Over hoe dat wereldbeeld eruit ziet, zijn al deze organisaties het roerend met elkaar eens. Waar bij een miljoen euro geld uit eigen zak in de partijkas van de VVD vooral ter linkerzijde moord en brand wordt geschreeuwd over ongewenste verkiezingsbeïnvloeding, is gratis reclame in de vorm van steunbetuigingen van NGO’s voor linkse partijen geen probleem.

Ook zijn er stemwijzers en scorekaarten, waarbij steevast progressieve partijen als beste uit de bus komen. Verder stappen NGO’s graag naar de rechter als linkse partijen bakzeil moeten halen in de Tweede Kamer, zoals deze week over ‘Gaza’. Niet alleen programmatisch vertonen NGO’s en linkse politiek nagenoeg volledige overlap, ook is er een continue uitwisseling van personen.

Buitenlandse Zaken: miljarden voor linkse clubs

Na uitspraken in het eerste RTL-verkiezingsdebat kreeg VVD-lijsttrekker Dilan Yesilgöz heel links over zich heen toen ze voorstelde om te bezuinigen op de uitgaven voor Ontwikkelingssamenwerking. Veel van dat geld komt echter niet terecht in ontwikkelingslanden. En als het er wel terecht komt, is het de vraag hoe effectief het is.

Dat geldt in het bijzonder voor de 1750 miljoen euro die voor de periode 2021 t/m 2025 is uitgetrokken voor de zogenaamde ‘Strategische Partnerschappen’. Hiermee financiert het kabinet via de begroting van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (BuiZa) linkse NGO’s die de Derde Wereld moeten veranderen. Dit begon in 2016 met het door PvdA-minister Lilianne Ploumen geïnitieerde programma Samenspraak en Tegenspraak, dat liep t/m 2020 en waarover ik eerder schreef. Voornaamste bestanddeel van deze partnerschappen is nu het programma Power of Voices, dat hier uitgebreid aan de orde kwam en loopt van 2021 t/m 2025.

De rechtvaardiging voor deze enorme uitgaven berust op een theorie zoals geformuleerd door een in Nijmegen opgeleide antropoloog, die later bij BuiZa in dienst trad. Die theorie is niet gevalideerd door publicaties in vooraanstaande wetenschappelijke tijdschriften of door wetenschappers met expertise op dit terrein. Ze fungeert niet als onderbouwing, maar vooral als selectiemechanisme. Van NGO’s wordt expliciet gevraagd deze ‘verandertheorie’ te onderschrijven, omdat ze anders niet voor subsidie in aanmerking komen.

De verandertheorie stelt dat armoede, ongelijkheid en uitsluiting veroorzaakt worden door ongelijke machtsverdeling. Dit dient te worden aangepakt via lobby en pleitbezorging voor de allerarmsten en onderdrukten. Het veranderen van machtsrelaties via politieke beïnvloeding door maatschappelijke organisaties is dus de kern van de aanpak. Met als doel dat in deze landen wetten, beleid en praktijken ‘duurzamer, billijker en inclusiever’ worden. De bijbehorende retoriek waarmee dit gepaard gaat is nogal woke: De publicaties van het ministerie staan bol van termen als inclusief, diversiteit en intersectioneel.

Ideologische subsidies

Emancipatie van achtergestelde groepen is echter geen bron van ontwikkeling maar uiteindelijk het gevolg. De sleutel tot welvaart is het bevorderen van politieke pluriformiteit en van concurrentie door het ontmantelen van economische machtsposities. De pleitbezorgers bij BuiZa van top-down overheidsbeleid laten het belang van een concurrerende markteconomie helemaal buiten beschouwing. Ook het bevorderen van politieke pluriformiteit is geen prioriteit. Het gaat er vooral om ontwikkelingslanden een ideologie op te dringen die gendergelijkheid en inclusiviteit predikt.

Nederland is niet welvarend geworden door een emancipatiestrijd op het terrein van gendergelijkheid en inclusiviteit. De geschiedenis leert dat het ontwikkelingsproces juist begint bij de middenklasse, die door betere opleiding en meer middelen veranderingen gaat eisen op politiek en economisch gebied. Economische ongelijkheid neemt eerst vaak nog toe, alvorens af te nemen.

Meer dan vijftig jaar ontwikkelingshulp heeft geen enkel land aan armoede doen ontgroeien. In Cuba, Zimbabwe, Venezuela, Suriname, Nicaragua, Bolivia en Zuid-Afrika heeft soortgelijk als door BuiZa voorgestaan beleid gefaald. De hierboven genoemde strategie van meer concurrentie in politieke opvattingen en in de economie heeft daarentegen wel gewerkt, in onder andere Zuid-Korea, Taiwan, Singapore, Mauritius en Costa Rica. Ook Botswana ruilde succesvol hulp in voor handel.

Overheid betaalt onze opinies…

Waarom komt het geld vaak niet terecht in ontwikkelingslanden? Veel van deze NGO’s zijn voor hun inkomsten grotendeels afhankelijk van overheidssubsidie en voeren een huishoudelijke staat die past bij hun totale budget. Lasten worden dus direct of indirect ook gefinancierd uit subsidiebudgetten, via bijvoorbeeld het intern doorberekenen van vaste lasten en door (ondersteunend) personeel ook (deels) toe te wijzen aan ontwikkelingsprojecten. Daarnaast zien deze NGO’s het als hun taak de publieke opinie in westerse landen te winnen voor het verhaal waarmee ze veranderingen teweeg willen brengen in ontwikkelingslanden. Die campagnes worden niet uit de eigen middelen betaald.

Er heeft nooit een evaluatie plaatsgevonden van wat de achtereenvolgende programma’s hebben teweeg gebracht. Een specifieke evaluatie van het in 2020 geëindigde programma Samenspraak en Tegenspraak was zelfs nooit de bedoeling, hoewel hier maar liefst één miljard euro mee was gemoeid. Wel zou een bredere evaluatie van de Strategische Partnerschappen in 2022 aan de Kamer worden gestuurd. Wat vervolgens werd uitgesteld tot 2023 en inmiddels tot 2025. Daarmee dreigt publicatie van deze evaluatie over de aanbesteding van weer een nieuw programma heen getild te worden, die ook in 2025 is voorzien.

Als er geen meetbare effecten zijn en als het geld voor een belangrijk deel niet eens terecht komt in ontwikkelingslanden rijst de vraag waarom elke hervorming op zoveel weerstand stuit. We kennen het van talrijke andere dossiers. Wie omvang en effectiviteit van ontwikkelingshulp ter discussie stelt, is zogenaamd niet begaan met het lot van arme mensen in de Derde Wereld. Net zoals wie klimaatbeleid ter discussie stelt, zou ontkennen dat er van klimaatverandering sprake is. Idem stikstof, asiel, EU, woningmarkt enzovoort en tot voor kort corona.

Steeds wordt beleid ons gepresenteerd als ‘there is no alternative’, waarbij bewust de gehanteerde middelen onlosmakelijk worden verbonden aan het te bereiken doel, om daarmee dezelfde onaantastbare status te delen. Op elk van deze terreinen wordt daarmee een nuchtere analyse van kosten en baten bij voorbaat verdacht gemaakt en blijft die daarom achterwege.

…en de Postcodeloterij betaalt de rest

De donaties van de Postcodeloterij versterken de eenzijdigheid van de subsidies van BuiZa: Het zijn dezelfde linkse NGO’s die in aanmerking komen voor een uitkering plus nog wat radicalere clubs, die bijvoorbeeld zoals Urgenda via de rechter hun manier van leven willen opdringen aan de rest van de samenleving.

Het huidige nog door minister Kaag geïnitieerde programma Power of Voices loopt af in 2025. De timing van de aanbesteding van deze programma’s was de afgelopen jaren steeds zo dat deze voltooid was voordat een nieuw kabinet aantrad, dat daarmee voor een voldongen feit werd gesteld. De val van Rutte IV heeft roet in het eten gegooid en een mooie gelegenheid geschapen om dit soort nooit geëvalueerde en louter op ideologie en goede intenties gefundeerde politiek de nek om te draaien.

In het demissionaire kabinet Rutte IV is een VVD-bewindsvrouw verantwoordelijk voor ontwikkelingssamenwerking. Liesje Schreinemacher kan nu al beginnen om de woorden van haar politieke voorvrouw Dilan Yesilgöz in daden om te zetten door de beëindiging van de Strategische Partnerschappen aan te kondigen. Tijd dat de VVD een keer boter bij de vis levert: Schreinemacher kom in actie!

Econoom Wouter Roorda publiceert regelmatig in Wynia’s Week, vooral onderzoeksjournalistieke artikelen. 

De donateurs vormen het fundament van Wynia’s Week.  Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Alvast hartelijk dank! 

Het bericht Bezuinigen? Hier ligt bijna twee miljard euro voor het oprapen verscheen eerst op Wynia's Week.

De inkomsten van Holland Casino waren vorig jaar 754 miljoen euro, die van de Postcodeloterij en de gelieerde Vriendenloterij 1.126 miljoen. Wie in het casino speelt, spekt de staatskas. Wie in de Postcodeloterij speelt, spekt de Nederlandse particuliere eigenaar, Novamedia.

Politieke bondgenoten

Loterijen werken met een vergunning, dus zijn politieke bondgenoten onontbeerlijk. Door de jaren heen heeft Novamedia zich steeds verzekerd van politieke steun. Voorzitter van de commissarissen is nu bijvoorbeeld Gerdi Verbeet, oud-Tweede Kamervoorzitter en PvdA-Kamerlid. Pieter van Geel (CDA) zit in het bestuur van de stichting die de continuïteit en onafhankelijkheid van Novamedia regelt.

Bij politieke vergunningen passen geen interne controverses. Maar ze zijn er wel. Vorig jaar was er nog een knallend conflict tussen Novamedia en een van zijn oprichters, Boudewijn Poelmann. Hij zou met zijn aandelenpakket de besluitvorming blokkeren. Voordat de zaak in de rechtszaal kwam, werd er een compromis gesloten, dat Poelmann nog steeds invloed geeft.

Wie meespeelt in de Postcodeloterij is koopman en dominee ineen. De kans op eigen gewin én charitas: van A (stichting AAP) tot Z (de Zonnebloem).  

De Postcodeloterij-marketing is gewiekst en speelt in op de angst om er niet bij te zijn als de straatprijs valt. De (gratis?) aandacht op tv versterkt de verkoop. Massa is kassa. De Postcode Lottery Group van Novamedia bundelt loterijen in Nederland, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Noorwegen en Zweden. De groep prijst zichzelf als de op twee na grootste goededoelenorganisatie ter wereld. Alleen de Bill & Melinda Gates Foundation (van de Microsoft-oprichter) en de Britse Wellcome Trust zijn groter.

Kanttekeningen

Zoals meer Nederlandse multinationals heeft Novamedia zijn dominante positie op de jarenlang afgeschermde Nederlandse markt gebruikt om te expanderen in het buitenland. Vorig jaar spendeerde men 854 miljoen euro aan goede doelen.

Goed dat er nog organisaties zijn die omkijken naar goede doelen die altijd geld kunnen gebruiken, zegt u misschien. Is daar iets mis mee?

Op zichzelf niet. Maar er zijn aan de hand van drie voorbeelden wel een paar kanttekeningen te plaatsen.

Pseudoregering

De loterijen onder de Postcodeparaplu gedragen zich als een pseudoregering. Regering omdat zij hetzelfde doen als de overheid: cultuurpolitiek, economische industriepolitiek en opkomen voor nationale eer en glorie. Pseudo omdat deze ‘regering’ geen democratische legitimatie heeft.

Allereerst: de cultuurpolitiek. De giften zijn volks, zoals geld voor  jeugdopleidingen van betaald voetbalclubs. De giften zijn ook activistisch, met klimaatactivisten Urgenda, Natuur & Milieu en Greenpeace als ontvangers.

De grootste bedragen, 13,5 miljoen euro of meer, gaan naar grote clubs, zoals Natuurmonumenten, Oxfam Novib en Unicef. Nog hogere giften gaan naar ‘koninklijke’ fondsen, zoals het Oranje Fonds en het Prins Bernhardfonds. En daar komt de maatschappelijke en politieke beïnvloeding om de hoek kijken.

Afhankelijkheid van loterijgeld neemt toe

In veel van deze fondsen, maar ook in grote musea, zitten oud-politici of vooraanstaande mensen uit het maatschappelijk middenveld in de raden van toezicht. Zij hebben zich afhankelijk gemaakt van loterijgeld. Daardoor zijn zij in voorkomende gevallen een sterke lobby pro Postcodeloterij, zoals ruim tien jaar geleden toen het kabinet de gokmarkt wilde liberaliseren. Dat kwam er, maar in een slakkengang.

De afhankelijkheid van loterijgeld gaat verder toenemen. Uit een onthullend artikel in NRC bleek vorige maand dat fondsen die kunst en cultuur steunen substantiële beleggingsverliezen hebben geleden vorig jaar. Prins Bernhard Cultuurfonds: minus 50 miljoen euro. Rijksmuseum Fonds: minus 4 miljoen. Vereniging Rembrandt: minus 6 miljoen. Dat geld is niet zomaar terugverdiend.  

Investeren met de overheid

Tweede voorbeeld van pseudo-regeren: industriepolitiek. De laatste kabinetten Rutte stimuleerden met aparte investeringsfondsen de economie van de toekomst. Invest-NL is zo’n fonds. En daar komen de loterijen ook om de hoek kijken. De Nationale Postcodeloterij financiert, in 2022 met 18 miljoen euro, de stichting Doen. Deze stichting, die gelieerd is aan de loterij, is een extra instrument om groene doelen en burgerinitiatieven te sponsoren.

Stichting Doen heeft ook een eigen investeringsafdeling: Doen Participaties. Doen participeert bijvoorbeeld in de Fairphone, een duurzame mobiele telefoon, en in Leyden Jar, een innovatieve batterijmaker. Wie is in beide een mede-investeerder? De overheid via Invest-NL. De loterij en de overheid hebben een gedeeld financieel belang.

Derde voorbeeld: nationale eer en roem bevorderen. Dat zijn bij uitstek doelstellingen die je met de overheid associeert. Ook daar werpen de loterijen zich op als onmisbare partner. Neem de aankoop vorig jaar van de Vaandeldrager, een schilderij van Rembrandt dat eeuwen in bezit was van de familie Rothschild. Prijskaartje: 150 miljoen euro.

Het geld kwam van de Vereniging Rembrandt, het Rijksmuseum Fonds en de Nederlandse overheid (het leeuwendeel). Er volgden vragen in de Tweede Kamer. Er was een debat. De naam Vriendenloterij viel niet. Maar als de koop eenmaal is gesloten en de Vaandeldrager een triomftocht langs de provincies maakt, wie komt er om de hoek kijken? De Vriendenloterij.

Goddank zijn er de gokkers

Hoeveel de loterij heeft bijgedragen is onduidelijk. Maar opeens is er naamsvermelding in het persbericht over de aankoop. Een foto van de ‘onthulling’ van het schilderij staat prominent voorop het jaarverslag van de Vriendenloterij en de Postcodeloterij.

De loterij als redder in geldnood? Dat kan best vaker aan de orde komen. In de kunst- en cultuurwereld valt het herstel van de eigen inkomsten na corona tegen. Voor de overheid, een grote geldgever, stijgen bezuinigingen op de prioriteitenlijst. En de cultuurfondsen moeten geld sparen na hun beleggingsverliezen. Goddank zijn er nog de gokkers. Geld mag dan het ‘slijk der aarde’ zijn, maar het chequeboek van de Postcode- en Vriendenloterij is altijd welkom.

Menno Tamminga is economisch columnist van Wynia’s Week. Eerder was hij redacteur en columnist van het Financieele Dagblad en van NRC Handelsblad.  

Wynia’s Week wordt mogelijk gemaakt door de vrijwillig betaalde abonnementen van de lezers. Doet u al mee? Doneren aan Wynia’s Week kan HIER. Hartelijk dank!  

Het bericht Wie is toch die pseudoregering die Nederlandse ‘goede doelen’ en de  cultuursector verslaafd maakt aan loterijgeld? verscheen eerst op Wynia's Week.

Bij de trekking van de ‘nieuwjaarskanjer’, loopt elke Nederlander zonder postcodelot dus het risico het miljonairsdom mis te lopen. Door iedere Nederlander persoonlijk als een potentiële verliezer aan te wijzen, pleegt de Postcodeloterij een vorm van chantage.

Dat immorele karakter wordt vergroot, door er geen twijfel over te laten bestaan dat je het zeker hoort als je een verliezer bent. De openbare trekkingen in de buurt, die door de Postcodeloterij worden georganiseerd en uiteraard op tv worden uitgezonden, moeten door de verliezers als een terechtstelling worden ervaren.

Dit is een heel ander verlies dan bij een gewone loterij, omdat je daar nooit kunt weten of je een winnaar was geweest als je wel een lot had gekocht. Bij de Postcodeloterij weet je dat wel.

De loterij van de angst is voor het goede doel

De bedenker van deze loterij, Boudewijn Poelmann, heeft daar nooit een geheim van gemaakt. Hij zei eens in De Volkskrant dat zijn loterij gebruik maakt van de angst voor verlies. Mensen kunnen die angst alleen maar verdrijven door een lot te kopen. Deze chantage wordt echter goedgepraat onder het mom van het ‘goede doel’.

Dat goede doel is echter in de loop der tijd een steeds kleiner deel van de uitgaven van de Postcodeloterij gaan uitmaken. Volgens een bericht in het Financieele Dagblad bedraagt de omzet van Novamedia Holding, het internationale moederbedrijf van de Postcode Loterij, inmiddels 2,5 miljard, waarvan slechts 850 miljoen euro aan goede doelen wordt besteed. Dat is iets meer dan 30 procent. Er is een tijd geweest dat een loterij minstens 60 procent van zijn budget aan goede doelen moest besteden. De Postcodeloterij zelf claimt dat minstens 40% van de lotprijs naar goede doelen gaat. Volgens de gegevens van het FD is dat voor de holding slechts 30 procent.

Boudewijn Poelmann is zelf een goed doel

De hoofdprijs van de postcodeloterij is echter voornamelijk voor Poelmann zelf geweest, die volgens Quote inmiddels een vermogen van tegen de 90 miljoen heeft binnengespeeld door zijn eigen loterij. Zo’n tien keer meer dus dan de 9 miljoen euro die Sywert van Lienden met zijn mondkapjes ‘om niet’ wist te bemachtigen.

De deal van Van Lienden riep grote commotie op, maar multimiljonair Poelmann kwam ermee weg. Sterker, hij werd als een grote filantroop neergezet, zeker toen hij zogenaamd onbaatzuchtig zijn aandelen in de Postcodeloterij ‘om niet’ aan een stichting schonk. Zoals Peter de Waard in De Volkskrant meldde, behield hij nog wel gewoon recht op een dividenduitkering van één miljoen euro per jaar en ook nog een vetorecht in de beslissingen van de stichting.

Hoe heeft Poelmann het voor elkaar gekregen dat hij tot koning van de filantropie werd gekroond? Zijn recept is bekend en wordt door Syp Wynia beschreven. Hij zorgde ervoor dat iedereen die ertoe deed in Nederland, een belang kreeg in het voortzetten van zijn loterij.

De Postcodeloterij lag eerder onder vuur

Het duurde even voor het zover was. In 1992 scheerden Poelmann en mede-initiatiefnemers langs de rand van de afgrond. Het werd toen bekend dat Poelmann c.s. miljoenen verdienden aan de loterij. Er volgden Kamervragen. Er verschenen kritische stukken in de krant. De regering besloot uiteindelijk tot een onafhankelijk onderzoek met Walter Etty (PvdA) als onafhankelijk voorzitter. Die redde Poelmann door wat marginale veranderingen te eisen.

Het zou Poelmann niet meer gebeuren dat hij zwaar onder vuur kwam te liggen. Hij wist dat hij ervoor moest zorgen dat zoveel mogelijk mensen die ertoe doen, profiteerden van zijn loterij. Die mensen zullen zijn chantagepraktijk niet gauw bedenkelijk vinden.

Later steunde bijna iedereen de postcodeloterij

En inderdaad, zijn loterij werd na verloop van tijd gesteund door politieke partijen van links tot rechts en ook de rechter ging mee in die steun. De rechter vond dat de methode van de postcodeloterij geen inbreuk op het privéleven van de burgers betekende. Chantage heeft kennelijk geen effect op iemands privéleven.

Zelfs milieuactivisten, verenigd in Urgenda, werden tot chagrijn van Thierry Baudet, door de Postcodeloterij ondersteund. Daaruit blijkt dat extreemrechts niet uit de goed gevulde potten van Poelmann heeft mogen meelikken. Maar dat is dan ook de enige uitzondering op de regel dat mensen met invloed van zijn loterij moesten profiteren.

Ook de Oranjes, die toch ook niet op een houtje hoeven te bijten, profiteren van de goede daden van Poelmann. De koning en koningin zijn inmiddels feitelijk ambassadeurs van de Postcodeloterij. Dat was mede te danken aan de gulle bijdrage van de Postcodeloterij aan de financiering van de feestelijke inhuldiging van de nieuwe koning in 2013.

Zo ook Gerdi Verbeet

Hoe sterk mensen zich geïdentificeerd hebben met de goede daden van de Postcodeloterij blijkt uit de volgende recente woorden van voormalig PvdA-Kamerlid en voorzitter van de Tweede Kamer, Gerdi Verbeet. Zij is voorzitter van de raad van commissarissen van Novomedia Holding. Zij zei (geciteerd uit het Financieele Dagblad):

‘Iedereen begrijpt dat we geen makkelijke jaren achter de rug hebben, niet als samenleving, niet als organisatie. Desondanks hebben we hele goede resultaten bereikt. Ik ben erg blij met deze uitkomst en statutenwijziging en verwacht dat we de komende jaren onder leiding van ons bestuur het succes van onze missie voor een betere wereld kunnen voortzetten.’

Die statutenwijziging betreft het ontnemen van het vetorecht dat Poelmann heeft bij de stichting die de Postcodeloterij beheert. Sinds zijn terugtreden blijkt Poelmann namelijk bijna alle besluiten van de raad van bestuur en/of de commissarissen met een veto te treffen. Hij kan kennelijk geen afstand nemen van zijn geliefde loterij.

Een verbod van de Postcodeloterij?

Ik heb in 2006 in De Volkskrant gepleit voor een verbod van de Postcodeloterij. Ik wees op de ontwrichtende werking die de loterij kan hebben op een gemeenschap. Er wordt een kloof geschapen tussen de verliezers die niets hebben gewonnen – omdat ze geen lot hadden – en daarmee voortdurend worden geconfronteerd.

De winnaars hebben soms de neiging hun overwinning duidelijk te etaleren. Zelfs winnaars worden verdeeld door jaloezie, omdat sommigen meer loten hadden en een (nog) grotere prijs kregen dan de ‘kleine’ winnaars.

Mijn pleidooi voor een verbod van de Postcodeloterij viel uiteraard in droge aarde. Hoe kon ik op tegen een muur van sympathie voor het bedenksel van Poelmann? Te veel mensen en organisaties hadden – en hebben – zich gecommitteerd aan de postcodeloterij.

Verbeet kan lage inkomens gratis laten meespelen

Er zullen dus nog wel even mensen blijven met een winnende postcode die het miljonairsdom aan zich voorbij zien gaan omdat zij geen lot hebben. Dit blijken vaak mensen te zijn die leven van een uitkering. Voor hen is 14,5 euro per maand voor een lot te veel geld. Mensen dus die in één keer uit de problemen zouden zijn geweest als ze wel een lot hadden gehad toen de prijs op hun postcode viel. Gerdi Verbeet zou zich beter om dit soort mensen kunnen bekommeren dan om de moeilijke periode die ‘de organisatie’ doormaakt.

Maar Gerdi Verbeet kan natuurlijk heel eenvoudig het lot van de arme ‘lotlozen’ oplossen. Zij zorgt ervoor dat mensen met een laag inkomen gratis aan de Postcodeloterij kunnen meedoen. Gefinancierd door de Postcodeloterij uiteraard. Dan wordt de Postcodeloterij in ieder geval een stuk socialer.

Naast de ‘meedoenregeling’ die veel gemeenten hebben ingevoerd om hun armere inwoners te laten meedoen met sociale activiteiten, bestaat er dan de meespeelregeling van de postcodeloterij. Als de nieuwjaarskanjer een gemeenschap treft, voorkomt de meespeelregeling in ieder geval deels de ontwrichting van die gemeenschap.

Harrie Verbon is blogger en emeritus-hoogleraar Openbare Financiën aan de Universiteit van Tilburg.

Wynia’s Week dankt de auteurs en de donateurs. Nog geen donateur? Hartelijk dank!

Het bericht ‘Geef minima gratis lot van de Postcodeloterij’ verscheen eerst op Wynia's Week.

De interesse in de financiering van niet-linkse activistische organisaties blijft vaak steken in niet bewezen, vaak kwalijke, insinuaties. Zo werd eerder dit jaar de klimaatstichting Clintel opnieuw beschuldigd van financiële banden met oliebedrijven, kwam de politieke partij BBB onder vuur vanwege vermeende financiering door industrieel-agrarische ondernemingen en suggereerde Zembla – onbewezen – dat Forum voor Democratie geld kreeg uit Moskou.

Volgens een ‘onderzoekje’ van De Volkskrant, naar aanleiding van beschuldigingen in De Telegraaf over het betalen van demonstranten, leeft Extinction Rebellion letterlijk van de wind. Feiten en cijfers ontbraken in al deze gevallen. Verdachtmakingen worden kennelijk strategisch ingezet.

Professionele lobbyïsten

In oktober 2020 begon ik voor Wynia’s Week een serie over de financiering met overheidsgeld van allerlei activistische groepen. Gaandeweg passeerden ook andere financieringsbronnen voor deze non-gouvernementele organisaties (NGO’s) de revue, zoals de Postcodeloterij, de Stichting Democratie en Media en de Open Society Foundation van George Soros. Het onderwerp zorgde soms voor verontwaardiging, maar werd alleen opgepakt door andere media als er een relletje was.

Eén van de grootste subsidieontvangers is Milieudefensie, een organisatie met 73.000 leden en 29.000 donateurs. Ondanks een niet heel grote achterban is Milieudefensie zeer invloedrijk. Milieudefensie zit ook niet krap bij kas. De totale baten bedroegen in 2021 €20,6 miljoen, waarvan slechts €7,5 miljoen uit eigen fondsenwerving.

Veel mensen hebben nog het idee van milieuactivisten die opereren vanaf zolderkamertjes en die het moeten doen met tientjesbijdragen van donateurs. In werkelijkheid is Milieudefensie een geoliede beleidsmachine. De personeelsbezetting bedraagt 85 fte (in 2016 nog 64 fte), die opereren vanuit een groot kantoorpand in Amsterdam-Centrum met een jaarlijkse huur van ruim €250.000.

Waar komt die resterende €13 miljoen vandaan? Via loterijgelden kwam vorig jaar €1,4 miljoen binnen, voornamelijk van de Postcodeloterij die altijd erg gul is voor activistische organisaties. Regelmatig krijgt Milieudefensie zelfs een extraatje – in 2021 overigens niet.

Via subsidie van het Rijk kwam in 2021 10,8 miljoen euro binnen bij Milieudefensie. Een dergelijk subsidiebedrag wordt elk jaar op de rekening bijgeschreven. Nu is Milieudefensie er altijd snel bij om te melden dat ‘slechts’ €2,5 miljoen bestemd was voor Milieudefensie zelf. Daar valt het nodige op af te dingen.

Ontwikkelingshulp betaalt lobby in Nederland

Milieudefensie participeert in twee Strategische Partnerschappen die worden betaald uit de pot voor Ontwikkelingssamenwerking van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Het kreeg hiervoor, net als in voorgaande jaren, in totaal ruim €8,3 miljoen uitgekeerd in 2021. Hiervan heeft €6,15 miljoen betrekking op de Green Livelihoods Alliance (GLA), waarvan Milieudefensie de ‘penvoerder’ is. Van dit bedrag houdt Milieudefensie zelf ruim €900.000. De rest gaat naar de andere participanten.

In de Fair Green and Global Alliance (FGA) is Milieudefensie één van de participanten en daarvoor ontvangt het €1,28 miljoen. Dit bedrag wordt, net als de 9 ton uit GLA, doorgesluisd naar Friends of the Earth (FOE). Zo ontvangt FOE in totaal €2,2 miljoen per jaar. Milieudefensie is echter de Nederlandse tak van deze wereldwijd opererende organisatie en verreweg de grootste dochter. Sterker nog: afgaande op de omvang van de begroting zou je je af kunnen vragen of Friends of the Earth niet een dochter van Milieudefensie is (in plaats van de moeder). Het hoofdkantoor van FOE is dan ook gevestigd op hetzelfde adres in Amsterdam.

Allemaal verknoopt

De participanten in FGA zijn, naast Milieudefensie, een aantal bekende activistische organisaties die in 2021 ook forse subsidies kregen van de Nederlandse Rijksoverheid: Both Ends (€5,4 miljoen), SOMO (€400.000), Transnational Institute (€1,75 miljoen), Action Aid (€538.000) en Clean Clothes (€1,45 miljoen). Deze NGO’s worden ook de komende jaren, net als Milieudefensie zelf, weer fors gesubsidieerd door BuZa. Het geld komt uit de pot van Ontwikkelingssamenwerking in het kader van het programma Power of Voices, dat de opvolger is van Samenspraak en Tegenspraak.

FOE heeft in verschillende landen afdelingen. Het overkoepelende FOE International wordt grotendeels betaald door subsidie van de Nederlandse overheid. Van de totale donorinkomsten van €1,7 miljoen komt ruim €1 miljoen van de Nederlandse belastingbetaler. Daarnaast komt er €850.000 binnen aan ‘membership fees’, waarvan het meeste afkomstig is van Milieudefensie als verreweg de grootste ‘afdeling’.

FOE Europe is gevestigd in Brussel en leunt financieel sterk op de Europese Commissie. De totale inkomsten bedroegen in 2021 iets meer dan €3,25 miljoen. Hiervan komt 40 procent van de EU en 15 procent van andere overheden. Naast lidmaatschapsgelden van verschillende afdelingen, waaronder Milieudefensie weer als belangrijkste, zijn er nog twee geldverstrekkers die als een rode draad door mijn bijdrages voor Wynia’s Week lopen.

Zo treffen we de European Climate Foundation (ECF) aan, een organisatie die grote bedragen doneert voor acties die het klimaatbeleid moeten aanscherpen. Ook George Soros doneert met zijn Open Society Foundation aan FOE Europe. Soros doneert ook elk jaar enkele miljoenen aan ECF, dat een jaarbudget heeft van maar liefst €125 miljoen. Milieudefensie zelf ontving ook nog eens rechtstreeks een bedrag van ECF van €830.000 in 2021, waarmee de eerder gemelde €13 miljoen is verklaard.

Politieke lobby versus particuliere onderneming

Milieudefensie besteedt haar inkomsten vooral aan thematische campagnes. Het is dan ook een lobbyclub, die net zoals elke lobby een particulier (politiek) belang behartigt maar dat doet met flink wat overheidssubsidie.

Milieudefensie dwong het afgelopen jaar via de rechter af dat Shell zich aan de klimaatdoelen van Parijs moet houden. Het hoger beroep in deze zaak loopt nog. Inmiddels heeft ook een groep Bezorgde Energie Gebruikers zich in deze zaak gemengd, die een tegenwicht wil bieden aan wat Milieudefensie inbrengt.

Shell wordt veelvuldig op de korrel genomen. Eerder spande Milieudefensie een proces aan tegen de multinational vanwege milieuovertredingen in Nigeria. Ook riep zij haar achterban op om, in aanvulling op de ‘waarschuwingsbrieven’ die ze zelf verstuurde, een kaartje te schrijven aan bestuurders van Shell om ze te wijzen op de noodzaak van vergaande klimaatmaatregelen. De Nederlandse overheid financiert dus een organisatie die bestuursleden van bedrijven persoonlijk lastig valt.

Inmiddels heeft Milieudefensie ook 29 andere bedrijven op de korrel, zoals Ahold Delhaize dat te weinig zou doen om CO2-uitstoot te verminderen en ontbossing tegen te gaan. Ook wil Milieudefensie via Ahold Delhaize de consumptie van dierlijke producten in Nederland reduceren omdat dit teveel klimaatschade veroorzaakt.

Milieudefensie verzet zich fors tegen het gebruik en de winning van fossiele brandstoffen en is een tegenstander van kernenergie. Directeur Donald Pols sprak zich recent ook uit tegen het gebruik van kunstmest. Van een dergelijk verbod plukt de bevolking van Sri Lanka inmiddels de wrange vruchten.

Ontwikkelingshulp als geldpomp voor linkse lobby

Milieudefensie coördineert, volgens het eigen jaarverslag over 2021, in Nederland haar activiteiten met Amnesty International (subsidie: €0,8 miljoen), OxfamNovib (subsidie: €84 miljoen, waarvan ruim €45 miljoen van de Nederlandse overheid), PAX (subsidie: €15 miljoen, waarvan €12,5 van de Nederlandse overheid) en World Animal Protection. Met uitzondering van laatstgenoemde organisatie zijn ook dit organisaties die participeren in één of meer partnerschappen in het programma Power of Voices en voorganger Samenspraak en Tegenspraak.

Het netwerk van Milieudefensie c.s. profiteert dus al vele jaren van de rijk gevulde subsidiepotten van Ontwikkelingssamenwerking. Opvallend: deze meerjarenprogramma’s van Ontwikkelingssamenwerking worden vlak voor de Kamerverkiezingen vastgesteld, waardoor nieuwe Kamermeerderheden of een nieuw kabinet er niet meer aan kunnen komen. Samen willen de aldus gefinancierde ‘NGO’s’ op tal van manieren de wereld ‘beter’ te maken. Dat beter maken sluit steevast vooral aan op de agenda van linkse partijen in de Tweede Kamer.

Het NGO-netwerk fungeert als schaduwregering

NGO’s vormen op een aantal terreinen een soort schaduwregering in ons land, die via lobbyen, publieksbeïnvloeding en vooral de rechter haar gewenste beleid realiseert. Waarbij de overheid zelf het hoofd in de strop heeft gelegd door internationale verplichtingen aan te gaan die boven nationale wetgeving staan en directe geldigheid hebben.

Door zich bijvoorbeeld op kwantificeerbare klimaatdoelen vast te leggen, is het voor NGO’s gemakkelijk ‘hun gelijk’ te halen bij een zich welwillend opstellende rechter. Niet alleen Milieudefensie bedient zich hiervan, maar ook Urgenda (klimaatbeleid), Johan Vollenbroek/MOB (stikstof) en recent ook Vluchtelingenwerk (asielopvang). Militantere organisaties als Extinction Rebellion en Greenpeace zijn ‘the boots on the ground’, die het zonder directe overheidsfinanciering moeten doen maar wel op allerlei verschillende manieren worden gefaciliteerd door andere NGO’s.

Politiek verpakt als idealisme

De afstemming van onderlinge activiteiten tussen NGO’s wordt vergemakkelijkt door de grote mate van ideologische overeenkomsten. Deze NGO’s strijden allemaal tegen ‘ongelijkheid’ in binnen- en buitenland en willen meer ‘diversiteit’ (behalve van opvattingen) en ‘inclusiviteit’.

Zij zien een grote rol weggelegd voor de overheid en vinden hoge belastingen geen probleem, die disproportioneel moeten drukken op de rijken. Zij hanteren een brede definitie van mensenrechten, vooral waar het gaat om sociale grondrechten, en willen dat de overheid die garandeert.

Nederland moet van dit netwerk een voortrekker zijn op het gebied van het tegengaan van klimaatverandering. Men wil meer internationale samenwerking in VN- en EU-verband. Er wordt gepleit voor open grenzen, want immigratie is alleen maar goed. Ook beijveren zij zich voor verregaande interventie in het persoonlijk leven, zoals het veranderen van eetpatronen, mobiliteit en huisvesting. De staat vindt dat kennelijk prima en trekt de geldbuidel waarmee het netwerk van Milieudefensie en consorten grotendeels wordt gefinancierd.

Wouter Roorda publiceert regelmatig in Wynia’s Week over de beïnvloeding van beleid en publieke opinie door lobbygroepen die betaald worden door de overheid en particuliere financiers.

Wynia’s Week wordt mogelijk gemaakt door de donateurs. Mogen we u noteren? Doneren kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Hoe onze ministers de lobby van Milieudefensie & Friends betalen verscheen eerst op Wynia's Week.

Het verhaal van Lorraine Allanson

Nadat Lorraine Allanson zich uitsprak voor het winnen van schaliegas in het enorme Bowland-veld in het Engelse Yorkshire waar zij woonde, sloten milieuactivisten haar af van internet, noemden haar ‘hoer’ en voorzagen ze haar van een fake strafblad.

Allanson schreef er het boek My Story over, waarin ze verslag doet van dagelijkse pesterijen als ‘shouting, abuse, public defecation, intimidation, hijacking lorries to stop deliveries, blocking the village street’. De demonstranten waren beroepsactivisten van elders met weinig steun onder de lokale bevolking en werden geleid door Friends of the Earth, de internationale tak van het Nederlandse Milieudefensie. Financiële steun kwam er van linkse hedgefund-miljardairs en energiebedrijven die concurrentie vreesden voor hun ‘hernieuwbare energiebronnen’.

Moskou steunde het verzet tegen schaliegas

Het verzet tegen het schaliegas werd ook gesteund vanuit Moskou. Staatsenergiebedrijf Gazprom bracht valse verhalen in omloop over schadelijke milieueffecten van fracking, een gangbare methode bij de winning van schaliegas. Die verhalen werden gretig verspreid via kanalen als het staatsbedrijf Russia Today, dat nu is afgesloten wegens het verspreiden van Russische propaganda maar voorheen ongestoord onwaarheden verspreidde en fracking moreel gelijkstelde aan pedofilie.

De Russische ‘trollenfarm’ Internet Research Agency brengt via sociale media al jaren olie- en gasbedrijven in diskrediet. In Duitsland lobbyde Gazprom bij de politiek voor een ban op schaliegas, daarbij gesteund door Duitse energiebedrijven met Russische belangen.

Hillary wist het ook

Toenmalig NAVO-secretaris-generaal Anders Fogh Rasmussen legde in 2014 al de oorzaak voor het aanwakkeren van de oppositie tegen schaliegas bij Rusland: ‘I have met allies who can report that Russia, as part of their sophisticated information and disinformation operations, engaged actively with so called non-governmental – environmental organisations working against shale gas – to maintain European dependence on imported Russian gas.’

Hoewel dit Rasmussens persoonlijke opvatting was, bevestigde een NAVO-woordvoerder Russische bemoeienis op het terrein van energie in de EU. In 2014 sprak ook Hillary Clinton over ‘phony environmental groups funded by the Russians’.

De Republikeinse afgevaardigden Smith en Weber onthulden in 2017 in een brief aan de toenmalige Amerikaanse minister van Financiën Mnuchin dat er ook in de Verenigde Staten Russisch geld werd verdeeld over diverse activistische milieuorganisaties. Twee milieuorganisaties in San Francisco, Sea Change Foundation en Energy Foundation, fungeerden als doorgeefluiken voor antifracking campagnes.

Sea Change Foundation werd in 2006 opgericht door Nathaniel Simons, zoon van miljardair James Simons. James Simons is een van de oprichters van het hedgefund Renaissance Technology en een bekende sponsor van linkse organisaties.

500 miljoen dollar van Sea Change

Sea Change wil de gevaren van wereldwijde klimaatverandering bestrijden en financiert rechtstreeks of via de gelieerde Energy Foundation vooral andere activistische groepen. Sea Change doneerde aan milieuclubs en linkse denktanks tot 2019 een slordige 500 miljoen dollar en committeert zich om jaarlijks 50 tot 75 miljoen dollar te besteden aan duurzame energieprojecten en het tegengaan van klimaatverandering.

Onder de begunstigden van Sea Change bevinden zich alle grote Amerikaanse milieuorganisaties, zoals Sierra Club en League of Conservation Voters, die zich tegen nucleaire energie en fracking keren. Het Wereld Natuurfonds kreeg in totaal 14 miljoen dollar. Een bekende naam is de European Climate Foundation (ECF), die 15 miljoen dollar ontving. ECF ontvangt ook veel geld van de Nationale Postcodeloterij en van George Soros om de ‘klimaatcrisis’ aan te pakken. ECF is tevens financier van actiegroep ‘De Goede Zaak’, die vooral ageert tegen FvD en PVV.

Ook de Nederlandse staat deed mee

Het World Resources Institute (WRI) ontving 6 miljoen dollar van Sea Change. Bij de vestiging in Den Haag zijn de samenwerkingsverbanden ondergebracht tussen de Nederlandse staat en het World Economic Forum (WEF) op het terrein van duurzaamheid. Voormalig staatssecretaris Stientje van Veldhoven (D66) geeft sinds 1 september 2021 bij WRI leiding aan de Europese activiteiten. WRI kreeg in 2020 bijna 11 miljoen euro aan subsidie uit de pot van het Haagse ministerie van Ontwikkelingssamenwerking.

In 2010 -2011 ontving Sea Change een donatie van in totaal 23 miljoen dollar via het toen net opgerichte Klein Ltd. dat is gevestigd op Bermuda. Volgens de Amerikaanse Congresleden Smith en Weber is Klein Ltd. opgericht met als specifiek doel het mogelijk maken van anonieme giften aan Sea Change.

Met de Russen, via Bermuda

Bermuda is niet alleen interessant voor belastingontwijkers maar houdt ook de identiteit verborgen van anonieme gevers. Klein Ltd. bestond uit twee medewerkers van advocatenkantoor Wakefield Quin (WQ). Beiden waren ook directeur van bedrijven die eigendom zijn van de oligarch en Poetin-vriend Leonid Reiman, een voormalig Russisch minister van Telecommunicatie. Naar Reiman werd in 2008 een onderzoek ingesteld wegens witwassen. Een bedrijf waarvan hij eigenaar was, werd daarvoor veroordeeld op de Britse Maagdeneilanden.

WQ huisvest in zijn burelen ook een vestiging van de Moskouse beleggingsfirma Marcuard Spectrum van waaruit een hedgefund wordt gerund. Beide eerder genoemde medewerkers van WQ bekleden hierin leidinggevende posities. Eén van de oprichters van Marcuard Spectrum is de vroegere directievoorzitter van de Russische energiemaatschappij Rosneft.

WQ huisvest ook VimpelCom Ltd dat onder meer werd onderzocht door de Nederlandse justitie op verdenking van witwassen en corruptie bij telecommunicatiebelangen in Oezbekistan. Het bedrijf trof uiteindelijk een schikking van 358 miljoen euro.

In 2018 werd na alle negatieve publiciteit de naam van Klein Ltd door Nathaniel Simons omgedoopt in Sea Change International. Hij en zijn vrouw vormen samen de ‘board’. Het bedrijf blijft kantoor houden bij WQ, net als een schare Russische bedrijven die met name belangen hebben in de energiesector. WQ is het scharnierpunt tussen de Simons-activiteiten en die van de Russen, waarbij de relatie loopt via Sea Change International.

Korte lijntjes

De familie Simons blijkt veel zaken te doen via Bermuda en huurt daarbij steeds de diensten in van twee advocatenkantoren. Naast WQ is dat Appleby Ltd, dat eerder werd veroordeeld voor medeplichtigheid in een Russisch witwasschandaal. Dat belet de betreffende medewerker niet om samen met Nathaniel Simons in de ‘board’ te zitten van weer een andere onderneming op Bermuda.

Sea Change en Klein Ltd ontkenden bij monde van een advocaat van WQ de beschuldigingen. Klein Ltd zou geen enkele connectie hebben met Rusland. Het onderzoek van Smith en Weber kreeg geen vervolg en werd door velen afgedaan als een poging om de aandacht af te leiden van Trumps vermeende Russische connecties. Maar recent werd er vanuit het Congres opnieuw aandacht voor gevraagd.

Ook andere ‘fossiele’ investeringen lamgelegd

Klimaatactivisten zijn er in geslaagd de exploratie van olie en gas in de EU lam te leggen door energiemaatschappijen, overheden, banken, pensioenfondsen en dergelijke te dwingen tot desinvesteringen. Via ESG-rapportages (Environmental, Social and Governance) moeten bedrijven, banken en fondsen rapporteren over hun activiteiten op het gebied van fossiele energie en krijgen hiervoor negatieve scores.

Het internationale gebruik van deze ‘scorecards’, die zijn ontsproten aan de duurzame ontwikkelingsdoelen, wordt sterk gepromoot door het World Economic Forum, in samenwerking met de vier grootste wereldwijd opererende accountantskantoren. Recent maakten onder meer ING en ABP bekend te stoppen met het financieren van bedrijven in de olie- en gaswinning.

Klimaatactie speelt alleen in het westen

Het voorkomen van klimaatverandering is leidend geworden in het Westen, terwijl men zich in de rest van de wereld niets aantrekt van ESG-rapportages. Normaal gesproken zouden de stijgende energieprijzen grotere investeringen uitlokken in fossiele exploratie, maar dat is nu niet het geval.

De oorzaak hiervan is ook volgens investeringsbank Goldman Sachs de druk die klimaatactivisten uitoefenen op Westerse overheden, banken en bedrijven. Investeringen van energiebedrijven op het gebied van olie en gas halveerden tussen 2011 en 2021 en bedrijven investeren volgens The Financial Times een kwart minder dan nodig zou zijn om hun productie op peil te houden.

Ook het door Milieudefensie uitgelokte vonnis van de Nederlandse rechter dat Shell de emissie van CO₂ moet reduceren heeft energiemaatschappijen kopschuw gemaakt. De VN en het Internationale Energie Agentschap oefenen druk uit op overheden om investeringen in olie en gas te verminderen.

De EU heeft bijna net zoveel schaliegas als de VS

Volgens opgave van het Amerikaanse Ministerie van Energie hadden EU-landen in 2013 een potentieel aan schaliegas van 468 biljoen kubieke voet, tegenover de VS 623 biljoen. Tot 2010 produceerden Rusland en de EU beide rond de 7 miljoen kubieke voet aan gas. Sindsdien is de EU-productie gehalveerd, doordat er geen nieuwe velden bijkwamen en oude uitgeput raakten, en steeg de Russische naar 9 miljoen. En dus voorziet Rusland in 40 procent van de gasbehoefte in de EU.

Terwijl volgens de Amerikaanse auteur Michael Shellenberger de EU plastic rietjes in de ban deed en achter Greta Thunberg aanliep, investeerde Poetin in nucleaire energie en verdubbelde hij de productie van fossiele brandstoffen om meer naar de EU te kunnen exporteren, zoals via de aanleg van Nordstream 2. Waar EU-landen kerncentrales sloten, sprong Rusland in het ontstane gat en nam de EU-afhankelijkheid van Russische fossiele energie en daarmee de omvang van de Russische deviezenreserve toe.

Het Wilfried Martens Centre for European Studies, de denktank van de Europese christendemocraten, stelde in een in 2016 gepubliceerd rapport op basis van een anoniem getuigenis dat de Russische overheid €82 miljoen euro heeft geïnvesteerd in NGO’s wier taak het was Europese overheden te overreden om te stoppen met de exploratie van schaliegas.

Opvallend is dat degenen die overal Russische complotten zien, ze niet zien waar er volop bewijs is voor inmenging vanuit Moskou in de klimaatbeweging. GroenLinks-leider Jesse Klaver vroeg met overslaande stem en met instemming van bijna de hele Tweede Kamer om een onderzoek naar de financiële banden van Rusland met FvD en PVV, ondersteund door de flinterdunne bewijzen hiervoor in uitzendingen van Zembla. Beide partijen lieten een in zijn ogen te pro-Russisch geluid horen. De Algemene Rekenkamer is inmiddels hiermee aan de slag.

Toen: ondermijning defensie, daarna: afhankelijkheid energie

Er lijkt ondertussen alle aanleiding voor een breder onderzoek naar in hoeverre milieuactivisten bewust of onbewust met Rusland en Russische bedrijven samenspanden, temeer daar er soms onverwachte dwarsverbanden zijn. Zo was de Belgische minister van Energie Tinne van der Straeten (Groen) tot aan haar ministerschap mede-eigenaar van een advocatenkantoor met veel gasbedrijven als klant, waaronder Gazprom-dochterbedrijf Winas. Als minister wil zij de Belgische kerncentrales sluiten en vervangen door gascentrales.

Het roept in herinnering hoe in de jaren van de Koude Oorlog de Sovjet-Unie via bevriende communistische partijen en vaak onwetende, naïeve actievoerders steeds weer honderdduizenden Europese demonstranten op de been kreeg tegen de plaatsing van Amerikaanse kruisraketten in West-Europa. Toen sponsorde de Sovjet-Unie de ondermijning van de Europese defensie, nadien sponsorde Rusland de West-Europese afhankelijkheid van Russische energie.

Nu: geen Europees, maar wel Amerikaans schaliegas

De echte milieueffecten van ‘hydraulic fracturing’ zijn ondertussen geringer dan de activisten die voorstellen. Op grote diepte worden scheurtjes gemaakt in gesteente waardoor gas kan ontsnappen. Zoals de ervaringen in de VS laten zien, is de kans op aardbevingen en milieuschade veel kleiner dan bij andere mijnbouwactiviteiten. Desondanks wisten milieuactivisten ook in Engeland met claims die naderhand vals bleken, gewillige ambtenaren bij de Environment Agency te bewegen tot extra strenge milieueisen voor fracking.

Tot op de dag van vandaag weten klimaatactivisten met succes fracking in West-Europa te voorkomen. Het maakte Europa extra afhankelijk van het Russische gas – precies zoals de Russische geldschieters van de anti-fracking-activisten het graag zagen. Nu Europese landen af willen van de energie-afhankelijkheid van Moskou, worden er alsnog – tegen hoge kosten – massaal scheepsladingen aardgas uit de Verenigde Staten geïmporteerd: Amerikaans schaliegas, wel te verstaan.

Wouter Roorda publiceert in Wynia’s Week regelmatig over zaken die de macht in Nederland liever verborgen had gelaten. Steunt u onze broodnodige, onafhankelijke berichtgeving? Doneren kan HIER Hartelijk dank!

Het bericht Poetins Rusland sponsorde jarenlang groene aanhangers in het Westen verscheen eerst op Wynia's Week.

Ook Womeninc, dat gelijke kansen nastreeft voor iedereen ongeacht gender of sekse, is een pleitbezorger van inclusief werkgeverschap en daarnaast een organisatie die inclusief taalgebruik promoot. Bijkomend voordeel voor deze organisatie is, dat hiermee een nieuwe bron van inkomsten wordt aangeboord. Voor een organisatie die voor 60 procent drijft op subsidie van de rijksoverheid is dat nooit weg.

Inclusieve ‘toolkit’

Jaarlijks ontvangt Womeninc een structurele bijdrage van een half miljoen euro van de Goldschmeding Foundation (van uitzendbureau Randstad) en de Bernard van Leer Foundation (van de gelijknamige vatenfabriek). Beide vermogensfondsen stimuleren projecten op het terrein van arbeidsmarkt.

De Goldschmeding Foundation werkt samen met Womeninc aan het bevorderen van inclusief werkgeverschap. Een belangrijk instrument daarvoor is de Toolkit inclusief werkgeverschap. Deze bevat praktische tips en inspirerende voorbeelden.

Twee bekende geldschieters van inclusief activistisch Nederland, Coca Cola en de Postcodeloterij, laten zien hoe inclusief het bij hen aan toe gaat op de werkvloer. Gebruik van de toolkit wordt ondersteund door de Sociaal-Economische Raad (polderend Nederland) en door de samenwerkende ondernemerslobby van VNO-NCW en MKB-Nederland. Weer een blijk van de toewijding van de polderlobby aan de wokificatie van Nederland.

De ‘loonkloof’ gecultiveerd

Het belangrijkste element van de toolkit is een instrument voor het in kaart brengen van de ‘loonkloof’ tussen mannen en vrouwen. Mannen in loondienst krijgen gemiddeld 14 procent meer per uur betaald dan vrouwen. Dat wordt berekend door voor alle werkzame mannen het gemiddelde uurloon uit te rekenen en dat te vergelijken met het gemiddelde van alle vrouwen. Het verschil is de ‘loonkloof’ en volgens Womeninc volledig te wijten aan discriminatie.

In deze berekening worden echter appels en peren vergeleken, want er wordt geen rekening gehouden met individuele verschillen en ook blijven vaak allerlei secundaire arbeidsvoorwaarden buiten beschouwing. Dat van die 14 procent minder dan de helft overblijft als wordt gecorrigeerd voor verschillen in opleiding, arbeidstijd, sector en werkervaring doet volgens Womeninc niet ter zake, want ‘een verklaring is geen rechtvaardiging’.

Ongewenste feiten ‘niet relevant’

Dat uit hetzelfde CBS-onderzoek blijkt dat voor de gemiddelde baan de beloning van mannen en vrouwen gelijk is, doet er ook niet toe voor Womeninc. Ook als wetenschappers keer op keer herhalen dat het onverklaarde deel geen discriminatie betekent, dan is dat ‘niet relevant’. Het is kennelijk geen klimaatwetenschap.

Bestrijding van de ‘loonkloof’ is een bestaansgrond voor Womeninc. Intussen richten onder invloed van dit soort fantoombestrijding steeds meer organisaties zich op het verminderen van een ‘loonkloof’ van 14 procent die er niet is. Het lawaai dat linkse partijen hierover in de Tweede Kamer maken, leidt wel tot een lawine aan beleid. Waaronder een jaarlijkse door zowel de nationale overheid als de EU gepromote Equal Pay Day.

Grote bedrijven als ‘voorloper’

Met het initiatief Funding Mothers probeert Womeninc met bedrijven en organisaties een lange termijn partnerschap te ontwikkelen. Tot nu toe hapten er 64 toe, wat in 2020 een bedrag opleverde van €67.550. Daarnaast zijn er 11 ‘corporate partners’, die vorig jaar €53.000 doneerden. Ook runt Womeninc het INCubator Netwerk, bestemd voor ‘voorlopende inclusieve werkgevers die een versnelling willen creëren op het terrein van inclusief werkgeverschap’ en daarvoor €5000 per jaar doneren.

Op de website worden de samenwerkingspartners genoemd, waarvan de belangrijkste zijn: ABN AMRO, ABP, AEGON, Alliander, Amsterdam UMC, Coca Cola, EY, Bijwerkingencentrum Lareb, Meyer Bergman, TNO en ZonMw. De laatste droeg in 2020 €220.913 bij in het kader van meerjarig Kennisprogramma Gender en Gezondheid, dat in totaal een subsidie omvat van €560.000.

Van alles meer

Uiteraard financiert de gemeente Amsterdam ook mee en een extra bijdrage komt van de Port of Amsterdam. Vaak ontvangen deze organisaties in ruil voor hun bijdragen trainingen inclusief werkgeverschap. Recent heeft Womeninc ook een voet tussen de deur gekregen bij het Ministerie van Financiën, waar de eigen ‘diversity officer’ razend enthousiast is.

De Bernard van Leer Foundation richt zich op het ontwikkelen en toepassen van kennis over wat werkt voor de ontwikkeling van jonge kinderen. In het kader van de samenwerking met Womeninc beijvert men zich voor (nagenoeg) gratis kinderopvang en maakt men zich druk over wie het vaderschapsverlof betaalt.

De activiteiten rond kinderopvang brachten Womeninc eenmalig een extra €100.000 in het laadje, waarvan de helft werd gefinancierd door het Kinderopvangfonds. Om meer overheidsfinanciering van vaderschapsverlof te bewerkstelligen, wordt samengewerkt met het Rutgers Kenniscentrum (vaste subsidieklant bij het ministerie van BuiZa) en de leerstoel vaderschap aan de UvA.

Doel is ‘uitbreiding vaderschapsverlof en betrokkenheid vaders bij hun kinderen te vergroten’. Want: ‘Nederlandse kinderen die zowel door hun vader als moeder worden opgevoed hebben minder problemen op school, laten betere sociale vaardigheden zien en kunnen beter omgaan met agressie.’ Dat is een duidelijk pleidooi voor het traditionele gezin op de website van de UvA.

De erfenis van uitkeringsfabriek GAK

Stichting Instituut GAK is het derde vermogensfonds dat in de afgelopen jaren geld gaf aan Womeninc. Het ging om een bedrag van €170.216 over 2017-2019. Dit GAK-fonds kent een wonderlijke ontstaansgeschiedenis.

Als de belangrijkste voorloper van het UWV ontwikkelde het GAK naast haar activiteiten als uitvoerder van sociale zekerheidsregelingen ook private activiteiten rond met name arbeidsreïntegratie bij ziekte en arbeidsongeschiktheid. Dit leverde het nodige geld op, dat bij het opgaan van het GAK in het UWV in een aparte stichting bleek ondergebracht, buiten bereik van de Rijksoverheid.

De premiegelden gingen solo

Toenmalig minister Aart Jan de Geus (2002-2007) van Sociale Zaken deed verschillende pogingen dit bij het GAK verzamelde vermogen terug te krijgen. Immers, als het GAK met deze activiteiten verlies had geleden, dan was wel duidelijk geweest welke partij dit had mogen bijpassen.

Al deze pogingen strandden en de Stichting Instituut GAK kon doorgaan met haar activiteiten. Na een aanvankelijk ijzige verhouding met het departement van SZW ontdooide de relatie. Vanaf medio 2010 begonnen het ministerie van SZW en het vermogensfonds aan een samenwerking die steeds inniger werd, waarbij SZW probeert via Instituut GAK extra fondsen voor de eigen beleidsterreinen te genereren. Inmiddels is het fondsvermogen aangegroeid tot een formidabel bedrag van €639 miljoen eind 2020. Hiervan wordt jaarlijks tien miljoen euro aan subsidies uitgedeeld.

Goed doen door geld strooien

Instituut GAK wil een bijdrage leveren aan ‘de kwaliteit van de sociale zekerheid en de arbeidsmarkt in Nederland’. Het stelt jaarlijks 3,5 miljoen euro beschikbaar voor maatschappelijke projecten. Twee belangrijke thema’s in dit verband zijn ‘inclusieve arbeidsmarkt’ en ‘werk en diversiteit’; de bekende codewoorden, die ook hier precies betekenen wat daaronder in woke Nederland wordt verstaan.

De projectkeuze die bij het thema ‘inclusieve arbeidsmarkt’ wordt gemaakt, doet sterk denken aan die van Stichting Doen!, het privé goededoelenvehikel van Postcodeloterijoprichter Boudewijn Poelmann. Ook Instituut GAK strooit geld uit over een flink aantal projecten met evenveel politiek correcte namen, waarbij de nadruk ligt op ‘goed doen’. Onder degenen die een graantje meepikken zijn de Stichting Single Supermom, Vluchtelingenwerk, De Broodbrouwers en Stichting Jarige Job.

Altijd discriminatie…

In het kader van ‘Werk en diversiteit’ richt men zich vooral op het bestrijden van stagediscriminatie, de achterstelling van jongeren met een migratieachtergrond op de stage- en arbeidsmarkt en arbeidsmarktprojecten voor toegelaten asielzoekers. Ook het VSB Fonds doneerde in 2020 een bedrag van €19.940 voor een initiatief ter bestrijding van stereotypering en discriminatie op de arbeidsmarkt.

Daarnaast kreeg Womeninc geld van het Ministerie van SZW om onderzoek te laten doen naar ‘algorithmic bias’. Instituut GAK moet constateren dat van de volwassen asielzoekers die in 2014 een verblijfsvergunning kregen slechts 11 procent 2,5 jaar later betaald werk heeft: ‘Recent onderzoek bevestigt dat het voor nieuwkomers inderdaad moeilijk is om aan een baan te komen.’

…en nooit eigen verantwoordelijkheid

Het voorgaande suggereert sterk dat de oorzaak voor het niet kunnen vinden van een stage, werk of een bepaalde functie niet aan de persoon in kwestie zelf ligt. Daarbij wordt al snel van discriminatie gesproken. De werkgever moet zich aanpassen (en blijkbaar vinden de werkgevers dat zelf nu ook). De eigen verantwoordelijkheid is bij betrokkenen ver te zoeken.

Verder geeft Instituut GAK geld voor onderzoek (€4,4 miljoen per jaar) en financiert het leerstoelen aan universiteiten en een hogeschool (€1,2 miljoen per jaar). Voormalig ombudsman Alex Brenninkmeijer, die we nog kennen als voorzitter bij SDM, is één van de leden van een breed samengestelde wetenschappelijke adviesraad. Die les hebben ze bij Instituut GAK wel geleerd van eerdere tegenwind die de Postcodeloterij ondervond, doordat het aanvankelijk uitsluitend linkse politici aan zich verbond.

Daar zijn de SDG’s

Het aanpakken van ongelijkheden als gevolg van discriminatie op de arbeidsmarkt past binnen de door de in VN-kader vastgestelde ‘sustainable development goals’ (SDG), waar Nederland zich (net als de klimaatdoelen) aan heeft gecommitteerd.  Ook Womeninc ‘beheert’ als ‘mede-coördinator’ twee van de 17 in VN-verband overeengekomen SDG’s.

Het gaat dan om doel 5: ‘Vrouwen en mannen gelijk’, waarvan directielid Emma Lok de coördinator is, en doel 10: ‘Minder ongelijkheid’, waarvan directeur Jannet Vaessen de coördinator is. De SDG’s gelden niet alleen als kompas voor ontwikkelingssamenwerking maar zijn ook voor binnenlands gebruik.

Rondom deze SDG’s is een heel circus gebouwd, waar we veel oude bekende, door subsidie van BuiZa in leven gehouden organisaties uit voorgaande bijdragen aan Wynia’s Week tegen komen. Meer daarover de volgende keer.

Wouter Roorda onderzoekt voor Wynia’s Week de geldstromen (overheidssubsidies, loterijgelden, bijzondere spaarpotten) achter de parallelle machtsvorming in Nederland. Steunt u deze broodnodige, onafhankelijke berichtgeving? Graag! Doneren voor Wynia’s Week kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Het woke kapitalisme rukt op verscheen eerst op Wynia's Week.