De stichting Maand van de Filosofie nodigde NRC-journalist Tom-Jan Meeus uit om het jaarlijkse essay te schrijven. Het thema is de verruwing van de politieke omgangsvormen. Als ervaren verslaggever met een vlotte pen, een goed geheugen en een imposant netwerk van bronnen in de coulissen van het nationale politieke bedrijf lijkt Meeus geknipt voor de klus.

Hyperbool vervuilt debat

De stelling van Duidelijkheid, zoals Meeus zijn verhandeling noemt, laat zich gemakkelijk samenvatten. Sinds Pim Fortuyn in 2001 zijn opwachting in de politiek maakte, is het gedaan met ‘de naoorlogse politieke orde’. De chaos regeert, de nuance heeft het Binnenhof voorgoed verlaten.

Fortuyn had het over ‘de puinhopen van Paars’ – alsof we door een aardbeving getroffen waren. Als volkstribuun koesterde hij de hyperbool. Die stijlfiguur vervuilt sindsdien het publieke debat, stelt Meeus. Het parool luidt voortaan: hou het simpel. Schuw de overdrijving niet. Zeg waar het op staat, draai er niet omheen. Zet je af tegen de gevestigde partijen, losgezongen als ze zijn van wat er onder het volk leeft.

Maar, zegt Meeus met Machiavelli in de hand, er bestaat een spanning tussen het verlangen naar duidelijkheid en de noodzaak achter gesloten deuren compromissen te sluiten met politieke tegenstanders.

Hij schrijft: ‘Wetgeving is zulk taai en onzichtbaar werk dat journalisten zelden komen kijken. Het vereist subtiliteit, geduld, fijnzinnigheid, juridisch inzicht. Aan politieke duidelijkheid heb je niets (…) Democratie vereist volgens de mores van de naoorlogse orde moed, matigheid en wijsheid. Moed om tegen angsten in te gaan. Matigheid om niet bij elke keuze de eigen verlangens voorop te stellen. Wijsheid om ook de consequenties van je standpunten te overzien.’

Dan moet je dus niet bij Fortuyn en nog minder bij Wilders wezen, vervolgt Meeus. De PVV-leider is de grote boosdoener. Hij is bovendien de rattenvanger van Hamelen die zijn collega-politici op sleeptouw neemt.  Meeus: ‘Zijn duidelijkheid voedt de democratische ongeletterdheid. Nederlanders leven in een democratie, maar veel democratiebesef – over machtsdeling, minderheden en meerduidigheid – is in het openbare leven niet merkbaar (…) Vereenvoudiging als uitgangspunt, eenzijdigheid als oplossing. Fouten benoemen, van anderen. Grenzen stellen, aan anderen.’

Wilders is niet zo duidelijk

Niet alleen het politieke bedrijf lijdt eraan, ook het actiewezen valt ten prooi aan verwildering. Kijk maar naar de blokkades van Farmers Defence Force en Extinction Rebellion.

Het klinkt op het eerste gezicht aannemelijk, maar ik heb drie kanttekeningen. In de eerste plaats blijkt Wilders helemaal niet zo duidelijk. Meeus citeert zelf gretig uit vertrouwelijke berichten van PVV’ers waarin die zich al jaren verbazen over het zwalken van de partijleider inzake Rusland, Oekraïne, wel of niet in de EU blijven, wel of niet samenwerken met Marine le Pen of Poetin, wel of geen premier worden. Wilders de twitteraar en Wilders de onderhandelaar lijken twee verschillende personages.

Naoorlogse politieke orde bestaat helemaal niet

Ten tweede bestaat die gelukzalige ‘naoorlogse politieke orde’ van Meeus, die meer dan een halve eeuw zou hebben standgehouden volgens mij helemaal niet. Vanaf 1945 had je eerst twintig jaar wat je een ‘geleide democratie’ zou kunnen noemen, waarbij het kiezersvolk door de zuilen werd gedisciplineerd. Dat bestel werd effectief opengebroken door beschaafde populisten als Hans van Mierlo en minder beschaafde populisten als Hans Gruijters en Marcel van Dam. De kiezers raakten ontvoogd – met spectaculaire stembusuitslagen als gevolg.

De politieke agenda werd in die woelige jaren zestig, zeventig en tachtig vooral bepaald door buitenparlementair activisme. Daarbij ging het er niet zachtzinnig aan toe. Denk aan het krakersgeweld en de veldslagen met de ME. Denk ook aan de aanslagen van ultralinks op Hans Janmaat, leider van de Centrum-Democraten, en op Aad Kosto, staatssecretaris belast met asielbeleid. De moord op Fortuyn (die Meeus vreemd genoeg niet in zijn analyse betrekt) was niet de eerste daad van politiek geweld.

In de politieke arena werden ongewenste opvattingen door ‘weldenkend Nederland’ buiten de orde geplaatst. Slecht nieuws over asielzoekers, migranten of uitkeringsgerechtigden werd verdonkeremaand. Pogingen van VVD-leider Bolkestein de migrantenkwestie te politiseren, werden verdacht gemaakt. Bolkestein zou ‘inspelen op onderbuikgevoelens’; hij zou irrationele angsten bij de kiezers exploiteren en aanzetten tot vreemdelingenhaat.

Tegen Fortuyn hanteerde de ‘linkse kerk’ het zwaarste wapen dat in de Nederlandse politieke cultuur beschikbaar is: de Tweede Wereldoorlog. Vergelijkingen met Hitler, Himmler, Eichmann, Mussolini, de NSB, het fascisme en het racisme waren niet van de lucht.

Het NRC-commentaar van 6 mei 2002

Dit brengt mij bij mijn laatste kanttekening: de rol van de krant van Meeus bij de spelverruwing in de politiek. Op 6 mei 2002 keek de commentator van NRC Handelsblad terug op de Dodenherdenking van 4 mei en op Bevrijdingsdag. ‘Staat straks Fortuyn als premier met een krans op de Dam, de man die de islam “achterlijk” vindt en mensen uit Marokko en Turkije niet vindt behoren tot “de moderniteit”? (…) Het is de trots van Nederland dat we hier juist niet de ene cultuur beter vinden dan de andere. Dat we ons hier de xenofoben en racisten van het lijf wensen te houden. Het is een grote schande dat we zestig jaar na dato een politicus in ons midden daaraan moeten herinneren.’

Diezelfde avond sloeg Volkert van der Graaf toe.

NRC moest nieuws over Koranverbod citeren uit de Volkskrant

Tom Jan Meeus citeert in zijn essay een pleidooi van Geert Wilders voor een verbod op de Koran, dat verscheen op de opiniepagina van de Volkskrant van 8 augustus 2007. Wilders had het stuk eerst aan NRC aangeboden, maar de krant had het stuk van Wilders niet willen plaatsen omdat het ‘in kwalitatief opzicht tekortschoot’. En zo kwam het dat NRC het nieuws over het Koranverbod moest citeren uit de Volkskrant.

Maar onder hoofdredacteur Peter Vandermeersch werden de bakens verzet. Hij nodigde PVV-Kamerlid Martin Bosma uit om columns te schrijven. Het zou een half jaar duren – en de krant enkele tientallen abonnees kosten. Columnist Thierry Baudet hield het langer uit, van september 2011 tot eind 2012.

Jammer genoeg laat Meeus de worsteling van NRC met het geluid op de rechterflank van ons politieke bedrijf onbesproken.

Tom-Jan Meeus, Duidelijkheid, Pluim; 95 pagina’s; € 8

Hans Wansink is historicus en journalist en publiceert over boeken in Wynia’s Week. Hij was redacteur van NRC Handelsblad, Intermediair en de Volkskrant.

Wynia’s Week verschijnt ook dit jaar 104 keer met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. Plus video’s en podcasts. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Helaas vergeet Tom-Jan Meeus de rol van zijn eigen NRC bij de spelverruwing in de politiek verscheen eerst op Wynia's Week.

Maar in deze eeuw schrok Nederland van de moord op Pim Fortuyn in 2002, de moord op Theo van Gogh in 2004, en de niet ophoudende doodsdreigingen tegen Geert Wilders. Niet Chinese of Vietnamese tieners, maar jonge mannen uit Marokko verstoorden de herdenkingen van 4 mei. En nu horen we de racistische kreet ‘Van de rivier tot de zee’.

Is het cultuur of religie?

Is er dan toch iets speciaals aan de hand met de MENA-regio (Midden-Oosten en Noord-Afrika)? Dr. Pim Fortuyn, gespecialiseerd in sociale en economische geschiedenis, was overtuigd van een achterstand in de cultuur van MENA. (Politicus Pim had het over  ‘achterlijk’, maar ik zie Pim hier als wetenschapper en schrijf ‘achterstand’). Geert Wilders, geen wetenschapper maar full-time politicus, scheldt op de islam en de Koran. Komt dat op hetzelfde neer, omdat religie en heilig boek die cultuur veroorzaken, of had Pim – die scherp was over de ‘cultuur’, maar in zijn kritiek liever het boek vermeed – de correcte kijk?

Moslim-terroristen roepen ‘Allah Akbar – God is groot’. Maar het schrikbewind in Iran dat hun terrorisme financiert heeft moeite om de eigen bevolking te onderdrukken. Een grote meerderheid van de Iraniërs is tegen de mullahs en dagelijks riskeren dappere Iraanse mannen en vrouwen hun leven. En dan zijn er ook 380 miljoen moslims in Indonesië en Bangladesh die vooral in het nieuws komen omdat hun landen economisch en cultureel goed vooruit gaan.

Ik probeer maar te zeggen dat wij onze protestantse kerken nooit wilden aanrekenen dat de Nederduits Gereformeerde Kerk, gesticht vanuit Holland, een bolwerk was van de Apartheid. Dezelfde Bijbel, dezelfde God, maar daar in Zuid-Afrika racisten die schoten op hun eigen landgenoten en hen ombrachten, opsloten en onderdrukten. Moeten we die God en dat boek dan veroordelen en uitschelden vanwege Gods racistisch grondpersoneel in Zuid-Afrika?

Traditioneel was de meest genoemde reden voor de achterstand van MENA op het Westen dat de sultans in Istanbul twee eeuwen lang de import van drukpersen tegenhielden. Dat verklaart wél minder innovatie, slechter onderwijs en grotere armoede dan in het Westen, maar nog niet de cultuur waar Pim bezwaar tegen maakte met meisjes die te vroeg van school werden gehaald om met een volle neef te trouwen. Pim raakte daarmee de kern van het probleem.

Nicht-neef huwelijken

Hier zijn een paar cijfers over huwelijken tussen neven en nichten (eerste en tweede graad) of tussen ooms en hun nichtjes die doen huiveren. Zulke cijfers zijn er niet voor Marokko, maar wel voor de buurlanden Algerije waar op het platteland 34% trouwt met nicht of neef (eerste en tweede graad), en Tunesie, 27%. Schattingen voor Jordanië: 40%, voor Ankara in Aziatisch Turkije: 26%. In België kennen we de percentages voor Marokkaane en Turkse immigranten (28% resp 22%).

Nederlands medisch onderzoek van prof. Ton Schulpen e.a. was er in 2006 helemaal niet optimistisch over dat het nicht-neef huwelijk bij immigranten uit MENA afneemt. Meer recent zijn regels voor huwelijksimmigratie naar Nederland veranderd, maar de cultuur is er nog steeds en lijkt maar langzaam te veranderen.

In het Westen verbood de Kerk nicht-neef huwelijken

Nieuwe research maakt beter duidelijk waarom MENA vasthoudt aan neef-nicht en oom-nicht huwelijken en waarom dat zo belangrijk is voor de culturele verschillen met het Westen (maar weinig of niets te maken heeft met de islam of de Koran). In een economie van familiebedrijven en partnerships hoort eerbied voor de oudere mannen die samen het bedrijf runnen en de toekomst van hun business veiligstellen door welgekozen  huwelijkspartners voor hun dochters.  Dat is een reden dat in MENA de transitie van gearrangeerde huwelijken naar ‘trouwen uit liefde’ mijlen achter ligt op het Westen.

Wie in zo’n cultuur bij een vacature kan kiezen tussen een bekend neefje of een buitenstaander, kiest voor zijn neef, want je familie kun je vertrouwen en je voelt ook de verplichting om hen te helpen. Het Westen koos al in de Middeleeuwen een ander pad, want de Kerk verbood neef-nicht huwelijken. Aan de top probeerden de Bourbons en de Tudors nog dispensatie te krijgen, maar gewone burgers waren gebonden aan het verbod.

Beter aandeelhouders dan familie

Nieuwe research signaleert duidelijke verbanden tussen die verboden op huwelijken tussen familieleden en de grotere vrijheid en openheid in de Europese steden, waar familiebedrijven verdwenen en modernere vormen van handel, concurrentie en innovatie opkwamen.  MENA bleef daarbij achter.    

Ook de economische geschiedenis helpt om te begrijpen waarom MENA stagneerde door die cultuur van familiebedrijven en partnerships. Prof. Timur Kuran, de belangrijkste expert in de economische geschiedenis van MENA, memoreert dat Amsterdam en Londen al rond 1600 leerden hoe aandeelhouders gemeenschappelijk  riskante expedities naar het Oosten konden financieren, terwijl MENA vasthield aan familiebedrijven en partnerships.

Kuran legt uit dat aandeelhouders hun belang kunnen kopen en verkopen zonder instemming te vragen van alle andere aandeelhouders. Daarentegen kan het in een familiebedrijf of partnership heel moeilijk worden wanneer een van de partners er uit wil en zijn zoon als opvolger voordraagt. Alle andere partners moeten daarmee akkoord gaan. Daarom kunnen bedrijven met aandeelhouders veel makkelijker groeien dan familiebedrijven.

De opkomst van aandeelhouders als financiers biedt een financiële  verklaring voor verschillen tussen West-Europa en MENA, want de timing klopt precies met de periode vanaf ongeveer 1550 dat MENA op achterstand raakte. Mijnbouw, bankwezen en later de grote industrie kwamen niet van de grond in MENA omdat familiebedrijven zo moeilijk het vereiste kapitaal konden opbrengen en managen. Zie dit artikel van Timur Kuran.  

Fortuyn zag het goed

Media en politici demoniseerden in 2002 Pim Fortuyn, omdat hij onze cultuur hoger durfde te schatten dan de cultuur van MENA.  Misschien hebben we over vijftig jaar weer een ander beeld van onze westerse cultuur en is dat dan de wereld van de apocalypse, bekend uit de Terminator-films. Maar in 2002 was het Westen rijker, gelukkiger en vrijer en bood het meer gelijkheid tussen mannen en vrouwen dan MENA.

Fortuyn zag dat scherp en goed. De vrijheid van godsdienst kan prima samengaan met het inzicht dat massale immigratie uit culturen met neef-nicht en oom-nicht huwelijken riskant is voor de vrije, innovatieve en geëmancipeerde samenleving die wij in Nederland lang niet altijd waarmaken, maar die wel ons ideaal blijft.

Eduard Bomhoff is oud-hoogleraar economie aan de EUR, Nyenrode en Monash University. In 2002 was hij vicepremier in het eerste kabinet-Balkenende.   

Het zijn de donateurs die Wynia’s Week mogelijk maken. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!    

Het bericht Massale immigratie uit culturen met neef-nicht huwelijken is riskant voor onze vrije, innovatieve en geëmancipeerde samenleving verscheen eerst op Wynia's Week.

Wat vinden wij nu, 20 jaar na zijn dood, van zijn mening over die vrouwen die volgens hem onderdrukt werden? Mijn generatie heeft hem weliswaar niet heel bewust meegemaakt, heeft slechts vage herinneringen aan de nasleep van zijn dood, maar heeft toch genoeg meegekregen van de recente geschiedenis om zich een mening te vormen over de betekenis van Fortuyn.

Traumatisch

Kauthar Bouchallikht heeft in ieder geval traumatische jeugdherinneringen overgehouden aan de sfeer rond Fortuyn. Ik noem deze GroenLinks-politica en intersectioneel klimaatactivist als voorbeeld, omdat zij een stem is van mijn generatie die de verhalen over Fortuyn kan navertellen vanuit een soort persoonlijke belevenis. En dat deed ze, op Twitter.

‘Over de doden niets dan goeds?’ Neen. Kauthars hart wist hij niet te stelen. En net zoals zij zijn er velen die een heel ander beeld van hem schetsen dan ik heb.

Reconstructie

We leven in een tijd waarin de reconstructie van de Geschiedenis aan de orde van de dag is. Een reconstructie houdt in dat we een beeld van vroeger opnieuw gestalte geven in onze verbeelding. En ik wil weten hoe dat gebeurt met het beeld van Fortuyn. Dat beeld is van invloed op de generatie van nu die nog niet geboren was toen Fortuyn leefde.

In de media kwamen allerlei aspecten van Fortuyn aan bod. Was hij een aangename persoonlijkheid? Had hij gelijk over de toekomst? Was hij oprecht? Allerlei vragen die ‘deskundigen’ (vaak mensen die hem hadden gekend) stap voor stap beantwoordden.

Kauthar en ikzelf hebben hem niet gekend, maar behoren wel tot de groep over wie veel werd gesproken. De vrouwen uit die cultuur. Die nu zelf een stem hebben om daar wat van te vinden. Toen ook vast wel, maar nu de tijd vordert en we kunnen zien wat wel of niet klopte aan zijn voorspellingen, steeds meer.

Lale Gül

Opvallend was dat onlangs een jonge vrouw met een Turkse achtergrond en (net als Kauthar) opgegroeid in een traditioneel islamitisch migrantengezin de Pim Fortuyn-prijs won. Lale Gül. Dat was overigens de tweede keer, want het jaar ervoor won Fidan Ekiz dezelfde prijs.

Lale wist zich vrij te vechten uit de achterlijke culturele omstandigheden waarin zij verkeerde. Als jonge vrouw die gewoon wilde studeren, een relatie met een autochtone jongen wilde, opinies wilde vormen en zich wilde tonen zonder een hoofddoek. Allemaal dingen die voor velen vanzelfsprekend zijn, maar waarvoor zij een ware strijd moest voeren, die ze beschreef in haar roman Ik ga leven. Zelfs hier in het vrije Westen bleek dat moeilijk te zijn. Zij heeft een ander beeld overgehouden van Fortuyn dan Kauthar, die zich door hem juist onveilig voelde en haar toekomst somber inzag.

Intenties

Waarom zijn vrouwen met een identieke achtergrond het fundamenteel oneens met elkaar over de invloed die Fortuyn zou hebben gehad als hij was blijven leven. De een had het gevoel dat hij haar rechten afnam, terwijl de ander aan zijn woorden juist hoop ontleende voor haar vrijheid.

Het lijkt me duidelijk dat de een meer gesteld is op die vrijheid dan de ander. Het is jammer dat een groot probleem dat Fortuyn aankaartte door Kauthar wordt afgedaan alsof het nooit heeft bestaan. Nog steeds. En het is bijzonder te zien hoe Lale in haar boek een autobiografisch verhaal vertelt dat de constatering van Fortuyn stevig bewijst.

Mij is wel eens verteld dat Fortuyn het weliswaar opnam voor de rechten van die vrouwen, maar dat hij dat alleen maar deed als onderdeel van een politiek spel om zijn kwade ideeën te rechtvaardigen. Ik weet dat het mij en misschien ook Lale weinig kan schelen wat zijn intenties waren, maar dat de uitwerking van die ideeën er juist voor zou zorgen dat iemand als Lale haar leven kon leiden zonder banale belemmeringen. Gewoon gaan leven dus.

Al zag Fortuyn de toekomst van zijn land somber in, vandaag is er meer aandacht voor Lale Gül dan voor de opvattingen van Kauthar als het gaat om strijden tegen onrecht. Want dat doen ze beiden. Strijden. Tegen wat zij ervaren als onrecht. En als Lale die strijd wint, dan heeft Fortuyn ook een beetje gewonnen en daarmee de beeldvorming over hem als persoon. Het beeld dat wij allen overdragen aan de volgende generatie.

Sujet Shams is schrijfster en publiciste. Ze schrijft met enige regelmaat voor Wynia’s Week over wat haar verrast of verbaast.

Nog geen supporter van Wynia’s Week? Doneren kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Als Lale wint dan heeft Fortuyn ook een beetje gewonnen   verscheen eerst op Wynia's Week.

Pim dacht bij die ‘aardige man’ Wim Kok waarschijnlijk aan Srebrenica en aan het beschamende feit dat het kabinet wachtte tot november 1996 met de opdracht voor een grondig onderzoek naar de massamoord van juli 1995, en dat die studie toen nog eens vijf jaar vereiste tot publikatie slechts een paar weken voordat het kabinet Kok-II sowieso ten einde was gekomen vanwege de verkiezingen van mei 2002.

Zeker dacht Pim ook aan de rampen in de gezondheidszorg waar bejaarden tot negen maanden moesten wachten op een simpele staaroperatie van twintig minuten. Hij sprak vaak en met gevoel over de zorg, ook vanwege de laatste ziekte en het overlijden van zijn moeder tijdens de twee campagnes voor Rotterdam en voor de Tweede Kamer.

Verzorgingsstaat onverenigbaar met onbeperkte toelating economische immigranten

Nu, twintig jaar later, hebben wij voor het tiende jaar de ‘aardige man’ Mark Rutte. We missen een man als Pim met het politiek talent om een oplossing te vinden voor twee grote problemen waarbij ‘aardig’ zijn niet helpt. De ijveraars voor milieu-stikstof-weg-met-de-boeren moeten leren dat wie daar genuanceerd anders over denkt niet meteen een slecht mens is die zich niet bekommert om de toekomst. Wat zou ik graag hebben gezien hoe Pim de milieufanaten de oren had gewassen!

En de kluwen van problemen met migranten-woningtekort-inpassing-in-onze- cultuur vraagt om een politieke voorman die duidelijk kan redeneren vanuit de  twee cruciale uitgangspunten. Ten eerste: een zorgvuldig opgebouwde verzorgingsstaat is niet te verenigen met vrije toegang voor iedereen die om economische motieven naar Nederland komt. Zoals Ronald Plasterk al twee keer heeft betoogd in De Telegraaf, heeft de zusterpartij van de PvdA in Denemarken dat geaccepteerd; bij ons moet links nog helemaal wakker worden om te zien dat de erfenis van hun held Den Uyl wordt verwoest door onbeperkte toelating en onbeperkte gezinshereniging van economische immigranten.

Pim had goedkeuring elite niet nodig

Ten tweede: niet alles in de Nederlandse cultuur is bewonderenswaardig, maar we moeten volledige aanpassing eisen van immigranten op onderwerpen als: geen meisjes van school om als minderjarige te worden uitgehuwelijkt; geen huwelijk met bloedverwanten; strenge straffen bij antisemitisme en homobeschimping. En natuurlijk openheid van zaken en een snelle, harde aanpak van het falen van politie en justitie (zie bij voorbeeld de beschamende vergelijking met Duitsland hier in Wynia’s Week om kleine en grote misdaad op te lossen).

Pim sprak met moed en met grote betrokkenheid over de problemen van 2002. Toch was het tot aan de moord op 6 mei mode bij de elite om hem af te doen als entertainment. Typerend was bij voorbeeld Hans Goslinga, toch nog een van de meer beschaafde columnisten. Die schreef op 3 november 2001 in Trouw dat de  gevestigde partijen ‘veel te gemakkelijk openingen boden voor avonturiers als Pim Fortuyn, Jan Nagel en Henk Westbroek’. Alsof Pim goedkeuring nodig had van de elite om campagne te voeren.

‘Aardige’ consensus is niet realistisch

De grote uitzondering was Harry Mens in zijn Business Class die Pim direct zeer serieus nam en royaal aan het woord liet. Harry Mens sprak regelmatig met Pim over zijn ideeën en zijn programma, zie bij voorbeeld dit bewaard gebleven interview. Nu, twintig jaar later, bestaat Business Class nog steeds, en heeft  Harry Mens de langste staat van dienst van alle discussieprogramma’s op tv, terwijl de modieuze interviewers van 2002 zijn vergeten (voor de volledigheid: ik word, net als ex-Robeco econoom Jaap van Duyn, ook wel uitgenodigd voor Business Class).

Het citaat van Pim waarin hij uitlegt dat een politicus ook ‘ergens voor moet staan’ geldt nog steeds. Ik hoop dat de herdenking deze week moed en inspiratie geeft aan politici die zien dat een ‘aardige’ consensus over het milieu en over de immigratie niet realistisch is, en die dus werken aan een meerderheid voor een verstandiger beleid, en daarvoor durven te staan, ook wanneer dat boosheid of aanvankelijk zelfs haat oproept bij hun tegenstanders.

Hoogleraar economie Eduard Bomhoff publiceert zijn column wekelijks in Wynia’s Week. Bent u al supporter van Wynia’s Week? Doneren kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht We hebben politici nodig die ergens voor durven staan, ook als dat niet aardig gevonden wordt verscheen eerst op Wynia's Week.