Van de Beek zei in dat interview dat asielmigratie de verzorgingsstaat sterk belast. Dat komt omdat asielmigranten vooral uit Afrika en het Midden-Oosten komen en veel lager zijn opgeleid dan de gemiddelde immigrant, veel lager ook dan arbeids- en studiemigranten. Als deze asielmigranten een status krijgen, kunnen ze moeilijk een plek kunnen vinden op de arbeidsmarkt, maar hebben ze toch toegang tot de verzorgingsstaat. In de woorden van Van de Beek: een statushouder krijgt een chequeboek waarmee hij elke maand kan ‘eten uit de collectieve pot’.

Uiteraard leidden deze quotes tot veel ingezonden brieven van Volkskrant-lezers. Sommige briefschrijvers kenden alleen maar nieuwkomers die er een hekel aan hebben om afhankelijk te zijn van een uitkering. ‘Zij willen iets betekenen in onze samenleving’. Anderen vonden dat Van de Beek met zijn ‘foute sommen’ het migratiedebat vervuilt.

‘Politieke stemmingmakerij’

Eén van de meest prominente reacties kwam van twee andere migratie-experts, namelijk Hein de Haas en Leo Lucassen. In een gezamenlijke opiniebijdrage noemden ze de uitspraken van Van de Beek ‘politieke stemmingmakerij’. Dat asielzoekers weinig werken, zo betoogden De Haas en Lucassen, komt door de lange asielprocedures. Zodra asielzoekers een status hebben gekregen, ‘stijgt het aandeel werkenden gestaag en daalt het aandeel bijstandsgerechtigden navenant’.

In hoeverre die stelling van De Haas en Lucassen klopt, zullen we later nog zien. Laten we eerst eens teruggaan naar 2015. Bijna een miljoen emigranten, voor een groot deel uit Syrië, ging toen op weg naar Europa om daar asiel aan te vragen. Velen vreesden, net als Van de Beek nu, een ramp voor de verzorgingsstaat. Eén van hen was Jeroen Dijsselbloem (PvdA), toen minister van Financiën, nu burgemeester van Eindhoven.

Ik was ook bang voor een ondermijning van de verzorgingsstaat. Op 15 december 2015 schreef ik in de Volkskrant dat als de vluchtelingenstroom zou aanhouden, er massawerkloosheid dreigde. Mijn argument was ongeveer hetzelfde als dat van Van de Beek.

Ik was mij er niet van bewust dat een paar weken voor mijn stuk in de Volkskrant verscheen, Dijsselbloem op 26 november 2015 een interview had gegeven aan de Vlaamse zakenkrant De Tijd. In dat interviewlanceerde hij het idee om met een kern van vijf landen – Zweden, Duitsland, Oostenrijk, België en Nederland – een soort mini-Schengenzone te beginnen. De buitengrenzen van deze zone zouden moeten worden bewaakt om zoveel mogelijk vluchtelingen te weren. ‘Als dat niet lukt,’ waarschuwde Dijsselbloem, ‘komen zo veel mensen een uitkering vragen dat het systeem wordt opgeblazen’. Van de Beeks idee dat de verzorgingsstaat wordt bedreigd door een onbeperkte immigratiestroom, is dus niet nieuw.

Dijsselbloem was in 2015 voorzitter van de Eurogroep, de club van ministers van Financiën van de EU. Wat hij zei, had dus wel enig gezag. Ook nu is zijn plan weer actueel. Een hele rits landen – Polen, Duitsland en Nederland voorop – is bezig om grenscontroles in te voeren of hebben die al ingevoerd. Italië heeft op eigen gezag opvangcentra voor asielzoekers gebouwd in Albanië, of all places.  

Dijsselbloem was destijds niet de enige prominente PvdA’er die de vluchtelingenstroom wilde indammen. Zijn partijgenoot en fractievoorzitter in de Tweede Kamer Diederik Samsom wilde dat ook. Hij was één van de drijvende krachten achter de Turkije-deal waarbij alle migranten die per boot vanuit Turkije op de Griekse eilanden arriveerden, per veerboot naar Turkije terug zouden worden gebracht. In ruil daarvoor zou er een legale luchtbrug vanuit Turkije naar Europa komen voor ‘echte’ vluchtelingen. Daarnaast was er natuurlijk ook een flinke ‘premie’ voor Turkije van minstens 6 miljard euro.

Selectieve immigratie

Er was dus duidelijk paniek in 2015, zelfs bij links, over de vluchtelingen die vanuit het Midden-Oosten massaal richting Europa trokken. Het aantal asielzoekers in Nederland bedroeg in 2015 bijna 60.000. Dat was een ongekend hoog aantal. Ook een linkse partij als de PvdA begon na te denken over de kosten en baten van asielzoekers voor Nederland.

De grenscontroles van Dijsselbloem en de Turkije-deal van Samsom waren in lijn met wat toen nog het uitgangspunt van de PvdA was. Immigratie moest selectief zijn omdat het absorptievermogen van Nederland beperkt was. Ook partijleider Wouter Bos had dat in 2005 gezegd, toen hij in Elsevier werd geïnterviewd door Syp Wynia: ‘Ik ben doodsbenauwd dat we over tien, twintig, dertig jaarweer enorme golven migranten te verwerken krijgen (…). En dat weer een commissie moet constateren dat ook met die golf van migratie alles fout is gegaan. Omdat we dachten dat ze helemaal niet uit waren op de sociale zekerheid, maar dat we ze daar vervolgens toch in grote getale afhankelijk van hebben gemaakt.’

Wat Wouter Bos toen zei, is hetzelfde als wat Dijsselbloem in 2015 zei en wat Van de Beek in 2024 zegt. Maar wat zegt Dijsselbloem nu? Op 23 april van dit jaar was hij te gast in het radioprogramma Sven op 1 en betoogde hij dat de asielinstroom van de afgelopen jaren ‘te doen zou moeten zijn’. Er is volgens Dijsselbloem helemaal geen asielcrisis, alleen een opvangcrisis. Hij is dus, wat asiel betreft, omgeslagen als een blad aan de boom.

Terwijl de situatie niet veel beter is dan in 2015. De asielinstroom komt al een aantal jaren dicht bij de cijfers van dat rampjaar in de buurt. In tegenstelling tot wat De Haas en Lucassen ons willen doen geloven, presteren de nieuwkomers bovendien niet goed op de arbeidsmarkt, vooral niet als het – zoals Van de Beek terecht zegt – gaat om migranten uit het Midden-Oosten en Afrika.

Zodra ze statushouder zijn geworden neemt hun bijstandsafhankelijkheid weliswaar af, maar die blijft buitensporig hoog. Na een negenjarig verblijf in ons land heeft nog altijd bijna 28 procent van de Syriërs een bijstandsuitkering, bij Somaliërs is dat zelfs ruim 42 procent. Veel verschil met de situatie in 2015 is er niet. Ook toen waren de bijstandsuitgaven aan Nederlanders van niet-westerse origine veel hoger dan voor Nederlanders zonder migratieachtergrond.

Besmetting van de PvdA

Toch laten we ieder jaar ongeveer 40.000 asielzoekers en nareizigers toe. De PvdA vindt dat goed. Waarom? Zou het misschien komen omdat de partij zich inmiddels verbonden heeft aan GroenLinks, waar Europarlementariër Tineke Strik fungeert als asielgeweten?  

Voor haar is ieder hek aan de grens een aanslag op de menselijke waardigheid en sowieso in strijd met alle mogelijke internationale verdragen. Het wijzigen van die verdragen tolereert Strik echter ook niet. Zo doet de EU nu al een aantal jaren pogingen om via een zogenaamd migratiepact het Europees verdrag over asiel aan te scherpen. Het doel is om tot selectievere migratie te komen, onder meer door striktere grensprocedures. Dergelijke plannen worden door Strik steevast betiteld als rechtsinbreuken en bestraffing van asielzoekers. Het kan haast niet anders of de innige samenwerking met GroenLinks heeft de PvdA besmet met dergelijke denkbeelden.

Harrie Verbon was hoogleraar openbare financiën aan de Universiteit van Tilburg. 

De donateurs vormen het fundament van Wynia’s Week. U maakt het als donateur mogelijk dat ons online magazine meer dan 150 keer per jaar verschijnt. Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Alvast hartelijk dank!   

Het bericht Harrie Verbon: Hoe kan het dat de PvdA 10 jaar geleden veel realistischer was over asiel dan nu? verscheen eerst op Wynia's Week.

Jesse Klaver probeerde hem te diskwalificeren als ‘rechtse blogger’, toen Brendel (75) in 2020 op zijn site onthulde dat GroenLinks-Tweede Kamerkandidaat Kauthar Bouchallikht vice-voorzitter was van de Europese jongerenorganisatie van de Moslimbroeders. Maar Brendel stemt bijna altijd links en weigert hardnekkig om de overstap naar rechts te maken.

Wel verzet hij zich tegen de kritiekloze houding van veel progressieven ten opzichte van de politieke islam en het gemak waarmee zij het narratief van Hamas – ‘Israël is de bron van alle kwaad’ – overnemen. ‘Zonder grote schoonmaak in de eigen gelederen ondermijnt Frans Timmermans zijn gezag om het nieuwe, zeer rechtse kabinet de maat te nemen,’ meent Brendel.

Wat is u opgevallen bij de acties van pro-Palestijnse activisten en studenten die eisen dat Nederlandse universiteiten hun banden met Israël verbreken?

Carel Brendel: ‘De enorme bubbel waarin deze activisten verblijven. Er valt niet mee te argumenteren. Ze staan niet open voor informatie van buiten hun sekte. Typerend is dat bij sommige acties Nederlandse media worden weggejaagd, terwijl Al-Jazeera, de propagandazender van Qatar en de Moslimbroeders, juichend wordt binnengehaald.

‘Typerend is ook het gemak waarmee deze activisten met het label “zionist” zwaaien. Ze verkondigen over zich zelf dat ze niet antisemitisch zijn, en alleen maar het kolonialisme van de zionisten bestrijden, maar in de praktijk maken ze iedere Jood die niet aan hun ideologische leiband loopt tot doelwit van hun fanatisme. Ik moet heel erg denken aan de Culturele Revolutie in China. Het gezwaai met Rode Boekjes is ingeruild voor geschreeuw over from the river to the sea.

‘Opvallend is verder de snelheid waarmee de terreuracties van 7 oktober zijn vergeten, de aanleiding voor de verschrikkelijke oorlog in Gaza. Als je herinnert aan de moordpartijen in de kibboets en op het muziekfestival, ben je een zionist. Over de gijzelaars moet je het ook niet meer hebben. Een zachtaardige columniste als Natascha van Weezel, die voortdurend oog heeft voor het leed in Gaza, krijgt allerlei antisemitische drek over zich heen.

‘Ik verbaas me ook over de rol van sommige docenten aan onze universiteiten. Hun taak moet het zijn om studenten te leren om kwesties kritisch te onderzoeken. Ik zie tweets voorbijkomen van docenten die juichen als agenten worden ingesloten en belaagd door Palestina-demonstranten, of onder de indruk zijn van de toespraak van Mohamed Khatib, Europees coördinator van de in Duitsland verboden organisatie Samidoun – België wil hem het land uitzetten als gevaar voor de veiligheid, in Nederland kon hij betogers toespreken in Amsterdam en Nijmegen.’

Wat voor rol bij speelden organisaties als Palestine Action en Samidoun – dat 7 oktober toejuicht en in Duitsland is verboden – bij de bezettingen?

‘Samidoun is een creatie van het Volksfront voor de Bevrijding van Palestina (PFLP), een marxistisch-leninistische terreurgroep. Samidoun is begonnen met internationale acties voor de vrijheid van Palestijnse gevangenen, vooral van PFLP-huize zoals de in Frankrijk wegens twee terroristische moorden tot levenslang veroordeelde Georges Abdallah. Daarnaast hebben ze ook gevangen leden van Hamas geadopteerd – in Nederland bijvoorbeeld de van Hamas-financiering verdachte Amin Abou Rashed, die vorige week overigens om gezondheidsredenen is vrijgelaten in afwachting van zijn proces.

‘Samidoun heeft zich volmondig achter de terreuraanval van 7 oktober opgesteld, waaraan ook PFLP-eenheden hebben deelgenomen. Daarom worden ze nu in Duitsland verboden. De Nederlandse tak bestaat uit leden van de links-marxistische splintergroep Revolutionaire Eenheid. Ze vallen niet erg op bij de grotere algemene demonstraties, maar juist wel in de tentenkampen aan de universiteiten. Het feit dat Mohammed Khatib minstens twee maal mocht overkomen, geeft aan dat Samidoun/Revolutionaire Eenheid invloed heeft op de organisatie van het studentenprotest.

‘Palestine Action is in Nederland een nieuw fenomeen. De beweging is in 2020 Groot-Brittannië opgericht door Richard Barnett, een oud-activist van Extinction Rebellion, en Huda Ammori van de Palestine Solidarity Campaign. Het is een radicale actiegroep die harde acties voert tegen Britse bedrijven die banden hebben met de Israëlische wapenindustrie. Daarnaast kwamen ze in het nieuws door het rood verven van gebouwen. De Nederlandse afdeling deelde het nieuws over het belagen van zangeres Lenny Kuhr. Palestine Action Amsterdam claimde vorige week het met rode verf besmeuren van het bestuursgebouw van de Universiteit van Amsterdam.

‘Ze deelden ook een bericht op Indymedia van ‘some people in black hoodies’ die eerdere, ernstige vernielingen in het bestuursgebouw claimden. Media schreven na deze ‘claim’ de vernielingen gelijk toe aan het anarchistische black block, maar op social media zie ik ook heel sceptische geluiden over die claim.

‘In hoeverre er overlap is tussen Samidoun en Palestine Action weet ik niet. De verhoudingen zijn in elk geval hartelijk. In Engeland heeft Samidoun door de politie opgepakte leden van Palestine Action direct geadopteerd. Ammori mocht met Samidoun-kopstukken Khaled Barakat en Charlotte Kates optreden op een bijeenkomst over de bevrijding van Abdallah.

‘Wie de in het zwart geklede activisten waren is voor mij dus nog onduidelijk. In elk geval waren het geen provocateurs van buiten. Op beeldmateriaal valt te zien dat ze duidelijk deel uitmaakten van de bezetting. Opvallend is dat de aanwezige studenten geen vinger uitstaken tegen het vandalisme. En bij het verlaten van het gebouw werden de zwartpakken afgeschermd door de andere bezetters.

‘De Amsterdamse politie arresteerde kort na de vernielingen een 35-jarige man, die volgens zijn advocaat een in Jordanië geboren Palestijnse asielzoeker uit wat tegenwoordig de LHBTQI-gemeenschap heet. Maar we weten niet bij wat voor soort groep hij zich had aangesloten bij de geweldplegingen in het bestuursgebouw, die volgens een reportage in Het Parool zeer heftig waren.

‘Volgens de advocaat bezocht hij vaker de UvA om “voorlichting” te geven. Gaf hij dan gastcolleges? En zo ja, bij welke vakgroep? Ik voorzie dat deze Palestijn straks het land uit moet, terwijl de activisten en/of docenten die hem binnenhaalden geen enkele consequentie zullen voelen.

‘Al met al een pijnlijke situatie voor de UvA. Eerst zit de rector magnificus Peter-Paul Verbeek te onderhandelen met gemaskerde activisten. Hij weet niet eens met wie. Vervolgens slaan gemaskerde activisten, onder wie mogelijk ook studenten van de UvA, de boel kort en klein. En dat alles nadat enkele docenten de boel hebben opgestookt.

‘En dan hoor en lees je dat het allemaal zo erg niet is omdat de toestand in Gaza veel erger is. Natuurlijk is de toestand in Gaza heel erg, maar moet daarvoor alles wijken en is alles toegestaan?’

Volgens Ayaan Hirsi Ali zijn jongeren in de VS in korte tijd radicaal anders over Israël gaan denken dankzij de propaganda van islamisten die actief zijn in onderwijsinstellingen en op sociale media. Kan je zeggen dat de politieke islam ook in Nederland sterker is geworden?

‘Over Amerika kan ik niet oordelen. De vijandschap tegen Israël in progressieve kringen in Nederland bestaat al veel langer en komt bij elk nieuw conflict rond Gaza weer bovendrijven. In de loop der jaren is daarbij het kritische vermogen tegenover Hamas sterk afgenomen. Op mijn blog heb ik vaak verwezen naar De Fabel van de Illegaal, een zeer linkse site die geen goed woord over had voor Hamas en regelmatig waarschuwde tegen antisemitisme. In 2011 weigerden Nederlandse journalisten nog om zich in te schepen in de Gazaboot omdat ze geen inzicht kregen in de rol van de Moslimbroeders bij de Gaza Flotillas. De nieuwe generatie activisten daarentegen ziet Hamas als een verzetsbeweging en wil niet zien dat het een reactionaire religieuze organisatie is die de eigen bevolking onderdrukt en opoffert. 

‘De Moslimbroeders kregen in de periode 2010-2015 meer invloed in Nederland, maar zijn daarna een kleine beweging gebleven, zeker vergeleken met Frankrijk of het Verenigd Koninkrijk. Het gaat om een handvol moskeeën. De geldkranen uit de Golfregio zitten dicht. Wel kreeg het islamisme in de Turkse gemeenschap meer invloed. Je had altijd al Milli Görüs maar dankzij Erdogan heeft de politieke islam ook greep gekregen op de staatsmoskeeën van Diyanet.

‘Het paradoxale is dus dat het islamisme zelf hier een relatief kleine beweging is, maar dat hun zogenaamde “narratief” over onderwerpen als islamofobie en Palestina toch vaste voet heeft gekregen, zowel onder islamitische jongeren als in zichzelf progressief wanende kringen.’

Wie zijn in Nederland op dit moment de belangrijkste vertegenwoordigers van de politieke islam?

Milli Görüs, Diyanet, DENK, Palestijnse Gemeenschap NL (een koepel van Palestijnse organisaties waar Abou Rashed tot zijn arrestatie de grote man was, en ook zonder hem gangmaker van de grotere demonstraties) en K7, een verbond van regionale moskeekoepels, vooral in Rotterdam en Den Haag. Het is de beproefde werkwijze van islamisten. Je hebt weinig invloed, maar dan zorg je dat je een rol speelt in een koepel, zodat je op papier toch namens een groot aantal moskeeën spreekt.’

Wordt DENK geïnspireerd door de ideologie van de Moslimbroederschap?

‘Anders dan NIDA, dat niet aansloeg bij de islamitische kiezers, heeft DENK zich nooit als religieuze partij geprofileerd. Het ging om diversiteit, tegen verrechtsing en om sociaal-economische thema’s. Maar in de praktijk fungeert DENK als een belangenclub van Turkse islamisten. De partij zit achter de moties in gemeenteraden om de hoofddoek bij boa’s toe te staan. En rond Gaza treedt DENK op als de spreekbuis van Hamas.’

Hoe zit het met PvdA-burgemeester Ahmed Marcouch van Arnhem? Marcouch verklaarde ooit een bewonderaar te zijn van Yousef al Qaradawi (1926-2022), de ‘global mufti’ die door zijn tv-optredens op de zender Al Jazeera tientallen miljoenen fans had. Nu ijvert Marcouch voor een verbod op Koranverbrandingen en wil hij hoofddoeken toestaan voor BOA’s.

‘Aan het begin van zijn politieke carrière, als voorzitter van het Amsterdamse stadsdeel Slotervaart, stond Marcouch dicht bij de Moslimbroeders. Maar hij heeft zich in andere richting ontwikkeld, voor een politieke carrière gekozen. Er wordt vaak gesproken over het ‘entrisme’ van trotskisten of Moslimbroeders, maar er is ook ‘exitisme’ van politici die zich losmaken van hun oorspronkelijke politieke milieu. Toen Marcouch burgemeester werd van Arnhem was er veel kritiek uit PVV-hoek, maar er kwamen daarnaast heel zure reacties uit islamistische kringen.

‘Andere burgemeesters, zoals Femke Halsema en Sharon Dijksma, hebben eveneens de hoofddoek-boa omarmd met een beroep op inclusie en diversiteit. Marcouch past gewoon in het rijtje van linkse politici die dwalen rond dit onderwerp. Waarom zoeken we bij hem een verborgen agenda die we niet zoeken bij Halsema of Dijksma? Ik doe er in elk geval niet aan mee.

‘Het verbranden van boeken is een dieptepunt in beschaving, maar als het mag, dan kun je geen uitzondering maken voor de Koran. Maar ga er maar aan staan als burgemeester als die extreemrechtse Pegida-gek Edwin Wagensveld steeds zo nodig zijn nummertje wil opvoeren in jouw gemeente. Die Wagensveld is trouwens een godsgeschenk voor de islamisten. Ze moeten hem dankbaar zijn want dankzij deze eenling kunnen ze in Pakistan en Turkije schreeuwen hoe islamofoob Nederland is.’

U bent erg teleurgesteld over de blinde vlek van links voor het islamisme, u schreef hierover in 2007 het boek ‘Het Verraad van Links’ en in 2010 ‘De Onzichtbare Ayatollah’. Is het erger geworden door de fusie van de PvdA met GroenLinks?

‘Met de PvdA leek het de goede kant op te gaan toen de Tweede Kamerleden van DENK zich afsplitsten. Lodewijk Asscher had een duidelijk verhaal. Nee tegen het racisme van de PVV maar daarnaast je niet laten inpakken door religieuze fundamentalisten. GroenLinks was van oudsher veel naïever als het ging om de politieke islam.

‘Dit verschil in partijcultuur werd duidelijk zichtbaar na 7 oktober. De PvdA staat achter het bestaan van Israël, uiteraard wel met stevige kritiek op de corrupte, door extreemrechtse en relifanate partijen gesteunde premier Netanyahu. Frans Timmermans en Jesse Klaver hebben de terreuraanvallen van 7 oktober krachtig en duidelijk veroordeeld. Maar dan zie je dat vooral GroenLinksers toch bezwijken voor de sirenenzang van Hamas.

‘Timmermans kan dit niet negeren met de gedachte dat de luidruchtige Sabine Schawachter of het Gelderse Statenlid Paul Smits (nummer 39 op de Tweede-Kamerlijst, tijdens een Gaza-demo liep hij met een intifadabord) eenlingen zijn. Een dubieuze motie op het GroenLinks-congres kreeg 40 procent van de stemmen.

‘En dan wijzen Timmermans of zijn nummer twee Esmah Lahlah erop dat antisemitisme vooral voorkomt bij extreemrechts. Natuurlijk komt het daar voor, maar de Nederlandse burger ziet op dit moment pleinen, campussen en stationshallen met antisemitisme (vermomd als antizionisme) uit de hoek van extreemlinks en extreem islamisme. Benoem dat dan ook duidelijk en pak alle vormen van antisemitisme aan.

‘Na het GroenLinks-congres blijft het beeld hangen van de DWARS-jongere die Linda Voortman bij de arm vastgreep toen ze bezwaar maakte tegen zijn optreden. Timmermans had op dat congres gelijk duidelijk moeten maken dat hij dat soort aan antisemitisme grenzend gedoe niet in zijn partij wil. Zonder grote schoonmaak in de eigen gelederen ondermijnt hij zijn gezag om het nieuwe, zeer rechtse kabinet, de maat te nemen. En hij verspeelt daardoor ook zijn kansen om alsnog mee te regeren. Yesilgöz en Omtzigt stappen nu in een breekbaar kabinet met Wilders en Van der Plas. Het politieke amateurisme viert hoogtij. Maar bij VVD en NSC denken ze:  liever die ellende dan dat we zaken moeten doen met een door GroenLinks overgenomen PvdA.

‘Bij de PvdA zit overigens ook nog wel de nodige naïviteit. PvdA-fracties zijn overal meegedaan met moties van DENK om de hoofddoek bij boa’s toe te staan. Het is een breekijzer van DENK waarmee ze ook de hoofddoek bij de politie willen doordrijven. PvdA, GroenLinks en D66 doorzien dit niet. Of het is puur opportunisme om een nieuw rechts kabinet dwars te zitten.

‘Ik vind PvdA’er Kati Piri een misgreep als woordvoerder buitenland. Ze hapt op iedere brok vanuit het Hamas-kamp. Onlangs had ze bezwaren tegen het niet toelaten van de Palestijnse arts Ghassan Abu-Sittah. Alsof Duitsland hem zo maar een Schengen-visum weigerde. Piri wist niet of liet weg dat de man banden heeft met de politieke lobby van Hamas in Europa en na 7 oktober dubieuze uitspraken heeft gedaan.

‘Femke Halsema heeft zwak geopereerd rond de opening van het Holocaust-museum, maar andere dingen doet ze gewoon heel goed. Na de rellen rond het Binnen Gasthuis heeft ze heel goed gereageerd op de critici die zeer eenzijdig de schuld bij de politie legden. Het is niet alleen kommer en kwel. Ik ga beslist niet mee met Wilders-kretologie dat GroenLinks en PvdA zijn geïslamiseerd of antisemitische partijen zijn.’

U heeft in 2020 onthuld dat GroenLinks-Kamerkandidaat Kauthar Bouchallikht vice-voorzitter was van FEMYSO, de jongerenorganisatie van de Europese Moslimbroeders. Hoe is daar op gereageerd?

‘Vanuit GroenLinks vooral door ontkenning. Het was niet waar, een verzinsel van rechtse bloggers. Ik noemde in mijn blogs niet alleen experts die al vele jaren terug hadden geschreven over de band tussen FEMYSO en de Moslimbroeders, maar ook het Duitse Bundesamt für Verfassungsschutz en de Bundeszentrale für Politische Bildung, en daarnaast nog oud-bestuurders van FEMYSO zelf. De Council of European Muslims, de koepel van de Europese Moslimbroeders, heeft nota bene begin 2020 zelf nog verklaard dat FEMYSO een van haar instellingen is. Maar dat werd afgedaan als guilt by association. Dus als GroenLinks zegt dat DWARS haar jongerenorganisatie is, en ik schrijft dat DWARS onderdeel is van GroenLinks, dan is dat kennelijk ook guilt by association.

‘Maar goed, mede dankzij mijn blogs is Kauthar met voorkeursstemmen gekozen. Ze heeft zich als backbencher verdienstelijk gemaakt in het dossier van milieuvervuiler Tata Steel. Of ze zich in de toekomst wellicht zou hebben losgemaakt van haar islamistische achtergrond, weten we niet. Vorig jaar in elk geval nog niet, want de verklaring waarin Timmermans de Hamas-terreur van 7 oktober veroordeelde, was voor haar aanleiding om van een Kamerzetel af te zien.’

Waarom is links zo weinig kritisch over de islam? Welke rol speelt woke of identiteitspolitiek – een obsessieve nadruk op het belang van groepsidentiteit en huidskleur in de strijd tegen ongelijkheid – hierbij?

‘De term “woke” wordt zo vaak te pas en te onpas gebruikt dat ik er niks mee kan beginnen. Dit verbond bestaat al veel langer, eigenlijk vanaf de komst van de eerste migranten uit moslimlanden. Links kwam terecht op voor de belangen van wat toen nog “gastarbeiders” heette. Maar bij die belangenbehartiging en strijd tegen discriminatie maakte links de fatale fout om zich te verbinden met conservatieve religieuze krachten. Ze hielpen de voormannen van clubs als Milli Görüs in het zadel. De seculiere Turken en Marokkanen, die hiervoor waarschuwden, werden daarentegen genegeerd. Emancipatie maakte plaats voor slachtofferdenken. De islamisten hebben handig geprofiteerd van deze naïviteit. En ze gaan mee met de mode, en praten nu de hele tijd over diversiteit, inclusie en verbinding. Identiteitspolitiek is gewoon een voortzetting van wat al tientallen jaren gaande is.’

In Amsterdam-West faciliteerde de politie onlangs een toeter-parade van demonstranten die zwaaiden met vlaggen van Samidoun, Hizb ut-Tahrir, Samidoun, Hezbollah en Hamas. Er klonken kalifaatsliederen, er werd opgeroepen tot moord en genocide. Is Nederland naiëf?

‘Nee en ja. De AIVD weet best wat er gaande is. Het islamitisch jihadisme staat steeds bovenaan op de lijst van dreigingen. De hierboven genoemde organisaties worden heus wel gevolgd. Justitie doet nu onderzoek naar financiering van Hamas. Zo ver zijn ze nog niet eens in buurlanden.

‘Aan de andere kant laat men radicalen wel heel erg hun gang gaan. Het recht op demonstratie is belangrijk, maar niet grenzeloos. Burgemeesters kunnen bepalen dat gezichtsbedekkende kleding en terreurvlaggen niet mogen bij demonstraties. Op universiteiten mag gezichtsbedekking sowieso niet. Handhaaf dat dan, en ga niet met bivakmutsen onderhandelen. Hetzelfde geldt voor sit-ins op autosnelwegen en in stationshallen. Onbegrijpelijk dat de NS deze overlast tolereert. Die toetertochten vind ik nogal intimiderend. Ook daar kan de overheid grenzen stellen.

‘Als je alles gedoogt “omdat Gaza zo belangrijk is”, gaan de extremisten denken dat alles kan en mag. De volgende keer zitten ze opeens in de Tweede Kamer en de keer daarop slopen ze vreedzaam een universiteitsgebouw.’

Kleis Jager is journalist en was correspondent in Frankrijk.

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar, twee keer per week. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Islamisme-expert Carel Brendel: ‘GroenLinksers bezwijken voor de sirenenzang van Hamas’ verscheen eerst op Wynia's Week.

Volgens GroenLinks/PvdA werken 600.000 mensen in de zorg voor minder dan €16 per uur. Deze mensen zouden meer gewaardeerd moeten worden, zei de fractieleider van GroenLinks/PvdA Frans Timmermans in een toelichting op het plan. ‘Tijdens de coronacrisis hebben we allemaal hard geklapt voor de mensen in de zorg. Zij hebben ons land overeind gehouden en doen dat nog elke dag’, aldus Timmermans.

Toeslagen gaan omlaag

Op het eerste gezicht is het een sympathiek idee om laagbetaalde zorgmedewerkers meer te betalen. Wie gunt ze nou niet een beter loon? Een zorgmedewerker met een minimumloon zou er in het plan van GroenLinks/PvdA bij een voltijdswerkweek bruto ruim €450 per maand op vooruit gaan. Daar moet de loonbelasting nog wel van af.

Omdat de huur-, zorg- en kinderopvangtoeslagen die veel werknemers met een minimumloon ontvangen omlaag gaan als je meer verdient, zal het totale inkomensvoordeel van de maatregel voor veel huishoudens wel veel beperkter zijn. Niet voor niets gaan veel werknemers niet meer, maar minder uren werken als hun loon omhoog gaat, om zo te voorkomen dat ze hun toeslagen kwijtraken.

Het plan is daarmee niet direct een oplossing voor het personeelstekort in de zorg, hoewel de betere beloning er wel toe kan leiden dat het voor laagbetaalde werknemers in andere sectoren aantrekkelijker wordt om in de zorg te gaan werken.

Veel zorgmedewerkers vinden het werk dat ze doen belangrijker dan het loon. En aan dat werk schort het vaak. Gebrek aan zelfstandigheid in het werk, werk dat vaak fysiek en emotioneel zwaar is en een hoge werkdruk zorgen er vaak voor dat zorgmedewerkers minder uren gaan werken, vaak ziek thuis zitten of de zorg verruilen voor een baan elders. Ook de avond- nacht- en weekenddiensten en het ontbreken van de mogelijkheid om zelf de werktijden te bepalen zijn belangrijke redenen waarom zorgmedewerkers niet meer uren willen werken of de zorg verlaten. Vooral vrouwen willen graag meer controle over hun werktijden hebben om zo werk en de zorg voor kinderen beter te kunnen combineren.

Bedrijfsleven als pinautomaat

Fractieleider Timmermans wil het plan in juni inbrengen bij het debat over de Voorjaarsnota van het kabinet. Hij hoopt op brede steun in de Tweede Kamer. Het plan kost €525 miljoen per jaar. Dit kan nog oplopen als ook de beter betaalde zorgmedewerkers extra salarisverhoging eisen om het beloningsverschil met de laagstbetaalden in stand te houden. GroenLinks/PvdA wil de kosten laten betalen door de werkgevers. Voor GroenLinks/PvdA is het bedrijfsleven de pinautomaat voor hun kadootjes aan de mensen.

De financiële dekking voor het plan bestaat uit een verhoging van de inkomensgrens voor de inkomensafhankelijke bijdrage aan de zorgkosten die de werkgevers betalen. Op dit moment dragen werkgevers 6,68% van het inkomen van hun werknemers af aan zorgpremie tot een maximum inkomen van €71.628. De premie die werkgevers betalen voor hun werknemers is zo gemaximeerd tot €4.705 in 2024. GroenLinks/PvdA wil dit maximum verhogen en daarmee het geld ophalen voor de salarisverbetering.

Wetswijziging kost jaren

Maar dat gaat niet zo maar. Er staan wetten in de weg. Om de inkomensafhankelijke bijdrage van de werkgevers te verhogen moet eerst de zorgverzekeringswet worden gewijzigd. In de wet staat namelijk dat de helft van de kosten voor de geneeskundige zorg door de werkgevers wordt betaald. De andere helft wordt door de verzekerden betaald door de nominale premie en het eigen risico. De eenzijdige lastenverhoging voor werkgevers die GroenLinks/PvdA nu voorstelt betekent dat de werkgevers meer dan de helft van de zorgkosten gaan betalen. En dat kan niet op basis van de huidige wet.

Een wetswijziging kost vaak jaren. Hiervoor moet eerst een internetconsultatie plaatsvinden, dan moet de Raad van State advies geven en tenslotte moeten achtereenvolgens de Tweede en de Eerste Kamer de wetswijziging behandelen en goedkeuren. Werkgeversorganisaties en andere belangengroepen zullen gedurende dit hele proces de wetswijziging trachten te torpederen. Als GroenLinks/PvdA haar zin krijgen, dan zullen de zorgmedewerkers waarschijnlijk niet voor 2026 hun eerste loonsverhoging krijgen en waarschijnlijk pas later.

Waarom doet GroenLinks/PvdA een voorstel voor loonsverhoging die op zijn vroegst pas in 2026 ingaat? Ik weet het niet. Is het onwetendheid? Weten Kamerleden niet dat hiervoor de wet moet worden aangepast? Of is het cynisme en denken ze hiermee goede sier te kunnen maken, terwijl ze tegelijk weten dat het pas over een paar jaar geregeld kan zijn?

GroenLinks/PvdA moet kiezen

Een veel haalbaarder alternatief is dat de salarisverhoging wordt doorberekend aan zowel werkgevers als verzekerden. Dat zou betekenen dat de nominale premie voor verzekerden met ongeveer €40 per jaar omhoog gaat. Een lastenverhoging voor burgers is voor linkse en populistische partijen evenwel niet zo aantrekkelijk. Zeker niet als er nog andere leuke plannetjes zijn waardoor de zorgpremie omhoog gaat. Het afschaffen van het eigen risico bijvoorbeeld: ten minste €235 extra premie voor de burger per jaar. De tandarts voor volwassenen in het basispakket: €70 extra premie per jaar. En dat bovenop de reguliere jaarlijkse stijging van de zorgpremie. Die was afgelopen jaar ruim honderd euro.

GroenLinks/PvdA zal een keuze moeten maken: salarisverhoging voor zorgmedewerkers en lastenverhoging voor burgers, of burgers ontzien en zorgmedewerkers blij maken met een dode mus.

Hoogleraar economie Wim Groot schrijft enkele keren per maand voor Wynia’s Week, vaak over gezondheidszorg.  

De donateurs vormen het fundament van Wynia’s Week. U maakt het mogelijk dat ons online magazine 104 keer per jaar verschijnt. Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Alvast hartelijk dank! 

Het bericht Frans Timmermans maakt zorgmedewerkers blij met dooie mus: hoger salaris kan alleen door hogere zorgpremie verscheen eerst op Wynia's Week.

Dus we krijgen een debat over de Russische beïnvloeding van Nederlandse politici, pogingen van Russische zijde om mensen te verleiden om tegen betaling pro-Russische en anti-Oekraïense propaganda te verspreiden. Vooral Thierry Baudet zit in de verdachte hoek. Toen Jesse Klaver (GroenLinks) hem van de week in een Kamerdebat vroeg om jaarverslagen van de Stichting Forum voor Democratie openbaar te maken, leidde dat de woordenwisseling waarbij Baudet zou hebben bedreigd met een ‘klap op zijn bek’.

Klaver greep het incident aan om, in een uitzending van Sophie & Jeroen, de problematiek te verbreden. Er is iets nog veel ergers aan de hand. Die roebels stromen niet alleen naar Nederlandse politici, maar ook naar de AfD in Duitsland, naar Marine Le Pen in Frankrijk en naar Vlaams Belang in België, en straks zit er gewoon een Kremlinfractie in het Europees Parlement. Voorwaar, een huiveringwekkend schrikbeeld!

Het spook van het Grote Rechtse Gevaar

En inderdaad: als het zo mocht zijn dat er vanuit het Kremlin een ragfijn spel wordt gespeeld om met roebels en propaganda westerse democratieën te ondermijnen, dan is dat hoogst bedenkelijk. Het is niet voor niets dat Geert Wilders (PVV) om ‘namen en rugnummers’ heeft gevraagd en daarover een Kamerdebat wil.

Maar toch wringt er iets. Links profileert zichzelf als ‘anti-fascistisch’, maar faciliteert ondertussen het echte fascisme.

In linkse kringen doen ze al enige tijd hun best om het volk te waarschuwen voor het Grote Rechtse Gevaar. Er zouden geheimzinnige netwerken bestaan van ‘radicaalrechtse’ groepen, die met behulp van Amerikaanse dollars een agenda schrijven en uitvoeren die zich regelrecht zou keren tegen de grote verworvenheden van het vrije, progressieve Westen. Ze zijn ‘racistisch’ en ‘homofoob’ en winnen aan invloed. Vanuit wat tegenwoordig ‘de binnenwereld van het politieke bestuur’ heet, is bijvoorbeeld een paar jaar geleden het rapport ‘Tip of the Iceberg’ geschreven: een waarschuwing tegen ‘religieus rechts’ en de lobby van dit netwerk in de politiek. En de Groene publiceerde van de week een vergelijkbaar onderzoek waaruit zou blijken dat een christelijk politiek netwerk in het Europees Parlement contacten zou onderhouden met ‘haatgroepen’.

Al deze initiatieven illustreren vooral de radicalisering van links zelf. Wie de linkse agenda niet deelt, heeft niet gewoon een andere mening, maar maakt onderdeel uit van het Grote Kwaad, van een sinister, verholen, mysterieus (maar gelukkig door linkse journalisten blootgelegd!) complot van ‘haatgroepen’ die een regelrechte bedreiging vormen van onze democratie en rechtstaat.

Ondertussen dreigt met deze acties een veel ernstiger ondermijning van onze samenleving aan het oog te worden onttrokken, een ondermijning die door links wordt goedgepraat en daarmee gefaciliteerd. In de nasleep van de oorlog tussen Israël en Hamas in Gaza nemen de antisemitische incidenten onrustbarend toe. Zozeer zelfs, dat er niet langer van ‘incidenten’ kan worden gesproken, maar van een structureel kwaad dat door die oorlog naar buiten is gebarsten. Bart Wallet, hoogleraar Joodse studies aan de universiteit van Amsterdam en een zeer redelijke stem in het debat, spreekt van ‘wissels die zijn omgegaan’. Pro-Palestina-activisten belagen Joodse burgers alsof zij de staat Israël vertegenwoordigen en daarom een gerechtvaardigd doelwit van bedreigingen zijn.

Zomaar een Joodse mevrouw in Amstelveen kreeg van de week bezoek aan huis van twee van dit soort activisten die haar voor ‘kindermoordenaar’ uitmaakten en haar naam en adres werden via folders verspreid. Al eerder werd een optreden van de Joodse zangeres Lenny Kuhr door leuzen schreeuwende activisten verstoord. Een Jood is een terrorist en is dus een gerechtvaardigd doelwit van haat en geweld.

De olifant in de kamer blijft onbenoemd

Demissionair premier Rutte voelde zich zelfs gedrongen om zich tegen het groeiende antisemitisme in Nederland uit te spreken. Maar ook hier bleef de olifant in de kamer onbenoemd. We hebben toegelaten dat ambtenaren voor de ingang van hun eigen ministerie demonstreerden tegen Israëlische oorlogsmisdaden en genocide. We vinden het goed dat BOA’s een hoofddoek gaan dragen, en willen Koranverbrandingen verbieden omdat moslims anders boos worden. We vergoelijkten een hitsige demonstratie bij de opening van het Holocaustmuseum, waardoor de woorden die werden gesproken bij het aanbrengen van een mezoeza door een oude Joodse man en diens achterkleindochter niet te verstaan waren. We gedogen sit-ins en demonstraties waarin wordt opgeroepen om Palestina ‘from the river to the sea’ te ‘bevrijden’ – en met dat alles creëren we een sfeer waarin de gedachte dat Joden in Israël oorlogsmisdadigers zijn en hun handlangers in Nederland medeplichtig aan genocide en kindermoord wordt uitgedragen.

In het gedogen van dit antisemitisme en het ruimte bieden aan clubjes waarin de boodschap van radicale moslims en die van radicaal-links hand in hand gaan (‘Één oemma, één vlag, één leger, één oplossing’ werd tijdens een van de demonstraties als leus meegedragen), lopen linkse politici voorop. Denk nog even terug aan het geruchtmakende statement van Kati Piri op X, dat Ronny Naftaniel deed besluiten zijn lidmaatschap van de PvdA op te zeggen. Of denk aan ‘topambtenaar’ Tofik Dibi, die reclame maakt voor satirisch bedoelde stickers met teksten als: ‘Kraken is diefstal, behalve in Palestina’.

Zo wordt het nooit wat met GroenLinks-PvdA

PvdA en GroenLinks zijn zoals bekend verwikkeld in een ingewikkeld fusieproces dat op het partijcongres van 20 april verder vorm moet krijgen. De samenwerking leidt tot omzichtige koorddanserij. Frans Timmermans noemde de activisten die het op Lenny Kuhr gemunt hadden ‘demonstranten’, en vermeed het angstvallig om van antisemitisme te spreken. De partij is de arbeiders al aan rechts kwijt geraakt, en wordt gedomineerd door hoger opgeleiden die zich vooral druk maken over het klimaat (maar de voor de hand liggende oplossing van kernenergie dogmatisch afwijzen), en niet over migratie en criminaliteit en ook niet over deze onzalige verbinding van antidemocratisch denken en Jodenhaat. Maar wel waarschuwen voor mogelijke complotten vanuit het Kremlin. Zo wordt het natuurlijk nooit wat met deze club.

GroenLinks-PvdA raakt, als gevolg van het luidruchtige smaldeel rondom activisten als Tofik Dibi en Kauthar Bouchallikht, steeds meer geradicaliseerd. Daarom is het goed de profetische woorden in herinnering te roepen van Gerard Reve in een brief aan Simon Carmiggelt (20 oktober 1971): ‘Let maar op, wat de hetzers zullen schreeuwen! Het antisemitisme is weer erg in de mode. Dat heet nu heel zedig “anti-zionisme”. Weet je wat Professor Jacques Presser vierentwintig jaar geleden tegen me zei. Het nieuwe fascisme zal zichzelf anti-fascisme noemen. God behoede Israël!’

Uitprinten, zou ik zeggen, en boven je bureau hangen, en nooit zeggen dat je het niet hebt geweten.

Bart Jan Spruyt is historicus en journalist. Zijn columns over politiek en samenleving verschijnen iedere zaterdag in Wynia’s Week.

Wynia’s Week verschijnt altijd, twee keer per week. Het zijn de donateurs die dat mogelijk maken. Nog geen donateur? Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Links faciliteert nieuw fascisme verscheen eerst op Wynia's Week.

Jager en Wynia stellen vast dat de hoofddoek, vooral bij de politie, al tientallen jaren inzet is van activistische moslims, in het bijzonder die van de Moslimbroederschap. Die islamistische beweging is een eeuw geleden ontstaan in Egypte, maar heeft tegenwoordig Qatar en het Turkije van president Recep Tayyip Erdogan als thuisbasis. Doel is de vestiging van het ‘wereldkalifaat’. De Moslimbroederschap is – vaak niet direct herkenbaar – ook heel actief in Europa en klaagt voortdurend over ‘islamofobie’, ook als daar weinig van blijkt.

Altijd ‘gematigdheid’ in de aanbieding

De Arnhemse burgemeester en PvdA-politicus Ahmed Marcouch (foto) is of was betrokken bij de Moslimbroederschap en heeft een voor die beweging karakteristieke werkwijze. Hij pleit aanhoudend voor islamiserende uitzonderingen op de Nederlandse rechtsstaat als ‘gematigde’ remedie tegen zulke zaken als haperende integratie, misdaad, terrorisme en ordeverstoringen. Zo dringt hij voortdurend aan op de afschaffing van de eeuwenoude grondwettelijke scheiding van kerk en staat.

Frankrijk biedt meer weerstand tegen druk uit de islamitische wereld dan Nederland, dat onder Franse imams bekend staat als ‘een pakje boter’ (zo makkelijk als je daar doorheen snijdt). Maar ook in Frankrijk raakt de samenleving verdeeld, met name over de scheiding tussen kerk en staat. De steeds grotere aanhang van Marine Le Pen is weer een reactie op de permanente roep om islamitische privileges.

Een lange neus naar de verkiezingsuitslag?

Dat de GroenLinks-PvdA-burgemeesters van een aantal grotere steden juist nu met hun hoofddoekbesluiten komen, kan geen toeval zijn. Het is kort na de verkiezingen van 22 november 2023, toen de kiezers in meerderheid juist níet kozen voor de partijen die pro-hoofddoek zijn. De GroenLinks-PvdA-burgemeesters trekken zo te zien opzettelijk een lange neus naar de (vorige en de nieuwe) Kamermeerderheid.

WWTV is er ook als podcast. Kijk HIER https://www.wyniasweek.nl/podcast/.

Kleis Jager interviewde de Franse onderzoekster Florence Bergeaud-Blackler en besprak haar boek over de Moslimbroeders voor Wynia’s Week.  

Wynia’s Week is er iedere woensdag en zaterdag met op iedere donderdag een nieuwe video/podcast van WWTV. Dat is allemaal gratis, zonder betaalmuur of andere belemmeringen. Die unieke formule wordt mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u ook mee? Hartelijk dank!

Het bericht De lobby voor verdere islamisering stopt niet bij de BOA-hoofddoek verscheen eerst op Wynia's Week.

Onder de bezielende leiding van Greta Thunberg werd op de Klimaatmars in Amsterdam van afgelopen zondag nog flink wat in die scheur gewrikt, omdat zij na haar puberale klimaat-fase nu is doorgegroeid tot all-round wereldverbeteraar. En die zijn intersectioneel, zoals dat heet in hedendaags wokinees. Dat houdt in, dat je de wereld alleen kunt verbeteren door alles tegelijk aan te pakken wat je dwars zit. Dus moest er een Hamas-apologete naast haar op het podium komen, die de beruchte leus ‘From the river to the sea….’ scandeerde. Zelf herhaalde Greta vele malen door haar microfoon de mantra dat er geen klimaatrechtvaardigheid kan bestaan ‘op gekoloniseerd land’. 

De term ‘intersectioneel’ is recente mode, maar echte intellectuelen hebben al veel langer door dat je deugt en intelligent overkomt, als je van twee of meer kwesties die heel verschillend lijken, beweert dat ze in wezen hetzelfde zijn. Ze lusten er wel pap van: diepgravende verhandelingen schrijven die moeten aantonen dat probleem X onoplosbaar is als niet eerst of tegelijkertijd ook probleem Y wordt aangepakt, en/of de diepere oorzaak van beide. Helaas is probleem Y in zulke redeneringen altijd veelomvattender en veel moeilijker op te lossen dan probleem X, zodat dit in de praktijk slechts wegkijken en defaitisme promoot.

Voorbeeldje hoe dat ongeveer gaat: Overlast van asielzoekers uit veilige landen aanpakken? Zinloos als we niet de onderliggende oorzaak aanpakken, namelijk heel Noord-Afrika welvarend en gelukkig maken. In de corona-tijd zag je die diepe denkers parallellen trekken tussen de klimaatcrisis en de coronacrisis: eigenlijk precies hetzelfde, maar de een was de ander in slow motion. We zouden pas echt uit de coronacrisis komen met zeer ingrijpende, systemische maatregelen, die we in wezen net zo zouden kunnen toepassen om de klimaatcrisis op te lossen.

Vraag mij niet om dit uit te leggen; de wel haalbare oplossing bestond namelijk uit effectieve vaccins – in de ogen van zulke diepe denkers verderfelijke producten van Big Farma. Bovendien was de ongelijke verdeling van de vaccins over de wereld een misdaad tegen de menselijkheid, vraag maar aan VN-baas António Guterres.    

Het paradijs bestaat niet

Het allerwezenlijkste probleem dat ‘eigenlijk’ de diepere oorzaak is van elk probleem dat door deugintellectuelen op de agenda wordt gezet, is dat we niet in het paradijs leven. Er is te veel onrecht in de wereld, te veel geweld en discriminatie en racisme. Intersectioneel kan het dus niet zo zijn, dat voor probleem X een oplossing bestaat die niet ook het paradijs op aarde in al die andere opzichten dichterbij brengt.            

Daarom moet terugdringen van de CO2-uitstoot ook de economische ongelijkheid in de wereld terugdringen. Ontbossing bestrijden moet ook racisme bestrijden. Vaccinatiecampagnes voor kinderen in de derde wereld moeten ook de gendergelijkheid bevorderen. 

Dit alles is inmiddels VN-dogma. Verontrustend is, hoe hersenloos en dociel deze dogmatiek is overgenomen door het wetenschappelijke bedrijf. Zodra een onderzoek iets met klimaat, milieu of gezondheid te maken heeft, moeten de auteurs lippendienst bewijzen aan ‘het gebruik van lokale, inheemse kennis’, ‘het raadplegen van alle stakeholders’ en het bevorderen van inclusiviteit, gendergelijkheid en intergenerationele rechtvaardigheid. Dat laatste gaat twee kanten op: je schuldig voelen over wat jouw verre voorouders aan de wereld verpest zouden hebben, en over wat je zelf mogelijk je achterkleinkinderen aandoet. Welkom in het intersectionele vagevuur van erfzonde, herstelbetalingen en proactief schuldbesef.        

Zinloos: overal ‘systeem’ in zien

Nu even opletten, geachte intersectionelen: niet alles hangt met alles samen. Soms – eigenlijk nogal vaak – is een probleem gewoon wat het op het eerste gezicht lijkt. Nogal vaak is diepgravende analyse van onderliggende oorzaken nutteloos, en is de enige haalbare oplossing symptoombestrijding, zonder enige pretentie dat dit de rest van de wereld een sikkepit beter maakt.

Symptoombestrijding heeft veelal ten onrechte een slechte naam.  Als mensen lijden onder de symptomen, wat is er dan mis met het bestrijden van de symptomen? De vaccins hebben de wereld uit de coronacrisis gesleept. Ja maar, zegt de intersectioneel, we hebben de wereld niet echt, niet wezenlijk pandemie-bestendiger gemaakt. Eigenlijk was dat maar symptoombestrijding, want het kan zomaar opnieuw gebeuren.

Jazeker, waarschijnlijk breekt er binnen een jaar of vijftig weer een pandemie uit. Mogelijk een die veel dodelijker is dan corona. Maar waarom is of was dat relevant voor de toen haalbare oplossing? Dat is ook de reden dat klimaatactivisten kernenergie verketteren: daarmee kun je 1 op 1 alle kolencentrales in de wereld vervangen en de CO2-uitstoot gigantisch omlaag brengen, terwijl aan het economische systeem als zodanig niets verandert. Dat mag dus niet, klimaatverandering bestrijden zonder het kapitalistische systeem te ontmantelen.

Intersectionele warhoofdigheid

Wat ook niet kan, of mag, hoorden we van Greta op dat podium, is de klimaatverandering aanpakken voordat al het gekoloniseerde land in de wereld gedekoloniseerd is. Hier bereikt de intersectionele warhoofdigheid een stadium waar geen touw meer aan vast te knopen valt. Gaza en de Westbank – want daar gaat het over – kregen door Israël allerlei restricties opgelegd waardoor hun economie zich niet optimaal kon ontplooien. Dat is juist gunstig voor het klimaat, want economische ontwikkeling gaat altijd samen met een hoger energieverbruik en meer CO2-uitstoot.

Nu zijn Gaza en de Westbank qua uitstoot verwaarloosbare snippers op de wereldkaart, maar dit geldt veel breder. Laten we die ‘dekolonisatie’ maximaal ruim interpreteren als ‘bevrijding’ in welke vorm dan ook: van dictatoriale regimes, van importheffingen door rijke landen, van culturele stagnatie, van achterstelling van vrouwen en minderheden.

Rode Khmer als voorbeeld?

Altijd als zoiets plaatsvindt, bloeien daardoor handel en economie op, met bijbehorende stijging van CO2-uitstoot. Het is in de geschiedenis nog nooit voorgekomen, dat een zojuist bevrijd volk zelf besluit om de eigen welvaart omlaag te brengen en de modernisering af te zweren. Dat is één keer geprobeerd, door het terroristische regime van de Rode Khmer in Cambodja, en het resultaat daarvan is bekend.

Een rechtvaardiger en gelukkiger wereld is in principe een wereld die meer energie verbruikt en – in ieder geval deze eeuw nog – meer broeikasgassen uitstoot dan nu. Klimaatrechtvaardigheid suggereert dat er synergie is tussen de wereld rechtvaardiger en klimaatneutraler maken, maar die twee zitten elkaar eerder in de weg. Wat zal de klimaatbeweging dan in het uiterste geval het belangrijkste vinden?

Ik vrees, dat Greta destijds een afgezant van de Rode Khmer met open armen op het podium ontvangen had, omdat ze zo goed bezig waren met Cambodja te dekoloniseren van het Amerikaanse imperialisme. 

De wereldberoemde primaten onderzoekster Jane Goodall – net als Greta heilig verklaard door de milieubeweging – kiest al niet meer ondubbelzinnig voor rechtvaardigheid voor mensen. Zij betoogt, dat een duurzame wereld slechts mogelijk is als de mensheid 90 procent kleiner wordt, al laat ze wijselijk in het midden hoe dat doel bereikt moet worden.

Ontkennen dat moeilijke keuzes bestaan, is een hoeksteen van de deugpolitiek waarvan Greta het boegbeeld is: als je maar Het Goede doet, ligt de weg naar het aardse paradijs voor ons allen open. Zolang Timmermans zijn achterban dit kan laten geloven, slaagt hij er misschien in om zijn duopartij bij elkaar houden.

Klimaat en rechtvaardigheid gaan lastig samen

Maar de wereld zo snel mogelijk klimaatneutraal maken botst met de wereld rechtvaardiger maken. Dat vergt lastige compromissen waardoor die klimaatneutraliteit langer gaat duren. Een groot deel van de wereld eist begrijpelijkerwijs het recht op om eerst nog, aangedreven door vooral fossiele energie, een inhaalslag te maken qua economische ontwikkeling en welvaart.

Ook dat is rechtvaardigheid, maar die maakt de netto nul uitstoot in 2050 die volgens Timmermans nodig is om de wereld te redden, simpelweg onmogelijk. Dan warmt de wereld uiteindelijk wat verder op dan de afgesproken 2 graden, en zal klimaatadaptatie wat lastiger worden. Dat moet dan maar. Maar gaat Timmermans het politiek overleven als zijn kiezers daar achter komen?

Wetenschapsjournalist Arnout Jaspers schreef ‘De Stikstoffuik’, het boek dat ontleedt hoe Nederland in de handen van activistische ecologen raakte en zichzelf zo als enige land ter wereld een ‘stikstofcrisis’ bezorgde. Jaspers publiceert iedere zaterdag zijn column in Wynia’s Week.

Het bericht Wokiaanse koppelverkoop trekt diepe scheuren in de gloednieuwe partij van Frans Timmermans verscheen eerst op Wynia's Week.

De zo veel lagere CO2-uitstoot wordt ook slechts voor een klein veroorzaakt door het aardrijkskundige voordeel dat de Mont Blanc hoger is dan de Lemelerberg en dus meer geschikt voor waterkracht (10 procent van de elektriciteit in Frankrijk). Het verschil komt door kerncentrales (78 procent), die minder lelijk zijn dan windmolens, veel minder ruimte innemen en nauwelijks CO2 uitstoten.

Dat is allemaal bekend, en daaruit volgt dat een land makkelijk de CO2-uitstoot omlaag kan brengen met meer kernenergie. Toch nuttig om nog eens te memoreren, omdat vijftig jaar na de misvattingen van de Club van Rome nu de degrowth-beweging opkomt, die de CO2-uitstoot denkt te kunnen verminderen door middel van economische stagnatie. De Universiteit van Amsterdam (UvA) adverteert kritiekloos met een boek van Federico Savini dat – net als Jan Pen in 1973 – de economische groei in de achteruit wil zetten.  

Degrowth klinkt verleidelijk voor links

Inderdaad zijn er uitwassen in een te vrije economie. Bij de bushaltes in onze wijk hingen grote affiches met reclame om meer mobiel te gaan gokken in online casino’s. Dezelfde Tweede Kamerleden die deze casino’s in 2021 ruim baan gaven, ontvangen in maart hoogleraar en degrowth-voorman Jason Hickel.

‘De degrowth-beweging ziet een radicaal andere indeling van de economie voor zich, met kortere werkweken,’ legde de NOS bij die gelegenheid uit. ‘Als de ideeën van de beweging praktijk worden zal de overheid veel meer kosten maken en minder belastinginkomsten binnen krijgen, omdat grote delen van de huidige economie niet meer bestaan. De centrale bank zou daarom geld voor de staat moeten bijdrukken.’ Het is een extreme variant van de zogenaamde Modern Monetary Theory, waar geen serieuze monetaire econoom voor valt, maar die misschien verleidelijk klinkt voor links.

Bij Hervitas, een gokverslavingsinstelling in Zeist, melden zich nu 50 procent meer verslaafden dan vóór de invoering van de nieuwe kansspelwet. Ik denk dat veel mensen zouden willen dat de Tweede Kamer de in 2021 gemaakt fout corrigeert, de markt tegenhoudt en, zoals wij economen dat noemen, ‘paternalistisch’ ingrijpt.

Gelukkig staat een verbod op reclame voor online gokken in het concept-verkiezingsprogramma van GroenLinks-PvdA. Gokken is gevaarlijk, zeker ook voor jonge mensen, en de gemeenschap moet dat niet zó laagdrempelig maken dat iedereen met een mobiele telefoon zichzelf in het ongeluk kan storten.

Maar datzelfde verkiezingsprogramma van de linkse fusiepartij van Fans Timmermans staat stijf van een andere, wél gevaarlijke vorm van paternalisme. Alle investeringen van bedrijven, kredieten van banken en beleggingen van pensioenfondsen moeten ten dienste staan van de ‘groene welzijnseconomie’. ‘Bedrijven die hun aandeel willen leveren aan een circulair, klimaatneutraal en natuurinclusief Nederland, kunnen op onze steun rekenen’, zo heet het.  Andere bedrijven kennelijk niet.

Dat betekent het einde voor de chemische industrie vanwege de energieprijzen, krimp in de landbouw, de veeteelt en de visserij, maar groei bij de overheid vanwege meer vraag naar onderwijs en zorg. En – helaas – ook nóg meer groei in de ambtenarij, die al met 25 procent toenam tijdens de kabinetten-Rutte III en IV. Want al die circulaire plannen van GroenLinks en de PvdA moeten natuurlijk worden getoetst en gecontroleerd.

Een krimpende private sector is funest voor de economie

De politiek moet ‘de regie nemen’ en ‘doorpakken’, volgens Timmermans. Door voortdurend te herhalen dat we anders ‘de overleving van onze eigen soort in gevaar brengen’, hoopt hij dat de kiezers in hun paniek over het hoofd zien dat zijn rekensommen gewoon niet kloppen. Meer geld voor onderwijs, zorg, politie (ook belangrijk in zijn verkiezingsprogram) en gesubsidieerde nieuwe woningen is alleen mogelijk bij een snel groeiende economie die zorgt voor hogere belastingopbrengsten.

Het wegjagen van grote delen van de industrie, de dienstensector en de landbouw ontneemt perspectief aan de jongere generatie. In China legt president Xi Jinping de private sector steeds meer aan de ketting, terwijl miljoenen studenten op zoek zijn naar een baan. Resultaat: circa 30 procent werkloosheid onder de Chinese jongens en meisjes die dit jaar hun opleiding voltooiden.

In Nederland wil Timmermans de economie net als Xi nog veel meer gaan sturen, en dat betekent krimp voor de niet goedgekeurde private sector (chemie, landbouw, visserij enzovoorts). Prognoses voor de volgende regeerperiode 2024-2028 zijn al historisch laag en worden nog lager als Timmermans de kans krijgt om zijn ‘regie’ door te zetten.

Dan komen er – net als in China – minder nieuwe banen bij in wat nog overblijft van de private sector. Wie wil nog economie of scheikunde studeren of een agrarische opleiding volgen als er geen nieuwe kansen ontstaan in het bankwezen, in de chemische industrie of in de agrobusiness?

De lage economische groei onder Timmermans is een nog groter probleem dan het oplopende financieringstekort. Bijna-stagnatie help niet tegen de CO2-uitstoot (daarvoor zijn kerncentrales nodig, niet zelfbewerkte nulgroei in de economie), en zal net als nu al in Duitsland leiden tot boosheid, somberheid, armoede en bestaansonzekerheid. Dat maakt het versterken van onderling vertrouwen – waar Timmermans tegelijk ook aan wil werken – alleen maar moeilijker.

In Duitsland krimpt de eens machtige auto-industrie en is de rechtse anti-immigratiepartij AfD in de peilingen geklommen naar een tweede plaats. Bij ons vertrekken multinationals. Shell, Unilever en DSM zijn al weg, baggeraar en maritiem dienstverlener Boskalis dreigt hetzelfde te doen.

De kiezers hebben op 22 november het laatste woord

Nederland wil graag ‘gidsland van de wereld’ zijn, zei topman Peter Berdowski onlangs tegen De Telegraaf. ‘Terwijl een gelijk speelveld voor ons zeer kritisch is als mondiale speler. (-) Het draait om rechtsonzekerheid en dat is funest in de wereld waarin wij werken.’ Vertrekt ook Boskalis, dan verdwijnen opnieuw duizenden banen in de techniek.

Timmermans gebruikt de angst voor het ‘overleven’ van de mensheid om een vergaand dirigisme te bepleiten, met grote risico’s voor de economie en voor het perspectief van jonge mensen op de arbeidsmarkt. Terwijl er een zo veel logischer en beproefd recept is om de CO2-uitstoot te verminderen: bouw kerncentrales.

Berdowski vuurde in De Telegraaf een duidelijk waarschuwingsschot af: als Nederland doorgaat als ‘gidsland’ vertrekt ook Boskalis. Het zal te laat zijn om Timmermans nog te overtuigen van zijn foute aanpak. Maar gelukkig hebben de kiezers op 22 november het laatste woord.

Eduard Bomhoff is oud-hoogleraar economie aan de EUR, Nyenrode en Monash University. In 2002 was hij vicepremier in het eerste kabinet-Balkenende.    

Het zijn de donateurs die Wynia’s Week mogelijk maken. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!    

Het bericht Dirigisme, nulgroei, nog meer ambtenaren en géén kerncentrales: de plannen van Frans Timmermans zijn hopeloos verscheen eerst op Wynia's Week.

‘Klimaatpaus’ Frans Timmermans nam afgelopen dinsdag ontslag als Europees commissaris, nadat hij in Nederland tot kopman van de gemeenschappelijke lijst van PvdA en GroenLinks werd aangeduid. Zelden was een Europees Commissaris maatschappelijk even invloedrijk als Timmermans. Al even zelden was een Europese topper zo omstreden. En ook de financiële regeling bij zijn vertrek heeft een bittere nasmaak. 

Frans Timmermans – die toen al op een stevige carrière in de Nederlandse politiek kon terugblikken – maakte in september 2014 zijn entree binnen de Europese Commissie. Hij groeide uit tot de rechterhand van toenmalig commissievoorzitter Jean-Claude Juncker. Na de Europese verkiezingen van 2019, toen Ursula Von der Leyen hem verantwoordelijk maakte voor de Green Deal, groeide de Nederlandse polyglot al snel uit tot hét boegbeeld van het ambitieuze Europese klimaatbeleid.

De Slowaak Maros Sefcovic – ook een sociaaldemocraat – neemt Timmermans’ rol nu over. Of dat echt een geschenk is, valt nog af te wachten. Binnen de EU nemen de politieke spanningen over het Europese klimaatbeleid al maandenlang toe, en ook bij het brede publiek groeit de weerstand tegen de vaak bijzonder verregaande en ingrijpende klimaatagenda van deze Commissie.

Paradepaardje

Sefcovic zelf, die ook Timmermans’ functie als vicevoorzitter van de Europese Commissie overneemt, is niet bepaald een nieuweling in de Europese politiek. Na de Brexit was hij verantwoordelijk voor de toen zeer moeizame relaties tussen de EU en Londen. De voorbije jaren tekende hij onder meer het energie- en batterijenbeleid van de Europese Commissie uit. Vanuit die functie was hij ook betrokken bij de deal over de gezamenlijke aankoop van gas door de EU, na de Russische invasie in Oekraïne.

Toch wachten Sefcovic, in de aanloop naar de Europese verkiezingen van mei volgend jaar, nog een aantal bijzonder uitdagende maanden. De Green Deal was en blijft immers hét paradepaardje van Von der Leyen deze legislatuur. Hoewel die de voorbije jaren al aardig vorm kreeg, blijven er toch nog flink wat cruciale politieke akkoorden af te vinken.

Gevecht bergop

Met stip op één op dat lijstje: de bepaling van de tussentijdse klimaatdoelstellingen die de EU-lidstaten tegen 2040 moeten realiseren. Zoals bekend wil de EU tegen 2050 volledig klimaatneutraal zijn, en moet de uitstoot van broeikasgassen tegen 2030 al met 55 procent worden verminderd. Met het oog daarop keurde de Commissie onder impuls van Timmermans de voorbije jaren al een hele reeks verregaande maatregelen goed. Hoe de stevige sprong van 55 procent naar 100 procent moet worden gemaakt, is evenwel nog niet uitgemaakt.

Nu het verzet tegen nieuwe groene regelgeving fors toeneemt en ongetwijfeld ook tot een belangrijk verkiezingsthema zal uitgroeien, wordt de keuze voor extra maatregelen niet bepaald een zondagswandeling. Bovendien zal de Commissie de komende maanden ook nog een stevig robbertje moeten uitvechten met het Europees Parlement en met de Europese Raad over de omstreden natuurherstelwet.

De christendemocratische EVP blijft sterk gekant tegen die wet. In de wetenschap dat ook Von der Leyen in de aanloop naar de Europese verkiezingen almaar meer rekening zal moeten houden met de standpunten van haar eigen fractie, wacht Sefcovic ook daarover nog een gevecht bergop. Last but not least moet deze zittingsperiode ook nog worden beslist hoe de nieuwe Europese CO2-heffing voor bedrijven er zal gaan uitzien. Die importheffing kan het leven in Europa nog weer duurder maken.

Wachtgeld

Timmermans’ vertrek laat ook om andere redenen een wrange nasmaak achter. Hoewel hij op eigen initiatief – en met het oog op een nieuw politiek mandaat in Nederland – ontslag nam bij de Europese Commissie, kan hij in afwachting van een mogelijke nieuwe baan aanspraak blijven maken op een zogenaamd Europees ‘wachtgeld’ van ruim 300.000 euro per jaar. Dat is zijn volledige Europese salaris.

Wat betekent dit? Zolang Timmermans niet verkozen is als lid van de Nederlandse Tweede Kamer, of eventueel premier wordt, blijft het Europese manna rijkelijk zijn richting uitstromen. Sterker nog: verdient hij binnenkort in de Nederlandse politiek minder dan wat hij als Europees commissaris kreeg, dan wordt zijn Nederlandse salaris vanuit Europa nog een tijdlang aangevuld tot op het niveau van zijn oude loon. In het geval van Timmermans zou dat zelfs om een periode van twee jaar gaan. (Al heeft Timmermans zelf aangegeven dat hij het wachtgeld stopt als hij Kamerlid dan wel minister wordt, red.).

Deze regeling geldt overigens niet enkel voor Europese commissarissen: ook een hele rits andere Europese toppolitici en -ambtenaren kunnen aanspraak  maken op zo’n riant afscheidsgeschenk.

Filip Michiels publiceerde deze kroniek op 25 augustus in Doorbraak.be www.doorbraak.be

Wynia’s Week is er het hele jaar door, twee keer per week. De donateurs maken dat mogelijk. Bent u ook supporter van Wynia’s Week? Doneren kan HIER Hartelijk dank!

Het bericht De Brusselse erfenis van ‘Mister Green Deal’ verscheen eerst op Wynia's Week.