoffers als hitte, zelfs in een land als Spanje of Italië.

Een warmer klimaat kan dus een stijging van het aantal hitte-doden veroorzaken (al is ook dat met simpele maatregelen grotendeels te voorkomen), maar dat gaat gepaard met een veel grotere afname van het aantal koude-gerelateerde doden.

Over de ge-restylde temperatuurkaartjes – waarop de Middellandse Zee nu de kleur van lava heeft, en Noord-Afrika oogt als een uitgebrand kampvuur – een andere keer, want de bespreking van de toestand van het zee-ijs rond Antarctica duldt geen verder uitstel. Op het zuidelijk halfrond is het nu hartje winter, en toch doet een plaatje de ronde dat lijkt aan te tonen, dat dit drijfijs in hoog tempo aan het wegsmelten is:

Over de ruim veertig jaar dat er betrouwbare gegevens beschikbaar zijn, is nog nooit zo’n enorme dip in de ontwikkeling van het zeeijs rond Antarctica gezien.

Net als veel anderen schrok GroenLinks Kamerlid Tom van der Lee zich een hoedje, en hij tweette: ‘Ernstige anomalie: terwijl het op #Antarctica midwinter is en het zeeijs maximaal bevroren hoort te zijn, blijft ’t door hoge temperaturen smelten.’

Die paniekreactie is tekenend voor de onkunde van politici en beleidsmakers, zelfs bij degenen die geacht worden iets van klimaat en milieu te snappen. Dat plaatje geeft namelijk de anomalie in de seizoensgebonden ontwikkeling van het zee-ijs aan, zodat je daaraan niet kunt zien of het ijs aan het smelten of aangroeien is.

Zee vriest iets langzamer dicht

Wat is er nu eigenlijk aan de hand, geformuleerd op een manier die een normaal mens begrijpt? Dat laat onderstaand plaatje zien: momenteel groeit het zee-ijs rond Antarctica aan met zo’n 600.000 vierkante kilometer per week, ruim de oppervlakte van Frankrijk. Logisch: het is daar nu hartje winter en stervenskoud, 30 tot 70 graden onder nul.

De anomalie is het verschil tussen de rode en de blauwe lijn, het gemiddelde van de afgelopen veertig jaar. De Volkskrant kopte afgelopen week, dat er ‘nog nooit zo weinig zeeijs rond Antarctica’ lag. Misleiding voor het goede doel is dat: elk jaar ligt er van november tot en met april minder zeeijs rond Antarctica dan nu. Net als elke winter is de zee daar in een razend tempo aan het dichtvriezen, zij het iets langzamer dan gewoonlijk.

Dat de oceaan rond Antarctica dit jaar langzamer dichtvriest dan in de veertig jaar daarvoor is opmerkelijk, wetenschappelijk interessant, en ook best een feit dat als zodanig gemeld verdient te worden in de media. Maar dan wel op een manier die een normaal mens niet de stuipen op het lijf jaagt en niet de geest van politici verduistert.

Tom van der Lee verkondigt dat het nu, midden in de winter, rond Antarctica zo warm is dat het zee-ijs daar aan het afsmelten is. Dan zou ik ook bang worden van klimaatverandering. Ik heb hem meermaals op Twitter van repliek gediend, maar hij reageert niet en heeft ook zijn foutieve tweet niet gecorrigeerd. Van der Lee wordt geprezen voor zijn ‘waarheidsvinding’ in de Groninger gas-affaire, maar als het over klimaat gaat, moet je niet aan zijn politiek opportune nachtmerries komen.

Tot slot nog even terug naar Antonio Guterres in zijn airconditioned wolkenkrabber in New York, waar hij zelfs bij 100 meter zeespiegelstijging nog droge voeten houdt. Blijkbaar moeten elk jaar dat hij in functie is, zijn uitspraken over klimaat nog een slag extremer, dus na global warming en global heating spreekt hij nu van global boiling. Op datzelfde hellende vlak is climate change via climate disruption afgegleden naar climate breakdown. Welke superlatieven heeft de secretaris-generaal nog beschikbaar voor volgend jaar? Global incineration? Climate annihiliation?

Hoog tijd voor pensioen

Als je maar lang genoeg zulke ketelmuziek produceert, word je op het wereldtoneel een clown, iemand die politici braaf aanhoren, maar als het er op aankomt compleet negeren. Net als de paus.

Iemand in zijn positie is zijn salaris alleen waard als die onder alle omstandigheden het hoofd koel houdt en zich niet gek laat maken door de waan van de dag. Hoog tijd dus dat Guterres met vervroegd pensioen gaat. Moet er niet eens een vrouw secretaris-generaal van de VN worden? We weten hier in Nederland nog wel iemand die een baan in die sector zoekt.

Wetenschapsjournalist Arnout Jaspers is schrijver van de bestseller ‘De Stikstoffuik’. Zijn columns verschijnen iedere zaterdag in Wynia’s Week.

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving, die vrij beschikbaar is voor iedereen. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Als het over klimaat gaat koesteren VN-baas Guterres en GroenLinks-Kamerlid Tom van der Lee hun nachtmerries verscheen eerst op Wynia's Week.