Sindsdien draait de gemeentelijke verwarming van Purmerend op het stoken van hout, vaak ‘biomassa’ genoemd. Dat heet schoon en klimaatvriendelijk te zijn, maar is juist vies, slecht voor het klimaat en slecht voor de natuur. De gemeente Purmerend is de grootste houtstoker van Nederland.

En Purmerend gaat maar door met die biomassa en wil het gemeentelijke warmtenet bovendien uitbreiden naar wie nu nog gas heeft. Het net wordt ook uitgebreid naar de aangrenzende gemeente Beemster, waar Purmerend per 1 januari mee fuseert.

Ondertussen is de proeftuin ‘aardgasvrij’ die Purmerend wilde zijn – en waarvoor miljoenen subsidie uit Den Haag werd gehaald – een debacle aan het worden. Minister Ollongren, de minister van de aardgasvrije wijken, heeft zodoende ook een probleem met Purmerend, in het bijzonder met haar D66-partijgenoot Paul van Meekeren, die als verantwoordelijk wethouder halsstarrig de mislukkingen blijft verdedigen.

Ter gelegenheid van de tussentijdse gemeenteraadsverkiezingen van Purmerend en De Beemster (22, 23, 24 november) publiceert Wynia’s Week een combinatie van nieuwe en eerdere rapporten en artikelen over het turbulente energiebeleid van Purmerend, dat een koploper is van het hele Nederlandse klimaatbeleid.

Hier eerdere artikelen op Wynia’s Week over (vooral) Purmerend:

Hoe het klimaatbeleid strandt in Purmerend.

Michael Moore moet naar Purmerend.

Ook Purmerend wil klimaatkampioen worden.

Stadsverwarming op biostook draait op subsidie.

Rapport over het energiebeleid van Purmerend [pdf]

Rapport over biomassa [pdf]

Steunt u de onafhankelijke berichtgeving van Wynia’s Week ook in 2022? Doneren kan HIER

Het bericht Houtstookkampioen Purmerend houdt verkiezingen verscheen eerst op Wynia's Week.

Deze week kwam via NRC naar buiten dat in Purmerend het plan om ruim 1200 woningen en gebouwen met 7 miljoen subsidie van minister Kajsa Ollongren ‘van het gas’ te halen in ieder geval voorlopig de ijskast in gaat. Op dit moment gebeurt er niets.

Uitstel tot 2050

De verantwoordelijke Purmerendse D66-wethouder Paul van Meekeren erkent dat het in ieder geval niet lukt om het in 2022 alsnog voor elkaar te krijgen. Hij vindt het nu ook wel goed om in 2050 de huizen van Purmerend van het gas te halen. Terwijl Purmerend zich juist als doel had gesteld om in 2035 van het gas af te zijn en zo koploper van Nederland te worden.

In mei van dit jaar was Purmerend nog het enige lichtpuntje in een verder ontluisterend rapport van de Algemene Rekenkamer over de ‘Proeftuinen Aardgasvrije Wijken’ van minister Ollongren en haar collega Eric Wiebes van Economische Zaken en Klimaat (VVD). In dat programma krijgen 27 gemeenten subsidie om een van hun wijken met Rijkssteun van het gas af te halen.

De Rekenkamer constateert dat het behalve in Purmerend nog nergens gelukt was bestaande woningen van het gas te krijgen. En nu zakt dus ook paradepaardje Purmerend door het ijs. Wat er in Purmerend allemaal fout gegaan is blijft vooralsnog onduidelijk, maar dat het te duur werd en niet uit zou kunnen – zoveel is wel duidelijk.

In Purmerend komt alles samen

In Purmerend komt veel samen van wat het kabinet RutteDrie wil, maar onderweg aan het afbrokkelen is. Ten eerste dus het gasverbod voor woningen en gebouwen, dat volgens berekeningen van het Economisch Instituut voor de Bouw tot 2050 500 miljard euro aan investeringen vergt en daarmee het duurste onderdeel is van het hele klimaatbeleid.

Dat is extra navrant, omdat volgens de eigen berekeningen van het kabinet het gasloos maken van 1,5 miljoen woningen slechts 6 procent zou bijdragen aan de beoogde reductie van CO2-uitstoot in 2030. Behalve Nederland is er geen enkel ander land dat beoogt woningen van het gas af te halen. De buurlanden subsidiëren juist het aansluiten van woningen op het gas.

In Purmerend duiken ook twee andere omstreden elementen uit het klimaatbeleid van RutteDrie op, te weten het uitrollen van collectieve warmtenetten en het verstoken van biomassa (veelal hout). De afgelopen maanden lieten zelfs de Haagse regeringspartijen het subsidiëren van de stook van biomassa vallen. Dat is ook al een tegenvaller voor Purmerend, omdat de gemeentelijke warmtecentrale draait op het verstoken van hout (al kan die niet zonder bijstook van gas). Zonder de houtstooksubsidie zou de gemeentelijke warmtecentrale failliet gaan.

De grootste houtstoker van Nederland

Dan het concept van de collectieve warmtecentrale zelf. Purmerend is niet alleen de grootste houtstoker van Nederland – buiten de kolencentrales – maar heeft ook een warmtenet dat driekwart van de inwoners bedient. Dat net is al omstreden en heeft veel lekkages en warmteverlies. Collega Arnout Jaspers schreef daar een verhelderend artikel over.

Het is twijfelachtig of warmtenetten die burgers in handen drijven van een monopolist en die draaien op warmte die speciaal voor dit doel geproduceerd wordt wel wenselijk, natuur-, milieu- en klimaatvriendelijk is. Hoe dan ook: warmtenetten van dit soort kunnen niet anders dan eindeloos op subsidie draaien.

Beleid dat op omvallen staat

In Purmerend komt dus een aantal vitale elementen uit het klimaatbeleid samen. En in alle opzichten staat dat zelfde beleid op omvallen, zowel in Purmerend als landelijk. Dat geldt zeker voor het programma ‘Proeftuinen Aardgasvrije Wijken’ dat zo genadeloos werd afgebrand door de Rekenkamer. Het Planbureau voor de Leefomgeving maakte ook al gehakt van de betaalbaarheid van de gasloze woning voor particulieren.

Het mag geen verbazing wekken dat er politieke partijen hun handen van dit beleid aan het aftrekken zijn. Dat geldt bij uitstek voor regeringspartij VVD, die bij monde van fractievoorzitter Klaas Dijkhoff in januari 2019 al zei dat hij de burger belangrijker vond dan het klimaatbeleid. Sinds dit voorjaar is het vooral VVD-Kamerlid Daniël Koerhuis die met name het beleid van D66-minister Ollongren kapittelt. Deze week stelde Koerhuis wederom, dat het voor zijn partij helemaal niet vaststaat dat dit programma wel door moet gaan en stelde harde voorwaarden aan de betaalbaarheid en het CO2-resultaat.

GroenLinks is meer regeringspartij dan de VVD

Ollongren heeft ondertussen nauwelijks last van de horzel Koerhuis, omdat ze op de royale steun van de linkse oppositie en regeringspartij ChristenUnie kan rekenen (het CDA houdt zich stil). Sterker nog: terwijl GroenLinks het klimaatbeleid van de D66-minister volop steunt en verdedigt, wordt dat aangevallen door coalitiegenoot VVD.

Waardoor het regeringsbeleid met steun van links voortgaat en de VVD kan doen alsof er serieuze oppositie tegen het regeringsbeleid wordt gevoerd. Per saldo verandert er beleidsmatig niet al te veel, al is het een illusie te denken dat er werkelijk 1,5 miljoen woningen in 2030 van het gas af zijn.

Hoe dan ook gaat Ollongren ondanks debacles als in Purmerend de komende week weer 25 wijken aanwijzen die met gemiddeld 4 miljoen euro subsidie ‘van het gas’ af gehaald moeten worden. Of dat nog steeds de bedoeling is, wordt ondertussen wel steeds onduidelijker. Ook Ollongren zelf vind het isoleren van woningen en eventuele ‘hybride’ oplossingen (dus gedeeltelijk met gas) nu ook heel bespreekbaar.

De D66-minister houdt dus vast aan het gasverbod-beleid, maar geeft er nu wijselijk een andere invulling aan. Zoals ze eerder de indruk wekte dat huizen met haar subsidie van het gas af moesten worden gehaald. Die doelstelling is stilzwijgend onderweg aangepast. Nu is het vooral ‘leren’ van de proeftuinen. In dat opzicht past ‘Purmerend’ alvast goed in het aangepaste beleid. Er wordt vooral geleerd. Voorlopig gaat er geen huis extra van het gas af.

Wynia’s Week volgt het klimaatbeleid RutteDrie op de voet en houdt ook de klimaatambities van Purmerend nauwlettend in de gaten. Wilt u dit journalistieke onderzoek steunen? Dat kan HIER.

Het bericht Hoe de speerpunten van het klimaatbeleid stranden in Purmerend verscheen eerst op Wynia's Week.

Hoe men ooit heeft kunnen denken dat Nederland van het aardgas af kon door ‘resthout’ te gaan stoken, zal altijd wel een raadsel blijven. Als je het verbruik van, bijvoorbeeld, de stadsverwarming van Purmerend nationaal extrapoleert, kan al het Nederlandse resthout 5 procent van de huishoudens verwarmen. En dan nog is bijstook met aardgas nodig.         

Grootschalige stadsverwarming draait in Nederland vooral op afvalwarmte van elektriciteitscentrales. Bij het opwekken van elektriciteit met fossiele brandstof komt onvermijdelijk veel afvalwarmte vrij, dus als die nog nuttig gebruikt wordt is dat mooi meegenomen, zelfs als de efficiëntie van het warmtenet niet optimaal is.

Maar als je fossiele brandstof of biomassa verstookt, puur om warm water te produceren voor een stadsverwarming, worden afwegingen over efficiëntie en duurzaamheid heel anders.

Purmerend bouwt er nog een biowarmtecentrale bij

De StadsVerwarmingPurmerend (SVP) is momenteel de grootste stadsverwarming in Nederland op  biomassa en aardgas. De SVP claimt ‘duurzame warmte’ te leveren aan driekwart van de huishoudens van Purmerend. De gemeente Purmerend wil als eerste in Nederland volledig ‘van het gas af’, dus moeten ook de resterende wijken van Purmerend zo snel mogelijk aan de SVP. Zo wil het college van B&W de gemeente Purmerend tot een rolmodel maken voor andere Nederlandse gemeentes.

Is Purmerend een zinnig rolmodel voor andere middelgrote gemeentes in Nederland? Puur op basis van het inwonertal (80.000), is Purmerend ongeveer een half procent van Nederland. Wat zouden de consequenties zijn, als in Nederland honderd à tweehonderd stadsverwarmingen van het formaat SVP aangelegd werden?

Om te beginnen valt op de claim dat de warmte van de SVP duurzaam is, van alles af te dingen. De SVP wekt krap twee derde van z’n warmte op met een biomassacentrale, terwijl de rest uit twee met aardgas gestookte hulpcentrales komt. Het bijstoken met aardgas is onvermijdelijk bij een stadsverwarming op biomassa: net als een kolencentrale, kan een biomassacentrale namelijk niet snel reageren op veranderingen in de warmtevraag.

Daarom levert biomassa de basiswarmtevraag, terwijl de gasgestookte centrales de pieken in de warmtevraag opvangen. Ook kampt het leidingnetwerk van de SVP met hardnekkige water-lekkage, en mede daardoor gaat ruim 30 procent van de opgewekte warmte verloren.

Een Arena tot de tweede ring vol met stookhout

We gaan nu niet in op zulke lokale ‘details’, maar kijken louter naar het biomassa-verbruik van de SVP. De biomassacentrale verbruikt per jaar 90.000 ton vers resthout uit Nederlandse bossen. Om een idee te geven: dat is een tot aan de tweede ring gevulde Johan Cruijff Arena vol houtsnippers. Met die 90.000 ton resthout voorziet de SVP momenteel in de basiswarmtevraag van 23.000 huishoudens.

Als we het overmatige warmteverlies van de SVP wegcijferen, zou een zuinige stadsverwarming misschien in de basiswarmtevraag van die 23.000 huishoudens kunnen voorzien met 75.000 ton biomassa per jaar. Volgens het Klimaatakkoord moeten al in 2030 anderhalf miljoen huishoudens van het gas af zijn, en tegen 2050 mag geen enkele van de circa acht miljoen Nederlandse huishoudens nog een gasaansluiting hebben.

Welke bijdrage zouden biomassacentrales daar aan kunnen leveren? De doelstelling voor 2030, zo leert een simpele rekensom, vergt dan jaarlijks 1,5 miljoen/23.000 x 75.000 ton, ofwel bijna 5 miljoen ton biomassa. Zou je in 2050 alle huishoudens willen aansluiten, dan is jaarlijks 25 miljoen ton biomassa nodig. En ook dan blijft grootschalig bijstoken met aardgas nodig.

Staan die getallen in een redelijke verhouding tot wat er aan duurzaam geoogste biomassa beschikbaar is in Nederland? Biomassa geldt volgens Europese afspraken als duurzaam (met formeel netto geen CO2-uitstoot bij verbranding) wanneer de jaarlijkse aangroei van het bos waar het uit komt, minstens zo groot is als de oogst. De grote bosbeheerders in Nederland – zoals Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, en de provinciale overheden  –  claimen allemaal dat ze aan deze criteria voor duurzaam bosbeheer voldoen.

Hout is lang niet altijd stookhout

Volgens de Routekaart Nationale Biogrondstoffen die vorige maand gepubliceerd werd, worden inderdaad enige miljoenen tonnen hout uit Nederlandse bossen gehaald, maar dat is lang niet allemaal stookhout.          

Iedereen is het er namelijk over eens dat hout zo hoogwaardig mogelijk moet worden ingezet. Van hout van goede kwaliteit en dikte (A-hout) zaagt men balken en planken, voor de bouw en om meubels van te maken. Dat brengt voor de bosbeheerder ook veel meer op dan stookhout.

Hout van matige kwaliteit (B-hout) wordt verwerkt tot spaanplaat en ander plaatmateriaal.  Uiteindelijk zal dat plaatmateriaal, maar ook afgedankte meubels, in een afvalverbrander terecht komen en daar nog energie opleveren.     

Biomassacentrales als de SVP verstoken daarom alleen resthout dat nergens anders geschikt voor is. Het gaat vooral om snoeihout uit parken en stedelijk groen, en resthout uit bossen. Dit omvat dun tophout van gerooide bomen, afgebroken takken, omgewaaide bomen, en jonge boompjes die worden weggehaald om te voorkomen dat bossen helemaal dichtgroeien. Dat is qua duurzaamheid het minst controversieel, want als je dat hout laat liggen, rot het in een paar jaar weg en komt er net zoveel CO2 vrij als bij verbranding.

Dubieuzer is, dat Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten de afgelopen jaren ongeveer vijfduizend  hectare bos hebben ‘omgevormd’ – dat wil zeggen: omgehakt – in het kader van Natura 2000, het Europese plan dat lidstaten verplicht om de biodiversiteit te bevorderen. Deze vijfduizend hectare bos zijn omgevormd tot heide en grasland. Dat leverde niet alleen een tijdelijke piek in de houtproductie op, maar ook permanent meer resthout.

In heide en grasland schieten elke lente namelijk spontaan bomen en struiken op, die voortdurend moeten worden weggehaald. Dat is allemaal hout dat onbruikbaar is voor balken en planken. Of, zoals woordvoerder van Staatsbosbeheer Henk Wanningen het kernachtig zegt in een telefoongesprek: ‘Als je niks doet, groeit heel Nederland binnen de kortste keren dicht.’

Houtstook levert meer CO2 op dan kolen (en veel meer dan gas)

Volgens de Routekaart Nationale Biogrondstoffen komt jaarlijks in totaal 780.000 ton resthout beschikbaar, maar dat is de hoeveelheid ‘droge stof’, wat overeen komt met 1,34 miljoen ton vers hout. Vers hout bevat namelijk veel water, volgens Staatsbosbeheer gemiddeld 42 procent. Dat is ook de reden dat biomassa een inefficiëntere brandstof is dan aardgas of kolen: al dat water wordt bij de verbranding verdampt, wat veel nutteloze energie kost. Verse, houtige biomassa produceert daarom ruim twee keer zo veel CO2 per geleverde hoeveelheid energie als aardgas, en 15 procent meer dan kolen.

Welke hap neemt de SVP van Purmerend nu uit de totale koek aan houtige biomassa? 75.000 ton/1,34 miljoen ton komt neer op 5,6 procent. En deze 5,6 procent is nodig om 23.000/8 miljoen = 0,3 procent van alle Nederlandse huishoudens te voorzien van stadsverwarming.

Een vergelijkbaar rekensommetje levert op, dat als we al het resthout opstoken in biomassacentrales, dit voldoende is om aan de basiswarmtevraag te voldoen van 5 procent van de Nederlandse huishoudens – en voor al die huishoudens blijft bijstoken met aardgas voor de piekvraag nodig.  

De Routekaart ziet wel beperkte mogelijkheden om de beschikbaarheid van resthout tot aan 2030 te verhogen, maar dat gaat het grote verschil niet maken. Biomassa kan alleen substantieel bijdragen aan een duurzame energievoorziening in dunbevolkte landen met enorme bossen, zoals Finland en Zweden.   

‘Diemen’ staat in de ijskast, maar hoe zit het elders?

De bouw van de grote biomassacentrale van Vattenfall in Diemen is net in de ijskast gezet, maar elders zijn ze nog volop in aanbouw. De gemeente Purmerend stuurt ondanks het advies van de SER nog steeds aan op de bouw van een tweede biomassacentrale, wegens de voorgenomen uitbreiding van de Purmerendse stadsverwarming.

De Utrechtse stadsverwarming, die tot voor kort volledig op afvalwarmte van de Eneco elektriciteitscentrale draaide, heeft sinds kort ook een biomassa-unit, en eind dit jaar zal de tweede unit opgeleverd worden. Samen zullen die ongeveer 170.000 ton resthout per jaar verstoken.

De vergunningen voor die centrales zijn verleend, er zijn langlopende contracten met leveranciers van resthout afgesloten, en bovendien: de rijksoverheid kan de toegezegde SDE+ subsidies niet terugdraaien.

Een SDE+ subsidie – betaald uit een opslag op de energierekening – geeft voor een periode van maar liefst 12 tot 15 jaar een forse premie op elke met biomassa opgewekte kilowattuur warmte, waardoor zulke installaties jaarlijks miljoenen euro’s aan rijkssubsidie binnenharken. Zonder die langdurige garantie op de SDE+ bonus waren zulke biomassacentrales nooit gebouwd.

Wynia’s Week blijft de komende maanden scherpe artikelen publiceren over het opmerkelijke Nederlandse klimaatbeleid, dat wel kostbaar is, maar niet kosteneffectief. Wilt u deze journalistieke producties mogelijk maken? Graag! Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER.

Het bericht Voorlopig gaat de gesubsidieerde houtstook door. Maar Nederland heeft lang niet genoeg ‘resthout’. verscheen eerst op Wynia's Week.

Het Planbureau voor de Leefomgeving kreeg de opdracht voor het biomassa-rapport van de polderaars van het de Sociaal-Economische Raad, die zelf de opdracht had gekregen van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. En op zijn beurt gaf het PBL ook weer twee bureaus deelopdrachten.

Dat leverde 120 bladzijden met veel woorden op, maar weinig duidelijkheid. Eigenlijk zegt het PBL dat het antwoord op de vraag of houtstook goed of slecht is voor het klimaat, of het duurzaam is of niet, of het milieu en natuur schaadt – allemaal hoogst legitieme vragen – eigenlijk afhangt aan wie je de vraagt stelt. Anders gezegd: het inzetten van houtstook voor het klimaat, dan wel ‘hernieuwbare energie’ en alle voor- en nadelen die daarmee samenhangen, is een kwestie van belangen of ideologie. Of allebei.

Geen wetenschappelijke steun voor houtstook

‘Op puur wetenschappelijke gronden’ laat de beschikbaarheid en toepasbaarheid van biomassa’ zich niet bepalen, zegt het PBL. Maar tegelijkertijd moet het PBL ook vaststellen dat het kabinet RutteDrie al positie heeft ingenomen in de vraag die aan de PBL-onderzoekers is voorgelegd. Het kabinet is namelijk al ‘overtuigd’ van nut en noodzaak van houtstook voor klimaatbeleid, energiebeleid en duurzaamheid.

Zo zit onze expertocratie dus in elkaar. De experts zijn bruikbaar om je achter te verschuilen of om de argumenten te leveren die je nog niet had. En soms lukt dat niet helemaal. Het biomassa-rapport van het PBL is dus een politiek document, en dat is het.

Want waarom laat zo’n kabinet nog onderzoek doen, vraag je je af? Waarom trek je alvast 15 miljard euro uit voor het subsidiëren van houtstook, nog voor je weet of het nut heeft? Het geld gaat vooral naar grote bedrijven als Vattenfall (ex-Nuon), die met de miljardensubsidie het stoken op gas en kolen vervangt door het verstoken van bossen, vol bomen die bij leven CO2 opnemen en dan zeker wel goed zijn voor het klimaat.

Van het gas af, aan de houtstook

Kijk bijvoorbeeld naar Amsterdam. In Amsterdam-West is de kolencentrale van Vattenfall in opdracht van het kabinet – met subsidie – stilgelegd. En oostelijk van Amsterdam, in Diemen, bouwt Vattenfall een gascentrale met subsidie om tot een houtstookcentrale die een lokaal warmtenet van warm water moet voorzien. Het heeft er alle schijn van dat de lobbycratie hier de baas is van de expertocratie.

Het zal Vattenfall en soortgelijke bedrijven immers worst zijn of hun centrales draaien op kolen, gas, of subsidie – ook al vertellen de duurzame tv-spotjes van al die energiebedrijven een ander verhaal. Het cynische verhaal luidt dat het Zweedse staatsbedrijf Vattenfall zo gruwelijk veel geld verloren heeft met de aankoop van het Nederlandse overheidsbedrijf Nuon, dat de Zweden er nu alles aan doen om het verlies goed te maken met iedere klimaatsubsidie die er in Nederland op te halen is.

Michael Moore: mythes en hypocrisie

Dat brengt ons op de recente klimaatdocumentaire van de Amerikaanse filmmakers Michael Moore en Jeff Gibbs, die hard wordt aangevallen door sommige klimaat-, dan wel milieuactivisten. Moore en Gibbs waren eerder boegbeelden van links, van het milieu en van het klimaat, maar vallen in ‘Planet of the Humans’ de mythes en de hypocrisie van de ‘duurzame’ alternatieven van de gewraakte ‘fossiele’ industrie aan.

Moore en Gibbs loodsen ons langs windmolens, zonneweiden en elektrische auto’s die niet schoon zijn, maar vies. En langs naïeve dan wel hypocriete activisten die meeliften met de subsidies die grote bedrijven opstrijken. Houtstook en andere biobrandstof komt er bij uitstek slecht van af: overzees worden bossen en oerwouden gekapt, met massale diersterfte tot gevolg, om de illusie van de Noord-Amerikaanse duurzaamheid in leven te houden.

In Nederland is het niet anders

Activisten die eerder  wegliepen met Moore en Gibbs deden pogingen hun film verboden te krijgen. In Nederland waren traditionele fans van Michael Moore ook boos. Van de weeromstuit werd de documentaire in Hilversum goeddeels verzwegen. Terwijl ‘Planet of the Humans’ ook voor Nederland heel nuttig is. De mechanismes die Moore en Gibbs schetsen gaan hier ook op.

Die mechanismes zijn samen te vatten als die van de koopman en de dominee. De dominee – actiegroepen, activistische wetenschappers, bepaalde politici, weervoorspellers – dreigen met het einde van de aarde, als we ons niet bekeren tot hun duurzame geloof. Handige ondernemers – groot en klein, er zijn overal prachtkansen – springen op de wagen, versterken de boodschap en komen met aantrekkelijke alternatieven. Politici trappen er in of zitten in het complot.

Duurzaamheid is duur

Eigenlijk komt het er op neer dat als je koopwaar maar niet ‘fossiel’ is, je alles met subsidie aan de man kunt brengen. Dat is niet alleen het beeld dat Moore en Gibbs schetsen, dat is ook de Nederlandse praktijk. Het als ‘duurzaam’ gepredikte alternatief hoeft niet te werken, kan onbetaalbaar zijn – het doet er allemaal niet toe.

Niets laat zich zo gemakkelijk misbruiken als goede bedoelingen. En wie iemand met beweerde goede bedoelingen tegenspreekt heeft het zwaar te verduren, dat blijkt nu wel weer uit de verkettering van Moore en Gibbs.

Goede bedoelingen – beweerd of echt – vormen ook de basis van het Nederlandse klimaatbeleid. De rode lijn is: fossiel is fout, de alternatieven zijn goed. Die moreel getoonzette benadering vormt een heerlijk verdienmodel voor wie de achilleshielen van de Nederlandse politiek kent. Daar tellen immers niet feiten, daar tellen emoties.

De belangrijkste hefboom voor het Nederlandse klimaatbeleid is het gasverbod (nieuwbouw mag niet meer aan het gas, bestaande bouw moet er af, bedrijven ook), dat nergens anders ter wereld bestaat. Clubjes als Milieudefensie – zelf ook levend van subsidie, eigen inkomsten zijn er nauwelijks – zijn er met behulp van de Groningse aardbevingen in geslaagd de indruk te wekken dat aardgas als eerste weg moet, inclusief het leidingnet.

Veel grootbedrijven, maar ook hele zwermen duurzame zzp’ers konden toen de vlag uithangen, want als gasland Nederland het gas afschaft en alternatieven subsidieert biedt dat duizelingwekkende kansen.

Vraag niet hoe het kan, profiteer er van

Uit alle hoeken en gaten doken de afgelopen jaren dus ook de lobbyisten op, waar in Den Haag veelal beter naar wordt geluisterd dan naar de burgers van het land. Allerlei politici – lobbycraten – werden ingehuurd om de lucratieve duurzame verdienmodelletjes vorm te geven.

Diederik Samsom is een mooi voorbeeld – en een uitermate geschikt rolmodel voor de Nederlandse versie van de Michael Moore-documentaire. Begonnen bij Greenpeace, bij de PvdA de agenda van Greenpeace en Milieudefensie gezaaid, vervolgens op de loonlijst bij een bedrijf als HVC dat geld wil verdienen aan aardwarmte en tegelijkertijd leider van de klimaattafel die de Nederlandse woningen van het gas af haalt. Om vervolgens als rechterhand van partijgenoot Frans Timmermans zijn missie voort te zetten voor heel Europa. Samsom, The Movie!

Purmerend: houtstookhoofdstad van Nederland

Hoe de mythes van de Nederlandse duurzaamheidindustrie in de praktijk uitpakken, kunnen we ook goed zien in Purmerend. Daar waren driekwart van de woningen al aangesloten op het gemeentelijke warmtenet, maar – geheel in de ban van ‘gasvrij’ van de kabinetten-Rutte – besloot de gemeente gasvrij-kampioen van Nederland te willen worden. Daartoe werd alles opzij gezet. Geld speelt geen rol: de verliezen van de gemeentelijke warmtecentrale – gestookt op hout, maar een beetje stiekem ook op gas – worden afgewenteld op de burgers van Purmerend.

Zoals – minstens zo stiekem – de miljoenentekorten op het gasvrij maken van ‘pilots-buurten’ worden afgewenteld op de vernieuwing van het rioolnet. Het riool wordt peperduur, omdat de aanleg van het warmtenet en de afkoppeling van het gasnet meelift met de riolering. Als Michael Moore en Jeff Gibbs nog een documentaire in Nederland willen maken, is Purmerend de ideale locatie. Het is immers houtstookgemeente nummer één.

Voor de liefhebber voeg ik drie (deels nieuwe) rapporten toe, grotendeels geënt op de situatie in Purmerend. Wynia’s Week is van plan de komende maanden het duurzaamheidsparadijs Purmerend, proeftuin van het klimaatbeleid van RutteDrie, op de voet te blijven volgen. Als u dat journalistieke onderzoek wilt steunen, wordt dat zeer op prijs gesteld. Uw donaties zijn meer dan welkom, desgewenst met de toevoeging ‘Purmerend’. Hartelijk dank!

Purmerend-rapporten:

• Stadsverwarming in Purmerend. Januari 2020.
• Diepe geothermie in Purmerend? Januari 2020.
• Duurzame warmte. Mei 2020.

Het bericht Michael Moore moet naar Purmerend verscheen eerst op Wynia's Week.

Vol optimisme werd in Purmerend een proefproject aangewezen van bijna 100 particuliere woningen om van het gas afgesloten te worden. Iedere bewoner die ‘van het gas af wilde’ kreeg een eenmalige subsidie van € 10.690,- voor zogenaamde ‘niet gedekte kosten’ en € 1.010,- voor de aanschaf van nieuwe pannen en een elektrisch kooktoestel.

Dankzij deze ruimhartige vergoeding en na een paar indringende keukentafelgesprekken gingen 89 van de totaal 95 aangeschreven bewoners akkoord en vervolgens werden deze woningen aangesloten op de stadsverwarming. Hierna werd de loftrompet geblazen over dit resultaat en de positieve houding van de bewoners. Kortom het beeld wordt geschetst dat de bewoners hiervoor in de rij staan en willen dat hun woning zo snel mogelijk van het gas afgehaald wordt en aangesloten zal worden op de stadsverwarming van Purmerend. ‘Gasklevers’ zijn volgens de gemeente uitzonderingen.

Dat de zelfs voor Nederland ongekende hoge vergoeding de belangrijkste oorzaak is van dit succes hoeft geen twijfel. Gezien de huidige financiële situatie van de gemeente hoeft er niet op te worden gerekend dat de bewoners in het hierna volgende traject op deze vorstelijke subsidie kunnen rekenen.

Lees meer over de praktijk van het gasverbod in Purmerend. Onder meer over de openbare informatiebijeenkomst die Purmerend houdt over de bouw van een extra biowarmtecentrale.

Hier de samenvatting over de energiesituatie in Purmerend.

Hier de notitie ‘Stadsverwarming in Purmerend’ een update van het rapport dat Wynia’s Week in oktober 2019 publiceerde.

En hier de notitie ‘Diepe geothermie in Purmerend’.

Het bericht Purmerend gaat door met houtstook verscheen eerst op Wynia's Week.