De Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) zag zich, mede naar aanleiding van de ‘zaak Weski’, genoodzaakt initiatieven te ondersteunen om strafrechtadvocaten beter te beschermen, via een noodnummer en noodknop. Er zijn ook ‘vertrouwensadvocaten’ aangesteld, met wie bedreigde of geïntimideerde advocaten off the record verontrustend gedrag van hun cliënten kunnen bespreken. Het zijn initiatieven van de Taskforce ‘bescherming tegen ondermijning’ die ook trainingen in weerbaarheid en een ‘kantoorscan’ aanbiedt.   

Bevoorrechte positie advocaat dwingt tot integriteit

In 2008 stelde advocaat Pim de Vos dat hij dit soort zware criminelen, die meer dan tien bv’tjes hebben in fiscale paradijzen, in gepantserde auto’s rondrijden, in verband worden gebracht met drugstransporten en liquidaties en daar lachend hun schouders over ophalen, uit principe niet wil verdedigen. In zijn boek haalt hij hoogleraar Floris Bannier aan, die schreef dat de advocaat niet alleen de partijdige dienaar van de cliënt is, maar ook dienaar van de rechtsstaat.

Advocaten, ook al zijn ze niet meer in functie (de geheimhoudingsplicht heeft in zo’n geval een postprofessionele werking), dienen te voldoen aan vijf kernwaarden: onafhankelijkheid, integriteit, partijdigheid, vertrouwelijkheid en deskundigheid. De wet beschermt advocaten, in ruil voor zulke strenge beroepsregels, met het verschoningsrecht en beloont hen met het procesmonopolie. Die bevoorrechte positie, ‘als gids in de jungle van het recht’, dwingt de advocaat tot een zuivere en integere beroepsuitoefening.

Toezicht op de klachtenafhandeling regelt de advocatuur primair zelf via een toezichtorgaan, de Nederlandse Orde van Advocaten. Grotere kantoren beschikken over een klachtenfunctionaris, in de regel een advocaat.                     

Advocaten zijn onderworpen aan het tuchtrecht (art. 46 Advocatenwet), dat ervan uitgaat dat personen uit eigen kring het beste weten wat wel en niet hoort. In het geval van een klacht wordt het vooronderzoek verricht door de plaatselijke Deken. De Deken heeft als toezichthouder een hybride taak: hij of zij is onderzoeker, bemiddelaar en aanklager tegelijk. Na het vooronderzoek kan (op verzoek van klager: moet) de Deken de klacht doorsturen naar de Raad van Discipline. In het tuchtrecht kan niet worden gesproken van een delict (het is immers geen strafrecht), slechts over ‘tekortschietend handelen’ oftewel ‘nalaten dat een behoorlijk advocaat niet betaamt’.

Hof van Discipline

De Raden van Discipline zijn onafhankelijke tuchtcolleges en vormen geen onderdeel van de Orde van Advocaten. De Raad bestaat uit twee respectievelijk vier advocaten en een rechter-voorzitter, alsmede een griffier. Het lidmaatschap van de raad staat, aldus een door mij benaderde advocaat, goed op je cv en je kunt naar de functie van raadslid solliciteren. In de praktijk is vaak sprake van coöptatie, waarbij de leden kandidaten kunnen voordragen.      

De Raad kan een advocaat, die meermalen over de schreef is gegaan, zelfs van het tableau schrappen. Tegen zo’n beslissing kan de advocaat in hoger beroep gaan bij het Hof van Discipline.

‘Incassotruc’

Meerdere strafrechtadvocaten, en nog veel meer civilisten, zijn het onderwerp geweest van tuchtrechtelijk onderzoek. In het Algemeen Dagblad hebben we kunnen lezen dat Khalid Kasem, destijds werkzaam als advocaat en kantoorgenoot van Royce de Vries, functionele contacten zou hebben gehad met de verdachte Ridouan Taghi en diens Italiaanse kompaan, maffiabaas Raffaele Imperiale.

Ook werd Kasem ervan verdacht een ambtenaar van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) te hebben omgekocht. Kasem stelde zijn cliënt voor 12.000 euro te betalen om bij een ambtenaar te ‘regelen’ dat hij eerder uit de gevangenis kwam – door Kasem een ‘incassotruc’ genoemd. ‘Dat deed ik ook bij mijn vorige werkgever,’ stelde hij. Dat was het advocatenkantoor Van Oosten, dat de handelwijze van ‘de incassotruc’ meteen heeft weersproken en daar een klacht over heeft ingediend. Advocatenkantoor Van Oosten heeft laten weten dat er op hun kantoor geen enkele ’trucs’ werden toegepast.

Het gesprek met Peter R. de Vries, toen acterend als directeur van het kantoor, is op de band opgenomen en in handen gekomen van een drietal lieden die zich schuil houden onder de naam ‘De Drie Musketiers’.      

De beschuldiging was aanleiding voor een ‘oriënterend onderzoek’ door de plaatselijke Deken, alsmede door de Rijksrecherche. De Amsterdamse toezichthouder, Deken Barbara Rumora-Scheltema, heeft getracht de gestolen tapes op te eisen van het AD, omdat zij vindt dat dit soort informatie vertrouwelijk moet blijven. Dat is niet gelukt. Op grond van het onderzoek, dat drie maanden heeft geduurd, pleit zij Kasem grotendeels vrij, hoewel het feit overeind blijft dat hij zich ongepast heeft uitgelaten tegenover een gedetineerde cliënt. Dat  was op zijn zachtst gezegd onhandig, goed voor een formele waarschuwing en een ‘normoverdragend gesprek’. Een gang naar de tuchtrechter is hem bespaard gebleven. Of Kasem nu wel of niet cash geld heeft gevraagd blijft onduidelijk. Royce de Vries, zijn vroegere partner van het advocatenbureau, spreekt van een ‘broodjeaapverhaal’.

Advocaten hebben een verantwoordingsplicht jegens de Deken. De Deken meent nu dat er onvoldoende bewijs is van omkoping, ook al heeft Kasem dat in het vertrouwelijk gesprek met Peter R. de Vries wel toegegeven. Rumora heeft, naar ik heb begrepen, een groot aantal personen gesproken en vele honderden pagina’s aan documentatie verkregen en bestudeerd. Wie die personen zijn wil de Deken niet zeggen. Het is de ‘bredere context’ op basis waarvan zij heeft vastgesteld dat er geen aanwijzingen zijn gevonden voor omkoping. Volledige zekerheid kan en wil zij niet geven. Van Oosten heeft de Deken verzocht het onderzoek te heropenen.

Lekken van geheime informatie

Los van die ‘bredere context’ vindt advocaat Geertjan van Oosten de afdoening van de klacht onjuist. Kasem ziet de ernst van zijn gedragingen niet in en beschouwt zichzelf als ‘vrijgepleit’. ‘Hij heeft ons kantoor in een verkeerd daglicht gezet’, zegt Van Oosten. Of het verhaal van Kasem jegens Van Oosten waar of niet waar is, staat echter niet vast.

Het Openbaar Ministerie bracht in 2020 in een eerdere zaak Kasem in verband met het lekken van geheime informatie uit het 26Koper-dossier. Die informatie werd door Taghi c.s. opgehaald bij de advocaten die werkzaam waren bij het kantoor Ficq & Partners, zelfs tijdens de beperkingen. Binnen een mum van tijd moest Kasem de zaak overdragen aan zijn kantoorgenoot, Leon van Kleef. Het geconstateerde lek heeft mogelijk geleid tot een opdracht voor moord.

Op liegen staat kennelijk geen sanctie

De Amsterdamse Deken, Evert-Jan Henrichs, heeft destijds vastgesteld dat er is gelekt, maar dat de advocaten ‘niet tuchtrechtelijk verwijtbaar’ hebben gehandeld. Ook voor de beschuldiging dat Kasem de bron van het lek zou zijn is geen bewijs gevonden. Wel is gebleken dat Kasem, ondanks zijn ontkenning, contact heeft gehad met Taghi. Tegen zijn kantoorgenoten verzweeg Kasem dat hij in Dubai als advocaat was geraadpleegd door de rechterhand van Taghi. ‘Advocaten mogen niet liegen’, liet strafadvocaat Peter Plasman mij eens weten. Maar kennelijk staat daar geen sanctie op.

Probleem van dit soort oriënterende onderzoeken door de plaatselijke Deken is dat, mede als gevolg van de geheimhoudingsplicht, voor een buitenstaander veel in nevelen blijft gehuld.

Gebrek aan transparantie en hoog ‘entre-nous’ gehalte

Advocaten in het strafrecht zitten vaak klem in het verhaal van hun cliënten, maar dat ze ook onderdeel kunnen worden van of fungeren als boodschappenjongen voor een criminele organisatie is niet geheel nieuw. Recent is de naam van strafrechtadvocaat Gerald Roethof opgedoken. De Raad van Discipline heeft vastgesteld dat Roethof de aan hem opgelegde beperkingen heeft geschonden door met derden informatie over de strafzaak van zijn cliënt te delen. In juristenkringen is dat een doodzonde. Roethof is onvoorwaardelijk voor zes weken geschorst. Daarnaast zijn aan hem nog eens vier weken schorsing opgelegd vanwege eerdere tuchtrechtelijke overtredingen. In dit geval is hoger beroep niet mogelijk. 

Standaard-bezwaar tegen de Raad van Discipline is dat de slager zijn eigen vlees keurt. Daar is niets op tegen zolang dit te goeder trouw gebeurt en het onderzoek degelijk en grondig heeft plaatsgevonden. Er is echter een groot gebrek aan transparantie en een hoog ‘entre-nous’ gehalte. Wat moet je bijvoorbeeld met de bewering van de Amsterdamse Deken dat die op grond van een ‘bredere context’ heeft besloten de zaak-Kasem niet voor te leggen aan de tuchtrechter. 

Rechterlijke beslissingen zijn niet eenvoudig. Maar is het niet van belang, ook voor de advocatuur, dat iedereen, dus ook de gewone burger, de beslissing van de Raad van Discipline kan volgen en controleren? Nu blijft er een zweem van ‘handjeklap’ hangen, zeker in de zaak tegen Khalid Kasem.

De huidige demissionaire minister voor Rechtsbescherming, Franc Weerwind, wil nu het hele toezicht op de advocatuur extern maken. De door mij benaderde advocaten zijn daar geen voorstander van. Ze wijzen erop dat zo’n nieuw instituut, dat al gauw gaat fungeren als een aparte rechtbank, ook veel geld zal kosten.

Laat ook deskundige niet-juristen toe in tuchtcollege

Met de geconstateerde foute stappen van vooraanstaande advocaten,  alsmede de feitelijke oncontroleerbaarheid van de onderzoeken, krijgt het voorstel van Weerwind ‘de wind in de rug’. Bij de Nederlandse Orde van Advocaten heerst nog altijd de gedachte dat ze hun eigen zaken het beste zelf kunnen oplossen. Dat is nog maar de vraag. De medici hebben wel buitenleden (geen medici, maar juristen) in hun tuchtcolleges – in alle gevallen als voorzitter en plaatsvervangend voorzitter. Die hebben vaak een wat onbevangener kijk op een klacht of zaak.

Wellicht is er voldoende reden om ook deskundige niet-juristen als buitenleden toe te laten bij de beoordeling van misstanden binnen de advocatuur. Dit zou ook meer maatschappelijke steun geven aan het beeld van de advocaat als integere vechter van de belangen van de verdachte en dienaar van de rechtsstaat. 

Naschrift: Deze tekst is op donderdag 4 april licht aangepast.

Hans Werdmölder is auteur van het boek ‘De zaak Ridouan T. De loopbaan van een topcrimineel’.

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!               

Het bericht Zaak Khalid Kasem bewijst: tuchtrecht advocatuur moet veel transparanter verscheen eerst op Wynia's Week.

Ridouan Taghi is de hoofdverdachte in het grote Marengoproces. Hij wordt ervan verdacht leiding te hebben gegeven aan een criminele organisatie, opdracht te hebben gegeven voor zes moorden, vier pogingen tot moord en het voorbereiden van liquidaties. Bovendien is er een sterke verdenking dat hij, vanuit de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) te Vught, opdrachten zou hebben gegeven voor het plegen van drie moorden in de bovenwereld. Dit is echter nog niet bewezen.

Ook heeft Taghi via zijn neef, de advocaat Yoessef Taghi, een serieuze poging gedaan om te ontsnappen. In Dubai heeft hij, toen hij nog een vrij man was, daartoe al opdracht  gegeven aan zijn twee zoons. Zijn ‘topadvo’ Inez Weski kwam aan het eind van de rit ook in de problemen. Zij wordt ervan verdacht geheime informatie te hebben doorgespeeld en is voorlopig door de Rotterdamse Deken van Advocaten van het tableau geschrapt.

Verzoek tot persoonlijke ontmoeting

Het Openbaar Ministerie heeft de verdachte Ridouan Taghi lange tijd onderschat en is, althans in mijn ogen, zeer naïef geweest. Pas na de moord op de advocaat van de kroongetuige, Derk Wiersum, is er bij het OM een lichtje gaan branden. Daarvóór was al een moord gepleegd op de broer van de kroongetuige Nabil B. Taghi is ook voortdurend in het nieuws. Zelfs het uitstel van de beslissing van de rechtbank over het eindoordeel in deze rechtszaak haalde het nieuws op radio en tv. Ridouan Taghi  is, kortom, een crimineel van een buitencategorie.

Zijn optreden wekte mijn nieuwsgierigheid. Eerder heb ik langdurig onderzoek verricht onder criminele Marokkaanse jongens in Amsterdam. Dat was voor mij een belangrijke reden onderzoek te doen naar en een boek te schrijven over Taghi. Daarin paste ook mijn schriftelijke verzoek aan Taghi, via zijn nieuwe advocaat Michael Ruperti, voor een persoonlijke ontmoeting en een of meerdere gesprekken.                                                                           

Bij dit verzoek had ik het voorbeeld van mijn vroegere collega Frank Bovenkerk voor ogen. Bovenkerk heeft ooit aan de criminele ‘witwasser’ Bettien Martens een soortgelijk verzoek gedaan. Op 24 september 1992 werd Martens in Rome gearresteerd, in gezelschap van twee topfiguren van de Colombiaanse drugskartels. Al snel bleek Martens bereid als pentita, een Italiaanse spijtoptant, op te treden tegen haar voormalige zakenpartners. Als tegenprestatie kon zij rekenen op strafvermindering en een nieuwe identiteit.

Door deze stap werd Martens getransformeerd van een bewonderde kordate vrouw naar een geminachte internationale beroemdheid met als bijnaam ‘de koningin van het witwassen’. Bettine Martens heeft positief gereageerd op zijn schriftelijke verzoek. Op deze wijze was Frank Bovenkerk in staat een zeer goed verkocht boek te schrijven, met als titel La Bella Bettien. Het boek is informatief, maar het mist het ‘thriller-effect’ over deze opmerkelijke dame. Over haar leven is ook een film uitgebracht met de actrice Thekla Reuten in de hoofdrol.

Al Capone

Misdaadverhalen zijn ook een vorm van infotainment. Er is een groot aantal bio grafieën geschreven over bekende Amerikaanse maffiosi. Ik denk bij voorbeeld aan het grandioze boek van Gay Talese, Honor thy father (1971; 1981), een niet-geautoriseerde biografie over Joe Bonanno en zijn familie. Scherp gesneden Italiaanse maatpakken en opzichtige feesten waren aan deze maffiabaas niet besteed. Hij was ook gesteld op zijn privacy. ‘A book about a vanishing way of life in America,’ kreeg het boek als promotie mee.

Ik noem ook de journaliste Laurence Bergreen, die in 1994 een vuistdikke, veelgeprezen biografie schreef over de criminele zakenman en ‘bootlegger’ Al Capone. Al doende, zo schrijft Bergreen  in het nawoord van haar boek Capone. The Man and the Era, had ik geen oog meer voor de conventionele schema’s over schuld en onschuld, over goed en slecht. ‘Time and again, I found the good guys behaved like bad guys, and the bad guys behaved like good guys.’

Brief aan Taghi

Ook diverse Nederlandse journalisten hebben zich gestort op de levens van Hollandse kopstukken in de misdaad. Al deze auteurs hebben geworsteld met de omertà, de code van het absolute zwijgen, de broze medewerking van de nog levende hoofdpersoon en de onwilligheid van familieleden om bepaalde details te verstrekken.

Maar nu dan mijn brief aan Ridouan Taghi. Hierin heb ik mij geïntroduceerd als iemand die jarenlang onderzoek heeft gedaan onder Marokkaanse criminele jongens. Ik wist dat Taghi in zijn jeugd deel heeft uitgemaakt van de Utrechtse jeugdbende Bad Boys. Vervolgens heb ik mijn plan aan hem voorgelegd. Ik citeer mijzelf: ‘Ik wil graag een boek schrijven over u en uw leven. U komt geregeld in het nieuws, meestal niet in positieve zin. Er wordt veel over u geschreven in het kader van het Marengoproces. Mensen kennen u uit de media en alleen van appjes met berichten over dodelijk geweld (‘laten slapen’). Graag zou ik in mijn te schrijven boek ook uw andere, onbekende kant willen belichten. Ridouan Taghi als individu en mens. Zo is er vrijwel niets bekend over wie u werkelijk bent. Ik zou bijvoorbeeld meer willen weten over uw achtergronden en drijfveren, uw verblijf en activiteiten in Marokko, Spanje, Suriname en Dubai. Het moet een complete biografie worden.’

Met opzet heb ik het thema van zijn gezin en familie niet aan de orde gesteld. Natuurlijk was ik daarin zeer geïnteresseerd, maar mijn inschatting was dat hij dan meteen zijn stekels zou opzetten. Verder schreef ik: ‘Voorop staat dat het geen sensationeel verhaal wordt. Ik ben wetenschapper en schrijf, zoals gezegd, objectief. Ik veroordeel niet, ik stel vast. Ik heb eerder ervaring opgedaan met het schijven van biografieën. Zo schreef ik in 2021 een vuistdikke biografie over hoogleraar sociologie en amerikanistiek A.N.J. den Hollander. Deze werd goed ontvangen.’

Vervolgens heb ik hem laten weten dat ik hem graag zou willen ontmoeten en, als er een klik tussen ons zou zijn, inhoudelijke gesprekken met hem zou willen aangaan.    

Ik heb mijn brief laten bezorgen via zijn nieuwe advocaat Michael Ruperti. Misschien is het goed op te merken dat ik dit verzoek nooit aan zijn voorganger, Inez Weski, zou hebben voorgelegd. Zij zou zoiets meteen hebben afgewezen, zo was mijn inschatting. Per telefoon liet Ruperti mij weten dat de reactie van zijn cliënt kort en krachtig was. ‘Hij wil er niet aan meewerken.’ Natuurlijk kwam dit negatieve bericht niet geheel onverwachts. Mijn motto was: ‘Niet geschoten, is altijd mis.’

Hoor en wederhoor?

Mijn boek over topcrimineel Ridioauan Tgahi is daarom geen complete biografie. Bij het schrijven heb ik mij geconcentreerd op het omvangrijke Marengoproces en de rol daarin van Ridouan Taghi. Vlak voor de publicatie van mijn boek kreeg ik een mail van Michael Ruperti. Hij liet mij weten dat zijn cliënt had vernomen dat er een boek over hem op komst was. Taghi wilde, in het kader van hoor en wederhoor, het manuscript lezen voordat het zou worden gepubliceerd. Ik heb geantwoord dat het aanstaande boek is geschreven op basis van open bronnen en vrije nieuwsgaring. Aan zijn verzoek kon ik helaas niet voldoen; bovendien was het boek al op weg naar de drukker. De titel luidt: De zaak Ridouan T. De loopbaan van een topcrimineel.

Hans Werdmölder is criminoloog en antropoloog. Hij is onder meer de biograaf van prof A.N.J. den Hollander: Den Hollander – Dwars boegbeeld van de Nederlandse sociologie. Het boek is een uitgave van Uitgeverij Blauwburgwal.

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Waarom ik een boek heb geschreven over topcrimineel Ridouan Taghi verscheen eerst op Wynia's Week.

De enig plausibele verklaring voor de ‘rol van malafide boodschapper’ die ik kan bedenken is dat Weski gedurende een langere periode is gechanteerd door Taghi en zijn familie. Dit wordt bevestigd door Het Parool op grond van versleutelde berichten in rechtbankverslagen. De krant onderzocht berichten uit de zogenoemde 26Mandel-zaak, die draaide om advocaat Youssef Taghi, de neef van Ridouan Taghi. Youssef Taghi werd afgelopen jaar veroordeeld tot 5,5 jaar celstraf vanwege de rol die hij speelde als doorgeefluik in een criminele organisatie. 

Maffiafamilie 

Weski zou ook in het bezit zijn geweest van een geprepareerde telefoon waarmee versleutelde berichten kunnen worden verstuurd. Vanaf het moment dat Ridouan Taghi in de Extra  Beveiligde Inrichting (EBI) zit, zouden een zoon en zus van hem advocaat Inez Weski onder druk hebben gezet om berichten door te spelen naar haar cliënt. Misschien goed om vast te stellen dat we te maken hebben met een criminele maffiafamilie. Opa Taghi stond al aan het hoofd van een drugslijn.  

RTL Nieuws meldt bovendien dat Weski informatie zou hebben doorgespeeld naar de Italiaanse maffiabaas Raffaele Imperiale. Hij woonde in Dubai toen Taghi daar ook verbleef. Ook Imperiale zit vast en heeft een kroongetuigendeal gesloten met de Italiaanse overheid. Zijn verklaring beslaat zeker 600 pagina’s.  

Imperiale speelde een sleutelkrol in een alternatief bancair systeem voor criminelen. Taghi zou blijkens ontsleuteld berichtenverkeer 17 miljoen tegoed hebben van Imperiale. In februari 2021 zou 2,5 miljoen euro in drie tranches per vrachtwagen vanuit Italië naar Nederland zijn vervoerd. Deze informatie  past bij de conclusie in een recent vonnis van de Amsterdamse rechtbank waarin wordt gesteld dat Imperiale, Taghi en diens zoon lid zijn van een criminele organisatie die zich onder andere richt op drugssmokkel en witwassen. 

Het is een bekend gegeven dat de Nederlandse misdaadbestrijders al jaren achter de feiten aanlopen. De ongelijke strijd van de recherche tegen de professionele criminelen is te vergelijken met een voetbalwedstrijd tussen FC Barcelona en IJsselmeervogels. Bij aanvang van de wedstrijd staan de amateurs al met 3-0 achter.  

Speciale wetgeving noodzakelijk 

Na de aanslag en moord op Peter R. de Vries op 6 juli 2021 liet de Italiaanse onderzoeksrechter Nicola Gratteri weten dat Nederland speciale wetten moet aannemen en daar geen tijd mee moet verspillen. De misdaadbestrijding vereist ook een totaalaanpak. In Italië kunnen spijtoptanten pas in aanmerking komen als kroongetuige nadat zij zes maanden in volledige afzondering zijn gehouden. Pas dan wordt gekeken in hoeverre hun volledige medewerking van nut kan zijn voor justitie.  

Om te voorkomen dat verdachten en veroordeelden tijdens hun rechtsgang hun criminele activiteiten voortzetten, heeft Nederland eind 2021 aangekondigd de wet- en regelgeving, naar voorbeeld van het Italiaanse 41Bis-regime, aan te scherpen. Hiervoor heeft de voormalige minister van Rechtsbescherming ook het Wetenschappelijk Onderzoek en Documentatie Centrum (WODC) van Justitie ingeschakeld.  

Deze strijd leidt onvermijdelijk tot morele dilemma’s. Nederland wil zich houden aan de Europese wet- en regelgeving, ook waar het gaat om de meest gevaarlijke criminelen. Mede vanwege reëel vluchtgevaar verblijven Taghi, Holleeder en andere zware criminelen  in de EBI te Vught. Zij mogen daar  met elkaar eten, sporten en luchten. Verdachten hebben ook recht op ongelimiteerde bijstand. Op grond van artikel 36 van de penitentiaire beginselwet kunnen ze ook met elkaar corresponderen. Volledige isolatie is niet mogelijk, onmenselijk en in strijd met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM).  

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft Nederland, maar ook Italië, diverse keren op de vingers getikt. De reactie van de Italiaanse autoriteiten is  dat de georganiseerde criminaliteit met zware middelen moet worden bestreden. De maffiosi kunnen één uur per maand een aangewezen familielid zien, maar die ontmoeting wordt wel gefilmd en de bezoeker zit achter plexiglas. Deze familieleden mogen geen criminele antecedenten hebben. 

Gewone burger griezelt ook  

In een interview (NRC, 30 augustus 2008) zegt Inez Weski dat ze griezelt van een overheid die op allerlei manieren de burger bejaagt, beluistert en in de gaten houdt. Maar deze burger griezelt ook van het type criminelen als Taghi die door roeien en ruiten gaat, tot het vermoorden van mogelijke tegenstanders aan toe, wat hij ‘ze laten slapen’ noemt. En de gewone burger griezelt ook van topadvocaten als Weski die ervan wordt verdacht zich  te laten gebruiken en misbruiken door criminelen.  

‘Deze verdachten slijten advocaten sneller dan schoenen. Het interesseert ze ook geen bal wat het belang van een advocaat is’,  zegt Oscar Hammerstein in het tv-programma  Hart voor Nederland. Maar ook advocaten kunnen slijten. Begin dit jaar is Hammerstein definitief geschrapt van het tableau omdat hij als anoniem advocaat van Nabil B. zich niet heeft gehouden aan zijn geheimhoudingsplicht.  

De geruchtmakende arrestatie van Weski zet de verhoudingen tussen het OM en de advocatuur verder op scherp. Zo luidt de reactie van een collega-advocaat: ‘Een vrouw van 68 jaar in beperking flikkeren, afschuwelijk.’ Het proces van wat wordt genoemd framing plus de publieke veroordeling van advocaat Weski is al in gang gezet. Collega-strafadvocaat Peter Plasman heeft hiertegen bezwaar gemaakt in een tv-uitzending van Khalid & Sophie. Gevraagd om een toelichting, laat Plasman mij per mail weten: ‘Waar het mij om gaat is dat het OM in de media vertelt dat de verdenking stevig is maar dat hetzelfde OM de verdediging de mond snoert, die dan bijvoorbeeld niet mag zeggen dat dat wel meevalt of dat er iets anders aan de hand is.’  

In het algemeen wordt geaccepteerd dat advocaten die individuen bijstaan ‘amoreel’ te werk gaan. Ze behartigen de belangen van hun cliënt en houden daarbij in beginsel geen rekening met het algemeen belang. Deze amorele rol wordt gerechtvaardigd doordat het de autonomie van het individu vergroot. Bewust liegen mag echter niet. 

Advocaten moeten onafhankelijk, partijdig, deskundig en integer zijn. Ze hebben ook een geheimhoudingsplicht en het recht op verschoning. Een advocaat kan zich op het recht op geheimhouding beroepen, ook als hij of zij daarmee de waarheidsvinding in de weg staat.  Slechts bij hoge uitzondering kan hiervan worden afgeweken. Advocaten moeten zich echter niet inlaten met de belangen van familieleden van verdachten, dat raakt aan hun integriteit.  

Italiaanse lessen 

Een voor hand liggende vraag is of we de  fundamentele rechten van dit type verdachten moeten inperken? Nee, beslist niet.  Ik denk wel dat we met z’n allen minder naïef moeten zijn. De ‘Italiaanse lessen’ met doortrapte criminelen moeten ook beter worden toegepast. Dat houdt in dat de kroongetuige zeer serieus moet worden genomen. Hij kent immers de onderwereld van binnenuit en kan de ernst van de bedreigingen beter inschatten. Dat is met de kroongetuige in het Marengoproces, Nabil B., nadrukkelijk niet gebeurd. Het gevolg was de dramatische moord op zijn broer Ridouan. Een ‘verkeerde inschatting’ noemde het OM deze megablunder toen.  

Tijdens het proces moeten resoluut alle banden van de opgesloten verdachte met de buitenwereld worden afgesneden. Advocaten mogen zich niet laten gebruiken als ‘boodschappenjongen’ van familieleden en criminelen. De derde les is de crimineel keihard in de portemonnee te raken. Niets is onaanvaardbaarder voor een drugscrimineel dan om zijn geld en bezittingen te moeten afstaan. Laat die revenuen terugvloeien naar de gemeenschap, bij voorbeeld door middel van de financiering van een landelijke anti-drugscampagne.  

Hans Werdmölder is criminoloog en antropoloog. Hij is de auteur van het boek ‘De ongelijke strijd tegen de zware misdaad. Opsporing, bestrijding en vervolging’. Walburg Pers, 2023.  

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!  

Het bericht Strijd tegen zware misdaad vereist betere toepassing van Italiaanse lessen verscheen eerst op Wynia's Week.