Een overzichtje van de academische terminologie tussen 1900 en 2024 laat zien dat woorden als diversiteit, gelijkheid, inclusie, sociale rechtvaardigheid en gemarginaliseerd zijn een enorme vlucht genomen hebben sinds de jaren zestig.

Trump

Trump laat geen ruimte voor het vocabulaire van DEI, hij heeft duidelijk gemaakt dat de universiteiten er iets aan moeten doen. En als ze niets doen aan de voortdurende antisemitische propaganda ten gunste van Hamas, kunnen ze hun accreditatie en hun belastingvoordeel kwijtraken.

Stevige taal in Amerika op dit moment. In Nederland blijft het doormodderen met antisemitische propaganda aan de universiteit. Geen decaan die haar vingers er aan wil branden. Het is niet zomaar een geplande onderwijshervorming van Trump. Universiteiten leveren de nieuwe intellectuele elites die straks het land besturen, van informatie voorzien en veelal de lakens uitdelen. De humaniora, de alfa- en gammawetenschappen waar die woorden vandaan komen, zijn links georiënteerd, zowel in Amerika als in Nederland. Noem het maar een strategische ingreep van Trump.

Hoe zat het ook alweer, het waren toch de Democraten, en niet de Republikeinen die als eerste opkwamen voor de zwarte bevolking in Amerika? Het was John F. Kennedy die in 1961 als eerste een Presidential Order uitschreef met daarin de term ‘affirmative action’ (voorkeurbeleid) waarmee sollicitanten gelijke kansen kregen in de economie ongeacht hun ras, kleur of nationaliteit. Affirmative action betekende voor Kennedy dat iedereen gelijke kansen kreeg. En niet dat de uitkomst van dit voorkeurbeleid voor iedereen gelijk was, zoals in de huidige betekenis.

Maar waren het wel de Democraten die zich inzetten voor de zwarte bevolking? Racisme is het meest gebruikte woord in het vocabulaire van de social justice-activisten in Amerika. De Civil Rights-wetgeving van 1964 was een belangrijke factor in het verbeteren van de constitutionele rechten van zwart-Amerika in het zuiden van het land. Maar politiek links kan dit succes niet alleen naar zich toetrekken. Uit het Congressional Record blijkt verrassend genoeg dat er meer Republikeinen dan Democraten voor de wet stemden.

Armoede daalde al eerder

Maar was het wel die Civil Rights wet? Opvallend is dat ruim vóór die wet de armoede onder de zwarte bevolking al aan het dalen was. Meer en meer mensen vonden in de jaren 1954 tot 1964 werk. Het was een individuele ambitie om werk te vinden, het was eigen initiatief en het had weinig te maken met overheidsprogramma’s of de inzet van intellectuele elites of politici.

‘Affirmative action’, schrijft Thomas Sowell, professor aan Stanford University, heeft maar weinig opgeleverd om de daadwerkelijke armoede te bestrijden. In heel veel gevallen gingen de voordelen naar de wat beter gesitueerden, en niet naar de economisch onderste laag die vaak niet wist hoe ze gebruik moest maken van die mogelijkheden.

Negatieve tendensen

De paradox is dat de politieke elites weinig tot geen aandacht schonken aan de opvallende vooruitgang onder de zwarte bevolking in de jaren voor 1960 die ze op eigen kracht realiseerde. Dat gebeurde pas toen de Civil Rights Act van kracht werd. Toen bleek dat in de periode na 1960 ook negatieve tendensen zichtbaar werden, zoals het verviervoudigen van het aantal zwarte baby’s die geboren werden uit alleenstaande moeders. En ook dat werd geen politiek probleem. Door de sociale hulpverlening van de overheid namen vaders minder verantwoordelijkheid voor hun kroost.

Jaren geleden schreef de historicus en criticus Christopher Lash al over de nieuwe terminologie. Lash was van mening dat de elites die de maatschappelijke problemen definiëren, het contact met de maatschappij kwijt zijn. De termen die we nu gebruiken als diversiteit, empowerment en identiteit bestonden al in die late jaren ’60. Alle minderheden hebben recht op respect, zo schrijft Lash, niet omdat ze een bijzondere prestatie geleverd hebben, maar door hun ellende uit het verleden. Maar taal kan dat niet oplossen, met onze preoccupatie met de juiste woorden veranderen we de werkelijkheid niet, dit leidt alleen maar tot een ‘therapeutische identiteitspolitiek’.

Taal is vanzelfsprekend nooit onschuldig, woorden doen er toe, maar ze veranderen de maatschappelijke werkelijkheid niet. Het woord ‘diversiteit’, iets wat op het eerste gezicht een goed idee lijkt, is omgeslagen in zijn tegendeel en wordt tot een nieuwe vorm van dogmatisme en uitsluiting. 

Elites

De elite waar Lash veel over geschreven heeft staat ver af van het dagelijks leven van de meer fysieke beroepen, ze leven in een wereld van abstracties en beelden, een gesimuleerde wereld, een ‘hyperrealiteit’. Lash situeert het begin van deze scheiding tussen elites en werkende bevolking in de jaren ’60. De culturele oorlogen, die hij letterlijk zo noemt, kun je het beste zien als een vorm van ‘klassenstrijd’. De elites zijn niet langer geïnteresseerd om hun waarden te verspreiden onder de arbeidende klasse, want die is hopeloos racistisch, seksistisch, provinciaals en xenofoob, en niet meer te redden.

Het gaat sinds die jaren zestig meer om het scheppen van alternatieve instituties waar je de domme ander (dwaallicht Sander Schimmelpenninck) niet langer tegenkomt. En die elite is voor een belangrijk deel opgeleid aan de Ivy Leagues, die nu loopt te demonstreren voor Hamas. Die scheiding tussen elites en werkende bevolking komt ook naar voren in het recente boek van Martin Sommer, De nieuwe standenstaat. Sommers boek heeft overeenkomsten met Joel Kotkins boek The Coming of Neo-Feudalism dat ik een tijdje geleden besprak. Die scheiding tussen elites en werkende bevolking lijkt mij de grondslag voor Trumps huidige politieke succes in Amerika.

Toegepast postmodernisme

Wat is er gebeurd in die periode sinds de jaren ’60-’70? Op de universiteit ontstond ‘toegepast postmodernisme’, een meer ‘gebruiksvriendelijke’ en handzamer versie van ‘postmodern’. Anders gezegd: activisme. Maatschappijtheorie, filosofie en deconstructivisme vielen uiteen in post-kolonialisme, schrijven Helen Pluckrose en James Lindsay in hun voortreffelijke boek Cynical Theories.

De oude garde van de jaren ’70 wordt nu ook gezien als blank, man, veelal op leeftijd, en vooral geprivilegieerd. Het onderscheid tussen ‘gender’ en ‘sekse’ vervaagt volledig zoals we in het begin zagen bij Clarck die ook niet weet wat ‘demigenders’ zijn. Het zogenoemde ‘sociaal constructivisme’ neemt een ongekende vlucht. Sociaal constructivisme ziet kennis en wetenschap op een lijn staan met je positie in de maatschappij. Dit is een postmodern politiek perspectief, een doodlopende weg, maar zeer populair op dit moment.

Er zijn twee nieuwe principes geïntroduceerd in de academische theorie: postmoderne kennis die zich verbindt met maatschappelijke posities, en een nieuwe politiek gericht op onderdrukte groepen in de maatschappij (geen klassen maar groepen). Dit betekent een breuklijn met de oude garde van de jaren ’60-’70, wier abstracte ‘deconstructies’ vooral intellectuele vingeroefeningen waren, uiterst complex in terminologie en onbruikbaar voor de politieke praktijk. In plaats daarvan is een veelstromenland van postkolonialisme ontstaan, waaronder queer-theorie, Critical Race-theorie, feminisme en gender studies vallen, maar ook de Hamasgekte.

Extreemrechts

De politiek van Donald Trump is er allergisch voor, en zeer waarschijnlijk krijgen de Amerikaanse universiteiten het zwaar te verduren. En wie weet heeft het effect op Nederland, we nemen immers alles lukraak over uit Amerika. Maar of dat in dit geval ook zo is, daar heb ik een hard hoofd in gezien het niet aflatende linkse commentaar op ‘rechts’ of ‘extreemrechts’.

Wat die laatste woorden betekenen is ook al niet duidelijk, het is niet rechts dat opschuift naar ‘extreemrechts’ zoals we overal horen, maar de Democraten die sinds 1996 steeds verder zijn opgeschoven naar links. In Nederland is het met links niet veel anders. Zie het kaartje hieronder.

Arie Graafland is emeritus-hoogleraar aan de TU Delft. Hij schrijft regelmatig voor Wynia’s Week, vooral over non-fictie boeken.   

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht Trump heeft zijn succes te danken aan de kloof tussen elites en werkende bevolking verscheen eerst op Wynia's Week.

En merkwaardig: de Amerikaanse oud-ambassadeur bij de NAVO, Ivo Daalder (64), dreigde (AD, 3 september) zijn Amerikaanse nationaliteit op te geven: ‘Ik wil niet in een land wonen waar een fascist aan de macht is.’ Na 30 jaar wil hij zijn Nederlandse paspoort terug. Dat vereist een ‘inburgeringscursus’ waarin het onderdeel KNM (kennis Nederlandse maatschappij) een berucht struikelblok kan zijn. Daalder moet nog even blokken.

Trump sloeg aan bij harde kern Democraten

In de Amerikaanse media waren er gebruikelijke huilbuien zoals bij CNN en MSNBC, terwijl de vaste grappenmakers zoals Stephen Colbert en Jimmy Kimmel letterlijk de tranen in de ogen stonden. Het werd duidelijk dat de culturele elite met het hoofd in de wolken leefde.

Knarsetandend had de beter wetende klasse vastgesteld dat de ‘werkende klasse’ in de swing staten onder het bereik van Trump was gekomen. Hij transformeerde de Republikeinse partij, voorheen vooral een partij van ‘countryclubs’ en daarna van ‘sociaal conservatieven’, tot een arbeiderspartij. Zo grabbelde hij in de achterban van de Democraten. In 2016 met succes. Dit jaar kwam er een extra greep bij: Trump sloeg aan bij minderheden die de Democraten tot de harde kern van de eigen aanhang hadden gerekend. Trump scoorde erg goed onder Latino’s, zwarte mannen, katholieken en joodse Amerikanen. Daarop zakten de Democraten met Harris voorop door de vloer.

De landslide van Trump (312 versus 226 kiesmannen) levert een herschikking van het politieke veld op, zoals Ronald Reagan in 1980 had gedaan. Een politiek-culturele omslag met vergaande gevolgen. De Democraten predikten jarenlang identiteitspolitiek. Ze verdeelden de maatschappij in aparte groepjes: witte vrouwen, zwarte mannen, jonge witte mannen, Latino’s, katholieke Amerikanen. Ze spraken over non-binair genderbeleid, met ‘mannen’ in de kleedkamers van vrouwen. ‘Woke’ werd een methode om mensen de mond te snoeren, om meningsvorming eenvormig te maken. Het werd een cultuurstrijd met ‘cancel culture’ als stok achter de deur. Die identiteitspolitiek veroorzaakte echter een identiteitscrisis onder Democraten.

De Democraten moeten zichzelf heruitvinden, en dat gaat duren. De ‘blame game’ is al begonnen. Nancy Pelosi (84), die voor de 20ste keer werd herkozen in het Huis van Afgevaardigden, legde de schuld bij Biden die volgens haar te lang was aangebleven. Zijn geestelijke toestand werd té lang té rooskleurig voorgesteld. Zelf had Biden dat niet in de gaten en het debat met Trump, dat zijn ondergang werd, had hij ook zelf aangevraagd. Biden is boos op Pelosi omdat hij zich aan de kant voelt geschoven, terwijl hij zelf Harris voor de voeten liep. Zoals kiezers van Trump te omschrijven als ‘garbage’. Dit zijn gebruikelijk rituelen van een verloren verkiezing. Inhoudelijke bezinning moet volgen, en nieuwe gezichten in de partijtop.

Weinig oog voor de gewone man

Het is opvallend hoezeer links Europa in diezelfde put zit. Ideologische leegte door identiteitspolitiek, zij het dat men minder scheutig is met de naam van ‘Hitler’ om opponenten zwart te maken. Termen als ‘fascist’ of ‘racist’ volstaan. Dit vocabulaire dient om de inhoudelijke leegte te verbergen. Waar staat links Europa voor? Vooral voor het klimaatbeleid. Net als de Democraten heeft progressief Europa weinig oog voor de gevolgen van immigratie en de economische problemen van de gewone man. Wat ooit kern van de ideologie was, is nu bijzaak en vervangen door identiteitspolitiek en een woke-agenda.

De fusieproblemen van PvdA en GroenLinks markeren dat; uitgerekend rondom het conflict in Gaza dat de twee partijen volledig verdeelt. De Democraten hanteerden twee referaten inzake Gaza: een versie voor kiezers in de Arabische gemeenschap en een andere voor de Joodse gemeenschap. Die ballon hield het niet lang vol. De cultuuromslag door de verkiezing van Trump zet links Europa voor hetzelfde blok als de Democraten. Bovendien zal de ommekeer in Amerika de ommekeer in Europa doen versnellen.

Friedrich Merz

Te beginnen in Duitsland. De vroegtijdige val van de regering van bondskanselier Olaf Scholz produceert een stroomversnelling. Duitsers hunkeren naar stabiliteit maar die valt weg. De verkiezingen voor een nieuwe Bondsdag zijn niet ver weg. Links Duitsland, de sociaaldemocratische SPD en de Groenen, staat er slecht voor. De Alternative für Deutschland (AfD) is de verre rechtsbuiten, terwijl de partij van Sahra Wagenknecht (BSW) een verrassende nieuwkomer is. Boven dit alles torent de CDU/CSU van Friedrich Merz uit. Maar zijn probleem is: met welke partij vormt hij een regering? AfD is uitgesloten. De rest kwakkelt voornamelijk.

Merz is een capabele politicus die jarenlang in quasi-gedwongen ballingschap vertoefde omdat bondskanselier Merkel hem aan de kant schoof. Van fractieleider in de Bondsdag werd hij gedegradeerd tot backbencher, verliet Berlijn en vestigde zich in Düsseldorf als vermogensbeheerder voor het Amerikaanse BlackRock, met het hoofdkwartier in Manhattan. Pas na vertrek van Merkel keerde hij terug naar Berlijn. Merz is vertrouwd met Amerika, nuttig voor de relatie met Trump.

Duitsland zakt weg in economische malaise. Waar Volkswagen gaat, daar gaat Duitsland, en later Nederland ook. Duitsland wurgt zijn economie met een mislukt klimaat- en energiebeleid, en als toppunt het sluiten van de kerncentrales. Duitsland de-industrialiseert want de energiekosten zijn te hoog, veel hoger dan in Amerika waar ze juist lager worden. Een van de eerste beslissingen van Trump is fracking toestaan en meer olie boren onder het motto ‘drill baby drill’.

Trump vergroot dat gat met Europa. Hij leidt het klimaatbeleid – naar eigen zeggen de ‘groene oplichterij’ – naar het abattoir: Amerika verlaat (wederom) het Klimaatakkoord van Parijs en verlaagt de regeldruk, terwijl het energie-aanbod wordt vergroot. Dit zet het dure Europese klimaat- en energiebeleid onder enorme druk. De Europese concurrentiekracht verschrompelt.

Investeren in Europa loont niet, in Amerika wel

Er is dan geen andere uitweg dan het klimaat- en energiebeleid te herijken. De Europese Green Deal kost jaarlijks 1570 miljard euro aan ‘investeringen’ die worden betaald door bedrijven. De consument krijgt uiteindelijk de kosten op zijn bord. Europa moet in 2040 voor 90% klimaatneutraal zijn; in 2050 voor 100%. Bedrijven die de komende jaren strategische beslissingen moeten nemen, zullen de rekening snel opmaken: investeren in Europa loont niet. In Amerika wel.

Duitsland, ooit leidend industrieland in Europa dat nu achteruitboert, zal als eerste het roer moeten omgooien. Daarmee gaat een Europees geloofsartikel overboord. Het is cruciaal dat de verkiezingen in Duitsland snel plaatsvinden en Merz spoedig bondskanselier wordt.

Green Deal maakt ondernemer tot ambtenaar

In Amerika is klimaat amper een strijdpunt; slechts voor 7% van de kiezers. Voorop staan koopkracht en immigratie. Dat is in Europa niet veel anders, maar ‘progressief Europa’ interesseert dat amper, evenmin als de Democraten in Amerika. Die hebben nu hun les gehad. Een té duur klimaat- en energiebeleid miskent koopkracht en de financiële kosten van grootschalige asielmigratie. Dat brengt het voortbestaan van bedrijven in gevaar en daarmee de bestaanszekerheid van burgers.

In plaats van hard tegen die stroom in te gaan met een onhaalbaar en onbetaalbaar klimaatbeleid doet Europa er beter aan de groene planeconomie te liberaliseren met meer marktprincipes, meer échte concurrentie en minder subsidies. De Green Deal maakt de ambtenaar tot ondernemer en de ondernemer tot ambtenaar. Dat is een omgekeerde wereld. Als Europa zichzelf niet corrigeert, doet Amerika dat. En wel op Trumpiaanse wijze.

Op 9 oktober verscheen ‘Rechtsomkeert’, het nieuwe boek van Derk Jan Eppink. Daarin schetst hij in heldere taal hoe zich in Europa, de Verenigde Staten en vooral Nederland een rechtse omwenteling voltrok. Het boek verscheen bij Uitgeverij Blauwburgwal, kost € 22,95 en kan HIER worden besteld. Informatie voor media en de boekhandel: info@blauwburgwal.nl

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Zege Trump dwingt links Amerika én Europa tot cultuuromslag verscheen eerst op Wynia's Week.

Waarom stemden de Amerikanen zoals ze deden? Tamarah Benima reisde de afgelopen weken dwars door het midden van de Verenigde Staten en vroeg het iedereen die ze tegenkwam.

Milford is medewerker in een supermarkt in Dallas, Texas; Hij zegt: ‘De enige factor die ik heb mee laten spelen bij mijn keuze is de economie. Ben ik nu beter af dan vier jaar geleden?’ Ik herken de retorische vraag die Donald Trump altijd stelt. Milford stemde Trump.

Kayla staat achter een bar genaamd ‘Life is Good’, ook in Dallas. Ze draagt een zeer sexy bh onder haar open bloes. ‘Ik ben alleenstaande moeder met een teenage zoon. Ik wil dat hij een mannelijke man word. Ik ben ouderwets.’ Ze refereert aan de tactiek van de Democraten om Tim Walz, Harris’ kandidaat voor het vicepresidentschap, en Doug Emhoff, Kamala Harris’ echtgenoot, als de belichaming van een nieuwe mannelijkheid neer te zetten. Dat ging mis, omdat Walz soms wel erg merkwaardig gedrag vertoont, en Emhoff een kindermeisje zwanger maakte (ze kreeg een miskraam) en hij een andere minnares in het openbaar keihard in haar gezicht sloeg.

Het verraad van links

Een Trump-supporter in Detroit: ‘Ik heb 38 jaar bij de vakbond gewerkt. De vakbonden en de Democraten hebben ons verraden.’

Een zwarte man die al acht jaar Trump-petten en Trump-t-shirts verkoopt: ‘Ik heb mijn huiswerk gedaan.’ Trump was beter voor de zwarten, zegt hij.

Bruce is bouwvakker in een voorstad van Louisville, Kentucky; zijn vrouw Jana is docent verpleegkunde. Ze willen verhuizen, want sinds de coronapandemie ‘zijn er enorm veel daklozen bijgekomen, verslaafd aan de fentanyl’. Maar verhuizen lukt niet, want de hypotheekrente is tijdens de ambtstermijn van Joe Biden en Kamala Harris gestegen van 3 procent naar 6 of 7 procent. ‘Elk procentpunt betekent 100 dollar per maand meer’.

Kelly, verkoopster in The Trump Store in Cave City, Kentucky, vertelt hetzelfde verhaal. Haar twee oudste kinderen konden voor redelijke prijzen een huis kopen. Voor haar derde kind is dat onmogelijk.

Albis, een student uit Venezuela die nog niet mag stemmen, maakte foto’s van de prijzen in de supermarkten. ‘Die zijn verdubbeld of verdrievoudigd.’ Albis is een legale immigrant, hij en zijn broer sturen al het geld dat ze overhouden naar huis. ‘Een maandsalaris is daar 10 dollar.’

Ricardo, is een dwerg van Mexicaanse afkomst die niets van Mexicanen moet hebben (‘Ik identificeer mijzelf als wit, zij zijn donkerder dan ik’) en ook niets van transgenders.

Kayli, eigenaresse van een winkel in lapjesdekens in Memphis, Kentucky: ‘Ik ben christelijk. Ik ben pro-life. Dus moet ik wel conservatief stemmen.’

Krunal, baliemedewerker van een hotel in Fairfield: ‘Trump is onafhankelijk. Kamala is een marionet. Van Barack Obama, Blackrock en alle grote bedrijven.’

Oekraïne, de oorlog

Robin, op bezoek bij haar broer die in een trailer woont in Monroe, Ohio. Ze stemt ‘not for that woman’. Aan niets is af te zien dat zij Jodin is. Haar familie immigreerde uit Oekraïne. Ze verwacht dat de nu nieuwe president de oorlog daar stopt.

De gepensioneerde Perry, geen Amish maar wel klant van de Amish-supermarkt in Cave City: ‘Ik heb twee keer van mijn leven gestemd: op Ronald Reagan en in 2020 op Trump. Ik heb mijn hele leven gehoopt dat Amerika zou worden bestuurd als een zakelijke onderneming. Een land is een business.’

Is Trump Hitler?

In de drie weken dat ik hier ben en per auto de tocht maak van Detroit en Michigan, in het noordoosten, naar Phoenix, Arizona, in het zuidwesten, heb ik iedereen aangesproken die mijn pad kruiste. In supermarkten, hotels, bij benzinestations, in restaurants, musea, coffeeshops, in synagogen, in taxi’s. ‘Gewone’ burgers, maar ook daklozen en andere arme mensen. Vrijwel allemaal Trump-stemmers.

Democraten spreek ik ook.

Tami, een hotelmedewerkster van middelbare leeftijd in Memphis: ‘Ik had nooit gedacht dat het recht om over mijn eigen lichaam te beslissen zou worden afgepakt.’ Ze is er diepgaand upset over.

Een zwarte vrouw op straat in Dallas briest van woede over de beslissing – in 2022 – van het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten om het landelijk recht op abortus terug te draaien. Als ik haar vraag of ze gelooft dat Trump Hitler is, zegt ze unverfroren:  ‘Trump is Hitler’.

Bobby, een bejaarde vrouw in de synagoge in Detroit, deinst achteruit als ik de naam Trump laat vallen: ‘He is evil.’ Waarom kan ze niet uitleggen.

Anekdotisch, maar inhoudelijk

De meeste kiezers van wie ik vermoed dat ze Democratisch stemmen, of van wie ik dat zeker weet omdat ik ze spreek in een kantoor van de Democraten waar dertig vrijwilligers op verkiezingsdag aan het bellen zijn met potentiële kiezers, weigeren een gesprek. Het is alsof ze collectief de opdracht hebben gekregen met niemand over hun politieke voorkeur te spreken.

Alles wat mensen mij hebben verteld is anekdotisch. Maar in de antwoorden van arbeiders en mensen uit de lagere en soms ook hogere middenklasse kwamen wel de belangrijkste politieke kwesties aan de orde: economie, transgenderpolitiek, abortus, internationale verhoudingen, Israël, wapenbezit, immigratie, burgerrechten. In de staten waar ik nu ben geweest hoorde ik van de spreekwoordelijke ‘hard werkende Amerikanen’ dat ze Trump zouden gaan stemmen, of al hadden gestemd.

Trump won op 2 november meer dan voldoende kiesmannen om terug te keren in het Witte Huis en ook de Senaat krijgt een Republikeinse meerderheid. De Republikeinen behouden daarnaast hun meerderheid in het Huis van Afgevaardigden. Het betekent dat Trump met zijn ‘piratenschip’, zoals cartoonist Scott Adams Trumps ploeg noemt, daadwerkelijk veranderingen in de Verenigde Staten teweeg kan brengen: met onder meer Elon Musk (krimp en efficiënter maken van de federale staat), Robert F. Kennedy (gezondheidszorg en milieu), Tulsi Gabbard (internationale politiek en leger), Dan Bongino (geheime diensten) en vele anderen die vaak decennialang Democraat waren, maar overstapten naar Trump.

Trump is een overlever. De Democraten hebben alle, waaronder ook ondemocratische middelen ingezet om te verhinderen dat hij de troon opnieuw voor zich zou opeisen. Met eindeloze rechtszaken voor soms niet meer dan administratieve overtredingen, met pogingen om hem van zijn bezit te beroven, met twee impeachments, met een eindeloze stroom leugens (waaronder de ‘Very Fine People’-hoax en de ‘Inject Bleach’-hoax), met de onzinnige beschuldiging dat hij een tweede Hitler zou zijn (of zou worden).

Ook ondanks twee moordaanslagen is Trump ongebroken gebleken. En zijn kiezers hebben het wederom niet gepikt om als inferieur te worden weggezet. Niet in 2016 door Hillary Clinton (‘deplorables’), niet in 2024 door Kamala Harris (‘fascistisch’), Walz (nazi’s), Obama (‘racisten en seksisten’) en last but not least niet door Joe Biden (‘garbage’).

De Democraten zijn nu wel hun traditionele bases kwijt. Alleen de Joodse Amerikanen hebben nog voor 79 procent Democratisch gestemd. Onbegrijpelijk overigens, vinden twee van de drie Israeli’s, de progressieven in de Arabische wereld, de bevolking in Iran en zelfs, vermoed ik, de Oekraïners en Russen die ernaar snakken dat de oorlog stopt.

*Tamarah Benima was onder meer hoofdredacteur van het Nieuw Israëlietisch Weekblad (NIW) en is publicist en daarnaast rabbijn van een joodse gemeente.

Het bericht Duurte, ‘gender’, abortus, migratie en het verraad van links: waarom de meerderheid van de Amerikanen op Trump stemde verscheen eerst op Wynia's Week.

Ik las van de week op de website van de NOS dat veel mensen in de Verenigde Staten niet durven zeggen op wie zij aanstaande dinsdag gaan stemmen. Zelfs niet tegen hun allernaasten. Een man houdt voor zijn vrouw verborgen op wie hij stemt, en de vrouw zegt niet tegen haar man op wie haar keuze is gevallen. Want dat leidt maar tot discussie en geruzie. De politiek is in Amerika zo gepolariseerd dat die zelfs tot huisvredebreuk en minimaal een scheiding van tafel en bed kan leiden. 

Afschrikwekkend scenario 

En inderdaad zijn de verkiezingen in Amerika heftiger dan ooit. We staan voor een historische keuze, zo krijgen we voorgehouden, een waterscheiding. De komende verkiezingen bepalen meer dan ooit de koers van de toekomst. In de Nederlandse media wordt ons een afschrikwekkend scenario geschetst. Als Trump wint, dan breekt de apocalyps uit. Een oude democratie wordt dan langzamerhand getransformeerd in een autocratie, een oude man, een populist pur sang komt dan aan de macht en dat zal funeste gevolgen hebben voor de Amerikaanse rechtstaat, voor de geopolitieke verhoudingen, voor de economie, voor de wereldvrede.  

Nee, dan Kamala Harris: een vrouw, van kleur, een democrate, een progressieve politica van globalisering en internationalisering, van diversiteit en mensenrechten, het enige alternatief om het autocratische gevaar af te wenden. 

Het is een retoriek die ons bekend voorkomt. Ook in Europese landen, en zeker ook in Nederland, wordt ons stelselmatig eenzelfde scenario geschetst. We kiezen of voor ‘de democratische rechtsstaat’ of voor autocratie en populisme, voor GroenLinks-PvdA of voor de PVV. In het eerste geval is een zonnige toekomst gegarandeerd, in het laatste geval pakken de zwartste wolken zich boven ons vaderland samen. 

Ik denk (hoop) dat deze scenario’s een laatste stuiptrekking zijn van een gevoelen dat de afgelopen decennia breed is uitgedragen en geloof heeft gevonden, maar inmiddels door de realiteit is ingehaald. Er dient zich een nieuwe wending aan, een tipping point, waarna we het algemeen gedeelde geloof in kosmopolitische vooruitgang inruilen voor een eerlijke en onbevangen blik op de werkelijkheid. De controverse rondom het migratieboek van Jan van de Beek lijkt mij een teken aan de wand. 

We trappen daar niet meer in 

De tegenstelling die zich aftekent is die tussen de wereld en het denken van de hoogopgeleiden en de laagopgeleiden. Die hoogopgeleiden, gevormd aan hogescholen en universiteiten waaraan de progressieve ideologie met ongekende geloofsijver is uitgedragen, hebben zich als zedenmeesters gewend tot de ondergeschikten die protesteerden tegen de verwaarlozing van hun gerechtvaardigde verlangens. Die zedenmeesterij ging gepaard met een beledigende woordkeuze: wie het credo van de elite niet onderschreef, was op z’n minst ‘fout’, een extreemrechtse tokkie die zich door zijn onderbuik liet regeren. 

Maar we trappen daar niet meer in. Voorbij is de tijd dat mevrouw Clinton rechtse kiezers kon wegzetten als een ‘basket of deplorables’. De Democraten zijn daar van de week hardhandig aan herinnerd toen Biden zijn hart liet spreken en de aanhang van Trump wegzette als ‘garbage’. Trump heeft deze onthullende openhartigheid van de oude president maximaal uitgebuit door zich gehuld in een oranje hesje in een vuilniswagen te laten filmen. Het is zo’n oktober-incident dat wel eens beslissend voor de uitslag van aanstaande dinsdag kan zijn. 

Trump is geen engel. Natuurlijk is hij een narcist, grillig en onvoorspelbaar. Maar uiteindelijk gaan verkiezingen om één centraal thema, en dat is dit keer de vraag of we kiezen voor een wereld waarin het ontwortelde, zogeheten kosmopolitische internationalisme zal domineren of een wereld die het opneemt voor het eigene, en hard werkende en goed bedoelende landgenoten niet als sneue verliezers op de vuilnisbelt van de geschiedenis gooit. Doe mij dus toch maar Trump. 

Trump kan wonderlijke dingen zeggen – maar we doen er goed aan die niet letterlijk te nemen maar wel serieus. En als hij al in de verleiding zou komen tot on-rechtstatelijke acties, dan vertrouw ik erop dat de Amerikaanse constitutie voldoende waarborgen biedt om die eventuele aspiraties te weerstaan. Die constitutie is immers gebaseerd op de gedachte dat de mens engel noch beest is. Omdat wij mensen geen engelen zijn, is er een overheid nodig die de macht van politici begrenst. 

Liever Trump dan Harris aan tafel met Poetin en Xi 

Een keuze voor Trump lijkt mij bovendien geboden omdat we in een snel veranderende wereld leven, waarin een derde wereldoorlog misschien al wel begonnen is. De machtsverhoudingen zijn verschoven. De oude hegemonie waarin Europa een belangrijke rol speelde, is verschoven naar een machtsblok van nieuwe landen, onder andere verenigd in BRICS.  

Als ik een onderhandelingstafel voor me zie waaraan Poetin, Kim Jong Un, Xi Jinping en andere heersers zijn aangeschoven, dan zie ik daar liever Trump dan Harris. Ik kan me niet zo goed voorstellen dat zij aan zo’n tafel erg serieus zal worden genomen. Dat pleit misschien voor haar als persoon, maar niet voor een toekomstige president van het nog altijd machtigste land op aarde. 

Bart Jan Spruyt is historicus en journalist. Zijn columns over politiek en samenleving verschijnen iedere zaterdag in Wynia’s Week.  

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht Doe mij dan toch maar Trump verscheen eerst op Wynia's Week.

Ook Donald Trump kreeg al meermalen het rechtstreekse verwijt fascist te zijn, onder meer van zijn voormalige chef-staf John Kelly, wat tegenstreefster Kamala Harris in een interview beaamde. Prompt reageerde een getergde Trump op 28 oktober op een campagnebijeenkomst in Georgia met ‘She’s a fascist, OK? She’s a fascist’.  

Knokploegen 

Maar wat willen al die lui daar nu eigenlijk mee zeggen? Gezien de verschrikkelijke ervaringen met het fascisme in de vorige eeuw, mag je toch verwachten dat zo’n afgrondelijke beschuldiging niet lichtvaardig gebruikt wordt. Dat lijkt evenwel niet het geval. Alle reden dus om eens goed te kijken wat fascisme eigenlijk inhoudt, waarom het zo verwerpelijk, danwel gevaarlijk is, en wie er in this day and age inderdaad een fascist mag heten.  

Het twintigste-eeuwse fascisme kreeg voor het eerst vorm in de armoe en de wetteloze wanorde die onmiddellijk na het eind van de Eerste Wereldoorlog in Italië heersten. Vier maanden na de wapenstilstand van 11 november 1918 richtte de opkomende politicus Benito Mussolini in Milaan de Fasci di Combatimento op, de ‘strijdgroepen’. Dat waren feitelijk knokploegen, gevormd door voornamelijk verbitterde, zich tekort gedaan voelende veteranen, die desnoods met harde hand moesten zorgen voor herstel van orde en gezag in het land, discipline moesten afdwingen en de communisten de pas moesten afsnijden.  

Hier zien we meteen wat de kern van het fascisme is: een van militarisme doordrenkte, autoritaire politieke beweging met orde, discipline en gehoorzaamheid aan de boven je gestelden als kernwaarden, met als doel om binnen de alomvattende hiërarchie die zo ontstaat de verrotte maatschappij te vervangen door een revolutionaire heilstaat.  

Hoe dat moet, weet alleen de charismatische Leider aan de absolute top, die daarbij wordt geholpen door de partijelite vlak onder hem. Iedere burger heeft op die manier zijn eigen, nauw omschreven plekje in de sociale piramide. Dat is de diepere achtergrond van de beruchte tekst jedem das seine op de toegangspoort van concentratiekamp Buchenwald: Zelfs de gevangenen hadden hun eigen verdomhoekje, dat hun mishandeling rechtvaardigde. 

Permanent paranoïde 

Zo’n strakke, alomvattende ideologie is automatisch totalitair. Ze bepaalt en regelt ieders positie en hele leven, tot achter de voordeur en in de slaapkamer toe. Het fascisme moet niets hebben van het in Europa gangbare verlichtingsdenken, met zijn nadruk op het individu en zijn rechten, plichten en verantwoordelijkheden. Rechten heb je alleen ten opzichte van degenen die lager op de ladder staan, plichten alleen ten aanzien van je superieuren.  

Verantwoordelijkheid is enkel iets om mensen op af te rekenen, willekeur regeert, en het recht van de sterkste. Een fascistische samenleving is er een van likken naar boven en trappen naar beneden. Van halsstarrig op je strepen staan als het kan en anderen een loer draaien als je daarvan beter wordt. Dat maakt elke fascistische beweging permanent paranoïde, verraad ligt altijd op de loer.    

Radertjes 

Er bestaan in een fascistische maatschappij ook helemaal geen individuen, alleen radertjes in een alomvattend organisme, het volk. Voor mensen die buiten de boot vallen of zich daar plaatsen, is geen ruimte, net zo min als voor concurrerende ideologieën en hun aanhangers. Dat zijn per definitie gevaarlijke volksvijanden. Maar ze zijn, of ze nu van binnenuit opereren of een van buiten komende dreiging vormen, wel nuttig en nodig om de discipline te handhaven en de neuzen dezelfde kant op te houden. En mochten ze er niet zijn, dan worden ze eenvoudig verzonnen.  

De fascist speelt altijd op de man. Wat telt is niet wat iemand doet of kiest, maar wat je achtergrond is en je status in het collectief – dingen waar je zelf niets aan kunt doen. Dat geldt ook voor het volk als geheel. Dat volk is in de fascistische optiek een mystiek lichaam met een eigen, in de Leider belichaamde wil, waarvan de eerbiedwaardige of superieure status ten opzichte van andere volkeren geschraagd wordt door een of andere herkomstmythe.  

Fascistisch Italië beriep zich op de Romeinen, Duitsland zocht het in een veronderstelde band tussen Blut und Boden, waarbij die bodem ook die van Oekraïne betrof, het veronderstelde land van herkomst van de oer-Germanen, de Ariërs. Dat was mede waarom de nazi’s zo hardnekkig Lebensraum im Osten wilden zoeken. Dat oosten kwam hun eenvoudig toe. 

Honger naar aandacht 

Een paranoïde, op semimilitaire leest geschoeide en grondig gelijkgeschakelde maatschappij onder een Leider met een heilsopdracht is even levensgevaarlijk als rampzalig gebleken. Helaas is daar weinig van geleerd, want echt heel goed ziet het er op dit vlak momenteel niet uit. Noord-Korea is een klip en klaar voorbeeld van een fascistische staat in onze tijd. Maar China, waar Xi zich positioneert als de onaantastbare grote Leider is een randgeval met steeds meer totalitaire trekken. Ook Rusland lijkt onder Poetin aardig op weg, net als tot op zekere hoogte Venezuela.  

Maar Trump? Dat ‘loathsome piece of shit and his cult of MAGA fascists’ kan weliswaar een ramp voor Amerika en Europa betekenen, maar de ambitie om zich als fascistische Leider te profileren, heeft hij niet. Al was het maar uit luiheid. Trump wordt slechts voortgejaagd door een onverzadigbare honger naar aandacht. Hij wil gloriëren, stunten, toegejuicht worden en dan lekker een potje gaan golven. Zelfs zijn ideologie, MAGA, oogt eerder nostalgisch reactionair dan revolutionair. 

Rik Smits is taalkundige en wetenschapsjournalist.  

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht Is Trump nou echt een fascist? verscheen eerst op Wynia's Week.

De biografie met als titel Den Hollander. Dwars boegbeeld van de Nederlandse sociologie (uitgeverij Blauwburgwal) verscheen n het jaar 2021. In de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw was hoogleraar A.N.J. den Hollander het gezichtsbepalende boegbeeld van de Nederlandse sociologie. Onder zijn studenten behoorden ook vele, later bekend geworden journalisten, onder wie H.J.A. Hofland, Emma Brunt, Renate Rubinstein en Jan Donkers.

Oefening in sociologisch kijken

Den Hollander (1906-1970) was een begaafd waarnemer van de sociale werkelijkheid. Hij meende dat de waarneming altijd door een waas tot stand zal komen. Den Hollander noemde dat waas of beeld  ‘het raster’, bij wijze van spreken de bril waardoor iemand de sociale werkelijkheid waarneemt. Ongerichte, onbevangen waarneming bestaat niet. De romanticus zal vooral het bijzondere zien, terwijl de realist het alledaagse zal waarnemen. Een goede socioloog moet ook oog hebben voor de spruitjesgeur in het trappenhuis.                                                                                     

Den Hollander was een begenadigd docent. Het waren inleidende hoorcolleges Sociologie voor studenten sociologie, antropologie, pedagogiek, politicologie en pedagogiek. Ze waren verplicht en zeer populair. Wie te laat kwam, kon rekenen op de toorn van de professor. Den Hollander wilde bij de eerstejaars studenten vooral ‘het gevoel voor het sociale leven’ bijbrengen. De studie sociologie zou ertoe moeten leiden dat studenten de werkelijkheid heel anders gingen benaderen dan ze altijd hadden gedaan. Zijn colleges waren, aldus oud-hoogleraar Lodewijk Brunt, ook een oefening in kijken, vooral in sociologisch kijken. Mocht je dat niet willen of ervaren, dan kon je, aldus Den Hollander, beter kruidenier worden.

Het raster, dat het sociologisch kijken verhindert, is de irrationeel tot stand gekomen voorkennis, zeg maar de vooroordelen die we allemaal hebben en onbewust koesteren. Een geoefend waarnemer moet dit raster kunnen doorbreken. Ieder land kent ook zijn eigen nationale denkstijl, die net als het nationale karakter vele subnationale variaties heeft. Daarnaast is ook de specifieke persoonlijkheid van de waarnemer van belang. Karakter, sociale positie, opleiding en andere persoonlijke eigenschappen bepalen hoe iemand denkt, reageert en wat zijn voorkeuren zijn.                                         

De Amerikaanse intellectuelen werkzaam op de universiteit, bij wie ik in 2016 vertoefde, waren ervan overtuigd dat Hillary zou winnen. Ze hadden allemaal een progressief raster, dat hen naar mijn mening belette de Amerikaanse sociale werkelijkheid goed te zien en te doorgronden. In de ogen van Den Hollander waren zij ‘kruideniers’.

Neerbuigend

De schok onder hen was daarom groot dat Donald Trump de Amerikaanse verkiezingen, weliswaar op het nippertje, had gewonnen. Ook toen ging het om de kiesmannen in de zogeheten Swing States in het midden van de VS. In die staten woonden veel hardwerkende ‘gewone mensen’, ook mensen die plotseling werkloos waren geworden door de grootschalige ontslagen in de auto-industrie.

In de politieke beschouwingen achteraf deed Hillary’s neerbuigend citaat over de zogeheten ‘deplorables’, ‘lower class people’ die op de Republikeinse kandidaat Donald Trump zouden stemmen, haar de das om. Hillary werd algemeen gezien als een progressieve vrouw, de vrouw van ex-president Bill Clinton, afkomstig van de East-Coast, de staat New York, en in haar opvattingen elitair. Duidelijk een kandidaat uit de bovenlaag van de Amerikaanse samenleving, iemand die de onderlaag niet kent.

Strijdende stijl

Donald Trump was volks, conservatief, tegen abortus, anti-migratie en een vrouwenhater. Ook al was hij miljardair, Trump kende wel de gevoelens in de onderlaag van de samenleving. Zijn stijl van argumenteren was op de man af, agressief en beledigend naar vrouwen. Deze strijdende stijl had Trump geleerd in de periode dat hij een machtig en succesvol zakenman werd. 

Nu, acht jaar later, lijkt de strijd zich te herhalen. Ditmaal tussen Kamala Harris, de kandidaat van de Democraten, en wederom Donald Trump, de Republikeinse kandidaat. Zoals in 2016 komt Trump nu ook op voor de gewone man, tegen abortus, tegen beperkingen op wapenbezit, tegen het betalen van belastingen en zeer nationalistisch van toon. Wederom kiest hij voor de aanval en de belediging. Kamala Harris heeft geleerd van de fouten van Hillary Clinton en gaat ook volop in de aanval. Het zal wederom een nek-aan-nek-race worden.

In mijn directe Amsterdamse omgeving – op zich zegt dat ook veel – krijg ik veel opmerkingen, vooral van hoog opgeleide mensen, te horen in de trant van: ‘Hoe is het mogelijk dat die lompe fascist en vrouwenhater Donald Trump meer dan 50 procent van de Amerikaanse kiezers gaat binnenhalen?’ In Nederland zou Donald Trump, zo luiden de inschattingen, niet meer dan twee procent van de stemmers krijgen. Alle Nederlandse media zijn voor presidentskandidaat Kamala Harris.

Premie op veerkracht

Het antwoord daarop valt onder meer te destilleren uit het werk van  Den Hollander die al in 1968(!) schreef: ‘Meer in het algemeen stellen de Amerikaanse massamedia een premie op veerkracht, ambitie, sociale mobiliteit en zakenflair.’ Aan al die kenmerken voldoet de figuur van presidentskandidaat Trump in hoge mate, veel meer dan Kamala Harris.

Hans Werdmölder is auteur van het boek ‘De zaak Ridouan T. De loopbaan van een topcrimineel’.

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Trump versus Harris. Gezien door de bril van de socioloog A.N.J. Den Hollander verscheen eerst op Wynia's Week.

Ik heb veel nagedacht over wat ik vanavond voor toespraak zou houden. In eerste instantie wilde ik benadrukken hoe trots ik nog altijd ben op het feit dat ik de eerste vrouwelijke premier ben in zo’n bijzonder land als Italië.

Ook wilde ik wel iets zeggen over de inspanningen die de Italiaanse regering levert om haar land te hervormen, zodat het opnieuw een hoofdrol kan gaan spelen in het geopolitieke schaakspel.

Het recht van de sterkste mag niet prevaleren

Ik had kunnen vertellen over de onlosmakelijke band die Italië en de Verenigde Staten verenigt, ongeacht de politieke overtuigingen van hun regeringen, een band waarvan de vele vrienden van Italiaanse afkomst hier het bewijs zijn. Zij vertegenwoordigen een gemeenschap die generaties lang heeft bijgedragen aan een steeds sterker Amerika.

Of ik had kunnen praten over het buitenlandbeleid in een tijd die gedomineerd wordt door chaos, waarin Italië resoluut aan de kant staat van degenen die hun vrijheid en soevereiniteit verdedigen, niet alleen omdat dat het juiste is om te doen, maar ook omdat het in het belang is van Italië en van het Westen om te voorkomen dat in de toekomst het recht van de sterkste prevaleert.

Als politicus heb je in feite twee opties: een leider of een volger zijn, al dan niet de koers bepalen, handelen in het belang van je volk of handelen op basis van opiniepeilingen. Het is mijn ambitie om te leiden, en niet te volgen.

Vanavond wil ik u in ieder geval een ander perspectief bieden. Laat ik allereerst een commentaar bespreken dat onlangs is gepubliceerd in de Europese editie van Politico. Daarin werd ‘Meloni’s Western nationalism’ geanalyseerd. De auteur, dr. Constantini, betoogt dat mijn politieke credo ligt in ‘wat we kunnen definiëren als “westers nationalisme”’. In de kern belichaamt die gedachte het voortbestaan en de wedergeboorte van de westerse beschaving, en die gedachte is volgens dr. Constantini ‘nieuw op het Europese toneel.’

Het Westen is meer dan een fysieke plek

Ik weet niet of nationalisme het juiste woord is, want dat doet vaak denken aan agressieve en autoritaire doctrines. Maar ik vind dat we ons niet moeten schamen om woorden en concepten als natie en patriottisme te gebruiken en te verdedigen, want die duiden op meer dan alleen een fysieke plek; ze gaan over een manier van denken waar je je bij aansluit als je cultuur, tradities en waarden deelt. Als we ons trots voelen wanneer we onze vlag zien, betekent dat dat we ons trots voelen omdat we deel uitmaken van een gemeenschap, en dat we bereid zijn ons steentje bij te dragen om die vooruit te helpen.

Voor mij is het Westen meer dan een fysieke plek. Met het woord Westen definiëren we landen niet zomaar op basis van een specifieke geografische ligging, maar als een beschaving die door de eeuwen heen is opgebouwd met de inzet en de opofferingen van velen.

We moeten oikofobie uitbannen

Het Westen is een waardensysteem waarin het individu centraal staat, waarin mannen en vrouwen gelijk en vrij zijn; het zijn democratische systemen, het leven is heilig, de staat seculier en gebaseerd op de rechtsstaat. Ik stel aan u en aan mezelf de vraag: zijn dat waarden waarvoor we ons moeten schamen? En scheppen die waarden een afstand tussen ons en de anderen, of brengen ze ons dichter bij die anderen?

Ik denk dat wij, het Westen, twee risico’s moeten uitbannen. Het eerste is wat een van de grootste hedendaagse Europese filosofen, Roger Scruton, oikofobie noemde, afgeleid van de Griekse woorden oikos, wat thuis betekent, en fobie, wat angst betekent. Oikofobie is afkeer van je eigen huis. Een steeds grotere minachting, die ertoe leidt dat we met alle geweld de symbolen van onze beschaving willen uitwissen, zowel in de VS als in Europa.

Samenwerking tussen Italië en Afrika

Het tweede risico is de paradox dat het Westen enerzijds op zichzelf neerkijkt, maar anderzijds vaak beweert superieur te zijn aan de andere landen. Het resultaat is dat het Westen gevaar loopt een minder geloofwaardige gesprekspartner te worden. De landen op het zuidelijk halfrond eisen meer invloed. Landen die niet meer alleen in ontwikkeling zijn, maar die hun naam nu grotendeels wel gevestigd hebben, werken op eigen gezag onderling samen. Autocratieën winnen terrein ten opzichte van democratieën, en we lopen het risico steeds meer op een gesloten en in zichzelf gekeerd fort te gaan lijken.

Om dit tij te keren, hebben we in Italië bijvoorbeeld besloten het Mattei-Plan voor Afrika te lanceren, een samenwerkingsmodel op voet van gelijkheid om een nieuw, langdurig partnership met de Afrikaanse landen aan te gaan. Want ja, de ene crisis volgt nu in de wereld in rap tempo op de ander, maar elke crisis biedt ook een kans, want daardoor moeten we met elkaar in gesprek en actie ondernemen.

Bovenal moeten we ons bewust worden van wie we zijn. Als westerse volkeren hebben we de plicht om deze belofte na te komen en het antwoord op de problemen van de toekomst te zoeken door vertrouwen te hebben in onze waarden: een synthese die voortkomt uit de ontmoeting van de Griekse filosofie, het Romeinse recht en het christelijk humanisme.

Kortom, zoals mijn professor Engels, Michael Jackson, altijd zei: ‘I’m starting with the man in the mirror, I’m asking him to change his ways’ (we kennen het liedje). We moeten bij onszelf beginnen, weten wie we werkelijk zijn, en dat respecteren, zodat we ook anderen kunnen begrijpen en respecteren.

We moeten staan voor onze vrijheid en onze waarden

Er is een narratief waar autoritaire regimes veel belang aan hechten. Het gaat over het idee van de onvermijdelijke achteruitgang van het Westen, het idee dat democratieën er niet in slagen resultaten te boeken. Een leger van buitenlandse, kwaadaardige trollen en bots is druk doende de werkelijkheid te manipuleren en onze tegenstellingen uit te buiten. Maar tegen de aanhangers van autoritaire regimes wil ik heel duidelijk zeggen dat we voor onze waarden zullen staan. Dat zullen wij doen.

President Reagan heeft ooit gezegd: ‘Bovenal moeten we ons realiseren dat geen enkel wapenarsenaal, geen wapen ter wereld, zo formidabel is als de wil en de morele moed van vrije mannen en vrouwen. Dat is een wapen dat onze tegenstanders in de huidige wereld niet hebben.’

Ik ben het daar volledig mee eens. Onze vrijheid en onze waarden, en de trots die we daarbij voelen, zijn de wapens die onze tegenstanders het allermeest vrezen. We mogen de kracht van onze eigen identiteit dus niet opgeven, want dat zou voor autoritaire regimes een geschenk uit de hemel zijn.

Alles bij elkaar opgeteld is patriottisme dus het beste antwoord op neergang. Onze diepste wortels verdedigen is de voorwaarde voor het oogsten van rijp fruit. Leren van onze fouten uit het verleden is de voorwaarde om in de toekomst beter te worden. Ik wil ook Giuseppe Prezzolini citeren, misschien wel de grootste hoeder van intellectueel erfgoed in het Italië van de twintigste eeuw. Hij zei: ‘Wie weet hoe hij moet behouden, is niet bang voor de toekomst, omdat hij lering uit het verleden heeft getrokken.’

We kunnen de enorme uitdagingen waarmee dit tijdperk ons confronteert alleen het hoofd bieden als we leren van de lessen uit het verleden. Wij verdedigen Oekraïne omdat we de chaos hebben gekend van een wereld waarin het recht van de sterkste prevaleert. Wij bestrijden mensenhandelaren omdat we niet vergeten zijn dat we eeuwen geleden hebben gevochten voor de afschaffing van de slavernij. Wij verdedigen de natuur en de mensheid, omdat we weten dat het de verantwoordelijkheid van de mensen is om een duurzamere toekomst op te bouwen. We ontwikkelen kunstmatige intelligentie maar proberen tegelijkertijd de risico’s ervan te beheersen, omdat we hebben gevochten voor onze vrijheid en niet van plan zijn die vrijheid in te ruilen voor meer comfort. We weten hoe we deze fenomenen moeten doorgronden omdat onze beschaving ons daartoe de middelen heeft gegeven.

Uitzonderlijke reis

De tijd waarin we leven vereist dat we kiezen wat we willen zijn en welke weg we willen inslaan. We kunnen het idee van de teloorgang van het Westen blijven aanwakkeren, ons overgeven aan het idee dat onze beschaving niets meer te zeggen heeft, geen weg meer te gaan heeft. Of we kunnen ons herinneren wie we zijn, ook leren van onze fouten, ons eigen stukje van het verhaal toevoegen aan deze uitzonderlijke reis en bepalen wat er om ons heen gebeurt, om onze kinderen een betere wereld na te laten. En dat is nu precies waar ik voor kies.

En ik hoop dat u mij hebt uitgekozen voor deze illustere onderscheiding, omdat dat ook uw keuze is.

Dank u wel.

Dit is de tekst van de speech die de Italiaanse premier Giorgia Meloni op 23 september hield bij het in ontvangst nemen van de Global Citizen Award van de Atlantic Council in New York.
Vertaling: Willy Hemelrijk

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Giorgia Meloni: Het Westen moet zichzelf weer gaan respecteren zodat het ook anderen kan respecteren verscheen eerst op Wynia's Week.

Zijn betreden van dit mijnenveld van etnische gevoeligheden viel natuurlijk slecht. ‘Trump wekte de valse suggestie dat Harris naar believen haar culturele en raciale wortels aanpast aan wat haar publiek wil horen’, aldus een verder neutraal verslag van het persbureau AP.

Toch is Trumps verwondering, al dan niet geveinsd, wel te begrijpen. Want de Democratische conventie in Chicago op 22 augustus, waar Harris haar nominatie accepteerde, leek soms op een eredienst aan de strijd van zwarten voor gelijke rechten. De bij zulke gelegenheden onvermijdelijke dominee Al Sharpton riep als in vervoering: ‘Een zwarte vrouw staat op het punt de nominatie te aanvaarden!’ 

Maar andere bewonderaars juichten Harris toe als ‘Devi’, haar tweede voornaam. En op het podium waar ze haar naasten voorstelde, wemelde het van de kleurrijke sari’s.

Getemd Afro-kapsel

‘Kamala en haar zus groeiden op in Oakland, Californië, tussen de Baptistenkerk en de hindoetempel in dezelfde buurt; tussen “Young, Gifted and Black” van Nina Simone en de traditionele hindoegezangen van hun moeder,’ aldus de correspondente van Le Monde aan de Amerikaanse westkust.

Op foto’s als jong meisje ziet Kamala – haar fans eisen een correcte uitspraak, op straffe van het verwijt van disrespect of erger – er nog erg zwart uit. Het kroeshaar is nog niet bedwongen. Met het klimmen der jaren lijkt haar huid lichter te worden, het rebelse Afro-kapsel getemd.

De dochter van Indiase en Jamaicaanse immigranten werd als kind sinds haar geboorte in 1964 in Oakland ondergedompeld in de zwarte cultuur die destijds hoogtij vierde in de Bay Area. ‘Onze Indiase moeder voedde mijn zuster en mij op als “Black”, want ze wist dat mensen ons allereerst als zodanig zouden zien’, zei Harris volgens AP op een van de zeldzame momenten dat ze zaken als ras en gender ter sprake brengt. (De meeste Amerikaanse media schrijven Black met hoofdletter, de spelling die na de dood van George Floyd in 2020 mainstream werd. Maar ‘white’ blijft klein, behalve in ultra-rechtse media, die ‘black’ natuurlijk geen hoofdletter gunnen.)

Nonconformisme

Kamala Harris’ moeder Shyamala Copolan mocht op haar negentiende naar de VS emigreren om haar studie geneeskunde voort te zetten, op voorwaarde dat ze naar Madras, later Chennai, zou terugkeren. Daar moest ze trouwen met de man die haar familie had uitgekozen.

Liever dan in India tegen het kastenstelsel en andere misstanden te strijden, stortte ze zich aan de universiteit van Berkeley op linkse zaken. Tijdens een protestbijeenkomst ontmoette de in een sari geklede jonge Indiase de economiestudent uit Jamaica die Kamala’s vader zou worden, Donald Harris. Ze bewees haar nonconformisme door te trouwen met iemand uit een gemeenschap tot welke de Indiase diaspora in de VS doorgaans afstand houdt.

Het bus-project

Het huwelijk hield niet lang stand. Kamala en haar jongere zuster Maya vervreemdden van hun vader na diens vertrek. (Ook Barack Obama’s als student naar de VS gekomen Keniaanse vader verliet zijn gezin; de latere president werd opgevoed door zijn blanke moeder en haar ouders. Hij laakte als senator in 2008 ‘afwezige zwarte vaders’.)

In Californië profiteerden de zusters Harris van faciliteiten die in de eerste plaats waren bedoeld om Afro-Amerikanen vooruit te helpen, waaronder het busing-experiment in de jaren zestig en zeventig. Kinderen uit achterstandswijken werden per bus naar scholen in betere, blanke, buurten gebracht.

Toch woonden de dames in een middenklassewijk. Deden ze zich ‘zwarter’ voor dan hun huidskleur rechtvaardigde? Veel later verweet Harris haar partijgenoot Joe Biden zijn verzet tegen het busproject, dat blanken tot razernij had gebracht en niet meer bestaat. In het verwijt lag de beschuldiging van racisme besloten, een van de weinige keren dat ze die kaart trok.

Tot 1967 bleven gemengde huwelijken verboden

Kamala Harris studeerde ondanks haar steeds ‘bleker’ en langzaam ontluikende Indiase uiterlijk aan Howard University, speciaal voor zwarte studenten, waarna ze in Californië aan een succesvolle juridische en politieke carrière begon. Ze trouwde in 2014 met Doug Emhoff, geboren in een Pools-joods immigrantengezin in New York.

Haar ouders waren de VS legaal als studenten binnengekomen in een tijd, eind jaren vijftig, begin jaren zestig, dat het land geleidelijk afstand begon te nemen van een expliciete voorkeur voor blanke immigranten. De wetten op rassenscheiding hadden hun langste tijd gehad. Maar tot 1967 bleven huwelijken tussen mensen van verschillende rassen officieel verboden.

Blanke apartheidsstaat

Toch snakten ‘mensen  van kleur’ uit de hele wereld naar een green card voor de VS. En begonnen daar soms meteen, zoals Harris’ in 2009 aan kanker overleden moeder –  haar as werd niet in de VS, maar in India verstrooid –  raciaal onrecht te bestrijden. Het was niet bij haar opgekomen om haar oudste dochter een ‘Amerikaanse’ naam te geven. Met de vloedgolf van immigranten uit voorheen de Derde Wereld verdween ook de noodzaak van nieuwkomers om zich aan te passen aan de slinkende westerse, blanke normen.

De demografische ontwikkelingen zijn razendsnel gegaan. Rond het jaar 2044 zullen ook de blanken in de VS zich de status van minderheid moeten laten welgevallen, volgens officiële schattingen. Met het oog op dat rampjaar strijdt uiterst rechts, identitair Amerika voor lijfsbehoud.  Online bladen als American Renaissance bevatten, naast internationale persoverzichten, even dwaze als kansloze oproepen tot de stichting van een blanke apartheidsstaat ten oosten van de Missisippi.

De mogelijke toekomstige presidente zal er de schouders over ophalen. In haar niet eens zo lange leven zag zij de de eeuwenlange blanke hegemonie in razendsnel tempo afbrokkelen. Mensen als zij zullen te zijner tijd niet meer worden aangeduid met een verwijzing naar hun etnische melange, maar als, gewoon, ‘multi racial’ of ‘mixed race’. De finesses van de afstamming doen er dan niet zoveel meer toe, omdat blanken als maatstaf zijn weggevallen.

Zo’n 42 miljoen Amerikanen beschouwen zich inmiddels als multi racial, ofwel 13 procent van de bevolking, volgens cijfers van het U.S. Census Bureau. In 2000, toen burgers bij een volkstelling voor het eerst meer dan één ras mochten invullen, was dat nog twee procent. De overgrote meerderheid van zich als multiraciaal beschouwende VS-burgers is jonger dan 44 jaar, een derde is nog kind. Het is de snelst groeiende raciale categorie.

‘Uncle Tim’

Dat is wennen voor blanke boomers, opgegroeid in de tijd dat kinderen als Kamala Harris met de schoolbus ‘hun’ buurten werden binnengereden. De oudjes worden volgens bladen als American Renaissance in reclames steevast neergezet als zich aan het verleden vastklampende onnozelaars, bij de les gehouden door energieke jonge mensen van kleur. Harris’ keuze voor vice-president, Tim Walz, de gouverneur van Minnesota, past in die karikatuur.

Walz had in 2021 net zoveel minuten en seconden stilte geëist als de tijd die een jaar eerder in Minneapolis was verstreken tussen George Floyds arrestatie en diens dood. ‘Uncle Tim’ geldt in zeer rechtse kringen dan ook als een ‘collaborateur’ met een zwarte vrouw. Of een Indiase vrouw? We zijn benieuwd of Trump tijdens het debat Harris’ priemende vinger en scherpe tong zal durven trotseren met die onbetamelijk geachte vraag.

René ter Steege is journalist, schrijver en vertaler.

Wynia’s Week is onafhankelijk, ongebonden en broodnodig. De donateurs maken Wynia’s Week mogelijk. Doet u mee? Dat kan op verschillende manieren, kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Durft Donald Trump dinsdag de onbetamelijke vraag naar de etnische identiteit van Kamala Harris te stellen? verscheen eerst op Wynia's Week.

Na vijf jaar als Amerika-correspondent voor het dagblad Svenska Dagbladet te hebben gewerkt, legt de Zweedse journaliste Malin Ekman onlangs haar functie neer. In haar ontslagbrief, die Ekman ook als blog publiceerde op het platform Substack, verklaarde ze dat ze zich ‘onder druk gezet’ voelde om gebeurtenissen vanuit een ‘vals, progressief perspectief’ te verslaan en ‘belangrijke informatie weg te laten’.

Ekman begon als correspondent in de VS in 2019, tijdens de ambtstermijn van Donald Trump dus. Ze zegt dat de verslaggeving van gevestigde mediabedrijven in de VS en Zweden in deze periode ‘eenzijdig’ was en dat de complexe realiteit van het Amerikaanse leven en de politiek niet adequaat werd weergegeven. ‘De berichtgeving over de VS was ingebed in een geprefabriceerd verhaal over Donald Trump als vijand van de democratie.’

Nieuwsgierige blik

Dat was niet altijd zo. Svenska Dagbladet had oorspronkelijk de ambitie om de blik van de lezers te verruimen. Dit werd weerspiegeld in hun reclameslogans, stelt Ekman: ‘We willen je meer perspectieven geven’, ‘Til je blik op en neem deel aan nieuwe perspectieven’, ‘Lezers moeten getriggerd worden om zelf na te denken’, ‘Met een nieuwsgierige blik op het Amerikaanse leven en de politiek’.

Ekman merkte toen die wil tot verandering ook in de redactiecultuur: ‘De toenmalige redactiedirecteur en ik bespraken wat er ontbrak in de Amerikaanse verslaggeving. Gebrek aan kritisch onderzoek naar de Amerikaanse “liberalen” De keerzijde van progressieve genderwetgeving. Groeiende wetteloosheid in grote steden. Een toenemend aantal minderheden dat Republikeins stemt. In plaats van verslag te doen van de nieuwsstroom, kreeg ik de opdracht om meer diepgaande verslaggeving te doen en analyses te schrijven.’

Behalve over Trump, de gerechtelijke procedures en de bestorming van het Capitool op 6 januari 2021, schreef Ekman over radicaal-linkse ideologie in scholen en bedrijven, misdaadstatistieken, cancelcultuur en zelfcensuur. Ze bezocht en schreef over autonome no-go-zones, door misdaad en drugs geteisterde steden en bezette campussen. Onderwerpen die volgens haar cruciale puzzelstukjes zijn om een volledig beeld te krijgen van de Verenigde Staten en de Amerikaanse kiezers.

Ekman: ‘Want wat doet een correspondent? Je wordt gestuurd om te beschrijven wat je ziet. In die zin ben je de ogen van de lezer in de wereld. Uitleggen wat je ziet om het begrip van de lezer voor een andere cultuur te vergroten. Daarom draagt de correspondent soms onverwachte perspectieven aan die kunnen uitdagen of verstoren.’

Maar feitelijke verslaggeving moest stilaan plaats ruimen voor redactionele vooringenomenheid.

Trump als vijand

Ekman formuleerde het in haar ontslagbrief zo: ‘Berichtgeving over de Verenigde Staten – zowel in Zweden als in andere westerse landen – wordt opgenomen in een kant-en-klaar verhaal over Donald Trump als de vijand van de democratie. Journalisten zijn de ene kant gaan bevoordelen in de overtuiging dat het “de juiste” is en bestrijden indirect de andere kant. Omdat de “andere kant” als “slechter” wordt gezien, worden hun eigen problemen verdoezeld.

‘Dit betekent dat informatie die normaal als relevant voor het publiek zou worden beschouwd, volgens het principe van impactneutraliteit, nu niet wordt gerapporteerd of wordt gemarginaliseerd. Zoals informatie over hoe Democraten het rechtssysteem gebruiken als wapen tegen Republikeinse tegenstanders. Of hoe techbedrijven en delen van de overheid hebben samengespannen om politiek gevoelige inhoud te verwijderen. Tegelijk hebben ongefundeerde beschuldigingen van Russische banden met de Trump-campagne geleid tot een diepere polarisatie van het nieuws in zowel de VS als Zweden. De correcties die nieuwsmedia later moesten uitbrengen, krijgen minimale ruimte in de nieuwsstroom.’

Tegelijk wordt informatie die de ‘verkeerde kant’ dreigt te bevoordelen, of het begrip ervoor dreigt te vergroten, uitgesloten. Het kan gaan over zwarten en Latino’s die op Trump stemmen, over verslaving en criminaliteit in progressieve steden, over de complicaties van autoriteiten die niet weten wie illegaal de zuidgrens is overgestoken, over verslechterende levensomstandigheden in het kielzog van de inflatie, of over antisemitische elementen in pro-Palestijnse protesten.

Ekman besluit: ‘Hoe is de berichtgeving in de Zweedse media eenzijdig geworden? Terwijl mijn relatie met lezers hetzelfde is gebleven, is mijn relatie met redacteuren veranderd. Ik heb het gevoel dat er iets aan het verschuiven was sinds de herfst van 2023. Mijn teksten zagen er hetzelfde uit, maar er werd anders op gereageerd. Ik moet schrijven door de ogen van mijn redacteur. Het gaat er niet langer om dat de teksten waarheidsgetrouw en feitelijk zijn, maar hoe ze “dreigen te worden waargenomen”.’

De leugen regeert

Ik zag hetzelfde fenomeen op 13 juli tijdens de aanslag op Trump. Terwijl CNN bleef beweren dat Trump op het podium was gestruikeld over zijn eigen voeten – waarmee ze hem wilden gelijkstellen met een struikelende Joe Biden – moest ik naar BBC overschakelen om  feitelijke informatie te krijgen. Die hadden daar live twee verslaggevers ter plaatse die ooggetuigen aan het interviewen waren, had ik gezien op X. Op hetzelfde moment suggereerde de website VRT NWS nog dat Trump mogelijk geraakt werd door een verfkogel van een paintball-geweer.

Toen ik in 1986 als journalist begon deed de grap de ronde dat je thuis tegen je moeder uit schaamte niet durfde te vertellen dat je in de journalistiek zat. In de plaats daarvan zei je dat je de kost verdiende als pianist in een bordeel. Het is dat we niet erg muzikaal zijn in de familie, anders zou ik alsnog de overstap kunnen overwegen.

De leugen als morele categorie

Het doet me allemaal denken aan de befaamde uitspraak van de door de Sovjets naar een werkkamp verbannen dissidente schrijver Aleksandr Solzjenitsyn: ‘Wij weten dat ze liegen, zij weten dat ze liegen, zij weten zelfs dat wij weten dat ze liegen, wij weten ook dat zij weten dat wij weten dat zij liegen, zij weten natuurlijk ook dat wij zeker weten dat zij weten dat wij ook weten dat zij liegen, maar ze liegen nog steeds. In ons land is de leugen niet alleen een morele categorie geworden, maar de pijlerindustrie van dit land.’

Dat was de tijd waarin we in het Westen cynisch konden lachen met de Russische regimepers, vertegenwoordigd door de staatskrant Pravda, wat Russisch is voor ‘waarheid’, want erg subtiel zijn de Russen nooit geweest in hun propaganda. En als u me nu wilt excuseren; ik moet nog wat oefenen voor mijn pianorecital vanavond in bordeel Daddy’s Hobby.

*De Belgische journalist Alain Grootaers publiceerde dit artikel op 26 juli op de opiniewebsite Doorbraak www.doorbraak.be.

Wynia’s Week is er het hele jaar door, twee keer per week. De donateurs maken dat mogelijk. Bent u ook supporter van Wynia’s Week? Doneren kan HIER Hartelijk dank!

Het bericht Zweedse journaliste keert linksdraaiende krant de rug toe verscheen eerst op Wynia's Week.

Er is veel aandacht voor de binnenlandse plannen van Trump: de Amerikaanse economie, de muur aan de grens met Mexico, het verslaan van de Deep State. Maar zeker zo belangrijk – niet in de laatste plaats voor ons Europeanen – is de verwachte wijziging van de buitenlandse politiek van de VS. De media komen meestal niet verder dan lacherig doen over Trumps slogan ‘Make America Great Again’ (MAGA) of over zijn vermeende plan om de VS terug te trekken uit de NAVO. Het laatste is gewoon niet waar en het eerste verdient meer en vooral serieuze aandacht.

Terug naar Ronald Reagan

Wat is Trump van plan als hij herkozen wordt? Daarvoor moeten we terug naar zijn grote leermeester Ronald Reagan (1911-2004), die in de jaren tachtig als president werd geconfronteerd met stagflatie in eigen land en een Koude Oorlog met de Sovjet-Unie op het wereldtoneel.

Aan de stagflatie maakte hij – beter gezegd de toenmalige voorzitter van de Federal Reserve (Fed) Paul Volcker – een einde door de rente tot boven de 20 procent te verhogen. De Sovjet-Unie bestreed hij – uiteindelijk met succes – door te zorgen dat de olieprijs werd verlaagd. Met dank aan koning Fahd van Saoedi-Arabië, die door Reagan werd overgehaald om de olieproductie te verdubbelen. De Russen waren – net als nu het geval is – voor een belangrijk deel afhankelijk van de inkomsten uit de olie- en gasindustrie. Er waren meer oorzaken van de implosie van het Sovjetrijk, maar de dramatische terugval in olie- en gasinkomsten is waarschijnlijk het ‘tipping point’ geweest.

Hoewel Trump met de Saoedi’s een veel betere verstandhouding heeft dan Biden en hij wellicht kroonprins Mohammad bin Salman met wapenleveranties zal kunnen overtuigen hetzelfde te doen als indertijd koning Fahd, is de VS nu, anders dan in de tijd van Reagan, zelfvoorzienend op energiegebied. Sterker nog: Amerika is een belangrijke exporteur geworden van goedkoop LNG, gemaakt van het overvloedig aanwezige en op grote schaal gewonnen schaliegas. Rusland en ook Iran hanteren nog steeds ‘outdated’ productietechnieken en zijn slechts in staat om olie en gas winstgevend te produceren tegen relatief hoge marktprijzen.

Als Trump doet wat hij tijdens zijn rallies heeft aangekondigd, namelijk het overspoelen van de wereld met LNG, dan zullen Rusland en Iran het moeilijk krijgen. Rusland zal niet langer voldoende olie- en gasinkomsten hebben om z’n oorlogseconomie te financieren en Iran zal geen middelen meer hebben om zijn Hamas-, Hezbollah- en Houthi-proxy’s van geld en wapens te voorzien.

Dat zal mega-repercussies hebben. Trump zal sowieso –  zoals hij heeft aangekondigd – snel een einde proberen te maken aan de oorlog in Oekraïne met het plan-Kissinger: een deal met Vladimir Poetin waarbij Rusland de Krim mag houden, de Donbas een bufferzone wordt en (de rest van) Oekraïne zich aansluit bij de NAVO. Als Poetin niet direct hapt, zal Trump Rusland proberen uit te putten met dramatisch teruglopende olie- en gasinkomsten.

Hetzelfde zal opgaan voor Iran. Als dat land zijn proxy’s niet meer kan onderhouden, zal de druk op Israël verminderen en zal weer voortuitgang kunnen worden geboekt met de Abraham-akkoorden die eind 2020 werden gesloten tussen de VS, Israël, Bahrein en de Verenigde Arabische Emiraten. De enige reden dat Saoedi-Arabië plotseling afzag van het aangaan van diplomatieke relaties met Israël, is 7 oktober. Waarschijnlijk was dat voor Hamas, daartoe aangemoedigd door Iran, ook de reden om de vreselijke pogrom tegen Israël te beginnen.

Meer stabiliteit

Relevant voor ons Europeanen is natuurlijk de ‘klimaatkoers’ van Trump. Op 1 juni 2017 kondigde hij aan dat de VS zich zou terugtrekken uit het klimaatakkoord van Parijs. Zijn stelling is dat de doelstelling van klimaatneutraliteit onzinnig is en bovendien onhaalbaar en onbetaalbaar. De energietransitie, waarin hij wel gelooft, heeft meer tijd nodig. Alleen al de constructie van de benodigde infrastructuur voor een energieproductie en -distributie gebaseerd op ‘renewables’ duurt tenminste tien jaar. In die tussentijd is gas (in LNG-vorm) een uitstekende overgangsbrandstof.

Zal een terugkeer van Trump in het Witte Huis de wereld in een chaos storten, zoals veel media ons willen doen geloven? Nee, de kans is veel groter dat zowel in het Midden-Oosten als aan de grenzen van de Europese Unie de stabiliteit terugkeert. Poetin zal (deels) zijn zin hebben gekregen in Oekraïne en zich weer (moeten) richten op de binnenlandse economie. Hij zal geen geld meer hebben voor buitenlandse avonturen, mocht hij daar al zin in hebben.

Rode lijn voor Poetin

In dat verband: ik heb nog nergens een overtuigende onderbouwing gezien van de stelling van vele EU-politici – inclusief onze eigen demissionaire minister-president – dat Poetin op de deur van de NAVO klopt en bijvoorbeeld de Baltische staten of Polen zou willen (en durven) aanvallen. Dat zou niet minder dan zelfmoord zijn.

De enige situatie waarin een rechtstreeks conflict tussen de NAVO en Rusland kan uitbreken, is een steeds verdere escalatie vanuit de NAVO-landen richting het Russische grondgebied. Dat is een rode lijn voor Poetin. Als bijvoorbeeld de Nederlandse F-16’s worden ingezet om Rusland te bombarderen, zal Poetin terugslaan, met ongekende consequenties als gevolg. Laten we hopen dat dit niet gebeurt en dat de escalatie niet zover uit de hand loopt dat we nog vóór de terugkeer van Trump in een oorlog met Rusland verzeild raken. Daarná zal het gevaar geweken zijn.

En dan China, wat kunnen we daar verwachten? Ook daarvoor moeten we even terug naar het (nabije) verleden. Trump was de president die China de wacht aanzegde. Hij startte een handelsoorlog om duidelijk te maken dat de VS het niet langer accepteerde dat de Chinezen de internationale handelsregels aan hun laars lapten.

Die koers zal Trump waarschijnlijk hervatten. Tit for tat, misschien wel met een volledige economische ‘decoupling’ als eindresultaat. Tenzij China inbindt en stopt met grootschalige staatssteun aan z’n exportbedrijven (waardoor de Chinese producten op de westerse markt worden gedumpt om marktaandeel te vergroten), stopt met het schenden van intellectueel eigendom, stopt met het discrimineren van buitenlandse investeringen in China en zich in het algemeen houdt aan de internationale handelsregels van de WTO.

Taiwan zal met Trump weer opgelucht adem kunnen halen. De Zuid-Chinese Zee blijft open internationaal vaarwater en de claims van China op de Paracel- en Spratly-eilanden zullen niet worden gehonoreerd. Defensieovereenkomsten met de buurlanden van China zullen door de VS worden versterkt en uitgebreid.

Weerbarstige werkelijkheid

Amerika is onder Trump – en dat kunnen de meeste van zijn voorgangers hem niet nazeggen – geen enkele oorlog begonnen. Zijn Realpolitiek was succesvol. Vanuit een positie van kracht – het Amerikaanse leger werd op alle fronten versterkt – wist hij andere wereldleiders ervan te overtuigen geen buitenlandse avonturen te beginnen. Het is mijn overtuiging dat ook Poetin het onder Trump niet zou hebben aangedurfd om Oekraïne binnen te vallen.

Of is het door mij geschetste beeld te rooskleurig? De werkelijkheid blijkt altijd weerbarstiger dan de voornemens die door politici in verkiezingstijd worden geuit. Alleen ondervinding is het ultieme bewijs, dat geldt uiteraard ook voor een eventuele tweede termijn voor Trump. Zoals altijd: the proof of the pudding is in the eating. 

Johannes Vervloed was gedurende bijna vier decennia verbonden aan het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken, met als standplaatsen onder meer Jakarta, Sint-Petersburg en Parijs. 

Wynia’s Week verschijnt twee keer per week, 104 keer per jaar. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Donald Trump terug in het Witte Huis? Dat zou voor Europa en het Midden-Oosten een zegen zijn   verscheen eerst op Wynia's Week.