Wellicht had verwacht kunnen worden dat het jihadisme een halt zou worden toegeroepen in de westerse landen na de aanslagen op 11 september 2001 in de Verenigde Staten (ruim 2700 doden) en de terreuraanslagen op het openbaar vervoer in Madrid (maart 2004, 191 doden) en Londen (juli 2005, 56 doden). Aanvankelijk leek die beweging ook in Nederland te zijn ingezet. De politie en de AIVD intensiveerden hun aandacht voor jihadistische cellen.

Toch waren er ook tegenkrachten. In het publieke debat rees in Nederland al direct de vraag of Van Gogh niet zelf schuld had gehad aan zijn dood. Hij had zich immers regelmatig laatdunkend uitgelaten over de islam (hoewel hij op religie in het algemeen kritisch was). Vlak voor de moord had hij samen met de afvallige Ayaan Hirsi Ali de film Submission Part 1 gemaakt. In die film vertelden moslima’s hoe slecht zij – met kennelijke goedkeuring door Allah – door moslimmannen werden behandeld. Op hun schaars geklede lichamen werden Koranteksten afgebeeld die dergelijk gedrag legitimeren. Dat was een regelrechte aanval op de moslimgemeenschap, toch?

Een kwetsende Deense cartoon

Het is belangrijk om bij enkele belangrijke gebeurtenissen sinds de moord op Van Gogh nog eens stil te staan.

Een Deense auteur zocht in 2005 een tekenaar die een afbeelding van de profeet Mohammed wilde maken ter publicatie in een kinderboek, maar zijn zoektocht leverde niets op. Had de moord op Van Gogh daarmee te maken? Het Deense dagblad Jyllands-Posten hoorde van de kwestie en vroeg vervolgens tekenaars om een cartoon van de islamitische profeet te maken. Twaalf ervan werden in september 2005 in de krant afgedrukt.

Volgens veel niet-moslims in het westen waren de cartoons kwetsend en onnodig provocerend. Moslims over de hele wereld waren woedend en er ontstonden diplomatieke rellen. Maar het leidde ook tot geweld. Moslims probeerden een aanslag te plegen op Kurt Westergaard, één van de Mohammed-tekenaars. Iemand drong zijn huis binnen, maar Westergaard vluchtte net op tijd een safe room in. Het Deense consulaat in Beiroet (Libanon) werd in brand gestoken. In het Midden-Oosten vonden ook bij overheidsgebouwen van andere westerse landen gewelddadige protesten plaats. Zelfs in juni 2008 was er nog een aanslag op de Deense ambassade in Pakistan.

In februari 2006 pleitte toenmalig VVD-Tweede Kamerlid Ayaan Hirsi Ali in Berlijn voor het recht om te beledigen. Cabaretier Hans Teeuwen herhaalde dat punt in een discussie met de Meiden van Halal in het televisieprogramma Bimbo’s en Boerka’s; het werd in 2007 uitverkoren tot ‘TV-moment van het Jaar’. Toch bleef het een zeer gevoelig punt.

In 2010 en 2011 werd Geert Wilders vervolgd in verband met ‘beledigende’ uitlatingen in de Volkskrant en zijn in maart 2008 uitgebrachte film Fitna. Na een lang proces volgde vrijspraak.  

In 2012 werd het budget van de AIVD plots met 80 miljoen euro verminderd. Hoogleraar en publicist Afshin Ellian waarschuwde voor de schade die dat zou opleveren: een inlichtingenpositie die gedurende tal van jaren was opgebouwd, werd in één klap afgebroken. Dat laat zich niet makkelijk herstellen.

Waarschijnlijk heeft Nederland geluk gehad dat het internationaal jihadisme zich in die jaren vooral richtte op andere landen in Europa en op de moslimwereld. Maar verdwenen was het natuurlijk niet, zo bleek toen ISIS in 2014 een islamitisch kalifaat uitriep.

Charlie Hebdo

In januari 2015 werd de westerse wereld wakker geschud door de islamitische moordaanslag op het hoofdkantoor van het satirische weekblad Charlie Hebdo in Parijs. Er vielen twaalf doden. Op het internet ging de hashtag #JeSuisCharlie viral. Maar al snel werd het weer oorverdovend stil.

In juni 2015 onthoofde een geradicaliseerde man zijn werkgever in het Franse Saint-Quentin-Fallavier. Het voorval kreeg in Nederland weinig aandacht. Dit in tegenstelling tot de islamitische moordpartij in het theater Bataclan in Parijs, in november 2015, waarbij 89 bezoekers om het leven kwamen. Hoewel Frankrijk voortdurend werd en wordt geteisterd door kleinschalige islamitisch geweld, was het land nu het podium van twee grootschalige terroristische aanslagen in één jaar.

In 2016 draaide de tweede strafzaak tegen Geert Wilders. Het startpunt daarvan was zijn ‘Minder-Marokkanen’-uitspraak uit 2014. In 2020 werd Wilders schuldig bevonden aan groepsbelediging.

Op Bevrijdingsdag 2018 stak Malek Fostok uit naam van Allah meerdere mensen neer nabij station Hollands Spoor in Den Haag. Fostok werd echter vooral gezien als ‘verward’ en ontkwam aan een veroordeling voor een terroristisch misdrijf.

In juni 2018 kondigde Geert Wilders een Mohammed-cartoonwedstrijd aan. Duizenden woeste moslims gingen in Pakistan de straat op om tegen de PVV-leider te demonstreren. In augustus dat jaar reisde de Pakistaan Junaid Iqbal naar Nederland om Wilders te vermoorden. Hij werd voortijdig opgepakt. Diezelfde maand reisde de Afghaanse Jawed Sultani vanuit Duitsland naar Amsterdam en stak daar twee toeristen neer, uit boosheid over de cartoonwedstrijd. Die was door Wilders inmiddels afgeblazen – Sultani wist dat niet – omdat hij meende dat zijn punt reeds was gemaakt: moslims over de hele wereld worden nog steeds zo boos van het tekenen van een plaatje van hun profeet, dat ze bereid zijn tot geweld, al dan niet dodelijk.

Eind 2018 werd leden van een terroristische cel uit Arnhem opgepakt nadat ze op een vakantiepark in Weert wapens testten. Het doel was mogelijk een grootschalige aanslag op de Gay Pride in Amsterdam.  

Op 18 maart 2019 schoot Gökmen Tanis in Utrecht doelgericht op trampassagiers en voorbijgangers. Er vielen vier doden en zes gewonden. Tanis pleegde de aanslag naar eigen zeggen ter verdediging van zijn islamitische geloof.

Samuel Paty

In oktober 2020 werd in de Franse plaats Éragny geschiedenisdocent Samuel Paty onthoofd: door de 18-jarige Russisch-Tsjetsjeense moslim Abdoullakh Anzorov. Paty had in een les over vrijheid van meningsuiting twee Mohammedcartoons uit Charlie Hebdo laten zien. Anzorov pleegde de aanslag ‘in naam van Allah’. De Franse schrijver-journalist Stéphane Simon reconstrueerde de gebeurtenissen in zijn boek De laatste dagen van Samuel Paty.

In september 2021 arresteerde de politie negen terreurverdachten in Eindhoven die een islamitische aanslag aan het voorbereiden waren, gericht op enkele Nederlandse politici.

De afgelopen jaren heeft de anti-islamitische protestbeweging Pegida in Nederland meermaals Korans verbrand of verscheurd. Bij een tegendemonstratie liep het in januari van dit jaar uit de hand: in Arnhem zochten actievoerders de confrontatie met Pegida-voorman Edwin Wagensveld. In Turkije werd vervolgens de Nederlandse ambassadeur op het matje geroepen. Ook de Pakistaanse regering riep Nederland op om actie te ondernemen tegen Pegida. Minister Dilan Yeşilgöz van Justitie waarschuwde voor een verhoogde terreurdreiging en uit voorzorg werden enkele Nederlandse overheidsgebouwen in het buitenland tijdelijk gesloten. Het leek wel een beetje op de Deense cartoonaffaire.

Op 24 mei zei toenmalig BBB-Tweede Kamerlid Mona Keijzer in een talkshow dat veel asielmigranten uit landen komen waar het islamitisch geloof dominant is, en dat jodenhaat daar bijna onderdeel van de cultuur is. Enkele moslims deden aangifte van groepsbelediging. In juli liet het Openbaar Ministerie weten de zaak te seponeren, hoewel het meende dat Keijzers uitspraken strafbaar waren. Maar had Keijzer niet gewoonweg gelijk? Hoe dan ook: zij had haar uitspraak kennelijk niet mogen doen.

Op 19 september stak de 22-jarige Ayoub M. aan de voet van de Rotterdamse Erasmusbrug met twee messen om zich heen. Een man van 32 kwam om het leven, een 33-jarige man raakte gewond. Hoewel M. volgens een vonnis uit 2022 ‘volledig ontoerekeningsvatbaar’ was, wordt hij door het Openbaar Ministerie verdacht van moord en poging tot moord met een terroristisch oogmerk. De man had immers Allah aangeroepen tijdens het steken.

Belangrijke inzichten

Voor zover het nog niet duidelijk was toen Van Gogh nog leefde, hebben de afgelopen twintig jaar in elk geval vijf belangrijke inzichten opgeleverd.

In de eerste plaats: ervaren belediging van de islam, van islamitische symbolen of figuren, en daarmee van Allah zelf, is een trigger voor geweld onder orthodoxe moslims. Soms volgt die duiding uit islamitische jurisprudentie. Of er een intentie was om te beledigen, is in beginsel irrelevant. De legitimering voor het geweld volgt uit de islamitische bronnen (de Koran en de overleveringen van uitspraken en handelingen door Mohammed).

Ten tweede: zulk geweld vindt niet slechts plaats tegen de meest zichtbare personen in het publieke domein, zoals Geert Wilders of Ayaan Hirsi Ali. Ook volstrekt onbekende mensen, zoals een geschiedenisdocent, kunnen het slachtoffer worden van islamitisch terroristisch geweld. De geweldsdreiging richt zich daarmee tot iedereen.

Ten derde: ook veel niet-moslims vinden het ongewenst om de islam te bekritiseren. Daarbij is de redenering dat het in moreel opzicht niet zou deugen om mensen te kwetsen en dat iedereen ‘in z’n waarde’ moet worden gelaten. Ook het ideaal van de multiculturele samenleving speelt een rol. Direct na de moord op Van Gogh werd hij zélf (deels) schuldig verklaard: hij had beter rekening moeten houden met de gevoelens van boze moslims. Toenmalig D66-minister Laurens Jan Brinkhorst (Economische Zaken) noemde Van Gogh zelfs naïef en vergeleek Submission met het opsteken van een sigaret in een munitiemagazijn.

Ten vierde: islamitische aanslagplegers worden frequent neergezet als ‘verward’, het liefst zonder dat hun godsdienstige achtergrond wordt genoemd, waardoor automatisch wordt verondersteld dat er van een verband geen sprake was of kan zijn. Dat is een stelselmatige tekortkoming bij de duiding van het probleem. Wanneer politici, bestuurders of journalisten op deze wijze hun kop in het zand steken, verzaken ze hun taak. En: elke keer wanneer aanslagplegers haarfijn hun religieuze motieven uit de doeken doen, staan hun duiders voor schut.

Ten vijfde: Nederland is de afgelopen twintig jaar veel minder verdraagzaam geworden. In een gesprek met Nazmiye Oral van de Nederlandse Moslimomroep zei Van Gogh in het najaar van 2002: ‘Ik denk dat de tolerantie jegens andersdenkenden in Nederland steeds kleiner zal worden onder invloed van de islam. Ik denk dat heel veel mensen nu al hun mond houden omdat ze bang zijn. Zeker na de moord op Fortuyn is dat sterker geworden. En je kan toch ook niet verlangen van mensen – die eenvoudig in Nederland zijn opgegroeid – dat ze dan heel erg gestimuleerd worden door de gebeurtenissen op 11 september. (…) Dat laat toch z’n sporen na, vermoed ik.’ Van Gogh wist toen nog niet dat ook zijn eigen dood dergelijke sporen zou nalaten.

Theo van Gogh had gelijk

We lijken twintig jaar na 2 november 2004 weinig te hebben geleerd. Noch over het behoud van onze democratische rechtsstaat, noch over de jihadistische bedreiging daarvan, die wordt gevoed door grootschalige migratie uit niet-westerse landen. Geen enkele krantenredactie zal nog Mohammedcartoons durven publiceren: omdat het letterlijk levensgevaarlijk is. Door te zwichten voor intolerantie worden zo nieuwe normen gecreëerd die niet passen bij een open samenleving.

Theo van Gogh had gelijk: je moet mensen – gelovigen én niet-gelovigen – kunnen beledigen. Het is bedroevend dat zoveel Nederlanders nog steeds niet naar hem luisteren.

Van Bart Collard verscheen in 2023 ‘Het recht op misinformatie’. Het boek is overal te koop en te bestellen, ook in de winkel van Wynia’s Week. Kijk HIER. 

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Bart Collard: 20 jaar na de moord op Van Gogh hebben we nog weinig geleerd verscheen eerst op Wynia's Week.

Deze terroristische aanslag komt niet onverwacht. Volgens de AIVD vormt het mondiaal jihadisme al jaren ‘de grootste terroristische dreiging tegen Nederland’. Het dreigingsniveau is in december 2023 door de NCTV verhoogd naar substantieel. In haar Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland uit juni waarschuwde de NCTV voor ‘de in april 2024 gestarte campagne van onder andere ISKP om geweld tegen sportevenementen in het Westen aan te moedigen’, waarbij aanslagen met messen veelal genoemd worden.

Wat gebeurde er in Rotterdam?

Volgens de politie begon er ‘tumult’ in een ondergrondse parkeergarage, waarbij een 33-jarige Zwitser zwaar gewond raakte. Toen de dader zich naar boven begaf, de voet van de Erasmusbrug op, zou hij een 32-jarige Rotterdammer – die aan het skeeleren was – hebben vermoord met twee grote vleesmessen door ‘heel vaak’ te steken. Het slachtoffer zou vervolgens van de reling zijn gevallen. De Telegraaf sprak getuigen die berichtten dat de dader ‘er duidelijk op uit was veel slachtoffers te maken’. Volgens getuigen zou de dader tijdens het steken ’Allah u Akbar’ hebben geroepen.

Een getuige genaamd Reniël Renato David Litecia, een personal trainer, zag het en begon te schreeuwen. Toen de dader dat hoorde begon hij iedereen die in zijn omgeving was aan te vallen. Mensen renden in paniek weg. Reniël haalde ‘sportsticks’ uit zijn tas en rende erheen. Omstanders renden een nabij gelegen restaurant binnen en sloten de deuren. De dader rende vervolgens langs met de twee messen in zijn handen. De dader rende daarna de tentoonstellingsruimte Remastered binnen. Aanwezigen probeerden de dader met stoelen op afstand te houden, terwijl hij hen wilde neersteken met zijn messen. Toen Reniël erbij kwam wilde de dader het pand verlaten. Reniël had hem daarom ‘een paar tikjes moeten geven in zijn gezicht’ met de stokken. Toen de andere aanwezigen hem met stoelen belaagden verloor de dader het bewustzijn.

Omstreeks middernacht deelde Rijnmond TV een interview met de politiewoordvoerder, die verklaarde:

‘Het vermoeden is dat de verdachte het eerste slachtoffer in de parkeergarage heeft gemaakt, dat hij vervolgens naar boven is gelopen en daar een tweede slachtoffer heeft neergestoken. Vervolgens is de verdachte via de horecagelegenheid hierachter over het terras gerend en vervolgens bij deze tentoonstellingsruimte overmeesterd.’

De politiewoordvoerder bevestigde dat ‘meerdere getuigen’ ook tegen de politie hebben verklaard dat de dader de islamitische god Allah heeft aangeroepen tijdens zijn daden.

Allah u Akbar

In de media werd die nacht gesproken van een ‘steekincident’ of ‘steekpartij’. Feitelijk is dat natuurlijk juist, maar het dekt de lading niet. Nergens werd gesproken van een terroristische aanslag of het islamitische motief van de dader, behalve op Geenstijl. Nu.nl spande de kroon met haar uitleg over de uiting Allah u Akbar: ‘Het wordt door moslims vaak gezegd bij een gebed, maar in het verleden is het ook geroepen bij aanslagen door extremistische moslims. De politie heeft nog geen uitspraken gedaan over een mogelijk motief.’

Laat ‘in het verleden’ maar weg. De uitspraak wordt wekelijks, soms dagelijks, geuit bij islamitische terreurdaden. Nu lijkt het primair een onschuldige uiting, maar als u iemand deze uiting – anders dan nabij de speakers van een moskee – hoort roepen in de publieke ruimte is alertheid geboden.

Vrijwel geen informatie

De volgende dag werd bekend dat de dader een 22-jarige man uit Amersfoort is. De politie deelde mee dat de man een bekende van haar is, maar wilde er niet meer over kwijt. Ook kon de politie niets zeggen over het motief van de dader.

Er werd geen persconferentie voor het volk georganiseerd door de driehoek of door individuele partijen daaruit. Er werd vanuit de (lokale) overheid vrijwel geen informatie gedeeld. Wel berichtte de gemeente Rotterdam op de avond van de aanslag omstreeks 23.00 uur op sociale media dat burgemeester Ahmed Aboutaleb is bevorderd tot Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, maar op haar kanalen werd niet gerept over de aanslag. Ondertussen werd tot diep in de nacht gedebatteerd in de Tweede Kamer. Ook daar werd niet gesproken over de terreurdaad. Vanwaar die stilte?

Er zijn primair vier redenen denkbaar. In de eerste plaats: de reden waarom iemand een daad pleegt is moeilijk objectief te bepalen. We kunnen niet in iemands hoofd kijken. Maar dat is te simplistisch denken. Er zijn namelijk allerlei indicatoren die ons – in het dagelijkse leven, in rechercheonderzoeken, in intelligence-operaties – helpen om meer objectief duiding te geven. Dat volgt uit de reeds bekende informatie over de dader, over de slachtofferkeuze, over de locatie van de aanslag, over zijn exacte gedragingen (in hoeverre passen die bij een bepaalde ideologie of groepering? Wat zegt zijn gedrag over zijn intenties? Het ging hier evident niet om een gerichte actie tegen een of twee mensen; de dader wilde veel slachtoffers maken) en zijn uitingen. Dit alles wijst op twee kernwoorden: islamitisch en terroristisch.

In de tweede plaats: de politie twijfelt wellicht of het gaat om een rationeel handelende, mentaal gezonde aanslagpleger of om een ‘verward persoon’. In Nederland zijn de nodige terroristische aanslagplegers de boeken ingegaan als verward en niet als terroristisch – denk aan Malek Fostok die op Bevrijdingsdag 2018 meerdere mensen stak. Maar inmiddels zijn zelfs voorzichtige wetenschappers tot de conclusie gekomen dat psychiatrische problemen en ideologische motieven elkaar niet uitsluiten, en dat een werkelijk ‘verwarde’ man nog steeds een terroristische aanslag kan plegen.

Terreur als theater

Daaraan verwant is, in de derde plaats: islamitisch terrorisme ligt gevoelig – wellicht eens te meer als het om een migrant zou gaan, gelet op het huidige debat over de migratiecrisis – omdat de islam gevoelig ligt in Nederland. De overheid probeert Nederland ‘bij elkaar te houden’ en te voorkomen dat alle moslims over een kam worden geschoren. Het bestaan van teveel islamitische wanplegers past ook niet in het multiculturalistische ideaal.

In de vierde plaats: veel terrorisme-experts hebben geschreven over het dilemma van de overheid om enerzijds het publiek te informeren, maar om tegelijkertijd te voorkomen dat de terrorist krijgt wat hij wil en/of dat grootschalige paniek uitbreekt onder het volk. Modern terrorisme is ook wel omschreven als een theater, met de aanslag zoals die van 9/11 als exemplarisch voorbeeld. Daders, slachtoffers, hulpverleners en omstanders figureren op televisie – en tegenwoordig op sociale media – in een theatervoorstelling die geïnitieerd en deels geregisseerd is door de terroristen.

Met dat theater creëert de terrorist aandacht voor diens zaak en tegelijkertijd angst. Hoewel de kans om te sterven aan kanker of een verkeersongeval vele malen groter is, is de angst voor islamitische terroristische aanslagen reëel. Wereldwijd zijn er veel aanslagen met een islamitische signatuur. Het primaire verschil is dat de impact van een terroristische aanslag significant groter is. Ook als u geen slachtoffer bent, en geen van de betrokkenen kent, doet zo’n aanslag iets met u, terwijl dat wellicht niet zo is als u hoort dat er in een andere stad iemand is overleden aan kanker.

Dat komt door de extremiteit van de terroristische daad, doordat we die daad moeilijk kunnen bevatten (eens te meer omdat de ideologische motivering ons vaak vreemd is) en omdat een terroristische daad niet slechts een daad is tegen een handjevol slachtoffers. Terrorisme is een aanval op onze democratische rechtsstaat, op onze samenleving als geheel, op onze manier van leven. De overheid is genegen om paniek na terroristische aanslagen te onderdrukken. Maar met de juiste boodschap kun je transparant zijn én voorkomen dat er paniek uitbreekt; eens te meer wanneer de dader is aangehouden en er geen indicatie van meerdere daders is.

Organiseer direct een persconferentie

Omwille van die vier redenen bestaat er een belang om zo lang mogelijk niet te spreken van terrorisme. Toch is het belangrijk dat de overheid zo snel mogelijk informatie deelt met de bevolking. Een of enkele dagen wachten met nieuws is dan te lang. Het volk heeft een recht om te weten wat er op veiligheidsgebied speelt in Nederland – zeker na een inbreuk op de publieke veiligheid –, ook als de boodschap niet goed uitkomt voor bestuurders. Bij dit soort gebeurtenissen zou direct een persconferentie moeten worden georganiseerd, wellicht zelfs met de hele driehoek. De islamitische terroristische aanslag in Rotterdam is een voorbeeld van een gebrek aan transparantie naar het volk.

Van Bart Collard verscheen in 2023 ‘Het recht op misinformatie’. Het boek is overal te koop en te bestellen, ook in de winkel van Wynia’s Week. Kijk HIER. 

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Gebrek aan transparantie rond islamitische terroristische aanslag in Rotterdam is niet te verdedigen verscheen eerst op Wynia's Week.

Drie doden en acht gewonden: de balans van de steekpartij in Solingen was zonder meer dramatisch. Maar vooral het nieuws dat de Syrische dader illegaal in het land verbleef, nadat zijn asielverzoek begin dit jaar afgewezen werd, veroorzaakte flink wat onbegrip en woede bij onze oosterburen.

Hoe kon zo’n jihadist door de mazen van het net glippen tijdens de screening toen hij in Duitsland zijn asielaanvraag indiende? Moeten we de screening van kandidaat-asielzoekers uit islamitische risicolanden dan niet herzien? En stellen we ons in Europa – vanuit een soort verkeerd begrepen politieke correctheid – ook niet te naïef en te laks op wanneer het om asielzoekers uit die landen gaat? Lastige maar ook noodzakelijke vragen, waarop niet meteen een pasklaar antwoord te bieden valt.

Gegevensuitwisseling

‘In Europa gaat de grootste jihadistische dreiging momenteel uit van zogenaamde lone wolves, mensen die hier al langer wonen en onder invloed van islamistische propaganda op eigen initiatief overgaan tot een aanslag’, weet Thomas Renard. Hij staat sinds 2021 aan het hoofd van het International Centre for Counter-Terrorism in Den Haag en deed zelf eerder al uitgebreid onderzoek naar het jihadisme in Europa. ‘Het scenario dat terroristische bewegingen vanuit het Midden-Oosten, Afghanistan of zelfs Zuid-Azië jihadisten naar Europa sturen – al dan niet met de dekmantel van een asielaanvraag – is anno 2024 dan weer een stuk minder waarschijnlijk. Al blijft het zeker niet volledig uit te sluiten.’

Renard benadrukt dat er de voorbije jaren al fors geïnvesteerd is in internationale gegevensuitwisseling, om zo potentiële jihadisten te onderscheppen wanneer ze bijvoorbeeld in de zogenaamde hotspots aan de buitengrenzen van de EU asiel aanvragen. ‘Mensen die bij een politiedienst in de EU – of zelfs in landen buiten de EU – al bekend staan omwille van radicalisering, kunnen, op basis van die data, soms ontmaskerd worden bij de asielscreening. Ook asielzoekers die gebruik maken van gestolen identiteitsdocumenten kunnen op basis van die databases soms worden tegengehouden.’

Tegelijk pleit Renard ook voor het nodige realisme. De grote meerderheid van de asielzoekers hier is immers afkomstig uit landen die in oorlog zijn of waar een regime aan de macht is waarmee we vanuit Europa niet samenwerken. ‘Denk maar aan de Taliban in Afghanistan. Dat systeem van gegevensuitwisseling is dus verre van waterdicht. Ook de samenwerking tussen de verschillende Europese asieldiensten enerzijds en de veiligheidsdiensten of inlichtingendiensten anderzijds is nog verre van optimaal. We kunnen dus nooit met honderd procent zekerheid garanderen dat mensen die een asielscreening hebben doorlopen geen radicaal-islamistische sympathieën hebben.’

‘Maar laat ons ook geen al te verregaande conclusies trekken. Puur statistisch bekeken worden er vandaag meer aanslagen gepleegd door islamisten die al veel langer wettelijk in West-Europa verblijven of mensen die hier geradicaliseerd zijn. Bekijken we de cijfers van de voorbije jaren, dan zien we dat het overgrote deel van de jihadistische aanslagen in West-Europa gepleegd werd door mensen die hier vaak al jarenlang verbleven of zelfs al de nationaliteit hadden verkregen van hun nieuwe thuisland. En als je het aantal aanslagen door al dan niet afgewezen asielzoekers afzet tegen het totale aantal asielzoekers dat de voorbije jaren West-Europa binnenkwam, dan gaat het echt wel over een héél kleine minderheid.’

Meer lone wolves

Annelies Pauwels, die binnen het Vlaams Vredesinstituut onderzoek doet naar radicalisering en terrorisme, zit min of meer op eenzelfde lijn. Zij wijst er bovendien ook op dat ook de veiligheidsdiensten nooit zijn meegegaan in het idee dat het uiteenvallen van IS in Irak en Syrië automatisch ook leidt tot een afname van het aantal jihadistische aanslagen in Europa. ‘We zien wél duidelijk dat er hier de voorbije jaren veel meer lone wolves opdoken. Zij maken geen deel uit van een gestructureerde beweging en worden ook niet aangestuurd vanuit het Midden-Oosten.’

Pauwels benadrukt dat het bij daders die in het kader van een asielprocedure naar West-Europa zijn gekomen en hier vervolgens een aanslag pleegden, geen vaststaand feit is dat zij ook vooraf al jihadistische sympathieën koesterden. ‘Een aantal van die daders radicaliseren ook hier, na die screening dus. Bijvoorbeeld omdat ze hier in een zeer kwetsbare positie belanden, waardoor ze ook vatbaarder worden voor extreem gedachtengoed en propaganda uit islamistische hoek. Maar mensen daar voldoende weerbaar tegen maken, is maatwerk. En dat vraagt veel tijd, veel inspanningen en veel investeringen naar die nieuwkomers toe. Maar ook vooraf, in het stadium van de eigenlijke asielscreening, is het bijzonder lastig om met zekerheid uit te maken dat iemand geradicaliseerd is en dus een gevaar voor de samenleving vormt. Je kan nu eenmaal niet in iemands hoofd kijken.’

‘Op basis van de meest recente cijfers van Europol kunnen we niet besluiten dat er de voorbije jaren opnieuw sprake is van een significante stijging van het aantal islamistische aanslagen in West-Europa’, zegt Renard. ‘Maar met die cijfers moet je altijd opletten. En sinds anderhalf jaar maken heel wat Europese inlichtingendiensten wel degelijk melding van een verhoogd dreigingsniveau. Dat heeft onder meer te maken met de opmars van IS Khorasan in Afghanistan en met een groter aantal verijdelde aanslagen in Europa zelf. Tegelijk draagt ook de oorlog in Gaza bij tot een verdere radicalisering – en dus een groter risico op aanslagen – in Europa.’

Filip Michiels publiceerde dit artikel op 12 september op Doorbraak.be. 

Wynia’s Week is er het hele jaar door, drie keer per week. De donateurs maken dat mogelijk. Bent u ook supporter van Wynia’s Week? Doneren kan HIER Hartelijk dank! 

Het bericht Van asielzoeker tot terrorist: screening biedt weinig garanties verscheen eerst op Wynia's Week.

En zo kwam het dat Rushdie op 12 augustus 2022 in het amfitheater van Chautauqua, in het noorden van de staat New York, zou spreken over zijn betrokkenheid bij het scheppen van veilige plekken in Amerika voor schrijvers die elders in de wereld hun leven niet zeker waren.

In het publiek zat een 24-jarige man van Libanees-Amerikaanse afkomst. Opgegroeid bij een perfect geïntegreerde moeder in New Jersey had deze Hadi Matar vijf jaar eerder een bezoek gebracht aan zijn vader in Libanon. Die woonde vlak bij de grens met Israël in een dorp dat volledig werd gedomineerd door Hezbollah.

Imam Yutubi

Volkomen gehersenspoeld teruggekeerd bij zijn moeder, sloot Matar zich op in het souterrain. Daar werd hij via sociale media, in de woorden van Rushdie, ‘door de veelhoofdige en veelstemmige Imam Yutubi’ geestelijk rijp gemaakt om de duivelse auteur uit de weg te ruimen. Kennisnemen van het werk van Rushdie achtte hij onnodig.

Nog voor Salman Rushdie aan het woord kon komen, bestormde de moslimterrorist het podium en stak 15 keer op de weerloze schrijver in. Pas na 27 seconden werd Matar door mensen uit het publiek overmeesterd.

Rushdies verslag van de bijna gelukte moordaanslag, de strijd van de medici om zijn leven en het nauwgezet in kaart brengen van de hem toegebrachte lichamelijke en geestelijke schade is aangrijpend. Hij weet in Mes precies de juiste toon te vinden om de verbijstering, de ontreddering, maar ook de liefde van zijn vrouw, zus en zoons en de verontwaardiging van zijn collega’s onder woorden te brengen. De vertaling van Karina van Santen en Martine Vosmaer is voortreffelijk.

Maar Rushdie biedt meer dan een evocatie van een persoonlijk drama. De poging tot moord is immers ook en vooral een daad van godsdienstig geïnspireerd politiek geweld. Precies een week na de aanslag verzamelden zich honderden medestanders op de trappen van de New York Public Library om hun solidariteit te tonen.

Religieus totalitarisme

Rushdie ziet het in zijn ziekenhuisbed op de laptop van zijn vrouw Elisa Griffith: ‘Nu zei mijn vriend de geweldige schrijver Colum McCann over me ‘Je suis Salman’, net zoals ik en talloze anderen op 7 januari 2015, na de moord op de cartoonisten van Charlie Hebdo, ‘Je suis Charlie’ hadden gezegd. Wat was het ontroerend, maar ook vreemd, om de slogan te worden.’

De vergelijking treft Rushdie ook in analytische zin. Hij roept in herinnering wat hij direct na de Charlie Hebdo-moorden schreef: ‘Wanneer religie, een oeroude vorm van redeloosheid, wordt gecombineerd met modern wapentuig, wordt ze een wezenlijke bedreiging van onze vrijheid. Religieus totalitarisme heeft geleid tot een dodelijke mutatie in het hart van de islam.’

Groepsdenken

In het geval van zijn aanvaller wil Rushdie het woord ‘wapentuig’ vervangen door ‘technologie’, want er is niets moderns aan een mes. Toch is Matar (Rushdie noemt zijn naam niet in Mes) volledig het product van de technologie van ons ‘desinformatietijdperk’.

Rushdie: ‘De reuzen van de groepsdenken-industrie, zoals YouTube, Facebook en Twitter, en gewelddadige videogames waren zijn leraren. Gecombineerd met een kennelijk makkelijk kneedbare persoonlijkheid die in het groepsdenken van de radicale islam een structuur vond voor de identiteit die hij nodig had, produceerden ze een zelf dat bijna een moordenaar werd.’

De golf van sympathie die op Rushdie afkwam na de aanslag in Chautauqua troostte hem niet alleen, maar verraste hem ook. Want dat was wel anders na de fatwa. Toen was het medeleven vaak ver te zoeken. Rushdie memoreert de kwetsende kritiek die hij in 1989 door schrijvers als Germaine Greer en politici als Jimmy Carter voor de voeten werd geworpen:

‘Hij heeft het over zichzelf afgeroepen, hij heeft zichzelf in de problemen gewerkt bij ‘zijn eigen volk’, en nu moeten wij hem uit de problemen halen, hij had kritiek op mevrouw Thatcher, maar nu draagt haar regering de kosten om zijn leven te redden en dat vindt hij prima, en is er echt iemand die hem wil vermoorden of geniet hij alleen van de aandacht?’

Opnieuw zwaar beveiligd

Rushdie voegt er tussen haakjes aan toe: ‘(Voor de goede orde: er zijn voor zover ik weet in de jaren na de fatwa minstens zes moordaanslagen op mij gepland, die allemaal verijdeld zijn door de expertise van de Britse inlichtingendiensten.)

Na de zevende aanslag moet Salman Rushdie opnieuw zwaar beveiligd door het leven.

Salman Rushdie: Mes. Gedachten na een poging tot moord, Pluim, 216 pagina’s, € 21,99

Hans Wansink is historicus en journalist en publiceert over boeken in Wynia’s Week. Hij was redacteur van NRC Handelsblad, Intermediair en de Volkskrant.

Wynia’s Week verschijnt ook dit jaar 104 keer met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. Plus video’s en podcasts. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Het groepsdenken van de radicale islam kneedde zwakke persoonlijkheid tot bijna-moordenaar   verscheen eerst op Wynia's Week.

De wereld is sinds 7 oktober vorig jaar veranderd. Als dat voor één bevolkingsgroep in ons land geldt, is het de Joodse. Terwijl Israël geconfronteerd werd met een regelrechte pogrom op haar grondgebied, gepleegd vanuit een terreurstaat, worden Joden in Nederland sindsdien geïntimideerd en aangevallen. Onophoudelijk en in steeds verhevigde mate.

Zelfs als scholieren worden uitgenodigd in een synagoge om hen bekend te maken met het jodendom staan na afloop de hakenkruizen in de synagogebanken gekerfd. Zelfs in wat per definitie juist je eigen veilige en heilige omgeving hoort te zijn, binnen de synagoge, weet je je geïntimideerd. Daarna durf je als Jood niet meer naar de synagoge, voel je je nergens meer veilig, dan ga je nergens meer heen. Want als je je zelfs in de synagoge niet meer veilig kunt voelen, waar dan nog wel?

Overheid faalt in steun aan Joodse medeburgers

Een groep kinderen van een Joodse jeugdvereniging werd uitgescholden en belaagd op straat en op het station. Eén van de vele trieste voorbeelden die ons bereiken. De burgemeester zwijgt, gemeenteraadsleden lopen weg, bang om hun stem te laten horen voor een motie die antisemitisme in hun eigen stad veroordeelt. Week na week komen er nieuwe voorbeelden bij. In plaats van het Joodse leven in Nederland te bevorderen en ervoor te zorgen dat Joden veilig zijn vindt het tegenovergestelde plaats, het wordt kapotgeterroriseerd.

Dit is hoe Nederland er op dit moment voorstaat in onze verhouding tot onze Joodse medeburgers en dat is zorgwekkend. De overheid moet vierkant achter onze Joodse medeburgers gaan staan, in woord en in daad. Zelfs in woord ontbreekt het hieraan, getuige het halfslachtige reageren van de staatssecretaris van Cultuur en Media in de Tweede Kamer na de verstoring van een concert van de Joodse zangeres Lenny Kuhr.

Woorden zijn te lang uitgebleven, appelleren aan de samenleving is prachtig maar het gaat in het bijzonder om daden waartoe de autoriteiten, zoals de minister-president, ministers, burgemeesters en het Openbaar Ministerie, gewoon verplicht zijn. Wat wij daarentegen zien is duikgedrag. Het OM zoekt uitvluchten als het gaat om de leus ‘From the river to the sea’.

De in Duitsland wel verboden organisatie Samidoun zien we hier volop bezig. Er worden amper demonstranten gearresteerd en burgemeesters rekken het demonstratierecht ad absurdum op. Het meest pijnlijke voorbeeld hiervan is het wangedrag dat werd getolereerd tijdens de plechtige opening van het Nationaal Holocaustmuseum in Amsterdam op 10 maart. De autoriteiten hebben Nederland wereldwijd te kijk gezet, door een gebeurtenis als deze zo van haar waardigheid te ontdoen. Over de rug van overlevenden en nabestaanden.

Nog steeds zijn de gegijzelden niet vrij

Autoriteiten moeten de veiligheid en het ongestoord doen en laten van iedere burger zekerstellen. De overheid is er om leven, vrijheid en eigendom te beschermen. Het lijkt wel alsof dit niet geldt voor Joodse burgers. Terwijl zij het zijn die de donkerste episode uit de Nederlandse geschiedenis als geen andere bevolkingsgroep met zich meedragen. Daarom alleen al heeft onze regering de morele plicht Israël onverminderd te blijven steunen in zijn strijd om Hamas uit te schakelen.

Nog steeds zijn de gegijzelden niet allemaal vrij. Nog steeds worden er vanuit Gaza raketten op Israël afgevuurd. En nog steeds vormt Iran de grootste bedreiging voor Israël (terwijl Israël totaal geen aspiratie jegens Iran koestert, laten we die asymmetrie niet uit het oog verliezen).

Israël kan het zich niet permitteren een oorlog te verliezen

Doet Israël alles goed? Nee, natuurlijk niet. Maar kan Israël het zich permitteren een oorlog te verliezen, een oorlog die woedt aan twee kanten van het land plus een geweldsspiraal in de gebieden onder Palestijns gezag? Nee, omdat als wij doorgaan met slecht voor onze Joodse medeburgers te zorgen er altijd nog een Israël moet zijn. Dat is waar onze Joodse medeburgers zich zorgen over maken.

Maar los daarvan, voor ons allen geldt dat Israël gewoon een staat is zoals iedere VN-lidstaat, dus met recht op volstrekte soevereiniteit. Daartegenover staat Iran, de openlijk drijvende kracht achter pogingen om een medeVN-lid, Israël, van de kaart te vegen. Waar we tot 7 oktober zagen dat diverse omliggende Arabische landen juist relaties aanknoopten met Israël, brengt Iran door Hamas in te zetten en aan alle kanten te steunen, dit toenaderingsproces juist om zeep.

Ga eens op bezoek in Qatar

Minister-president Rutte, u bent nu vaak genoeg naar Israël geweest. Het wordt de hoogste tijd dergelijke bezoeken te verleggen naar Qatar en naar Egypte. Daar ligt de sleutel voor de oplossing. Nog zijn de smokkeltunnels uit Egypte niet allemaal gesloten. Tunnels die uitkomen in de grensplaats Rafah. Hamas wordt bevoorraad onder de ogen van de Egyptische president al-Sisi.

De Hamasleiders die huisvesting genieten in Qatar kunnen door de emir in een handomdraai er toe geleid worden dat zij hun wapens neerleggen, zich ontdoen van de bevolking als menselijk schild en de Israëlische gegijzelden vrijlaten. Dan hoeft Rafah niet te worden aangevallen.

Tot de maatregelen die de regering moet nemen om onze Joodse medeburgers te beschermen en het Joodse leven te bevorderen, behoort niet in de minste plaats de onverminderde steun aan Israël in zijn strijd tegen Hamas. Andere EU-lidstaten zoals Duitsland en Oostenrijk lijken veel beter te begrijpen welke morele verplichting er is als het om Israël gaat. Ook ons land heeft deze verplichting.

Pak antisemitisme aan

Maar Israël is ook een door en door westers land. Een land dat tot de ‘one of us’-landen behoort. Nederland behoorde 75 jaar geleden tot de eerste landen die Israël heeft erkend. Premier Rutte, handel hier ook naar. Blijf Israël onverminderd steunen in de strijd tegen Hamas, sta op tegen Iran in Europees verband en in VN-verband. Ga over tot concrete stappen: zet bij de handhaving de aanpak van antisemitische gedragingen op 1 en haal om te beginnen Samidoun van de straten en verbied deze extremistische organisatie.

*Namens Klassiek Liberaal, met vriendelijke groet,
Reinier Geerligs, voorzitter Klassiek Liberaal

Wynia’s Week is jarig! Bent u al donateur? Doneren kan op verschillende manieren. Hartelijk dank!

Het bericht Premier Rutte, sta vierkant achter Israël, sta op tegen Iran en haal Samidoun van de straat verscheen eerst op Wynia's Week.

De feiten: Op 28 januari van dit jaar sprak de directeur van het Lycée Maurice Ravel drie gehoofddoekte meisjes aan buiten een klaslokaal. Hoofddoeken zijn in Frankrijk sinds 2004 in het openbaar onderwijs verboden. Evenals keppeltjes en andere kledij en zaken, zoals een ‘katholiek’ kruis, die iemands geloofsovertuiging uitdragen. Twee meisjes gehoorzaamden, de derde maakte luidkeels bezwaar.

Over wat vervolgens gebeurde lopen de versies uiteen. Volgens het meisje in kwestie werd de directeur gewelddadig en sloeg hij haar hard op een arm. Getuigenverklaringen weerspreken dat, en melden slechts een woordenwisseling waarbij het meisje de directeur brutaal tutoyeerde.

Vaststaat dat zij, sinds kort meerderjarig, op het nabije politiebureau van het twintigste arrondissement een klacht tegen hem indiende wegens mishandeling.

Geheel volgens de moderne mores deed ze haar verhaal ook op sociale media, waarna de eerste dreigementen de school bereikten. Meteen werd het gebouw extra bewaakt.

Valse beschuldiging

De bedreigingen gingen crescendo toen het meisje kort na het incident de school verliet en zich wendde tot het Collectief tegen de Islamofobie in Europa, CCIE. Ze mocht daar, met geblurd gezicht, helemaal losgaan tegen de directeur die haar had ‘geslagen’ en ‘uitgescholden’. En dat alleen maar omdat ze zich wilde kleden zoals een moslima volgens haar betaamt.

De CCIE is de opvolger van de CCIF, die kort na de moord op Samuel Paty werd ontbonden wegens de verspreiding van islamistische propaganda. De CCIF, de F staat voor Frankrijk, vond het niet nodig ‘Youssa’, zoals ze werd aangeduid, te wijzen op haar overtreding van de kledingvoorschriften.

Prompt demonstreerden medeleerlingen, niet per se allemaal moslims, voor het schoolgebouw tegen haar ‘mishandeling’. De politiebewaking werd opgevoerd, de minister van Onderwijs en de prefect van politie van Parijs bezochten de school om de leraren en de directeur een hart onder de riem te steken. Uit solidariteit hielden mede-directeuren van scholen in de regio Parijs een demonstratie voor de Sorbonne.

Kort daarop verscheen de directeur niet meer op school. In een kort communiqué aan leraren, leerlingen en hun ouders meldde hij afgelopen dinsdag: ‘Ik heb besloten om na zeven jaar mijn functie neer te leggen uit bezorgdheid om mijn eigen veiligheid en om die van de school.’ De onderwijsautoriteiten trachtten vergeefs om de ernst te bagatelliseren, door erop te wijzen dat de directeur kort voor zijn pensioen staat.

Het Paty-trauma speelt op

Premier Gabriel Attal, die het schoolhoofd discreet heeft ontvangen, legde meteen een verband met het drama van Samuel Paty. De leraar werd door een jonge moslimextremist van Tsjetsjeense origine onthoofd wegens het tonen van spotprenten uit Charlie Hebdo van de profeet Mohammed. Een leerlinge had gelogen dat Paty alle moslimleerlingen de klas had uitgestuurd zodat hij de anderen de prenten kon tonen. Haar ouders en een zelfbenoemde imam begonnen een hetze die de terrorist in de plaats Conflans-Sainte-Honorine aanzette tot zijn daad. (Voor een reconstructie leze men ‘De laatste dagen van Samuel Paty’,  Uitgeverij Blauwburgwal)

Eind vorig jaar stak een jonge moslim, ook afkomstig uit de Kaukasus, in Arras de leraar Dominique Bernard dood. Geen wonder dat angst zich heeft genesteld in het Franse onderwijs: een leerling hoeft een leerkracht op sociale media maar te beschuldigen van islamofobie, of een potentieel dodelijke hetze kan volgen.

Ook ‘Youssa’, inmiddels assistent op een kleuterschool, kreeg mogelijk steun van ouderen die een mooie aanleiding zagen de kaart van de ‘islamofobie’ te trekken. Hoe anders te verklaren dat zij een klacht indiende op een politiebureau, geen gebruikelijke reflex van een leerling bij problemen op school. Het openbaar ministerie neemt haar klacht overigens niet in behandeling en heeft haar, op basis van getuigenverklaringen, aangeklaagd voor het doen van smadelijke aangifte. Twee verdachten van online bedreigingen aan de directeur, wiens naam Franse media niet noemen, zijn gearresteerd.

Premier Attal beloofde steun aan onderwijspersoneel ‘dat strijdt tegen pogingen van islamisten om onze onderwijsinstellingen te ondermijnen’. Een zus van Samuel Paty heeft de Franse staat aangeklaagd wegens veronachtzaming van de gevaren die haar broer liep, zodra de hetze tegen hem was losgebarsten. Dat verwijt kan de staat moeilijk worden gemaakt in de kwestie van de bedreigde en opgestapte directeur. Paty, zo blijkt uit het boek over zijn aangekondigde dood, voelde zich echter in de steek gelaten.

Rechts Frankrijk gaat tekeer tegen ‘een regering die niet in staat is onze scholen te beschermen,’ aldus Marine Le Pen. De Parti Socialiste organiseerde vrijdag een betoging voor het lycée Maurice Ravel uit solidariteit met de directeur.

Het Franse onderwijs heeft het zwaar: de afgelopen dagen zijn bij 323 scholen professioneel verstuurde dreigmails binnengekomen om de gebouwen in brand te steken en ‘ongelovigen’ te onthoofden. Wie zitten erachter? Franse media twijfelen tussen ‘grappenmakers’, moslimextremisten en Russische experts in desinformatie die Frankrijk willen destabiliseren. Het gevolg is in elk geval dat de aanblik van gewapende agenten bij Franse openbare scholen even ‘normaal’ wordt als bij Joodse scholen in Amsterdam.

Wynia’s Week is onafhankelijk, ongebonden en broodnodig. De donateurs maken Wynia’s Week mogelijk. Doet u mee? Dat kan op verschillende manieren, kijk HIER. Hartelijk dank!

René ter Steege is journalist, schrijver en vertaler. Hij vertaalde het boek ‘De laatste dagen van Samuel Paty’ over de terroristische moord op een Franse leraar. Het boek is overal te koop, zoals in de winkel van Wynia’s Week.

Het bericht Directeur weggepest door islamitische leerlinge: de terreur op Franse scholen gaat door verscheen eerst op Wynia's Week.

Een trauma dat in Frankrijk meteen opspeelde na de gruwelen in de Moskouse Crocus City Hall met ongeveer hetzelfde aantal dodelijke slachtoffers als in en om de Bataclan. Kort na de aanslag in Moskou nam Frankrijk maatregelen om zijn eigen burgers gerust te stellen. Alsof islamistische terroristen niet nabij de Russische hoofdstad, maar in Parijs hadden toegeslagen.

Alarmniveau naar de hoogste graad

Het tekent de bezorgdheid in een land dat zoveel heeft geleden onder de islamistische terreur (meer dan 270 doden sinds 2012) en waar de vreugdevolle opwinding over de naderende Olympische Spelen, tussen 26 juli en 11 augustus in Parijs en andere Franse steden, wordt versjteerd door de angst voor een aanslag.

Bij de geruststellend bedoelde maatregelen hoort, zoals zo vaak in het verleden, het opschroeven van het alarmniveau naar de hoogste graad. Waarbij het altijd de vraag is hoezeer Fransen en buitenlandse bezoekers gerustgesteld zijn door de aanblik van groepjes zwaarbewapende militairen in onder meer winkelcentra en stations, zwijgend de omgeving afspeurend. Nederlandse toeristen op het station Saint-Charles in Marseille vonden de aanblik in elk geval ‘doodeng’, aldus een van hen. Bij de Fransen zal een zekere gewenning zijn ingetreden bij taferelen die doen denken aan een land in oorlog.

Die indruk is eigenlijk helemaal niet onjuist. Kort na de aanslag bij Moskou riep president Emmanuel Macron op het Elysée de hoogste militaire leiders en chefs van inlichtingendiensten bij zich. Daarbij werd het traditionele anti-terreurplan Vigipirate opgeschaald naar de hoogste graad, te weten Alerte Attentats. In de marge van het topoverleg kregen Franse media te horen dat sinds 2017 in Frankrijk 45 aanslagen zijn verijdeld, waarvan twee sinds begin dit jaar. Doelwitten waren onder meer ‘joodse instellingen’ en een nachtclub die veel wordt bezocht door leden van de lhbti-gemeenschap.

Sommige van de verijdelde aanslagen waren volgens bronnen bij Franse veiligheidsdiensten voorbereid door dezelfde tak van de terreurbeweging Islamitische Staat (IS) die zegt de aanslag in Moskou te hebben gepleegd. Onder de arrestanten op Franse bodem bevinden zich een Rus en een Tadzijek. Ook de verdachten van de aanslag in Moskou zouden Tadzjieken zijn, al moet informatie uit Rusland daarover uiteraard diep worden gewantrouwd.

Het trauma van de Bataclan herleeft in Frankrijk des te sterker, omdat in 2015 een andere tak van IS de aanslag op de muziekzaal zei te hebben gepleegd.

Openbaar onderwijs blijft doelwit

Arme Fransen. Kort voor de aanslag in Moskou hadden ze te horen gekregen dat het niveau van Vigipirate landelijk was verlaagd. Het was vier maanden eerder juist weer opgeschroefd na de moord door een islamistische terrorist uit de Kaukasus op een leraar in de stad Arras. De dader is een zoon van islamitische Russisch-Kaukasische immigranten, net als in oktober 2020 de moordenaar van de leraar Samuel Paty in de plaats Conflans-Sainte-Honorine bij Parijs. Zo wordt Frankrijk steeds weer gestraft voor zijn goedheid, of onnozelheid, om migranten op te nemen die de vrijheden in hun nieuwe vaderland haten.

Het openbaar onderwijs in Frankrijk, waarbij verhullende ‘islamitische’ kledij voor jongens en meisjes sinds het begin van dit schooljaar is verboden, blijft een doelwit van islamisten. In zijn boek De laatste dagen van Samuel Paty geeft Stéphane Simon daarvan talrijke voorbeelden.

Dezer dagen werden ongeveer 130 middelbare scholen in verschillende delen van Frankrijk opgeschrikt door dreigementen om de gebouwen op te blazen en de daar aanwezige ‘ongelovigen’ een kopje kleiner te maken ‘om de almachtige Allah te dienen’. De mails waren voorzien van video’s van een onthoofding. Of de afzenders islamisten zijn of ‘grappenmakers’ is nog onduidelijk, al is Frankrijk doorgaans snel in het ontmaskeren van toetsenbordterroristen. Ze gingen in elk geval professioneel te werk en wisten door te dringen tot het Franse equivalent van het Nederlandse schoolsysteem Magister, een soort elektronisch mededelingenbord voor leraren en leerlingen.

Een landelijk klimaat van angst

In de dreigmails wordt ook verwezen naar Islamitische Staat. Ouders en leerlingen zijn doodsbang, bleek uit reportages in Franse media van sommige bedreigde en tijdelijk gesloten scholen. Ook tal van Fransen schoolgebouwen worden nu extra bewaakt door gewapende politieagenten, wat na ‘Moskou’ extra bijdraagt aan een landelijk klimaat van angst. ‘De terreurdreiging blijft groot, ze is eigenlijk nooit echt afgenomen,’ aldus premier Gabriel Attal toen hij maandag militairen begroette bij het Parijse Gare du Nord.

Wynia’s Week is onafhankelijk, ongebonden en broodnodig. De donateurs maken Wynia’s Week mogelijk. Doet u mee? Dat kan op verschillende manieren, kijk HIER. Hartelijk dank!

René ter Steege is journalist, schrijver en vertaler. Hij vertaalde het boek ‘De laatste dagen van Samuel Paty’ over de terroristische moord op een Franse leraar. Het boek is overal te koop, zoals in de winkel van Wynia’s Week.

Het bericht Na de IS-aanslag in Moskou bereidt olympisch gastheer Frankrijk zich voor op het ergste verscheen eerst op Wynia's Week.

Lees hieronder de proloog van dit aangrijpende boek.

EEN SCHANDAAL VOOR DE FRANSE STAAT

door Stéphane Simon

Op 16 oktober 2020 was ik nog op kantoor toen op sociale media de eerste meldingen binnenkwamen. Ze waren nog vaag, maar overtuigend genoeg om een gevoel van misselijkheid op te wekken. Samuel P., leraar op een school in de plaats Conflans-Sainte-Honorine, zou zijn omgekomen bij een aanslag. Na verloop van tijd verschenen de eerste berichten dat de aanvaller ‘Allah Akbar!’ had geroepen toen hij op de leraar instak en, zo werd langzaam duidelijk, onthoofdde.

Even later stuitte ik op een foto, en staarde er met afschuw naar. Het bebloede hoofd van de leraar lag op het asfalt, dichtbij de goot, zijn rechteroog was half dicht. Zijn gelaatstrekken waren niet meer herkenbaar, het had iedereen kunnen zijn met kort haar, zozeer was het gezicht bedekt met bloed. Zijn moordenaar, die Abdoullakh Anzorov bleek te heten, had het onverdraaglijke beeld op sociale media voorzien van een commentaar, temidden van islamistische kreten. ‘Dit is mr paty’ . Ik kende het slachtoffer niet, maar wist dat ik deze moord nooit zou vergeten. Het leek of deze leraar familie van me was.

Familietraditie

Ik ben zoon, kleinzoon, achterkleinzoon en achter-achterkleinzoon van onderwijzers en leraren. Ze doceerden niet in prestigieuze onderwijsinstellingen in Parijs, maar in dorpjes en steden in de Vendée en in Nantes. Dankzij hen leerden generaties kinderen van boeren, handwerkers, vissers en kleine winkeliers lezen, schrijven en rekenen. Ze hielpen de kinderen een bestaan op te bouwen, droegen bij aan de eenheid van Frankrijk en hielpen het land vooruit.

Het waren toegewijde leraren en onderwijzers die buiten de kleine kring van collega’s, leerlingen en ouders nauwelijks bekend waren, net zoals Samuel Paty, tot zijn gruwelijke dood.

Mijn broer en ik zijn de eersten die de familietraditie niet hebben voortgezet, maar door naar de verhalen van mijn ouders te luisteren, denk ik dat ik wist wat ze doormaakten. Die lerarenkamers met eindeloze discussies met collega’s van wie men sommige meer mag dan anderen, de wrijvingen met de onderwijsinspectie, de niet altijd even hartelijke verstandhouding met de directie of de ouders van leerlingen, het corporatisme waarbij elke ‘prof ’ dezelfde zorgverzekeraar heeft, en bladert in de meubelcatalogus van de coöperatie die leerkrachten korting geeft… Die ‘dynastie’ van leraren heeft me als journalist, werkzaam bij verschillende media, de liefde meegegeven voor het doorgeven en delen van kennis, en voor de inzet voor de publieke zaak. De toewijding van die ‘zwarte huzaren’, een bijnaam voor de in zwarte jassen geklede onderwijzers eind negentiende/begin twintigste eeuw, gold zeker de verspreiding van de idealen van de Franse republiek: vrijheid, gelijkheid, broederschap.

Dat ging niet altijd gemakkelijk. Die scholen, die leraren, die onderwijzers hebben bijgedragen aan het Franse model dat iedereen in staat stelt het beste in zichzelf naar boven te halen, te klimmen op de sociale ladder en kinderen aan te moedigen om door te zetten. Als laatste schakel in deze familie weet ik wat ik die toegewijde mensen schuldig ben. Dankzij hun kwaliteiten en inzet ben ik geworden wie ik ben. Ik heb deze mannen en vrouwen, die nu mijn kinderen verder helpen, in mijn hart gesloten. Net als Samuel Paty. Zijn hoofd viel aan de voet van mijn stamboom.

Geen bescherming

Hoe heeft het zover kunnen komen? Waarom waren de Franse staat, de onderwijswereld, de politie en inlichtingendiensten, niet in staat iemand te beschermen die de waarden van de Franse republiek zo moedig diende?
Mijn grootouders vertelden over hun strijd voor de republiek, voor het laïcisme – de Franse versie van de scheiding tussen kerk en staat – de rivaliteit tussen wijwatervat en lessenaar. Maar nooit maakten ze zoiets gruwelijks mee.

In de Vendée, tijdens de overgang van de negentiende naar de twintigste eeuw, hadden ze het niet gemakkelijk. De kinderen spraken geen Frans, maar een streektaal die de leerkrachten pijn aan de oren deed. Ze zagen de ‘meester’ als de vertegenwoordiger van een ver van de Vendée gelegen staat, waar ze niets van wisten. Een staat die hun voorouders had vermoord, mensen die zich hadden verzet tegen het bewind dat vanuit Parijs de revolutionaire, anti-klerikale idealen verspreidde.

De onderwijzers reisden de boerderijen af om de kinderen naar school te brengen, om ze van alles te leren wat hun ouders niet wisten. Ze brachten ze zelfs naar de zee, waar de kinderen vaak nooit waren geweest, ook al woonden ze er slechts een paar kilometer vandaan. Dat was hard werken, maar nooit rolde hier het hoofd van een onderwijzer de goot in. De Franse republiek was in deze regio’s misschien niet geliefd, maar zorgde er wel voor dat ze werd gerespecteerd. Met harde hand, als het moest.

De herinnering

Iets meer dan drie jaar na de moord, de ontzetting, de emoties en het collectieve trauma moet de herinnering aan het martelaarschap van Samuel Paty levend blijven. In dit boek komen de hoofdpersonen aan het woord en wordt onthuld wat het politie-onderzoek tot nu toe aan het licht heeft gebracht. Niet alleen in het collège, de onderbouw van de middelbare school, van Conflans-Sainte-Honorine, maar tot in Syrië aan toe. Daar identificeerde de anti-terreureenheid mensen die Abdoullakh Anzorov hielpen de moord voor te bereiden. Want hij was geen eenzame wolf, of een geestelijk gestoorde, maar de gewapende arm van een veelkoppig monster van met haat vervulde fanatici. Zij konden alleen toeslaan door het falen op veel niveaus van Franse overheidsinstellingen, waaronder de top van de onderwijsbureaucratie, die het gevaar voor Paty niet op waarde wisten te schatten.

In oktober 2023 viel opnieuw een leraar door moordenaarshand. In de stad Arras stak een jonge islamist, evenals Anzorov afkomstig uit de Kaukasus, de leraar Dominique Bernard dood onder kreten als ‘Allah Akbar’!

Het onderwijs is in Frankrijk een primair doelwit van de politieke islam, want weinig andere instellingen hebben zo’n grote invloed op de jonge generaties. Daarom kloppen de aanhangers zo vaak aan bij scholen, bijvoorbeeld om de spotprenten van Charlie Hebdo te vervloeken, de Holocaust te ontkennen en te pleiten voor het toestaan van kleding als de hijab of, recentelijk, de abaya. We moeten er alles aan doen om te voorkomen dat die strijd niet uitloopt op een nieuw Verdun, waar onderwijzers en leraren in de loopgraven worden achtergelaten en waar angst, geweld en obscurantisme om zich heen grijpen.

Liegen, haat

Uit een enquête onder 29.000 leerkrachten blijkt dat 53 procent vindt dat de principes van het laïcisme op Franse scholen onder druk staan. Een meerderheid van 55 procent zegt niet meer met plezier naar het werk te gaan, tegen 31 procent tien jaar geleden. 51 procent ‘denkt er vaak aan een andere baan te nemen’. Kortom, het onderwijs ligt op de knieën en wij wenden liever de blik af, in de eerste plaats de politici.

Alles begon met een liegende leerling en haar arrogante, van haat vervulde ouders die op school verhaal kwamen halen. Wat is dat voor een republiek die geen kans ziet mensen te beschermen die haar elke dag dienen, die haar normen en waarden doorgeven aan nieuwe generaties? Samuel Paty wist dat veel zaken niet goed gingen in het Frankrijk van 2020, zeker niet op het ministerie van Onderwijs. Hij kon echter niet vermoeden dat het systeem zo rot was, dat het hem hulp onthield toen hij dat het meest nodig had. Met zijn martelaarsdood als uiterste consequentie.

‘De laatste dagen van Samuel Paty’ van Stéphane Simon is een uitgave van Uitgeverij Blauwburgwal in Amsterdam, kost 20 euro (geen verzendkosten) en is overal te koop of te bestellen, bijvoorbeeld in de winkel van Wynia’s Week.

Syp Wynia sprak met vertaler René ter Steege over ‘De laatste dagen van Samuel Paty’. Dat gesprek is als video zowel als podcast te volgen. Kijk HIER.

Max Pam schreef in zijn Volkskrantcolumn over dit boek: ‘In veel opzichten is de moord op Samuel Paty schokkender dan die op Theo van Gogh.’ Lees HIER.

Het bericht In Frankrijk zijn de scholen openlijk doelwit van de politieke islam verscheen eerst op Wynia's Week.

Vorige week (12 december, red.) heeft de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding het dreigingsniveau verhoogd van 3 (aanzienlijk) naar 4 (substantieel). Er is dus ‘een reële kans’ dat in Nederland een aanslag zal plaatsvinden. In Limburg, waar kerstmarkten in ondergrondse grotten worden gehouden, zal de beveiliging worden opgevoerd. Ook in de RAI in Amsterdam, waar je ‘in het winterparadijs de ultieme winterbeleving kunt ervaren in een oceaan van lichtjes’, mogen de bezoekers extra controles verwachten.

Op de journaals zag je de gebruikelijke straatinterviews. ‘Ja, vervelend’, zeiden de aangesprokenen, ‘maar het leven gaat gewoon door.’ En zij vervolgden hun weg. De bedreigde burger haalde zijn of haar schouders op en ik vroeg mij af wat ‘een reële kans’ betekent. Een ondergrondse grot lijkt me een ideaal doelwit voor een jihadist of een andersoortige aanslagpleger. ‘Eindeloze ijspret’ in de RAI spreekt misschien minder aan.

Nooit meer helemaal normaal

Hoeveel aanslagen er per jaar voorkomen worden, krijgen we nooit te horen, maar het schijnt ‘een substantieel aantal’ te zijn. In de wereld van de terrorismebestrijding behoren reëel en substantieel tot de woorden die in het openbaar geen nadere uitleg behoeven. In 2004, na de moord op Theo van Gogh, heb ik ermee te maken gehad. Als vriend van Theo moesten de gordijnen dichtblijven, ook overdag, en op straat werd je geacht goed om je heen te kijken. Vrij snel vergat je deze voorschriften en ging je over tot de orde van de dag. Het eerste teken dat alles weer normaal leek, kwam pas toen een keer onbezorgd werd gelachen.

Dat was twintig jaar geleden. Toch is het nadien nooit meer helemaal normaal geworden. Onlangs las ik De laatste dagen van Samuel Paty van de Franse journalist Stéphane Simon, dat in vertaling is uitgekomen bij uitgeverij Blauwburgwal. Paty was de leraar geschiedenis aan het Collège du Bois d’Aulne die in 2020 werd onthoofd door een jihadist, omdat hij in een les over de vrijheid van meningsuiting ook twee satirische cartoons had getoond met de profeet Mohammed als onderwerp.

In veel opzichten is de moord op Paty schokkender dan die op Theo van Gogh. Vorderend in het boek van Simon werd ik overvallen door dezelfde misselijkheid die mij ook trof toen ik Theo op straat zag liggen met een mes in zijn buik. De onpasselijkheid bleef, toen hij een paar dagen later doodsbleek lag opgebaard onder een wit laken.

Waarom is de moord op Samuel Paty dan mogelijkerwijs nog erger?

Omdat de aanloop daartoe is omgeven door een opeenstapeling van leugens, laster en lafheden die de mens toont op zijn allerslechtst. Paty werd door zijn vijanden van van alles en nog wat beschuldigd, terwijl hij juist vreselijk zijn best deed om iedereen met respect te behandelen en moslimleerlingen nog extra te ontzien. Telkens bleek dat zijn tegenstanders totaal niet geïnteresseerd waren in wat zich werkelijk in die bewuste les had afgespeeld, maar dat in hun zieke hoofden Paty moest uitgroeien tot een islamhatende duivel die gedood diende te worden.

Wangedrag

Tijdens de les over de vrijheid van meningsuiting – die staat gewoon voorgeschreven in het onderwijsplan van de overheid – gaf Paty zijn (moslim)leerlingen de mogelijkheid de klas te verlaten. De klacht dat hij de profeet had beledigd, na een paar dagen binnengekomen, werd nota bene geuit door een leerling die helemaal niet bij de les aanwezig was geweest, omdat zij om andere redenen (wangedrag) door de schoolleiding was geschorst. Maar de ouders van het afwezige meisje zagen in de les van Paty een welkome aanleiding om hun gram te halen. Zo werd de aandacht voor de misdragingen van hun dochter verplaatst naar de vermeende blasfemie van Paty.

Al snel liep de zaak uit de hand. De Franse overheid stak geen hand uit en moslimorganisaties waren, zonder zelf enig onderzoek te doen, spoedig bereid Paty als schuldige aan te wijzen. In een naargeestige sfeer van bedreigingen lieten ook een paar angstige leraren hun collega vallen. Slechts twee medeleraren wilden Paty nog veilig naar school brengen. Tenslotte kwam de zaak onder het oog van een Tsjetsjeense zeloot. Die kocht een pistool en een paar messen. Hij wachtte bij de school en betaalde een paar moslimleerlingen om aan te wijzen wie Paty was. Daarna liep hij achter de leraar aan en onthoofdde hem. De politie schoot de dader dood. Die kreeg later in Tsjetsjenië een heldenbegrafenis.

Allahoe akbar!

Nog weinig leraren van toen werken bij de school. Van het plan om de school naar Paty te vernoemen is weinig terechtgekomen en ook het beoogde standbeeld voor Paty staat er niet. Overigens werd twee maanden geleden in Arras nog een Franse leraar doodgestoken door iemand die ‘Allahoe akbar!’ riep. Over deze moord is nog geen boek geschreven.

Fijne feestdagen gewenst en bedenk dat er altijd nog een dreigingsniveau 5 bestaat.

Deze column verscheen op 19 december 2023 in de Volkskrant.

*Max Pam is schrijver en columnist van de Volkskrant.

Wynia’s Week is jarig! Bent u al donateur? Doneren kan op verschillende manieren. Hartelijk dank!

Het bericht In veel opzichten is de moord op Samuel Paty schokkender dan die op Theo van Gogh verscheen eerst op Wynia's Week.

De toename van die dreiging komt primair uit jihadistische hoek. Ook wordt door de NCTV gevreesd voor een aanslag vanuit een specifieke groep rechtsextremisten, de zogenoemde ‘accelerationisten’. Deze groep wil versneld een rassenoorlog ontketenen, nu blanken in Europa nog een meerderheid vormen.

Ook heeft de NCTV aandacht voor ‘anti-institutionele extremisten’, maar daarover wordt gesteld dat er ‘in het algemeen’ geen geweldsdreiging vanuit gaat. De concrete gewelddadige voorbeelden van rechts- en anti-institutioneel extremisme komen allemaal uit het buitenland.

Hoezo ‘geen aantoonbare ernstige geweldsdreiging’?

Linksextremisme wordt in het Dreigingsbeeld niet genoemd. Dat is volgens de NCTV omdat ‘op het moment van schrijven geen aantoonbare ernstige geweldsdreiging’ van deze stroming uitgaat. Het moment van schrijven ligt echter wel ná de aanslag op Thierry Baudet. Die gebeurtenis is niet meegenomen in het Dreigingsbeeld omdat, aldus de NCTV, ‘over beweegredenen’ van de dader(s) nog niks kan worden gezegd. Maar klopt dat wel?

Op 20 november werd Baudet in een Gronings café hard op zijn hoofd geslagen met een bierfles, terwijl buiten tegen hem werd gedemonstreerd door, zo meldde de NOS, ‘een extreemlinkse beweging’. De dader maakte ogenschijnlijk eerst een selfie met de partijleider van Forum voor Democratie, om vervolgens drie maal in de richting van diens hoofd te slaan. Baudet werd daarbij tenminste eenmaal geraakt nabij zijn slaap.

De aanslagpleger was volgens de berichtgeving slechts vijftien jaar oud. Twee dagen later werd hij vrijgelaten. In hoeverre is deze politieke aanslag te duiden als terrorisme, of specifieker als linksterrorisme?

De AIVD definieert terrorisme als: ‘Het uit ideologische motieven (voorbereiden van het) plegen van op mensenlevens gericht geweld of het veroorzaken van maatschappij-ontwrichtende schade, met als doel (een deel van) de bevolking ernstige vrees aan te jagen, maatschappelijke veranderingen te bewerkstelligen en/of politieke besluitvorming te beïnvloeden.’

Deze definitie maakt onderscheid tussen een effect (geweld), een doel en een motief (ideologisch). Gericht geweld tegen een politicus kan wellicht worden gezien als maatschappij-ontwrichtende schade, maar dat is geen vereiste als sprake was van geweld gericht op het leven van Baudet.

Zoals gezegd sloeg de pleger ogenschijnlijk met blinde kracht drie maal in de richting van diens hoofd, waarbij Baudet minstens één keer werd geraakt. In theorie waren drie uitkomsten mogelijk: (één) Baudet wordt geraakt en komt met schrik en verwondingen vrij, (twee) Baudet wordt op zijn slaap geraakt en heeft blijvend letsel of komt te overlijden of (drie) de fles breekt en penetreert een ader, met al dan niet dodelijke gevolgen.

De aanslagpleger kwam uit de hoek van AFA

De conclusie moet dan ook zijn dat het hier – conform de AIVD-definitie – ging om ‘op mensenlevens gericht geweld’, met aanvaarding van de kans dat Baudet de aanslag niet zou overleven. 

Wanneer een aanslag op het leven van een politicus plaatsvindt omwille van diens opinies of werkzaamheden, dan is de intentie van die aanslag gericht op het ‘bewerkstelligen van maatschappelijke veranderingen’ en/of op ‘de beïnvloeding van politieke besluitvorming’, zoals de AIVD dat formuleert. Want het idee achter het geweld is dat de politicus overlijdt, dat hij uit angst een andere koers gaat varen of dat hij zich terugtrekt uit de politiek.

De pleger zou hebben gehandeld namens Antifascistische Actie (AFA) – vroeger Antifascisme (Antifa). Dat bevestigt AFA: ‘Deze jongen heeft gehandeld vanuit zijn overtuiging en gebruik gemaakt van de mogelijkheid.’ Het AD sprak een woordvoerder van Antifa en tekende op: ‘Of het een vooropgezet plan was om Baudet aan te vallen, wil de woordvoerder niet zeggen, maar Antifa staat “niet altijd” afwijzend tegenover gebruik van geweld’. Daarmee lijkt te worden voldaan aan een doel en effect conform de AIVD-definitie van terrorisme, gecombineerd met een politiek-links motief.

Een concreet en actueel voorbeeld

Toch verzuimden de media om die conclusie te trekken. Hoogstens werd vermeld dat Baudet zelf meende dat hij slachtoffer was van ‘een politieke aanslag’. Dat nu ook in het Dreigingsbeeld van de NCTV niet van linksterrorisme wordt gesproken, doet de wenkbrauwen nog meer fronzen. De aanslag op Baudet was daar een actueel en concreet voorbeeld van.

Van Bart Collard verscheen onlangs ‘Het recht op desinformatie’. Het boek is overal te koop en te bestellen, zoals ook in de winkel van Wynia’s Week. Kijk HIER.

De donateurs maken Wynia’s Week mogelijk. Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht De aanslag op Thierry Baudet was linksterrorisme. Waarom durft de NCTV dat nog steeds niet te concluderen? verscheen eerst op Wynia's Week.