In de huidige, onzekere geopolitieke tijden moet de Rotterdamse haven zichzelf ook nog eens opnieuw zien uit te vinden als gevolg van klimaatverandering, energietransitie en ongelijke concurrentie vanuit het buitenland. Er is bovendien een onderschat probleem waar we als Nederland zélf veel aan kunnen doen: het vergunningen-infarct.

Om de irritante spaak uit het toestemmingswiel te halen, wordt vanuit de haven van Rotterdam gepleit voor een Transitiewet. Vergunningverlening kan dan vlotter verlopen waardoor het verduurzamen van bedrijven en upgraden van de energie-infrastructuur sneller van de grond komen.

Antwerpen loert

Rotterdam beseft dat de huidige situatie funest is. Er wordt zelfs gesproken over de-industrialisatie, lees: vermindering van industriële activiteit en capaciteit. Grote concurrent Antwerpen loert op de krenten uit de industriële pap met een soepeler milieubeleid: veertig procent minder CO2-uitstoot in 2030, in plaats van de 49 procent die ons land nastreeft.

Daarnaast is er een groeiend verschil in energieprijzen ten voordele van ons omringende landen. Terwijl industriële bedrijven in ons land 95 euro per megawattuur aftikken, is de concurrentie in België 41 procent voordeliger uit, die in Duitsland 52 procent en Frankrijk maar liefst 66 procent. Dat was de stand van zaken afgelopen april.

Een deze zomer uitgevoerde studie in opdracht van energie-intensieve bedrijven, zoals BP, Chemelot, Nyrstar, Sabic, Shell en Tata Steel wijst zelfs uit dat de tarieven in België, Duitsland en Frankrijk vandaag de dag tot 80 procent lager kunnen liggen.

De chemie in het Rotterdamse havencomplex heeft het ongekend zwaar. Zes kwartalen krimp op rij en in sommige gevallen zelfs stilvallende productie en sluitingen – zoals Indorama, producent van petflessen – liegen er niet om.

In een alarmerende brief aan de Tweede Kamer luidt Deltalinqs, de ondernemersorganisatie die de belangen behartigt van meer dan 95 procent van alle logistieke, haven- en industriële bedrijven in de Mainport Rotterdam, de noodklok.

Het resultaat van stroperige vergunningverlening, torenhoge energieprijzen en een overheid die afspraken en toezeggingen niet altijd nakomt, is dat alsmaar meer bedrijven de Rotterdamse haven mijden.

Voorbeelden van de afgelopen jaren: Borealis (recycling van kunststoffen), Covestro (fabrikant kunststoffen), Ineos (petrochemie), Kaneka (materialen onder meer voor gezondheidszorg) en Nippon Shokubai (producent van super-absorbers). Zij gaven de voorkeur aan Antwerpen in plaats van Rotterdam. Miljarden aan investeringen vloeiden daardoor naar onze zuiderburen.

Bovendien baren gebrek aan capaciteit op het elektriciteitsnet, tekort aan stikstofruimte, het ontbreken van toekomstbestendige regels en een grote vraag naar technisch geschoolde vakkrachten (enige duizenden) Deltalinqs zorgen. Alleen een gerichte strategie kan dat oplossen.

Wateraansluitingen in gevaar

Ook in andere sectoren zitten ondernemers in ons land met de handen in het haar, vooral waar het gaat om vergunningverlening. Onder de vaderlandse bodem bevindt zich volgens deskundigen voldoende water om in de eigen behoefte te voorzien. Het vooruitzicht is echter dat lang niet alle nog te bouwen woningen een wateraansluiting kunnen krijgen, evenals nieuw op te richten bedrijven. Ook waterlevering aan grootverbruikers kan een onzekere factor worden.

Zeven van de tien waterleidingbedrijven in ons land balanceert op het randje van de reserves. Begin dit jaar werd een duister scenario helder. In Den Haag lopen nieuwbouwplannen voor woningen gevaar en in Noord-Brabant kan op sommige plekken tijdelijk geen drinkwater uit de kraan komen.

Voor het aanboren van nieuwe bronnen zijn vergunningen nodig en net als in de haven van Rotterdam wringt hier de schoen. Waterleidingbedrijven zijn voor vergunningen afhankelijk van provincies die de tijd nemen voor een gedegen belangenafweging, zoals de toestand van de natuur en het voorkomen van schade aan woningen.

De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) heeft vanwege de trage gang van zaken de provincies eerder dit jaar gewezen op hun zorgplicht uit de Drinkwaterwet om voor de noodzakelijke randvoorwaarden te zorgen.

In de huisvestingsector is het niet anders. Er is grote behoefte aan woningen om jongeren de kans te geven een gezin te stichten. Velen zitten noodgedwongen nog thuis bij vader en moeder – tot aan hun dertigste is al geen uitzondering meer. Ook hier doet zich het vergunningeninfarct gelden.

Arno Visser, voorzitter van Bouwend Nederland, de vereniging van 4.600 aangesloten bouw- en infrabedrijven, zei in het televisieprogramma WNL op Zondag dat niet het gebrek aan wetgeving ertoe heeft geleid dat het woningtekort in ons land inmiddels de 400.000 is gepasseerd, maar het gebrek aan afgegeven bouwvergunningen. ‘Als er niet meer dan 66.000 vergunningen worden afgegeven, al twee jaar achterelkaar, is het streven om iedere twaalf maanden honderdduizend woningen te bouwen heel ver weg.’

Daadkrachtige bestuurders

Om het vergunningeninfarct als het ware te dotteren, pleit de Rotterdamse haven voor een Transitiewet. Het uitgangspunt daarbij is om meer vaart te brengen in planontwikkeling. Dat werd eerder gepoogd met de Crisis- en Herstelwet uit 2010 met als doel versnelling van infrastructurele bouwprojecten en projecten op het gebied van duurzaamheid, energie en innovatie.

Het daarbij afwijken van bestaande wet- en regelgeving ligt bij sommigen in politiek en maatschappij gevoelig uit vrees dat rechtsbescherming onvoldoende is gegarandeerd, wat de invoering ervan kan bemoeilijken.

Bouwend Nederland vindt een Crisiswet niet nodig en ziet liever daadkrachtig bestuurders die het simpel houden. ‘Het is geen wetgevings-, maar een uitvoeringsprobleem. Geef gewoon die vergunningen af.’

Theo Jongedijk is journalist.   

Wynia’s Week  verschijnt altijd, drie keer per week. Het zijn de donateurs die dat mogelijk maken. Nog geen donateur? Kijk HIER. Hartelijk dank!   

Het bericht Waar zijn de daadkrachtige bestuurders die ons kunnen behoeden voor een vergunningen-infarct?   verscheen eerst op Wynia's Week.

Alles blijft

Alles gaat voorbij

Alles blijft voorbijgaan

Die tekst – het moet gezegd – sloeg misschien toch wel vooral op Rotterdam. Want waar anders in het naoorlogse Nederland was zoveel verandering en dynamiek? Na de Duitse bezetting maakte Rotterdam naam als hét symbool van wederopbouw, optimisme en economische groei. Het was de eerste Nederlandse stad met een autovrije winkelpromenade (De Lijnbaan, 1953), een metrolijn (tussen het Centraal Station en het Zuidplein, 1968) een popfestival (Kralingen, 1970) en een voetbalclub met een Europacup en een Wereldbeker (Feyenoord, 1970). De Euromast fungeerde sinds 1960 als blikvanger en natuurlijk was er ook de voortdurende expansie van de haven, die in 1962 werd uitgeroepen tot de grootste ter wereld. Rivaal Amsterdam had voortdurend het nakijken.

Rode alleenheerschappij

Ook in politieke zin was Rotterdam een buitengewone stad. De haven genoot lange tijd een reputatie als broedplaats van radicaal-linkse activisten. De spionnen van de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD) hadden er de handen vol aan. De dankzij maoïstische agitatie uitgebroken havenstaking van 1970, waarbij maar liefst 16.000 arbeiders het werk neerlegden, was tot ver over de grenzen voorpaginanieuws. 

In de Rotterdamse gemeenteraad deelde de PvdA de lakens uit. Niet alleen als grootste partij, zoals in wel meer steden, maar na de raadsverkiezingen van 1974, 1978 en 1986 zelfs met een absolute meerderheid. De rode alleenheerschappij zorgde tevens voor de benoeming, nu precies vijftig jaar geleden, van de legendarische André van der Louw (1933-2005) tot burgemeester. De flamboyante oud-partijvoorzitter van de PvdA was een van de boegbeelden van Nieuw Links. Dat waren jonge partijgangers die pleitten voor ‘nieuw socialistisch elan’, lees: ‘onvoorwaardelijke erkenning’ van het DDR-regime, heroverweging van het Nederlandse NAVO-lidmaatschap, nivellering van inkomens en meer ontwikkelingshulp.

Volgens zijn in 2019 verschenen biografie, geschreven door historicus Chris Hietland, was Van der Louw een warme, innemende persoonlijkheid, maar ook een notoire vreemdganger die – als zoon van een Haagse melkboer met alleen een mulodiploma en een certificaat voor maatschappelijk werker op zak – kampte met een intellectueel minderwaardigheidscomplex. Aan polariseren had hij bepaald geen hekel. Zo kondigde hij in 1975 aan dat op 1 mei, de Dag van de Arbeid, behalve de Nederlandse en de Rotterdamse vlag, ook de rode vlag op het stadhuis zou wapperen. Na veel commotie, tot aan Kamervragen toe, ging het plan toch maar van tafel.

In 2002 werd het ultieme PvdA-bolwerk Rotterdam de stad waar de teloorgang van de Nederlandse sociaaldemocratie begon. Nieuwkomer Pim Fortuyn, lijsttrekker van Leefbaar Rotterdam, verpletterde bij de gemeenteraadsverkiezingen de concurrentie.

Toch kreeg uitgerekend het epicentrum van Fortuyns populistische revolte in 2009 de eerste islamitische burgemeester van een grote Europese stad: PvdA’er Ahmed Aboutaleb. Twee weken geleden werd hij uitgezwaaid, als ‘burgervader die de scepsis en twijfel nooit geheel overwon’ (De Telegraaf). Donderdag wordt zijn opvolger geïnstalleerd: Carola Schouten, voormalig minister en vicepremier van de ChristenUnie. 

Troostrijke gedachte

Dat is wederom een brisante benoeming. Want niet alleen krijgt de stad nu voor het eerst een vrouwelijke burgemeester – een in Brabant geboren en getogen boerendochter – maar ook voor het eerst – en dat is nog veel opmerkelijker – een burgemeester die lid is van een gereformeerd kerkgenootschap en behoort bij een christelijke partij die bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2023 in Rotterdam op de dertiende plaats eindigde, met welgeteld 1,45 procent van de stemmen.

Nachtburgemeester Jules Deelder, dat is wel zeker, had er geen touw aan kunnen vastknopen. Gelukkig hebben we nog zijn ook voor dagburgemeesters geldende credo dat ‘alles blijft voorbijgaan’. Dat is nu misschien wel een troostrijke gedachte voor Rotterdammers die het allemaal niet meer kunnen volgen.

Roelof Bouwman is columnist en adjunct-hoofdredacteur van Wynia’s Week. Hij schrijft over politiek, geschiedenis en media.

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Een gereformeerde boerendochter aan het roer in Rotterdam: wat zou Jules Deelder hebben gezegd?   verscheen eerst op Wynia's Week.

Wat is een held? En hoe gaan wij met helden om?

Volgens Van Dale is een held ‘een dapper krijgsman, een strijder die door moed uitblinkt’ danwel ‘iemand die uitblinkt door grootse daden’. Heldenverering is dan natuurlijk de verering die wij iemand schuldig zijn die zich door een daad van dapperheid en moed heeft onderscheiden. Terwijl anderen niet konden of durfden, heeft hij een daad gesteld, een redding verricht. We zijn hem daarom dankbaarheid verschuldigd en willen hem om die reden publiekelijk eren.

Een carrière-politicus weten wij te eren

Als iemand dezer dagen publieke eer te beurt valt, is het de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb. Donderdag nam hij in de gemeenteraad afscheid als burgemeester van de stad, maandag draagt hij zijn ambtsketen over aan zijn opvolgster, Carola Schouten. Ruim vijftien jaar heeft hij de stad in dit ambt gediend, nadat hij eerder wethouder in Amsterdam en staatssecretaris in het vierde kabinet-Balkenende was geweest.

Een carrière-politicus weten wij te eren. Bij zijn afscheid ontving Aboutaleb de hoogste gemeentelijke onderscheiding, de Johan van Oldenbarnevelt-penning, en werd hij bevorderd tot commandeur in de Orde van Oranje-Nassau. En daar zal het wel niet bij blijven.

Voor velen is Aboutaleb niet minder dan een held. Zoon van een imam uit het Riftgebergte, kwam hij in 1976 op vijftienjarige leeftijd naar Nederland. Hij deed de LTS, de MTS en de HTS, was actief in de journalistiek en de persvoorlichting, werd directeur van Forum, solliciteerde bij Pim Fortuyn maar koos toch voor de PvdA, en werd wethouder. Een harde werker dus, een sterke persoonlijkheid, een man die ondanks of dankzij zijn afkomst carrière heeft gemaakt, de eerste burgemeester van Marokkaanse afkomst, Nederlander van het jaar in 2014, een man die veel waardering heeft ontvangen.

Het antwoord op de vraag waar het hem als burgemeester van de grote, multiculturele havenstad vooral om was gegaan, gaf hij zelf bij zijn afscheid: ‘Mijn moeilijkste taak was niet het voorzitterschap van de raad of het college, maar het bewaken en bewaren van de sociale vrede, samen met bewoners en partners in de stad. Dag en nacht’, zei Aboutaleb in zijn laatste speech in de gemeenteraad. ‘Dat wierp zijn vruchten af in de vorm van zichtbare, voelbare rust. Maar de lijn tussen rust en onrust is dun, en behoeft voortdurend alertheid en onderhoud.’

Alsnog door het stof

Maar dat was pech hebben. Tijdens zijn afscheidsdiner in De Doelen, toen hij zijn lintje opgespeld kreeg, speelde zich een paar honderd meter verderop, onder de Erasmusbrug een drama af. Een ’22-jarige man uit Amersfoort’ begon daar met messen om zich heen te meppen, ‘allahoe akbar’ roepend, en doodde daarbij een man. Een andere persoon raakte zwaargewond.

Het gebeurde dus tijdens zijn afscheidsfeestje. En pas de volgende dag reageerde Aboutaleb, waarbij hij nogal in de fout ging door op te merken dat hij zelf ook ‘wel tientallen keren per dag’ de woorden ‘allahoe akbar’ bezigt. Dat riekte op z’n minst naar een opzichtige poging het steekincident te bagatelliseren, en dat terwijl het OM heeft verklaard dat onderzoek wordt gedaan naar een terroristisch motief bij de dader. En zo moest hij alsnog door het stof, in de media en in zijn gemeenteraad.

Maar hoe is het ondertussen met Reniël Renato David Litecia? Dat is de Rotterdammer, een sportinstructeur, die op het moment van de aanslag een klant training gaf onder de Erasmusbrug, zag hoe de dader met zijn twee dertig centimeter lange keukenmessen om zich heen maaide, die aanvankelijk wilde wegrennen maar toen bedacht: ‘Dat moet anders’. Hij wist de man met een quatstang uit te schakelen, en heeft daarmee ongetwijfeld heel veel verder leed voorkomen. In de media is hij uitgeroepen tot een ‘totale held’.

Is deze held op het gemeentehuis ontvangen? Heeft hij een lintje gekregen?

Elders doen ze dat anders en beter. We herinneren ons het jaar 2015, het jaar van de islamitische aanslag op de Parijse redactie van Charlie Hebdo – toen Aboutaleb niet zei dat ook hij meerdere keren per dag ‘allahoe akbar’ prevelde maar jihadisten nog oproep om ‘op te rotten’. Twee dagen na die aanslag, op 9 januari 2015, werd er ook een jihadistische, antisemitische aanslag gepleegd op een Joodse supermarkt (Hyper Cacher) in de buitenwijk Porte de Vincennes. De terrorist, Amedy Coulibaly, doodde vier mensen en nam zeventien mensen in gijzeling om die te ruilen tegen de gebroeders Kouachi, die twee dagen eerder bij die aanslag op Charlie Hebdo twaalf mensen om het leven hadden gebracht. Coulibaly werd die dag door de politie gedood.

Frankrijk weet zijn helden te eren, wij niet

Het had allemaal nóg erger kunnen zijn als er geen illegale Malinees in de winkel had gewerkt, Lassana Bathily (1990). Hij wist zes personen, onder wie een baby, via een gangetje naar een ruimte te brengen waar ze veilig waren en de aanslag overleefden. Hij wist zelf de winkel te ontvluchten en informeerde de politie over de stand van zaken binnen in de winkel, zodat die gericht en daadkrachtig te werk konden gaan.

Bathily werd niet vergeten. Een moslim uit Mali had Joodse levens gered. Binnen een week kreeg hij alsnog de Franse nationaliteit. Tijdens de ceremonie, live op televisie uitgezonden, kreeg hij een brief van president Hollande, zijn paspoort en een medaille overhandigd. Bathily mocht wat zeggen, en zei dat hij weliswaar tot held was uitgeroepen, maar gewoon menselijk had gehandeld. Hij had gedaan wat zijn hart hem had ingegeven. Deze zomer behoorde hij tot de estafettelopers die de olympische vlam naar het stadion brachten.

Frankrijk weet zijn helden te eren. Wij niet. We zijn een klein gruttersland. Laten we Reniël alsnog op het Catshuis ontvangen en hem danken voor zijn heldendaad. Met gevaar voor eigen leven redde hij de levens van anderen. Op een moment dat Aboutaleb faalde, groeide hij boven zichzelf uit. Dan ga je niet over tot de orde van de dag. Zo’n daad markeer je met een gepast eerbetoon.

Bart Jan Spruyt is historicus en journalist. Zijn columns over politiek en samenleving verschijnen iedere zaterdag in Wynia’s Week. 

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Bart Jan Spruyt: Wie is de held van Rotterdam: Ahmed Aboutaleb of Reniël? verscheen eerst op Wynia's Week.

Van een afstandje bekeken is elke burgemeester in Nederland een soort lokale vorst of vorstin, waarvan in besloten kring is bepaald dat het geselecteerde individu in staat moet worden geacht die voorname, zowat adellijk aandoende rol te vervullen.

Polderachtige benoeming in het kwadraat

Deze bestuurlijke traditie in ogenschouw nemend is de benoeming van Carola Schouten, ex-minister en ex-vicepremier namens de ChristenUnie, tot burgemeester van Rotterdam een polderachtige benoeming in het kwadraat. Viel er van medekandidaat Hugo de Jonge (CDA) nog te verwachten dat hij een ego bezit dat niet 24/7 in staat is zich ondergeschikt te maken aan het burgemeesterschap, en dat hij af en toe schoenen uit de kast zou trekken die het decorum buitenproportioneel zouden opfleuren: bij de evangelische christen Carola Schouten wordt bijna automatisch een garantie geleverd dat er van frivoliteiten geen sprake zal zijn.

Ofwel, de meest rauwe, gewelddadige, populisme-gevoelige stad van Nederland (zie het succes van Fortuyn, van Leefbaar Rotterdam, van de PVV) zal ‘in handen vallen’ van een van de meest gedisciplineerde en dienstbare politici die ons land rijk is.

In dit verband is het niet geheel insignificant dat een van de eerste foto’s van Carola Schouten, na haar benoeming, er eentje was met weldoener en Bekende Rotterdammer Sander de Kramer, een wandelende ambassadeur van het goede doel die zich het leed in de wereld, van Oekraïne tot Afrika en van kanker tot luchtwegaandoeningen, aantrekt en er, in de voetsporen van Desmond Tutu en de Dalai Lama, de Four Freedoms Award voor kreeg uitgereikt.

In het AD Rotterdams Dagblad stak De Kramer alvast de niet-originele loftrompet over Schouten: ‘Ze is aardig, vriendelijk en een verbinder. In deze sterk polariserende samenleving kan ze bruggen slaan.’

Hoe verliep de stoelendans?

Als we de reconstructie van AD-journalist Peter Groenendijk mogen geloven is het partijpolitieke gekonkel tijdens het selectieproces binnen de perken gebleven, hardnekkige telefonades vanuit de steeds brutaler opererende machtspartij D66 voor hun kandidaat Alexandra van Huffelen even daargelaten. Uit zijn verslag blijkt dat Carola Schouten de gemeenteraadsleden van de selectiecommissie vanaf het eerste moment heeft geïmponeerd met haar persoonlijkheid, haar visie op de stad en haar inmiddels veelvuldig geciteerde levensloop van alleenstaande moeder, die haar na een jeugd in Brabant nu al dertig jaar geleden, dus zeer vroeg in haar leven, naar de Rotterdamse wijk Spangen bracht.

De suggestie die uit het AD-artikel opstijgt en die je ook in het fluistercircuit van Rotterdam kunt opvangen, is dat Schouten tijdens de selectieprocedure inderdaad boven haar partijpolitieke kleur is uitgestegen. En dat ze het meeste van alle kandidaten in dat ideaalplaatje van lokale vorst, in dit geval vorstin, leek te passen.

Marianne van den Anker

Deze ‘adellijke eis’ heeft overigens zeer ten nadele van een andere vrouwelijke kanshebber gewerkt, namelijk Leefbaar Rotterdam-politica Marianne van den Anker. Zij was vanaf 2004, als wethouder Veiligheid en Volksgezondheid, de absolute ster van het eerste college met Leefbaar Rotterdam. Werd en wordt in brede kring geroemd om haar daadkracht, waaronder haar gebleken oplossend vermogen bij het transformeren van de tippelzone rond de Keileweg, ooit het criminele en zedenbedervende afvoerputje van de havenmetropool.

In puur politiek opzicht zou Van den Anker een veel betere match zijn geweest met het huidige Rotterdam dan plattelandsdochter Schouten, maar hier en daar hoorde je dat ze in emotionele zin ‘een ongeleid projectiel’ zou zijn, hetgeen, gelet op de zoektocht naar een Rotterdamse versie van koningin Beatrix, niet als een minpuntje werd gezien maar als een onoverkomelijke tekortkoming. De bevolking van een gezichtsbepalende, Nederlandse stad zou eens opgelucht ademhalen bij een daadkrachtige, uitgesproken, lijstjes afvinkende doener als burgemeester!

Nee, daar is onze bestuurscultuur nog niet aan toe.

Mochten mensen nog de illusie koesteren dat Rotterdam een PvdA-stad is, al was het maar omdat deze partij ook nu nog een disproportioneel aantal burgemeesters levert en de sociaaldemocraten decennia lang ook de burgemeesterspost in Rotterdam stevig in handen hebben gehad, dan is het tijd om die illusie los te laten. Alhoewel Ahmed Aboutaleb (PvdA) wanneer hij afzwaait de titel van langst zittende burgemeester van Rotterdam tegemoet kan zien en hij in 2021 werd uitgeroepen tot ‘beste burgemeester van de wereld’, stond de zoektocht naar diens opvolger deels in het teken van de eis een leider naar het stadhuis te halen die minder testosteron door de aderen heeft stromen en een beetje minder door bewijsdrang achterna wordt gezeten.

Het schijnt dat ‘Abou’ tot in verre uithoeken in de wereld tenenkrommende toespraken kon houden. Bij bezoeken aan coke-havens zou hij het lokale douanepersoneel tijdens zelfvoldane betogen allerlei allang bekende tips hebben gegeven om de effectiviteit van hun werk te vergroten; dit tot grote ergernis van andere delegatieleden die er, uit schaamte, van naar hun schoenpunten begonnen te kijken. Bij Carola Schouten zal de kans op dergelijke, ego-gerichte optredens aanzienlijk kleiner zijn, dan wel tot nul gereduceerd worden; in die zin is zij te beschouwen als de anti-Aboutaleb.

Geen enkele PvdA’er

Voor degenen die het, tot slot, een doorn in het oog is dat burgemeesters nog belachelijk vaak van PvdA-huize zijn: Carola Schouten is dat, wat je ook van haar vindt, niet. Sterker nog, uiteindelijk stond er geen enkele PvdA-er op de shortlist!    

Hans van Willigenburg (1963) is journalist, schrijver, dichter, podcastmaker. Met collega-auteur Chrétien Breukers maakt hij De Nieuwe Contrabas podcast, een van de beste beluisterde, literaire podcasts in het Nederlandse taalgebied. In 2020 trok hij de aandacht met zijn satirische roman ‘Houden van Trump’ en zijn laatste boek is de door EW geprezen interviewbundel ‘Vrijheidsvuur’. 

WYNIA’S WEEK ligt iedere woensdag- en zaterdagmorgen bij u op de mat. De donateurs maken dat mogelijk. Wordt u ook donateur? Dat kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Carola Schouten (ChristenUnie) wordt de semi-heilige van Rotterdam verscheen eerst op Wynia's Week.

Zoals de Sovjet-Unie en nazi-Duitsland met staatskunst de bevolking de officiële ideologie inpeperden, kennen wij onze eigen humanistische leer die het volk maant het juiste te denken. Maar waar beeldhouwer Arno Breker en gelijkgestemde Italiaanse en Spaanse kunstenaars een esthetisch ideaalbeeld schiepen van de gewenste moderne mens, laat de Nederlandse pendant te wensen over.

Geen waardigheid, maar hautaine onverschilligheid

Het ontbreekt de door de Brits-Caribische kunstenaar Tomas J. Price vervaardigde vrouw bij Rotterdam CS een beetje aan waardigheid. Zo gaat ze gehuld in moderne vodden en straalt haar blik geen passie uit voor een ideaal, hoe ‘fout’ ook, maar hautaine onverschilligheid. 

Toch past zij perfect in de multiculturele visie van de  boven ons gestelden. En van de NRC. Een recensent scheef: ’Rotterdam mag zich gelukkig prijzen met het beeld, dat met een zelfbewuste, zwarte, jonge vrouw het hedendaagse, moderne, multiculturele Nederland symboliseert’.

Hmm… We zien eerder een vrouw die een dikke middelvinger opsteekt naar passanten die de heersende ideologie niet delen. Zij waarschuwt hen hier in het hart van de stad: ‘omarm de diversiteit, of sterf’. ‘Haar korte lontje is het waarmerk van deze tijd,’ aldus een andere recensent. Hij bedoelde dat lovend.

Bij de onthulling glunderden PvdA-burgemeester Ahmed Aboutaleb en D66-onderminister van Cultuur Gunay Uslu naast kunstpaus Wim Pijbes, een van de weinige ‘witte mannen’ ter plaatse.

Uit verslagen in onder meer het AD blijkt dat toeschouwers ‘van kleur’ van ontroering huilden, ook de verslaggeefster van de linkse site joop.nl hield het niet droog toen jonge dansers, bijna zonder uitzondering zwart, het beeld ontdeden van een rood doek. De dansers hieven nog net geen gebalde vuist, maar hun militante houding en verbeten blik verrieden inspiratie door de Black Panthers en Black Lives Matter.

Waarbij men haast zou vergeten dat in Rotterdam en andere steden migranten van niet-westerse origine de oorspronkelijke bewoners getalsmatig hebben verdrongen. Er is geen onderdrukkende meerderheid meer om je tegen te verzetten; wat rest is een mozaïek van minderheden en een krampachtig in stand gehouden verzetsmythe.

Tegen het standbeeld van Anton de Kom klonken protesten

De indolente reuzin pal voor Rotterdam CS doet de gedachten teruggaan naar de protesten in de Amsterdamse Bijlmermeer tegen het standbeeld van Anton de Kom. Deze hoogstaande Surinamer, op de bres voor zijn landgenoten, actief in het verzet tegen de nazi’s – wat hem het leven kostte – staat halfnaakt afgebeeld. Voornamelijk vrouwen waren in 2006 boos dat deze altijd elegant geklede intellectueel en schrijver stond afgebeeld als een ‘wilde’. Een burgerlijk protest van simpele zielen? Nee, deze dames vonden dat de kunstenaar De Kom zijn waardigheid had ontnomen.

Zulke geluiden hebben we nog niet gehoord rond het beeld in Rotterdam, tevens de stad van de nóg hogere ‘Kabouter Buttplug’. Wilde de kunstenaar benadrukken dat de moderne zwarte vrouw lak heeft, of dient te hebben, aan ‘witte’ normen? Dan is hij daarin geslaagd. Zij lijkt ons niet een lofwaardige jonge zwarte vrouw die door de vader(s) van haar kinderen in de steek is gelaten en toch kans ziet ze op te voeden. Barack Obama heeft over die vaders in 2008 harde woorden gesproken, maar hij gold voor militanten dan ook als niet echt zwart.

De vrouw op het Stationsplein is evenmin een van de moedige vrouwen uit de Bijlmer die hun kinderen uit handen van de misdaad proberen te houden en er niet over zouden piekeren de burgemeester in hun wijk te ontvangen in een afzakkende trainingsbroek, gympies en een flodderig shirt.

‘Big Sista’ houdt ons scherp in het oog. Vanaf haar verheven positie ontwaart ze mogelijk het beeld van Pim Fortuyn aan de Korte Hoogstraat, dat op 6 mei weer eens werd besmeurd. Het is maar vijf minuten fietsen. Past een hommage aan Fortuyn volgens haar nog wel in ons ‘hedendaagse, moderne, multiculturele land’?

De reuzin voor Rotterdam CS  dreigt sceptici te verpletteren die wijzen op nare kanten van immigratie en multiculturalisme. Zeker in Rotterdam en Amsterdam weten burgers wat nazaten van niet-westerse migranten of afkomstig uit Suriname en de Antillen hun stad aandoen. Daders en verdachten van de schokkendste recentste aanslagen op de rechtsstaat, waaronder de moorden op advocaat Derk Wiersum en Peter R. de Vries, zijn veelal afkomstig uit de ‘diversiteit’. Bood Nederland hun geen andere keus? Een ‘foute’ vraag, volgens aanhangers van de leer van het multiculturalisme. Natuurlijk brachten discriminatie en afwijzing hen op het foute pad.

Vergeving voor onze imaginaire erfzonde

Dus moeten we blijven buigen, ook wanneer op 1 juli koning Willem-Alexander voor het Nationaal Slavernijmonument in het Amsterdamse Oosterpark vergeving vraagt voor onze imaginaire erfzonde. Hangjongeren maakten het monument en omgeving jarenlang tot een ongure plek. Leiders van vooral de Surinaamse ‘gemeenschap’ hadden hen juist daar moeten manen tot het respect dat ze van anderen eisen, maar zwegen. Bang voor het verwijt van ‘wit’ gedrag? Wat als straks ook de Rotterdamse reuzin marginalen aantrekt die bezoekers van het station intimideren?

Het beeld wekte de woede van NRC-columniste Rosanne Hertzberger. Ze woont in Rotterdam en vindt ‘Moments Contained’, zo noemt Thomas J. Price zijn creatie, een ‘belediging’.

Hertzberger lijkt lang haar wrevel over het wokisme van ‘haar’ krant te hebben opgekropt. Nu gaat ze los. Behalve boosheid klinkt in haar woorden ook angst door, angst voor het lot van een stad die zwicht voor de tirannie van drammers.

René ter Steege is journalist, schrijver en vertaler.

Wynia’s Week is onafhankelijk, ongebonden en broodnodig. De donateurs maken Wynia’s Week mogelijk. Doet u mee? Dat kan op verschillende manieren, kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht ‘Big Sista’ in Rotterdam: een monument voor de tirannie van drammers verscheen eerst op Wynia's Week.

Universitaire wetenschappers zijn eindeloze praters maar slechte vergaderaars en dus moet de rector nog wel eens gekwetste ego’s kalmeren (niet nodig in de medische faculteit, waar de dokters van wanten weten en snel samenwerken omdat anders de patiënt overlijdt, maar nuttig bij de sociale wetenschappen en vooral bij de juristen die het meest doortrapt zijn in elkaar bestrijden).

Rector roep noodtoestand uit

Ik ben zes keer promotor geweest aan de Erasmus Universiteit Rotterdam (EUR), en bij elke promotie zit de rector de geheime vergadering voor die besluit over wel of niet cum laude (met lof) voor de dissertatie. Steeds onthoudt de rector zich van stemming en laat het oordeel over aan de experts in de commissie. Alexander Rinnooy Kan was een van mijn rectoren. Een vlotte voorzitter, later in diezelfde rol gerespecteerd bij de SER, maar altijd binnen de grenzen van zijn ceremoniële functie.

Zo niet Annelien Bredenoord, fractieleider van D66 in de Eerste Kamer en helaas ook sinds een jaar rector magnificus van de EUR. Vanuit die functie (misschien beter: vanuit beide functies) heeft zij vorige week een ‘noodtoestand’ uitgeroepen voor het klimaat. ‘Duurzaamheidsonderwijs’ wordt verplicht voor iedereen. Een nieuw ontworpen extra vervolgstudie leert studenten hoe ‘transitieprocessen naar een rechtvaardige en duurzame toekomst te faciliteren’.

De website van de universiteit pronkt met een aantal stafleden voor hulpvakken zoals communicatie en ‘overdracht van omstreden kennis’. Maar voor de kennis die de EUR dan in de noodtoestand gaat communiceren en overdragen moet nog worden geworven.

De EUR heeft immers geen vakgroep meteorologie, geen afdeling land- en bosbouw, en geen expertise in opwekking van energie. De afdeling voor geschiedenis in de sociale faculteit biedt nog de beste kansen, maar die noemt als specifieke thema’s sociale ongelijkheid, religieuze identiteit en migratie, en helaas niet hoe mensen zich vroeger aanpasten aan kouder of warmer weer.

Bredenoord heeft alle recht op haar eigen mening over CO2 en stikstof, maar om die op te leggen aan een instelling van hoger onderwijs en onderzoek is heel iets anders dan om die mening uit te dragen in de Eerste Kamer.

Kritiek uit Wageningen

Gelukkig kwam direct kritiek uit Wageningen, waar men wel kennis van zaken heeft. De recent afgetreden voorzitter van de Landbouwuniversiteit, Louise Fresco, publiceerde een wijs en genuanceerd boek (hoog op de bestsellerslijst) dat we in de handen zouden wensen van alle D66’ers want het is één lange waarschuwing tegen overdreven bangmakerij over het milieu.

Fresco’s opvolger, prof Sjoukje Heimoovaara-Dijkstra, zei in het studentenblad van Wageningen over Bredenoord: ‘Ik vind [het uitroepen van een noodtoestand] geen goede strategie’ … ‘op korte termijn goede sier maken, daar help je niet mee’.

Drie keer fout

Het is goede mores onder de Nederlandse universiteiten dat ze onderlinge kritiek reserveren voor Nyenrode (dat niet goed genoeg wordt gevonden om lid te worden van hun lobby, de Vereniging van Nederlandse Universiteiten), maar elkaar overigens met respect behandelen. De twee heldere signalen uit Wageningen zeggen dus wel iets.

En terecht. Er is niets mis mee wanneer de EUR-plannen maakt voor een versterkte vakgroep geschiedenis met speciale aandacht voor de economische geschiedenis van milieu en klimaat, en daarover onderzoek doet samen met Wageningen (dat al kan bogen op een eigen traditie van landbouwhistorie door wijlen prof Bernard Slicher van Bath). Maar het is helemaal fout, wanneer zonder degelijke studie een paar communicatie-experts een nieuwe opleiding trekken en een politieke rector een complete universiteit in haar gewenste gareel dwingt.

De politieke machtsgreep van Bredenoord is fout in de executie met een haastig samengesteld team van communicatie experts zonder inhoudelijke kennis van zaken, en driedubbel fout als strategie.

Fout één: de EUR dwingt nieuwe sollicitanten tot hypocrisie, of tot linkse leugenaars die voor een baan aan de EUR moeten onderschrijven dat zij ‘onderwijs gericht op problemen en individuen’ afzweren en vervangen door ‘onderwijs gericht op zorg voor de aarde en al haar huidige en toekomstige bewoners’. Zo luidt de eis van Bredenoord en haar communicatieteam. Een opdracht die misschien een geheime code bevat voor ingewijden, maar logisch nergens op slaat omdat het woord ‘problemen’ toch al allesomvattend is.

Wie verplicht voor zo’n geloofsbelijdenis moet tekenen, maar geen lid is van de goedgekeurde sekte, begint aan een vreugdeloze en onvrije loopbaan, met altijd de angst dat zijn of haar instemming met de noodtoestand niet voldoet aan nieuwe extra eisen van de sekteleden. 

Fout twee: (ook gesignaleerd in de kritiek uit Wageningen). Er zijn meer noden in de wereld dan alleen CO2 en stikstof. Miljoenen mensen in arme landen kregen geen medische hulp tegen covid omdat daar geen geld voor was. En in ons eigen land schiet het onderwijs ernstig tekort en is bijna niets gedaan om de schade van de schoolsluitingen tijdens covid te repareren. Een kwart van de tieners kan niet goed lezen. En dan zijn er de wachtlijsten in de zorg en de crisis in de woningbouw.

Gaat straks een opvolger van Bredenoord een ‘update’ verordonneren van haar noodtoestand, nog weer een ander vak verplicht maken voor iedereen en nieuwe prioriteiten opleggen aan de makke schapen die dan nog steeds willen werken voor de EUR?

Fout drie: een universiteit is geen ambtelijk planbureau dat opdrachten van de politieke bazen uitwerkt en doorrekent. De vreugde van een universiteit is dat daar nieuwe kennis ontspringt, soms in het verlengde van al bestaande inzichten, maar soms ook verrassend nieuw. Ook bij CO2 en stikstof is er nieuw inzicht, en hoop op nieuwe technieken.

Onze oudste universiteit voert met trots de leuze Praesidium Libertatis (bolwerk van de vrijheid) en herinnert daarmee aan de grote vrijheidsstrijder Willem van Oranje. De EUR kiest met Bredenoord voor de andere richting, die van de opgelegde marsorders. Maar ook daarvoor is een passende Latijnse spreuk. Naamgever Erasmus schreef in zijn Lof der Zotheid  een wijze waarschuwing die Bredenoord ter harte mag nemen: ‘Nihil est stultius prepostera sapientia’ (niets is dwazer dan absurde zekerheid).

Eduard Bomhoff is oud-hoogleraar economie aan de EUR, Nyenrode en Monash University. In 2002 was hij vicepremier in het kabinet Balkenende 1.

Het zijn de donateurs die Wynia’s Week mogelijk maken. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Machtsgreep Annelien Bredenoord stuurt Rotterdamse universiteit op foute koers verscheen eerst op Wynia's Week.

De gemeente zelf schreeuwt op haar website luid dat gasloos de toekomst is en dat iedereen eraan moet: “Alle gebouwen in Nederland moeten in 2050 aardgasvrij zijn. En alle gemeenten in Nederland moeten in 2021 een Transitievisie Warmte hebben opgesteld. Hierin moeten gemeenten aangeven op welke manier en wanneer een bepaald gebied van het aardgas af gaat.”

Ronkende teksten

Dat is een heleboel keer ‘moeten’ in die paar zinnen. De ondertekenaars van het Klimaatakkoord dwingen ons tot het gasloos worden. Op de website van dat Klimaatakkoord vindt u ronkende teksten als “Iedereen wil waterstof om de CO2-uitstoot te verlagen”. Wie die ‘iedereen’ dan zijn is voor u een vraag en voor de overheid kennelijk een weet.

Afijn, ‘iedereen’ in Rotterdam ‘moet’ dus aardgasvrij worden. Er is echter een kink in de bestuurlijke kabel: meewerken aan een vervanger van aardgas is op dit moment nog geheel vrijwillig. Dat besef is zelfs doorgedrongen bij de gemeente Rotterdam, want op de website wordt uitgelegd: “Dit betekent dat de gemeente op dit moment uw aardgasaansluiting nog niet verplicht kan afsluiten. Dit gaat de komende jaren veranderen.

Over een aantal jaren kan de gemeenteraad een besluit nemen om een wijk van het gas af te sluiten als er sprake is van een goed alternatief.” Het is duidelijk: dit is de natte droom van het groen-linkse college. Bestuursdwang om de burger op hogere kosten te jagen. Daarvan is namelijk absoluut sprake, zo blijkt uit het feit dat de Rotterdamse woningcorporatie Vestia afhaakt.

De corporatie doet niet mee

In het AD van 21 oktober licht een woordvoerder van de corporatie het besluit toe om af te zien van overschakeling op het alternatief stadsverwarming: “Onze berekeningen laten zien dat de energielasten op dit moment voor bewoners gemiddeld enkele tientjes per jaar hoger zouden worden als we nu kiezen voor stadsverwarming. Dit is een berekening specifiek voor deze woningen”.

Bovendien noemt de corporatie het slopen van goed functionerende CV gasketels in hun flatgebouwen ‘kapitaalvernietiging‘: “De collectieve CV’s zijn de komende jaren nog goed en omdat we een saneringscorporatie zijn, maken we zeer bewust dit soort financiële keuzes”. Een goed functionerende gas-infrastructuur buiten gebruik stellen is eveneens kapitaalvernietiging, me dunkt.

Het CDA doet wel mee

Het CDA-smaldeel in de regenboogcoalitie is boos op Vestia en betwijfelt hardop de juistheid van de financiële berekeningen. De corporatie moet haar ‘maatschappelijke verantwoordelijkheid pakken’. Dat de corporatie dat nu juist doet snapt het CDA kennelijk niet.

Vestia komt namelijk op voor de maatschappelijke belangen van haar huurders. Verder lijkt het CDA evenmin te snappen dat de omschakeling van gas naar stadsverwarming uitsluitend tot stand kan komen met behulp van subsidie. Heel veel subsidie. Bewoners die van het gas af willen krijgen te maken met een ombouwkosten rekening van zo’n 14.000 euro, maar de eigen bijdrage voor de bewoner is slechts 1.500 euro. Is dat wat het Rotterdams CDA verstaat onder ‘maatschappelijke verantwoordelijkheid pakken’: publiek geld verbranden?

In de wijk Bospolder-Tussendijken wordt een andere oplossing voor de aardgasvrije aanpak overwogen, waarbij de Internationale Architectuur Biënnale Rotterdam (IABR) betrokken is. IABR is al geruime tijd bezig met onderzoek naar deze ‘energietransitie’ en denkt aan een mix van ‘andere energiebronnen’, bijvoorbeeld aanleg van zonnepanelen en stevige woningisolatie. Helemaal CO² neutraal zal de wijk nooit worden, zo verwacht men echter.

IABR liep tijdens haar onderzoek en contact met wijkbewoners tegen een opmerkelijk probleem aan. In de wijk, die ongeveer 14.000 inwoners telt, wonen vele nationaliteiten die doorgaans lager opgeleid zijn. Tijdens een voorlichtingsavond voor ouders van een school, die zonnepanelen wilde aanleggen ter opwekking van groene stroom, werd dat probleem pijnlijk duidelijk.

Projectmanager Offerhaus van IABR in NRC: “In de pauze hoorde ik via via dat veel ouders het niet begrepen hadden, omdat ze de Nederlandse taal niet machtig zijn. Een andere vader of moeder vatte het plan dan voor ze samen, maar in die vertaalslag gaat veel mis”. Directeur Damman van de betreffende school vult aan: “[De] ouders zijn helemaal nog niet bezig met groene energie. Die komen hier in Nederland en denken: hoe krijg ik een dak boven mijn hoofd en alles financieel geregeld?”

Subsidie voor de stadsverwarming

De gemeente Rotterdam kreeg ondertussen voor de wijk Bospolder-Tussendijken alleen al van de rijksoverheid maar liefst 4,9 miljoen subsidie, om bewoners aan de stadsverwarming gekoppeld te krijgen. Oppositiepartij Leefbaar Rotterdam denkt het zijne van de coalitieplannen. Raadsleden Koster en Simons citeerden reeds publiekelijk uit het onlangs gepubliceerde rapport van het Planbureau voor de Leefomgeving van 24 augustus j.l. De conclusie van dat rapport luidde: ‘Zonder subsidie is de energietransitie voorlopig niet woonlastenneutraal, laat staan rendabel te maken’.

Dat blijkt dus uit de enorme subsidie die de gemeente Rotterdam moet bieden aan bewoners om van het gas af te gaan. Dan hebben we het overigens alleen nog maar over de ombouwkosten en niet over de stijgende maandelijkse lasten voor energie en warmte. Terecht komt het PBL dan ook tot de constatering dat meer factoren in het ‘woonlastenneutraal’ principe van het Klimaatakkoord meegenomen moeten worden, zoals een stijgende of dalende prijs van het gas, belasting op elektriciteit, waardoor een investering die nu aantrekkelijk lijkt dat op langere termijn niet is.

‘Megalomane transitie’

Met de kanttekeningen van het PBL is het Rotterdamse college duidelijk niet blij, maar de Leefbaar-raadsleden spreken ronduit van een ‘megalomane energietransitie’. En passant stippen ze daarbij nog een belangrijk feit aan inzake het alternatief van zonnepanelen.

Burgers kunnen nog tot 2023 hun teveel opgewekte energie terugleveren aan het net voor zo’n 22 cent per kWh, maar daarna wordt de zogenaamde salderingsregeling afgebouwd en vanaf 2031 krijg je nog hooguit 6 cent per kWh. De raadsleden zijn dan ook hard in hun conclusie inzake het gasloos maken van Rotterdam: het is “chantage met een haast bodemloze subsidiepot”. Het is nog net geen juridische chantage. Die komt wellicht binnenkort nog, als het aan het Rotterdams regenboogcollege ligt.

Het bericht Hoe aardgasvrij wordt Rotterdam helemaal? verscheen eerst op Wynia's Week.