Ook in deze video (annex podcast): Marjolein Faber, Sander Schimmelpenninck, Geert Wilders, Derk Jan Eppink, Adri van Hijum, Sophie Hermans, dr Jan van de Beek, Pieter Omzigt, Raoul Heertje, Donald Trump, Haroon Raza en Friedrich Merz. En vele anderen!

Tijdlijn van deze video/podcast

0 Verkiezingen een jaar geleden. En?

11.30 Jodenjacht in Amsterdam

15.00 Islamitische advocaat doet aangifte tegen Wierd Duk

18.00 Hoezo is Sophie Hermans beter dan Rob Jetten?

19.55 Lessen voor links en rechts, hoe democratisch is Nederland?

25.40 Rechtsstaat ingezet als obstakel voor democratie

29.30 Media bedienen een minderheid

35.00 Jan van de Beek als rode lap

43.00 Zelfislamisering Nederland is al lang gaande

56.00 Einde.

Wynia’s Week wordt mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER.

Wierd Duk is historicus en journalist. Hij werkte onder meer in Groningen, Moskou, Berlijn en Den Haag. Een selectie van zijn reportages en interviews (‘Wierd Duk in Nederland’) voor De Telegraaf verscheen bij Uitgeverij Blauwburgwal. Het boek is onder meer te koop in de winkel van Wynia’s Week.

Het bericht Wierd Duk: het optimisme zal nu van Trump en Merz moeten komen verscheen eerst op Wynia's Week.

Verder in dit videogesprek met SYP WYNIA – ook beschikbaar als podcast – de roots en de drijfveren van Geert Wilders, de moord op Theo van Gogh van twintig jaar geleden en de vraag wat voor partij de VVD eigenlijk is, nu Mark Rutte in Brussel zit.

Plus de woeste reacties van sommige wetenschappers en journalisten (en de eerste spijtbetuigingen daarvoor) op het veelbesproken boek Migratiemagneet Nederland van Jan van de Beek. ‘Het boek van het jaar,’ zegt Spruyt – ‘Het boek waar we op zaten te wachten.’

Wynia’s Week wordt mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER

Migratiemagneet Nederland

Het boek ‘Migratiemagneet Nederland’ van Jan van de Beek dat in dit videogesprek wordt besproken wordt uitgegeven door Uitgeverij Blauwburgwal en kost 23,50.

Het bericht ‘Geert Wilders kreeg de kiezers cadeau van de andere partijen’ verscheen eerst op Wynia's Week.

En de PVV dan?

Wilders en de PVV staan er juist heel goed voor. En inderdaad kan het zijn dat de PVV na verkiezingen nog groter wordt. Maar dan? Ten eerste staat het allerminst vast dat een volgende coalitie (met het CDA? met wie nog meer?) stabieler wordt dan de huidige, met VVD, NSC en BBB. Bovendien: kiezers hebben niet eindeloos geduld. Die willen dat Wilders wat voor elkaar krijgt. En dat is iets anders dan kabinetten laten vallen en nieuwe verkiezingen uitschrijven.

Wil dat ook zeggen dat het kabinet-Schoof de crisis over de noodwet-asiel overleeft? Dat is een hele andere zaak. Politici kunnen verblind raken door emoties. En soms handelen ze dan tegen hun eigen belang.

Abonneren

De digitale internetkrant Wynia’s Week verschijnt op dinsdag, donderdag en zaterdag en is volledig gratis. U kunt zich hier aanmelden

Doneren

Wynia’s Week wordt mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER

Het bericht Wilders heeft (bijna) even weinig belang bij een kabinetsval als Omtzigt VIDEO! PODCAST! verscheen eerst op Wynia's Week.

In dit videogesprek – ook te beluisteren als podcast – met SYP WYNIA vertelt Eppink over wat hij meemaakte, van de vroege waarschuwingen van Frits Bolkestein tot de campagne van Donald Trump en, zoals hij zegt: ‘de bonkige rit met Thierry Baudet in Europa.’

Kwetsbare partijen

Wynia en Eppink volgen in de video en de podcast de stormachtige ontwikkeling van rechts ook aan de hand van de persoonlijke ontwikkeling van Eppink, van behoudend PvdA’er naar economisch liberaal en cultureel behoudend. Hij zat zowel in België als in Nederland in de politiek en constateert: ‘Partijen zijn zeer kwetsbare constructies die meestal zelf hun ondergang bewerkstelligen.’ In dat verband heeft hij ook behartenswaardige woorden voor Joost Eerdmans (JA21) en vooral voor Thierry Baudet (Forum voor Democratie.

Eppink sluit af met lessen voor zowel links als rechts, ook met het oog op straatrellen zoals afgelopen zomer in Engeland. ‘Links is toe aan zelfonderzoek op het gebied van immigratie. En rechts moet effectief en coherent leren besturen, want anders staat de gewone man weer met lege handen.’

Op 9 oktober 2024 verschijnt van Derk Jan Eppink zijn nieuwe boek ‘Rechtsomkeert’, waarin hij in heldere taal schetst wat er zich afspeelt in de achterkamers van de actuele rechtse ommekeer in Europa, de VS en vooral  in Nederland. ‘Rechtsomkeert’ verschijnt bij Uitgeverij Blauwburgwal. Het boek kost 22,95 en is HIER te bestellen. Informatie voor media en de boekhandel: info@blauwburgwal.nl

Wynia’s Week wordt mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER www.wyniasweek.nl/doneren

Het bericht ‘Rechtsomkeert’: Derk Jan Eppink over Wilders, Bolkestein, Trump en Baudet. VIDEO! PODCAST! verscheen eerst op Wynia's Week.

Personen en verschijnselen die afkomstig zijn uit afgelegen oorden kampen vaak met hardnekkige onderwaardering. Dat was al zo in bijbelse tijden. De zegswijze ‘Kan uit Nazareth iets goeds komen?’ getuigt ervan.

Nederland is weliswaar een klein land, maar ook wij kennen van oudsher een centrum en een periferie. Dat centrum noemen we tegenwoordig de Randstad. Het is, zou je kunnen zeggen, de opvolger van het ooit oppermachtige gewest Holland, dat in 1840 werd opgesplitst in de provincies Noord-Holland en Zuid-Holland.

Voor het Nederland buiten de Randstad is de typering ‘regio’ in zwang geraakt. Daaraan is het neerbuigende, randstedelijke idee gekoppeld dat mensen die de vinger aan de pols van de tijdgeest willen houden, er weinig hebben te zoeken. Ook voor politieke innovaties moeten we naar verluidt elders zijn.

Zuidelijke trendsetters

Maar dat is een misverstand. Zeker onze ‘buitengewesten’ Noord-Brabant en Limburg zijn politieke trendsetters bij uitstek.

Neem de decennialange hegemonie van de katholieken op het Binnenhof: hun partij – eerst de RKSP, na de oorlog de KVP – kwam tussen 1918 en 1963 bij tien van de twaalf Tweede Kamerverkiezingen als grootste uit de bus. Dat ongekende machtsvertoon was eerst en vooral te danken aan de kiezers in Brabant en Limburg, die, anders dan hun landgenoten bóven de grote rivieren, in zeer grote meerderheid tot de rooms-katholieke kerk behoorden. Zonder de massale steun uit Brabant en Limburg zou het aantal katholieke Kamerzetels slechts half zo groot zijn geweest – en hadden katholieke politici (dus) nooit zo lang de boventoon kunnen voeren in de Nederlandse politiek.

Vanaf het midden van de jaren zestig, toen het Rijke Roomse Leven begon te imploderen, gingen Brabanders en Limburgers hun politieke heil steeds vaker elders te zoeken. De ‘losgeslagen’ zuidelijke kiezers bespoedigden zo niet alleen de spectaculaire groei van de VVD onder Hans Wiegel, maar droegen ook bovengemiddeld bij aan de befaamde verkiezingsoverwinning (53 zetels) van PvdA-premier Joop den Uyl in 1977. 

En daar bleef het niet bij. In 1967 debuteerde D66 op het Binnenhof. De partij had een randstedelijk imago, maar op de voorste rij zaten de uit Brabant afkomstige journalisten Hans van Mierlo en Hans Gruijters.

En wat te denken van de SP? Onder leiding van de welbespraakte Ossenaar Jan Marijnissen veroverde de partij dertig jaar geleden haar eerste Tweede Kamerzetels. De belangrijkste electorale bolwerken van de SP waren Brabant en Limburg.

Politieke kweekvijver

Tezelfdertijd ontpopte het zuiden zich als kweekvijver voor het verschijnsel ouderenpartijen. Epicentrum was het Eindhoven van Martin Batenburg, initiatiefnemer van het AOV, de eerste ouderenpartij die in 1994 lokaal en daarna ook landelijk doorbrak.  

Ook de victorie van de Lijst Pim Fortuyn (LPF) bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2002 was een spektakelstuk waaraan op drift geraakte zuidelijke kiezers bovenmatig bijdroegen. Zo scoorde de LPF in bijvoorbeeld Kerkrade (23,5), Helmond (23,2) en Roermond (22,3) stukken beter dan in randstedelijke metropolen als Amsterdam (16,6) of Utrecht (13,3).

De PVV mag in dit verband uiteraard niet onvermeld blijven. Met een partijleider – Geert Wilders – die werd geboren en getogen in Venlo en een achterban die al sinds de entree van de PVV in de Tweede Kamer (2007) sterk is oververtegenwoordigd in Limburg. Bij de Kamerverkiezingen van 22 november 2023 kreeg Wilders er maar liefst 33,2 procent van de stemmen, veel meer dan in bijvoorbeeld Noord-Holland (19,7) en Utrecht (17,6).

In die twee laatstgenoemde provincies was een andere Limburger favoriet bij de kiezers: de in Maastricht geboren Frans Timmermans, die vorig jaar zijn vicevoorzitterschap van de Europese Commissie inruilde voor het lijsttrekkerschap van GroenLinks-PvdA. In de hoop premier te worden, maar dat lukte niet. Als oppositieleider is Timmermans deze week bij de Algemene Beschouwingen de belangrijkste tegenstander van Wilders, die sinds het aantreden van het kabinet-Schoof leider is van de grootste regeringspartij.

Twee Limburgers die de toon zetten in de Tweede Kamer. Allebei werden ze geboren in een provincie waar de katholieke KVP in 1963 nog ruim 77 procent van de stemmen kreeg en waar opvolger CDA tot 1987 een absolute meerderheid had in de Provinciale Staten. Allebei sloten ze zich aan bij politieke partijen die jarenlang oppositie voerden tegen de traditionele machthebbers in Limburg: Timmermans, hoewel hij zich altijd katholiek bleef noemen, bij de Partij van de Arbeid; Wilders, op wie de Moederkerk nooit vat kreeg, bij de VVD.

Een bijzonder schouwspel

Schept dat – ondanks alles – een band? We weten niet wat er achter de schermen gebeurt, maar vóór de schermen lijken de onderlinge verhoudingen buitengewoon slecht. Twee maanden geleden, bij het Kamerdebat over de regeringsverklaring van het kabinet-Schoof, ging het weer eens helemaal mis.

Timmermans kondigde bij aanvang van het debat aan een motie van wantrouwen in te dienen tegen de PVV-ministers Reinette Klever (Ontwikkelingssamenwerking) en Marjolein Faber (Asiel en Migratie). In het ministersvak zaten volgens Timmermans ‘mensen die racistische complottheorieën propageren en journalisten, rechters, wetenschappers aanvallen’. Wilders sloeg keihard terug: ‘Hoe haalt Timmermans het in zijn hoofd. Waar haalt hij het lef vandaan om onze mensen tot racist te bestempelen? U zegt gewoon: er zitten hier halve nazi’s in de zaal. Degene die vuile, vieze politiek speelt, dat ben ik niet, maar dat bent u’.

Toch doet dat allemaal niets af aan het schouwspel dat ons ook deze week bij de Algemene Beschouwingen te wachten staat: een staaltje zuidelijke dominantie in de vaderlandse politiek met in de hoofdrollen twee typische ‘producten’ van de ontmanteling van het katholieke machtsapparaat in Limburg. Zo bezien bestaat er tussen Wilders en Timmermans wel degelijk een belangrijke verwantschap.

Roelof Bouwman is columnist en adjunct-hoofdredacteur van Wynia’s Week. Hij schrijft over politiek, geschiedenis en media.

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Roelof Bouwman: Twee op drift geraakte Limburgers zetten de toon op Prinsjesdag 2024 verscheen eerst op Wynia's Week.

Wynia stelt dat politici als Frans Timmermans en Rob Jetten zo de zorgelijke demografische ontwikkelingen door immigratie aan het zicht willen onttrekken, maar daar hun weggelopen kiezers niet mee terugkrijgen.

Geert, Dilan, Pieter en Caroline

Van Galen en Wynia lopen de regeringspartijen langs. Geert Wilders van de PVV zal de komende tijd eigen accenten leggen en zo wellicht enige afstand nemen van het kabinet. Wilders heeft de afgelopen maanden een goede relatie ontwikkeld met Caroline van der Plas, die wat teleurgesteld is in Pieter Omtzigt van NSC, wiens partij wel eens een wankele factor zou kunnen worden binnen de coalitie, al dan niet geplaagd door gewetensproblemen bij Kamerleden.

En de VVD? Die heeft in de Rutte-jaren de invloed ondergaan van D66, waardoor er afstand dreigt te ontstaan met (eerdere) VVD kiezers. Partijleider Dilan Yeşilgöz kan niet om de D66-vleugel in kader, Kamer en kabinet heen, maar verliest zo aanhang in het land.

Doe mee!

De artikelen, video’s en podcasts van Wynia’s Week zijn gratis beschikbaar – voor iedereen! Dat wordt mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan HIER. Hartelijk dank!

Deze WWTV-video is ook te beluisteren als podcast, zowel via Spotify als via Apple. Kijk ook HIER

Het bericht Timmermans probeert migratieproblemen weg te stoppen met ‘omvolking’ verscheen eerst op Wynia's Week.

Geert Wilders lijkt mij geen man die zich veel tijd gunt om even tevreden achterover te leunen. Maar hij heeft er dezer dagen alle reden toe. Eind 2022 zakte zijn PVV onder de twintig zetels in de peilingen en werd voorspeld dat er een einde aan haar groei was gekomen. Een jaar later won Wilders de verkiezingen met 37 zetels, en recent boekte hij de grootste winst bij de verkiezingen voor het Europees Parlement. Zijn herhaaldelijk voorspelde verdwijning is verder weg dan ooit.

Wilders op hoogtepunt van zijn macht

Politiek handig manoeuvreerde hij zijn PVV – ondanks alle aanvankelijke weerstand en terughoudendheid – een coalitie in. Hij beloofde zich rechtstatelijk te zullen gedragen en was zelfs bereid tot het offer van het premierschap, en zo ontstond een basis van waaruit hij met VVD, NSC en BBB een inhoudelijk Hoofdlijnenakkoord wist te schrijven.

Hij vond Dick Schoof – met wie hij vaak meerdere keren per dag belde om zaken rond zijn beveiliging te regelen – bereid om minister-president van het nieuwe kabinet te worden, en daarna lukte het ook om de ministersposten te bezetten. Zeven maanden na de verkiezingen is er een akkoord, een nieuwe minister-president, en een nieuwe ministersploeg die eind van deze maand op het bordes van Paleis Noordeinde zal staan. Het wordt geen kabinet dat zijn naam zal dragen, maar waarvan hij wel de spil is. Twintig jaar na zijn afscheiding van de VVD staat Wilders op het hoogtepunt van zijn invloed en macht.

Maar daarmee is ook het moment – zo niet het momentum – aangebroken waarop Wilders zaken ter hand zou moeten nemen die hij tot nog toe nadrukkelijk heeft laten liggen. Het eenmansbedrijf PVV stuit immers op zijn grenzen.

Op de lijst voor de Kamerverkiezingen stonden 45 PVV’ers. Daarvan belandden er 37 in de Kamer. Van die 37 schuiven er – voor zover nu bekend – in ieder geval vier door naar het kabinet (Fleur Agema, Marjolein Faber, Barry Madlener en Vicky Maeijer). Dat betekent dat het reservebankje van de PVV-Tweede-Kamerfractie de komende tijd erg leeg gaat worden.

Gedachtevorming is stil blijven staan

Hier wreekt zich dat Wilders altijd categorisch heeft geweigerd om van zijn partij een echte vereniging te maken – met leden, vergaderingen, democratie, inspraak. Als hij ergens vuurbang voor is geweest dan is het voor de infiltratie van de partij door querulanten, voor ruzie, gedoe, gekkies die als PVV-lid met de meest bizarre uitspraken op het Journaal zouden verschijnen, afscheidingen en splitsingen. Wilders had en hield de partij in zijn ijzeren greep, als enig lid. Wie daar moeite mee had, zoals Hero Brinkman, vond al snel de weg naar de uitgang.

Dat betekent ook dat de partij niet aan de voorwaarden voldeed om subsidie te ontvangen. En om die reden is er geen partijkantoor, geen staf, geen wetenschappelijk bureau. Alles wordt geregeld door Wilders en een heel klein groepje getrouwen (de kern die er grotendeels sinds 2006 al bij is). Enkelen van hen schuiven nu door naar het kabinet, een ander wordt in beslag genomen door het voorzitterschap van de Kamer. Dat zorgt ervoor dat de partij als organisatie constant onder grote druk staat. En het zorgt er vooral ook voor dat de gedachtevorming sinds 2006 stil is blijven staan. Wie de eerste documenten van de PVV vergelijkt met het meest recente verkiezingsprogramma ontdekt stilstand en een onthullend gebrek aan creativiteit.

Een volwaardige politieke partij

Nu zijn leiderschap onomstreden is en zijn positie steviger dan ooit, lijkt het moment aangebroken waarop Wilders zijn angsten voor ‘LPF-achtige toestanden’ zou kunnen overwinnen en over zijn eigen schaduw heen kan springen. Wat hij zou moeten doen?

– Transformeer het eenmansbedrijf in een volwaardige politieke partij, met leden, een jaarvergadering, inspraak en debat.

–  Zorg voor een goede organisatie, een partijkantoor, waar alle zaken die nu intern worden bedisseld, goed en professioneel worden geregeld.

– Richt een wetenschappelijk instituut op, dat zich gaat richten op het uitwerken van een consistente visie op samenleving en politiek en vooral ook met het scouten en opleiden van politiek talent.

Waarom zou Wilders dit eigenlijk moeten doen?

In de eerste plaats omdat, als het goed is, de partij er niet voor hem is maar hij voor de partij. Wilders is inmiddels een zestiger en kan dus nog één of twee rondes mee. Dat vraagt van hem om niet alleen zijn opvolging te regelen maar ook een stabiele partij na te laten die na zijn vertrek verder kan.

In de tweede plaats omdat iedere politieke partij weliswaar populistisch begint maar daarna iets van een ideologische bedding moet vinden. Iedere nieuwe partij moet een kloof blootleggen, aantonen waarom een bepaald deel van de bevolking niet in het parlement wordt gerepresenteerd en daarmee uitleggen waarom zij als nieuwe partij nodig is.

Een eigen ideologie

Ook de christendemocratie is zo ontstaan, toen Abraham Kuyper (in 1878) via een volkspetitie aan het licht bracht dat 340.000 Nederlanders niet wilden wat een parlement dat door 200.000 Nederlanders was gekozen, wel van plan was. Maar daarna was er ook een verhaal, een eigen ideologie. Zo’n verhaal zou ook de PVV moeten schrijven – een verhaal dat zich bevindt op het snijvlak van klassiek liberalisme en conservatisme. Want dat verhaal ontbreekt nu nog altijd in het politieke spectrum.

Voor de stabiliteit van de partij en een blijvende positie in de Nederlandse politiek kan de PVV zich immers niet uitsluitend blijven baseren op een mengeling van provocatie, een scherpe neus voor het onbehagen van de dag en een beetje geluk. Die factoren grepen in november vorig jaar precies op elkaar in, maar bieden geen enkele garantie voor een stabiele toekomst.

Bart Jan Spruyt is historicus en journalist. Zijn columns over politiek en samenleving verschijnen iedere zaterdag in Wynia’s Week.

Wynia’s Week verschijnt altijd, twee keer per week. Het zijn de donateurs die dat mogelijk maken. Nog geen donateur? Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Wilders moet van de PVV nu een volwaardige politieke partij maken met een eigen verhaal verscheen eerst op Wynia's Week.

SYP WYNIA en PIM VAN GALEN bespreken in deze video annex podcast de stand van het land. Kan de nieuwe regering straks wel potten breken in Brussel? Syp noemt het kletspraat dat er in Brussel niets te halen zou zijn over asiel, migratie, stikstof en de Europese contributie. Over alles valt immers te onderhandelen, als je maar niet – zoals de Rutte-kabinetten deden – steeds vijanden maakt door andere landen de maat te nemen.

Syp Wynia: ‘Nederland heeft er onder voorgaande kabinetten een gewoonte van gemaakt om niet voor het eigen belang op te komen, maar zich intensief met het grote geheel te bemoeien en andere landen de les te lezen. Eerst moesten ze allemaal hard bezuinigen, vervolgens moesten ze allemaal asielzoekers opnemen of we vonden dat ze niet deugden. Zo doe je het precies verkeerd. Laat Brussel maar de zedenmeester uithangen, maak zelf niet onnodig vijanden en kom op voor het belang van je eigen burgers. Dat word je dan echt wel gegund.’

De artikelen, video’s en podcasts van Wynia’s Week zijn gratis beschikbaar – voor iedereen! Dat wordt mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan HIER. Hartelijk dank!

Deze WWTV-video is ook te beluisteren als podcast, zowel via Spotify als via Apple. Kijk HIER.

Het bericht ‘Er valt voor het nieuwe kabinet juist veel te halen in Brussel’ verscheen eerst op Wynia's Week.

Het was ook allemaal schromelijk overdreven. Timmermans had in zijn redenaarsvervoering zijn briefje verkeerd voorgelezen, en ook nog onzin verkondigd. Niemand komt hier ‘aan de macht’. Dat is meer iets voor sterke mannen in diepgaand corrupte omgevingen, zeg Hongarije of erger. In ons land zit iedere dominante politicus klemvast ingesnoerd in een coalitiecorset en allerlei rechtsstatelijke beperkingen.

Ongelukkige toestand

Op zijn beurt moet Wilders nu een kansloze aangifte zien weg te poetsen. Bovendien heeft de koning van de hyperbool weinig recht van spreken, op de man spelen is al decennia lang zijn voornaamste wapen. Wie hem tegen de haren instrijkt, wordt spoorslags uitgemaakt voor ‘heks’, ‘knettergek’, ‘tuig van de richel’, ‘crimineel’, ‘eng mannetje’ of andere rotte vis, of met een aangifte om de oren geslagen.

Deze ongelukkige toestand is het gevolg van polarisatie, een politieke stijl waarbij politici als Timmermans en Wilders de verschillen tussen elkaar, elkaars partijen en elkaars achterban uitvergroten en verabsoluteren. De ander is geen rivaal met eigen ideeën, maar een vijand, een foute slechterik die moet worden bestreden en uitgeschakeld. Polariserende politiek is een zero sum game: er kan er maar één winnen, en wat de één wint, verliest de ander.

Ooit was polarisatie de normale, enig mogelijke politieke strategie. In de Middeleeuwen heersten het recht van de sterkste en persoonlijke loyaliteiten, was willekeur troef en berustte vrijwel alle macht bij de vorst. Wie zijn eigen positie wilde versterken moest dus die vorst iets afpakken. Een mooi voorbeeld is de Magna Carta, het contract waarmee in de dertiende eeuw de Engelse hoge adel wat fundamentele rechten en vrijheden voor zichzelf bevocht op de Engelse koning: Wat de adel won in rechten, verloor de vorst aan handelingsvrijheid.

In het voetspoor van die edelen begon zich in Europa de opkomende maar rechteloze burgerij te roeren. Ook zij had politiek gesproken niets te verliezen en alles te winnen. Voor vorsten en adel gold het omgekeerde. Het was keihard wij tegen zij. Maar langzamerhand groeiden uit die worstelingen en allerlei oeroude en nieuw opgerichte vorstelijke adviesraden de eerste parlementen. De nieuwe tijd klopte aan de deur, en daarmee veranderde het politieke speelveld diepgaand

Polderen

Zodra vorst, adel en burgerij elk politiek iets te verliezen hadden en ook beter met elkaar in contact stonden, begonnen die geledingen in te zien dat ze ook gezamenlijke belangen hadden. Binnenlandse politieke machtsuitoefening veranderde van pakken-wat-je-pakken-kunt langzaamaan in uitruilen, en uiteindelijk in voldoende steun en medewerking vinden om gezamenlijk iets op te bouwen. Op dit vlak liepen de Spaanse Nederlanden van meet af aan voorop. Die gingen in 1581 ook als eersten het verst, door de tirannieke vorst wegens wanprestatie geheel terzijde te schuiven. De Republiek was geboren.

Uit die destijds nog prille ontwikkeling is in ons land uiteindelijk het inmiddels befaamde poldermodel voortgekomen, waarbij zo veel mogelijk belanghebbenden binnen en buiten het parlement meedelibereren over initiatieven, keuzes en de te volgen koers. Doel daarvan is om een zo breed mogelijk draagvlak te creëren, en liefst concensus. Polderen is het omgekeerde van polarisatie en vooral geen zero sum game. Het resulteert meestal in voor elk wat wils (en wat slikken), en in meer dan de som van rechten, plichten en bezittingen waarmee de deelnemers het spel ingingen. Ver voordat de term werd uitgevonden, had de Republiek al begrepen hoe je een win-winsituatie bereikt.

Stroperig

Na de grote revoluties van de late achttiende eeuw was de rol van pure polarisatiepolitiek goeddeels uitgespeeld, op één grote wederopleving na. Dat was toen in de negentiende eeuw de grote massa van straatarme have nots zich ging emanciperen op de vleugels van socialisme en communisme. Zij waren de laatst overgeblevenen in Europa die niets te verliezen hadden.

We zijn als westerse wereld van het proces in alle opzichten rijk, stabiel, tolerant en democratisch geworden, want die dingen gaan onmiskenbaar samen. Maar het moderne ‘polderen’ heeft ook nadelen. Het is saai, stroperig en voor de buitenwacht vaak moeilijk te volgen. En politici kunnen maar moeilijk boven het zompige poldermaaiveld uitstijgen als ze geen hecht doortimmerd, aansprekend programma hebben of geen overtuigende resultaten boeken.

Precies dat is wat er in de ogen van veel kiezers in Nederland aan de hand is: ‘men’ doet weinig tot niets aan problemen die iedereen direct raken, zoals woningnood, vergrijzing, een vastlopende overheid en geopolitieke dreiging. In plaats daarvan neuzelt de ‘Haagse elite’ over in veler ogen marginale zaken als een papieren stikstofprobleem en genderneutrale wc’s. Of men dreigt met dure verplichtingen vanwege het klimaat zonder overtuigende winstprognose. Niemand krijgt spontaan een warm gevoel bij ‘het halen van de doelstellingen van Parijs’.

Dat schept ruimte voor stokebranden en one-issueclubs om de onvrede daarover door polarisatie te mobiliseren. Daarbij worden inhoudelijke plannetjes vervangen door mannetjes, die als charismatische ‘leiders’ worden gepresenteerd. Politieke campagnes verworden tot soms platte duels tussen lijsttrekkers, het premierschap wordt buiten alle proporties opgeblazen.

Brallerig

Moderne media helpen daaraan enthousiast mee. En met succes, getuige de komeetachtige opkomst van Forum voor Democratie door heel de rest van politiek en bestuurlijkNederland weg te zetten als ‘het kartel’. Wij tegen de rest, zo grof mogelijk: de kiezers vraten het. Niet alleen de eenvoudige Henk en Ingrid van Geert Wilders, juist ook hoog opgeleide mensen met goede banen holden achter de populist Baudet aan.

Maar diens succes bleek klatergoud, want achter alle brallerige ophef zat niks. Iets dergelijks was de PvdA al in 1977 overkomen. De partij, die er toen al een jaar of tien naar streefde het land te polariseren om zo het christendemocratische midden uit zijn sleutelpositie te verdrijven, ging na het kabinet-Den Uyl de verkiezingen in met de holle slogan ‘kies de minister-president’.

De kiezer trapte erin en bezorgde de PvdA een klinkende stembusoverwinning. Maar het gepolariseerde tij was allang verlopen, terwijl alle linkse borstklopperij de verhoudingen verziekt had. Zo belandde Den Uyl met al zijn 53(!) zetels pardoes in de politieke marge, terwijl de christendemocraten vrolijk doorregeerden met Wiegels VVD.

Polarisatie speelt ook de lopende formatie parten. PVV en BBB zijn beide uit woede en rancune geboren, en daarmee typische exponenten van ‘wij tegen de rest’. Dat verdraagt zich slecht met het zoeken naar een programma waarin alle deelnemende partijen zich kunnen vinden. Daar komt nog bij dat het onmiskenbare succes van Wilders op maar één pijler rust: de weigering van de andere partijen om te erkennen dat, terecht of ten onrechte, verreweg de meeste Nederlanders drastisch paal en perk gesteld willen zien aan niet-westerse immigratie.

Geen werkbaar plan

Maar opnieuw viel de kiezer voor klatergoud, want Wilders blijkt geen serieuze politicus. Na twee hele decennia bestaat zijn immigratieplan nog altijd uit slechts twee woorden: ‘grenzen dicht’. Hoe? Geen idee, er is geen werkbaar plan, geen aanzet, niets.

Een tikje overdrijven kan dingen verhelderen en zaken scherp stellen kan soms geen kwaad. Maar moderne polariseerders blijken wel de kiezer te kunnen bespelen, maar daarna strijk en zet niet te kunnen of willen leveren. Polarisatie is hollevatenpolitiek die ons allemaal schaadt.

Rik Smits is taalkundige en wetenschapsjournalist.

Wynia’s Week wordt mogelijk gemaakt door de lezers, kijkers en luisteraars. Bent u al donateur? Hartelijk dank!

Het bericht Polarisatie is hollevatenpolitiek die ons allemaal schaadt verscheen eerst op Wynia's Week.

Rutte verstrengelt belangen

Rutte ontkent ondertussen glashard en verontwaardigd dat de Nederlandse gulheid richting Oekraïne ook maar iets te maken heeft met zijn sollicitatietournee voor de NAVO. Pim van Galen: ‘Als Rutte verontwaardigd doet, dan moet je opletten.’

Dit videogesprek van PIM VAN GALEN en SYP WYNIA voor WWTV is er ook als podcast. Kijk HIER

Scherp aan de wind

De formatie vlot ondertussen niet. Wynia heeft wel een advies voor de formerende partijen. ‘Gooi het roer om. Zeil scherp aan de wind. Altijd willen Nederlandse politici het braafste jongetje van de klas zijn. Nooit gebeurt iets waar een rechter knorrig over zou kunnen doen. Steeds moeten we gidsland zijn, koploper met klimaat, voorland met stikstof, aardiger dan anderen over asiel. Als we eens ophielden met die ijdelheid en de Nederlandse burgers centraal stellen moet er snel een regeerakkoord te maken zijn.’

Die vuistregels werken ook bij het begrotingsbeleid en bij asiel, de belangrijkste wrijfpalen, zegt Wynia. ‘Als we niet de behoefte hebben om anderen de maat te nemen met het begrotingsbeleid, hoeven we daar zelf ook niet in voor te gaan. Als we een normaal Europees land worden met regels voor asielzoekers hebben die ook minder reden om naar hier te komen. En de meeste van die Nederlandse uitzonderingen zijn morgen af te schaffen. Daar heb je meer aan dan aan de utopie dat je verdragen zou kunnen veranderen.’

De artikelen, video’s en podcasts van Wynia’s Week zijn gratis beschikbaar – voor iedereen! Dat wordt mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht ‘Nieuwe coalitie moet van Nederland weer normaal land maken’ verscheen eerst op Wynia's Week.