‘Het verdriet van de Schilderswijk’ werd door Gertjan van Schoonhoven besproken in opinieweekblad EW. Ook columnist Geerten Waling haalde het boek aan in zijn EW-column.

‘Schilderswijk’ werd ook besproken in het AD. Zie hieronder.

Maaike van Charante was eerder op bezoek in twee radioprogramma’s op NPO1, te weten ‘In de kantine’ van Omroep WNL en OVT van de Vpro.

Hier kunt u haar bijdrage aan ‘In de kantine’ terugluisteren. En hier is de bijdrage van Maaike van Charante aan OVT.

En uiteraard was Maaike te horen en te zien in Wynia’s Week TV, geïnterviewd door Andy Arnts. Kijk HIER

Het tijdschrift Haagse Tijden publiceerde het volgende artikel van Maaike van Charante. En ze werd geïnterviewd door het blad Den Haag Centraal. Lees dat hier.

In Wynia’s Week beschreef Maaike van Charante zelf hoe ze terugkwam in de Schilderswijk: ‘Er was iets verschrikkelijks gebeurd’. Lees dat hier.

Eerder al werd Van Charante bijna paginagroot door Wierd Duk geïnterviewd in De Telegraaf. Zie hieronder.

‘Het verdriet van de Schilderswijk’ van Maaike van Charante omvat 202 bladzijden en kost 22,50 euro (geen verzendkosten). Het boek is een productie van Uitgeverij Blauwburgwal en is overal te koop en te bestellen. HIER bestelt u rechtstreeks bij de uitgeverij. Veel leesplezier!

Het bericht Maaike van Charante over ‘Het verdriet van de Schilderswijk’ in de media (II) verscheen eerst op Wynia's Week.

Weg met de gezelligheid

Maaike van Charante was tien jaar toen ze in 1970 met haar ouders van de Haagse Schilderswijk naar Voorburg verhuisde. Het was een ware cultuurshock: van de gezellige, bruisende Schilderswijk naar het rustige voorstadje aan de andere kant van de A12, waar iedereen achter zijn voordeur leek te leven.

Dertien jaar later, in 1983, besloot ze als jonge, pasgetrouwde vrouw naar haar geboortegrond terug te keren. Het werd een ontgoocheling. ‘Het was een drama wat ik daar aantrof. Er hing een totaal andere sfeer, met veel buitenlandse gezinnen waar ik geen aansluiting mee vond en de enige oude Schilderswijkers die er nog woonden waren bejaard, bang en verbitterd. De gezelligheid was compleet weggevaagd.’

Wat was er gebeurd in de Schilderswijk? En hoe had dit in zo’n korte tijd zo ver kunnen komen?

Een beter soort burgers

Twee jaar geleden besloot Maaike op zoek te gaan naar antwoorden op die vragen. In het Haags Gemeentearchief verdiepte ze zich maandenlang in ruim vijftig jaar oude notulen van raadsvergaderingen, bewonersvergaderingen, doelstellingennota’s en andere dossiers waaruit gaandeweg een gedegen, en vooral pijnlijk beeld oprees van onderliggende patronen die tot de teloorgang van haar wijk hadden geleid.

In de video vertelt ze erover: ‘Na de Tweede Wereldoorlog zagen ambtenaren tijdens de wederopbouw hun kans schoon om rigoureuze vernieuwingen door te voeren. Cityvorming was het grote ideaal: een moderne stad die er presentabel uitzag. Maar in hun futuristische expansiedrift gingen ze voorbij aan het feit dat veel Schilderswijkers straatarm waren en dat hun huizen aan het verkrotten waren. Die mensen kwamen dan ook niet in hun plannen voor. Deze ‘minder presentabele bewoners’ waren ze liever kwijt dan rijk en moesten – letterlijk – plaatsmaken voor een ‘beter soort burgers’ om de wijk uiteindelijk naar een hoger niveau te brengen.’

Het offer van bedrijfsliquidatie

De gemeentelijke plannen voor deze zogenoemde ‘wijziging in de bevolkingssamenstelling’ leidde bij de oorspronkelijke bewoners van de wijk tot felle protesten. Maar niet alleen zij waren het slachtoffer van deze bestuurlijke dwaling. Ook de middenstand moest het zwaar ontgelden. In het hoofdstuk ‘Noodkreten en dovemansoren’ schrijft Maaike: ‘Een incompetente overheid is erg, een kwaadwillende overheid is rampzalig’.

Dat er inderdaad sprake was van kwade wil bleek onder meer uit een interne brief van toenmalig wethouder Bol (CDA) van Economische Zaken, waarin staat dat ‘van ondernemers uit het midden- en kleinbedrijf het offer van bedrijfsliquidatie gevraagd wordt.’

Deze passage raakte Maaike diep: ‘Hoe die middenstanders behandeld zijn maakt me zó kwaad! Jarenlang heeft de gemeente de wijk bewust laten verkrotten en eerlijke ondernemers dusdanig lang aan het lijntje gehouden dat ze stuk voor stuk over de kop gingen en vertrokken. En dat was precies de bedoeling, want ook zij pasten niet in het beeld dat de gemeente had van een moderne stadswijk.’

Multiculturele spanningen

Gelijktijdig nam ook de immigratie in de Schilderswijk ongekende vormen aan, al dan niet aangemoedigd en benut door huisjesmelkers die het gemeentebestuur geen strobreed in de weg legde. Zo ontstond niet de gedroomde moderne stadswijk, maar een snel verkleurende achterstandswijk. ‘Ons eigen getto,’ zoals een raadslid zei. Het leidde tot grote spanningen tussen migranten en de oorspronkelijke wijkbewoners die zich verdrongen voelden en geconfronteerd werden met voornamelijk Surinaamse jongeren die in de criminaliteit belandden.

Een ontwikkeling die door de gemeenteraad werd vergoelijkt. Sterker nog: men vond dat de Nederlanders ervoor moesten zorgen dat de immigranten zich thuis zouden voelen. ‘Kolder natuurlijk,’ reageert Maaike, ‘want iedereen zat in dezelfde ellende; de autochtone én de allochtone wijkbewoners.’

Hart voor ieder mens

Het verdriet van de Schilderswijk eindigt met een oproep van de auteur aan de huidige generatie bestuurders: ‘De ondergang van de oude Schilderswijk was een tragedie, maar laat deze ramp tenminste nut hebben. Laten we leren van de fouten die daar gemaakt zijn. Opdat niet weer de machtelozen vermalen worden door de onverschilligheid van de machtigen.’

Uit de reacties op haar boek blijkt evenwel dat eerdergenoemde onderliggende patronen nog altijd een rol spelen. Maaike: ‘Mensen schrijven me: “Wat jij beschrijft gebeurt nu bij ons ook!” Er is nog altijd sprake van een bestuurlijke bovenlaag die plannen maakt vanuit een ideologie, maar die nauwelijks beseft wat die plannen voor gevolgen hebben voor gewone mensen. In die zin is mijn boek absoluut een oproep aan de bestuurders van nu. Als bestuurder moet je een warm hart hebben voor de mensen voor wie je verantwoordelijk bent. Je moet respect hebben voor ieder mens. Dat is je taak. Daar moet je je als bestuurder met hart en ziel voor inzetten.’

Het videogesprek van Andy Arnts met Maaike van Charante kunt u bekijken en beluisteren via de link op onderstaande foto. Als u abonnee wordt van Wynia’s Week TV mist u nooit meer de columns en gesprekken op dit YouTube-kanaal!

Het bericht Hoe politiek wanbeleid de Schilderswijk vernielde verscheen eerst op Wynia's Week.

Maaike van Charante was het afgelopen weekend op bezoek in twee radioprogramma’s op NPO1, te weten ‘In de kantine’ van Omroep WNL en OVT van de Vpro.

Hier kunt u haar bijdrage aan ‘In de kantine’ terugluisteren. En hier is de bijdrage van Maaike van Charante aan OVT.

Het tijdschrift Haagse Tijden publiceerde het volgende artikel van Maaike van Charante. En ze werd geïnterviewd door het blad Den Haag Centraal. Lees dat hier.

In Wynia’s Week beschreef Maaike van Charante zelf hoe ze terugkwam in de Schilderswijk: ‘Er was iets verschrikkelijks gebeurd’. Lees dat hier.

Eerder al werd Van Charante bijna paginagroot door Wierd Duk geïnterviewd in De Telegraaf. Zie hieronder.

‘Het verdriet van de Schilderswijk’ van Maaike van Charante omvat 202 bladzijden en kost 22,50 euro (geen verzendkosten). Het boek is een productie van Uitgeverij Blauwburgwal en is overal te koop en te bestellen. HIER bestelt u rechtstreeks bij de uitgeverij. Veel leesplezier!

Het bericht ‘Het verdriet van de Schilderswijk’ in de media verscheen eerst op Wynia's Week.

Als kind woonde ik in de Schilderswijk en na onze verhuizing naar Voorburg heb ik hevig heimwee gehad. Pasgetrouwd kwam ik in 1983 terug in de wijk en de schok was groot. Van die sjofele maar oergezellige wijk uit mijn kinderjaren was niets meer over. Op straat werd ik voortdurend lastiggevallen en zelfs klemgereden door buitenlands uitziende mannen. Er werd ingebroken in ons huis en meerdere keren in onze auto. Verderop in de straat woonde een drugshandelaar waar de politie invallen deed. Om de hoek was een tippelzone.

Kritiek was ongepast

Met de buitenlandse buurvrouwen kon ik bijna geen contact krijgen; de meesten waren niet benaderbaar. Eén lieve buurvrouw wilde wel contact, maar zij sprak geen Nederlands, haar zevenjarige dochtertje moest voor haar tolken. In ons portiek woonden ook nog een paar oude Schilderswijkers, Nederlandse bejaarden die bang en verbitterd waren. Ze wilden nog steeds niet weg, maar waren vreemdelingen in hun eigen wijk.

De kinderen in onze straat spraken geen Nederlands met elkaar. Toen onze oudste twee jaar was, ontdekten we dat op de school die we overwogen niet één autochtoon Nederlands kind meer zat. Met pijn in het hart zijn we in 1987 vertrokken. We zagen geen toekomst meer in de Schilderswijk.

Was het overal in de wijk zo erg? Ik wist het niet. Wat ik wel wist: hier was iets verschrikkelijks gebeurd en het leek alsof niemand het erover wilde hebben. Toen bij verkiezingen veel van die overgebleven autochtone Schilderswijkers op de Centrumpartij stemden, sprak beschaafd Nederland er schande van. In de media werd de multiculturele samenleving bezongen en wie kanttekeningen zette, was een racist.

Hoe kon dit gebeuren?

In latere jaren kwam ik soms andere oud-Schilderswijkers tegen, en ik maakte mee hoe wildvreemde mensen me als een verloren dochter in de armen sloten, alleen maar omdat ik uit de Schilderswijk kwam. De wijk bleef in mijn gedachten, en toen ik een paar jaar geleden eindelijk tijd kreeg, besloot ik uit te zoeken wat er gebeurd was.

Ik wilde weten hoe de Schilderswijk zo heeft kunnen veranderen. Hoe een straatarme, overbevolkte arbeiderswijk ondanks verzet van de bewoners een wijk kon worden waaruit vrijwel alle oorspronkelijke bewoners verdwenen zijn, een wijk waarin eigenlijk alleen de straatnamen nog aan vroeger herinneren. Zo kwam ik in september 2019 in het Haags Gemeentearchief terecht waar alle verslagen van raadsvergaderingen en allerlei andere documenten bewaard worden.

Armoe en verwaarlozing

Het was alsof ik in een tijdmachine was gestapt. Ik las dat in 1963 9.000 van de 15.000 huizen in de wijk ‘sterk aan het verkrotten waren’ en ik vulde in gedachten de details uit mijn kindertijd in. O ja… zo slecht waren die huizen. Zo gewoon was het om geen warm water te hebben, geen douche, geen eigen voordeur, geen centrale verwarming. En wel lekkages, gammele muren, kierende ramen en ongedierte. En dan was ons huis nog lang zo slecht niet geweest als sommige huizen die ik in de verslagen tegenkwam. Hoeveel mensen van nu beseffen dat – nog maar zo kort geleden – tienduizenden Nederlanders in deze armoe leefden?

De verkrotting van de Schilderswijk was niet het enige probleem waar de gemeente mee te maken had: de oorlog had diepe wonden geslagen in de stad en de woningnood was nijpend. Het werd me duidelijk dat het gemeentebestuur voor een zware opgave stond. Helaas werd al snel nog duidelijker dat de Schilderswijkers geen prioriteit waren.

Hoge ambtenaren en wethouders droomden van een moderne stad waarin de wijk een obstakel was en de bevolking een hinderlijk detail. Men streefde openlijk naar ‘een zekere wijziging in de bevolkingssamenstelling van de gebieden rond de binnenstad’. Die onbeschaafde Schilderswijkers moesten maar weg.

Machteloos verzet

Ik las noodkreten van de Schilderswijkers. De bewoners klaagden over de verkrotting, over het dichttimmeren van panden en over de braakliggende stukken grond. Ik las over uitbuiting door huisjesmelkers en natuurlijk over de komst van de immigranten.

Het gemeentebestuur had geen plannen om de wijk leefbaar te maken voor de bewoners, maar vond de Schilderswijk blijkbaar wel handig als afvoerputje. De grote meerderheid van de gastarbeiders en Surinamers kwam in de oude wijken terecht, waarvan de Schilderswijk de grootste was. Ook protesten tegen deze extra belasting haalden niets uit.

Elke keer dat de gemeente keuzes moest maken, trokken de Schilderswijkers aan het kortste eind. Dit gold zowel voor de oude als voor de nieuwe Schilderswijkers. De wijk werd zwaar belast en de bewoners werden in de steek gelaten. Zoals een Schilderswijker het verwoordde: ‘Dat hele zooitje daar op dat Binnenhof, die eten van ons en wij magge hier met mekaar oorlog maken, wij magge hier ellende hebben!’

Minachting

De rode draad in alle verhalen bleek de minachting voor de Schilderswijkers te zijn. Het is natuurlijk ook veel makkelijker om op anderen neer te kijken dan om hen serieus te nemen. Stel je voor dat ‘die ander’ recht van spreken zou hebben. Of erger nog: stel je voor dat je niet onverschillig zou kunnen blijven wegkijken. Dan zijn gemakzucht en arrogantie een stuk aantrekkelijker. Het is de oude minachting van de bovenklasse voor de onderklasse, het neerkijken op mensen die het minder goed getroffen hebben.

De onderklasse betaalt altijd een zware prijs voor de onverschilligheid van de bovenklasse, en de Schilderswijk was geen uitzondering. De wijk is eraan kapot gegaan; de oude bewoners zijn verdreven. Al gaat mijn boek over de geschiedenis van de Schilderswijk, het is duidelijk dat op meer plekken in Nederland deze houding bij de bovenklasse een grote rol heeft gespeeld en vaak nog speelt. Daarom eindig ik mijn boek met een waarschuwing:

‘De ondergang van de oude Schilderswijk was een tragedie, maar laat deze ramp tenminste nog nut hebben. Laten we leren van de fouten die daar gemaakt zijn. Opdat niet weer machtelozen vermalen worden door de onverschilligheid van machtigen.’

‘Het verdriet van de Schilderswijk’ van Maaike van Charante omvat 202 bladzijden en kost 22,50 euro (geen verzendkosten). Het boek verschijnt op 20 december 2021 bij Uitgeverij Blauwburgwal en is overal te koop en te bestellen. Wie vóór 20 december HIER bestelt krijgt een gesigneerd exemplaar thuisgestuurd.

Het bericht Toen ik terugkwam in de Schilderswijk was er iets verschrikkelijks gebeurd verscheen eerst op Wynia's Week.

Er is een hoop geschreven over de Haagse Schilderswijk, maar zelden vanuit het standpunt van de Schilderswijkers zelf.

Maaike van Charante zocht in het Haags Gemeentearchief naar de oorzaken van de grote veranderingen in Nederlands bekendste – en wellicht beruchtste – volkswijk tijdens de periode 1960-1980.

Een langgerekt sterfbed

Van Charante, zelf geboren in de Schilderswijk, beschrijft het langgerekte sterfbed, de pijn van de bewoners en eindigt met een krachtige oproep om te leren van de geschiedenis:

‘De teloorgang van de oude Schilderswijk was een tragedie. Maar laat deze ramp nut hebben, opdat de machtelozen niet opnieuw vermalen worden door de onverschilligheid van de machtigen.’

Wie deden dit? En waarom?

Het verhaal van de Schilderswijk staat model voor zoveel Nederlandse stadswijken, die in enkele decennia van een autochtone volkswijk veranderden in een allochtone achterstandswijk. Maaike van Charante zocht de weg terug. Wie deden dit? En waarom? Wie hadden er belang bij?

‘Het verdriet van de Schilderswijk’ van Maaike van Charante omvat 202 bladzijden en kost 22,50 euro (geen verzendkosten). Dit boek verschijnt op 20 december 2021 bij Uitgeverij Blauwburgwal en is overal te koop en te bestellen. Wie vóór 20 december HIER bestelt krijgt een gesigneerd exemplaar thuisgestuurd.

Het bericht NIEUW: ‘Het verdriet van de Schilderswijk, de teloorgang van een Haagse volkswijk’ verscheen eerst op Wynia's Week.