Dat een overgroot deel van het journaille en de academische wereld in het West-Europese zichzelf heeft opgesloten in wensdenken toont de afgetekende verkiezing van Donald J. Trump en deze in zuur gedrenkte kop daarover eens te meer aan. Niet alleen bleef men in die kringen tot op het laatste moment bidden voor een zege van Kamala Harris (en tot op het laatste moment wanhopig uitstralen dat ze zou winnen), het ging gepaard met allerlei demonische beelden over wat een ongekende ramp een Trump-zege zou zijn.

Heel deze anti-Trump doctrine leek een overcompensatie van iets waar al die zichzelf slim en progressief wanende journalisten en wetenschappers maar geen begin van een remedie voor kunnen vinden: de afnemende aantrekkingskracht van hun obsessieve gehamer op de catastrofe.

Deprimerende scenario’s

De teneur van hun wereldbeeld is immers dat het allemaal bergafwaarts gaat, levensgevaarlijk wordt, als zijzelf niet meer aan de touwtjes trekken. Of dat een inhoudsloos mantra is ja of nee moet nog blijken, maar zeker is al dat steeds minder kiezers erin geloven. Een cruciaal onderdeel van het wensdenken in progressieve kringen is dat zijzelf onmisbaar zijn. En dat al die deprimerende scenario’s, die ze tijdens verkiezingscampagnes zo suïcidaal-geestdriftig uitventen, alleen voorkomen kunnen worden door hen de belangrijke functies in raden, regeringen, staatscommissies, colleges en internationale lichamen de topposities te laten bekleden. Zonder zelf iets substantieels naar voren te brengen was de laatste verdedigingslinie van Kamala Harris niet toevallig dat Trump een gevaar is voor de democratie. Opnieuw: de catastrofe als verondersteld wapen om stemmen te trekken.

Vreemd genoeg lijkt de eerste analyse waarin progressieve partijen vraagtekens zetten bij hun eigen negativisme nog niet in de maak. Er heerst voornamelijk stomheid over hun electorale verlies en over de onverwachte omvang van dat verlies; al met al behoorlijk beschamend voor juist de klasse die zichzelf in kranten, talkshows en culturele circuits voordoet als het slimmere, meer zelf-reflectieve deel van de bevolking. Het deel dat dag in dag uit pretendeert wél het overzicht te hebben, over een geweten te beschikken en de emoties in de hand te hebben.

Misschien zijn ze in die kringen wel zó fijnbesnaard (en zo somber) geworden dat ze een evidente waarheid omtrent verkiezingen uit het oog zijn verloren: dat kiezers graag horen dat verbetering op komst is. En daarbij liever kijken naar inspirerende mensen die een idee hebben over die verbetering en daar een begin mee willen maken, dan naar gezichtsloze bureaucraten die met de waarschuwende vinger dat begin al meteen ontraden en in een adem de catastrofe voorspellen als zij hun baantjes niet terugkrijgen.

Links is, samengevat, synoniem geworden voor stagnatie. Heeft kiezers niks meer te bieden om naar uit te kijken. En eist desondanks loyaliteit. Een uitzichtloze combi.

Het immigratiedossier is het beste bewijs dat links zowat elke greep op de werkelijkheid kwijt is en elementaire kennis over de psyche van de kiezer ontbeert. Neem alleen al het hoongelach waarmee wordt teruggekeken op de door hen gehate Brexit-campagne met de beroemde slagzin ‘Take back control’. O zeker, een gewonnen referendum en een slagzin alleen zijn niet voldoende om migratie een halt toe te roepen, zo is in Groot-Brittannië keihard gebleken.

Maar wat in al dat cynisme over ‘werkt niet!’ en ‘loze beloften!’ over het hoofd wordt gezien is dat ‘Take back control’ als kerngedachte een veel bredere en optimistischere reikwijdte heeft dan alleen het willen sluiten van de grenzen. Het drukt een veel fundamenteler verlangen uit niet (te) afhankelijk te worden van andere landen en regio’s, die in een steeds onzekerder wereld wel eens kunnen besluiten handelsbarrières op te werpen, grondstoffen niet meer te leveren of andersoortige blokkades te verordonneren. Nogmaals, in plaats van alle terug te redeneren naar haat en boosheid zit onder dit verlangen ook een zeer optimistische onderstroom, namelijk ‘zorg voor jezelf’ en ‘maak er iets van met je eigen mensen!’

Wie onderbouwing zoekt van deze herleving van het zelfvoorzienende (autarkische) ideaal, hoeft niet ver te zoeken. Het Sociaal Cultureel Planbureau komt al jaren met rapporten naar buiten waaruit blijkt dat burgers hun eigen leven een dikke voldoende geven, maar de wereld voorbij hun heg of tuinhek als steeds grover, vijandiger en onbegrijpelijker ervaren. Het gevoel speelbal te zijn van hogere machten en zelf geen enkele invloed meer te hebben, is een denkbeeld dat in talloze variaties door datzelfde SCP is opgetekend.

Democratie als hindepaal

Om de aandacht van deze ontwikkeling af te leiden mag links graag veroordelend wijzen op algoritmes, nepnieuws en de rotte inborst van de tech-giganten, maar de waarheid is: progressieve elites ervaren democratische verkiezingen in toenemende mate als een hinderpaal om het eigenlijk gelijk en de eigen moraal door te drukken.     

Het komt erop neer dat al die welvaart die we de afgelopen decennia verzameld hebben en die mede te danken is aan de hyper-dynamische wereld van handelsverkeer, goederenstromen en flitskapitaal – kortweg, globalisme – ons opzadelt met een gigantisch dilemma: onder ons eigen welbevinden zit het toenemend knagende gevoel dat we niet meer eigen baas zijn. De belangrijke besluiten buiten ons om worden genomen. En dus zijn we, ook in een niet-Britse context, gevoelig voor de slogan ‘Take back control’, niet alleen als recept tegen massa-immigratie, maar als meer fundamentele wens om niet alleen onszelf op ons eigen erf weer gelukkig en vertrouwd te voelen, maar ook weer daarbuiten. Gegoten in sociaalwetenschappelijke termen hunkeren kiezers naar de high trust society die we lange tijd geweest zijn.

En wat is steeds het antwoord van links op deze hunkering? Precies het omgekeerde. Méér uit handen geven. Méér beslissingen wegsluizen naar rechters en supranationale organisaties als de EU en de VN. 

Veelkleurige Trump-stem

Laat het maar aan links over om ook het verlangen naar high trust verdacht te maken. Moralistisch te vingerwijzen omdat we ten prooi zouden zijn aan afkeurenswaardige sentimenten, met ‘xenofobie’ en ‘racisme’ als ooit indruk makende, maar inmiddels vleugellam geworden beschuldigingen. Want je raadt het al: die door SCP geconstateerde mindset blijkt, zo zien we verkiezingen na verkiezing, niet voorbehouden aan mensen met een uitgesproken (negatieve) opvatting over migranten maar heeft zich genesteld in brede lagen van de bevolking. Zoals op 5 november bleek: de Trump-stem was ineens niet meer een naar nostalgie en verval neigend geluid van oude, blanke mannen, maar een krachtige roep om verandering van een opvallend diverse samenstelling: blank, zwart, latino, vrouw, homo, jong, you name it. Al die groepen waren verenigd in het verlangen naar die high trust society. Ofwel, naar een meer homogene, op gemeenschappelijke waarden gebaseerde maatschappij, waarvan ze al of niet terecht hopen dat Trump die gaat brengen of in ieder geval bevorderen.  

Ondanks al deze evidente ontwikkelingen blijft links ze negeren en onverkort in haar eigen catastrofes geloven. Zodra de electorale wonden gelikt zijn gaan ze daar, let maar op, volle kracht proberen aan te tonen dat alles wat er uit de vingers van hun tegenstanders komt geen enkel resultaat heeft.

Voorbeeld: VPRO-presentator Tim de Wit heeft momenteel een documentaire over Groot-Brittannië in voorbereiding en uit alles wat hij daarover loslaat blijkt dat het een lange opsomming zal worden van de negatieve gevolgen van Brexit. Nu al wrijft hij ons allen, samen met Arend Jan Boekestijn, in de podcast ‘Europa draait door’ om de haverklap in hoeveel economische groei het Verenigd Koninkrijk is misgelopen door het verlaten van de EU. Met andere woorden: als een haperende economie kan helpen bij het incompetent verklaren van de politieke tegenstander, is links bereid het klimaat-issue even opzij te schuiven en het kapitalisme te omarmen, nou ja, zolang het tegenvallende economische cijfers produceert en daarmee hun anti-Brexit-narratief ondersteunt. 

Hoe stijfhoofdig kun je de realiteit blijven ontkennen? En hoe politiek bijziend moet je zijn om niet te zien dat herwonnen zeggenschap en soevereiniteit misschien wel opwegen tegen (tijdelijk) iets minder welvaart?  

Zoals met de dag duidelijker wordt, is de verkiezingszege van Trump in 2016 geen geïsoleerde gebeurtenis geweest, maar de start van het politieke speelveld van de eenentwintigste eeuw. Zoals ook Brexit dat nieuwe speelveld heeft geopend. ‘Door de afgetekende zege van Trump blijkt niet zijn zege van 2016 een politieke afzwaaier te zijn geweest, maar de overwinning van Biden in 2020,’ aldus PayPal-oprichter en spilfiguur in Silicon Valley Peter Thiel in een online-interview met journaliste Bari Weiss. ‘Door Biden heeft de twintigste eeuw een raar staartje in de eenentwintigste eeuw gekregen. Dat is nu voorbij.’

Het zal ook wensdenken blijken dat kiezers bij eventueel tegenvallende resultaten van het kabinet-Schoof of de Trump-regering op hangende pootjes terugkeren naar oude partijen. De optimistische onderstroom in alle verkiezingsuitslagen van de voorbije periode, en die links weigert te lezen, is namelijk dat kiezers elke gelegenheid te baat nemen om beslissingsniveaus niet verder weg te delegeren, maar naar zich toe te halen. En ook als de politici waarop ze gestemd hebben daar niet meteen in slagen en niet onmiddellijk klinkende resultaten boeken, zullen ze niet terug kruipen naar progressieve partijen die het steeds verder opwaarderen van internationale organisaties en steeds dieper minachten van nationale democratieën tot kernpunt van hun ideologie hebben gemaakt, of ze daar nu het klimaat, de economie of lhbtiq+-idealen als alibi bij opvoeren.

Meer somewhere’s dan anywhere’s

Tot groot verdriet van links ligt het lot van de democratie in handen van de in de meerderheid zijnde somewheres, ofwel de plaatsgebonden en niet-vliegtuig-in-vliegtuig-uit stappende burgers, tenminste, zolang die democratie wérkelijk democratisch is en elke stem telt. De anywheres mogen dan vooralsnog het overgrote deel van de media vullen en de instituties bevolken, als ze bij het hier geschetste verlangen naar een high trust society geen aansluiting vinden, zich blijven verliezen in het problematiseren van man-vrouw-relaties, het panikeren over klimaat en het promoten van open grenzen, identiteitspolitiek en genderneutrale toiletten, zal hun politieke rol snel uitgespeeld raken.

Vind je het tenslotte moeilijk te geloven dat De Groene Amsterdammer er zo faliekant naast zit? En klinkt de gedachte dat er veel positieve sentimenten schuilgaan achter Trumps zege je vreemd in de oren? Denk dan maar eens na over hoe optimistisch van aard Obama’s ‘Yes we can’ en Trump’s ‘Make America Great Again’ in wezen zijn. Over hoeveel verwantschap beide slogans, ondanks grote verschillen, toch ook met elkaar hebben. In welke volgorde je ze ook achter elkaar zet, er komt altijd een opzwepende campagnezin uit.

‘Make America Great Again! Yes, we can!’     

Hans van Willigenburg (1963) is journalist, schrijver, dichter en podcastmaker. Zijn laatste boek is de interviewbundel ‘Vrijheidsvuur’. 

Wynia’s Week ligt iedere dinsdag, donderdag en zaterdag bij u op de mat. De donateurs maken dat mogelijk. Wordt u ook donateur? Dat kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Links verliest door iedereen in de put te praten verscheen eerst op Wynia's Week.

Het leek alsof Omtzigt dat geen prettig vooruitzicht vond. Diverse commentatoren, waaronder in NRC de onvermijdelijke Leo Lucassen, concludeerden dat Omtzigt er racistische opvattingen op nahield. De Leidse hoogleraar beluisterde in diens woorden zelfs de zogeheten omvolkingstheorie. Maar Omtzigt probeerde alleen maar te zeggen dat er een dilemma speelt bij migratiebeleid, namelijk dat als we geen migranten toelaten, Nederland op den duur uitsterft.

Doemscenario

Waarom dat zo is, kunnen we laten zien aan de hand van een voorbeeld dat ook wordt gebruikt door Jan van de Beek, auteur van de bestseller Migratiemagneet Nederland.

Stel in een denkbeeldig land N gaat iedereen op 30-jarige leeftijd werken en met 60 jaar met pensioen. Vervolgens gaat iedereen precies op zijn 90-ste verjaardag dood. Ieder koppel krijgt in dit denkbeeldige land op 30-jarige leeftijd één kind en daar blijft het bij.

Het gevolg is dan dat iedere volgende generatie in omvang de helft is van de vorige generatie. Dat betekent dat er in ieder jaar tegenover één werkende twee ouderen staan. De verhouding van het aantal werkenden ten opzichte van het aantal ouderen noemen we het draagvlak. Die is in dit geval dus gelijk aan 0,5.

Wanneer de bevolkingsomvang iedere 30 jaar nog maar de helft is van de omvang van 30 jaar daarvoor, zal de bevolking van land N op den duur uitsterven. Dat is het doemscenario dat Pieter Omtzigt in de Schoo-lezing voor ogen had.

Demografische krimp betekent ook een relatieve toename van het aantal ouderen. Deze vergrijzing leidt tot hogere kosten voor pensioenen en gezondheidszorg. Kunnen we door middel van immigratie van mensen uit het Midden-Oosten en Afrika de stijgende kosten van de vergrijzing stoppen? Van de Beek schrijft in zijn boek dat er twee redenen zijn waarom dat niet zal lukken. Met de eerste reden ben ik het deels eens, met de tweede reden ben ik het in het geheel niet eens.

Laten we beginnen met de eerste reden. Volgens Van de Beek kosten arbeidsimmigranten uit het Midden-Oosten en Afrika de schatkist per saldo geld. Het is inderdaad een feit dat deze migranten een hoge uitkeringsafhankelijkheid kennen. Maar we kunnen hopen dat dit in de toekomst verbetert. Van de Beek blijkt die hoop niet te hebben. Ik ga er – misschien tegen beter weten in – vanuit dat immigranten zich perfect aanpassen aan de economische en morele sores van het gastland.

De tweede reden waarom immigratie volgens Van de Beek geen oplossing voor vergrijzing kan zijn, is dat ook immigranten oud worden. Zo ontstaat dus weer een nieuw vergrijzingsprobleem. Dat kun je, aldus Van de Beek, ook weer ‘oplossen’ met immigratie, maar je hebt daarvoor wel méér immigranten nodig dan bij de eerste ronde. Van de Beek schrijft dat dit lijkt ‘op een piramidespel, waarbij ook steeds meer nieuwe deelnemers nodig zijn om de piramide overeind te houden’.

Iedere 30 jaar een verdubbeling

We kunnen teruggrijpen naar ons voorbeeld van land N om deze redenering te begrijpen. Stel dat de regering van land N het draagvlak wil verhogen van 0,5 naar 2 en dat zij dit wil bereiken via immigratie van 30-jarigen. Als er oorspronkelijk 1 miljoen autochtone werkenden zijn, zijn er 2 miljoen autochtone ouderen. Er moeten dus 3 miljoen immigranten toegelaten worden om het draagvlak gelijk aan 2 te krijgen. Er zijn dan 4 miljoen werkenden.

Stel nu dat de immigranten ook maar één kind per koppel krijgen. Dan zijn er direct na de eerste immigranteninstroom 2 miljoen jongeren. Dertig jaar later zijn die 2 miljoen jongeren de werkenden, terwijl de 4 miljoen werkenden van dertig jaar daarvoor nu de ouderen zijn. Er moet dus opnieuw immigratie plaats vinden. Maar nu niet van 3 miljoen, maar van 6 miljoen mensen.

Zo verdubbelt iedere dertig jaar het aantal benodigde migranten. Als we aan dat concept vasthouden, is op een gegeven moment de hele wereldbevolking naar land N verhuisd. Je kunt dus de demografie van een land met een afnemende bevolking niet onbeperkt via immigratie naar je hand zetten.

Als je de structurele effecten van vergrijzing wilt tegengaan, moet je als land bereid zijn grote stromen immigranten toe te laten. Dat is niet realistisch, schreef ook migratie-expert Hein de Haas in 2023 in zijn boek Hoe migratie echt werkt. Van de Beek en De Haas – in veel opzichten elkaars tegenpolen – zijn het op dit punt dus eens. Toch denk ik dat ze te pessimistisch zijn. Wat klopt in de redenering van Van de Beek en De Haas is dat we niet door middel van beperkte migratie een soort geboortegolf kunnen opwekken. Die kunstmatige geboortegolf moet dan namelijk steeds groter worden.

Wat we echter wél kunnen bereiken via beperkte migratie is een stabilisatie van het draagvlak op een waarde van 1. Laat in het bovengenoemde voorbeeld in land N geen 3 miljoen, maar 1 miljoen migranten toe. Dan is het draagvlak gelijk aan 1 in plaats van 0,5. Als je iedere periode van 30 jaar 1 miljoen migranten toelaat, stabiliseert vervolgens ook de bevolking.

Autochtonen in de minderheid

De vraag is dan hoe je dit vertaalt naar de Nederlandse situatie. Uit berekeningen die ik in 2022 voor vakgenoten heb gemaakt, blijkt dat het gewenste aantal immigranten per saldo ligt tussen de 35.000 en 100.000, afhankelijk van het aantal kinderen per vrouw. Als men bedenkt dat in Nederland het migratiesaldo de afgelopen drie jaar ver boven de 100.000 heeft gelegen – in 2022 zelfs ruim boven de 200.000 – is in alle gevallen het gewenste migratiesaldo dus lager dan het feitelijke migratiesaldo.

Wat echter hoe dan ook blijft gelden, is dat als het beleidsdoel een stabiele bevolkingsomvang is, bij de huidige geboortecijfers het aandeel van de autochtone bevolking in de loop der tijd zal afnemen. Over honderd jaar zullen Nederlanders met een ‘migratieachtergrond’ dan de meerderheid vormen. De lezer moet zelf maar uitmaken of hij of zij daar blij mee is.

Harrie Verbon was hoogleraar openbare financiën aan de Universiteit van Tilburg. 

De donateurs vormen het fundament van Wynia’s Week. U maakt het als donateur mogelijk dat ons online magazine meer dan 150 keer per jaar verschijnt. Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Alvast hartelijk dank!   

Het bericht Harrie Verbon: Voor het vermijden van bevolkingskrimp zijn minder immigranten nodig dan wordt gedacht verscheen eerst op Wynia's Week.

Een overzichtje van de academische terminologie tussen 1900 en 2024 laat zien dat woorden als diversiteit, gelijkheid, inclusie, sociale rechtvaardigheid en gemarginaliseerd zijn een enorme vlucht genomen hebben sinds de jaren zestig.

Trump

Trump laat geen ruimte voor het vocabulaire van DEI, hij heeft duidelijk gemaakt dat de universiteiten er iets aan moeten doen. En als ze niets doen aan de voortdurende antisemitische propaganda ten gunste van Hamas, kunnen ze hun accreditatie en hun belastingvoordeel kwijtraken.

Stevige taal in Amerika op dit moment. In Nederland blijft het doormodderen met antisemitische propaganda aan de universiteit. Geen decaan die haar vingers er aan wil branden. Het is niet zomaar een geplande onderwijshervorming van Trump. Universiteiten leveren de nieuwe intellectuele elites die straks het land besturen, van informatie voorzien en veelal de lakens uitdelen. De humaniora, de alfa- en gammawetenschappen waar die woorden vandaan komen, zijn links georiënteerd, zowel in Amerika als in Nederland. Noem het maar een strategische ingreep van Trump.

Hoe zat het ook alweer, het waren toch de Democraten, en niet de Republikeinen die als eerste opkwamen voor de zwarte bevolking in Amerika? Het was John F. Kennedy die in 1961 als eerste een Presidential Order uitschreef met daarin de term ‘affirmative action’ (voorkeurbeleid) waarmee sollicitanten gelijke kansen kregen in de economie ongeacht hun ras, kleur of nationaliteit. Affirmative action betekende voor Kennedy dat iedereen gelijke kansen kreeg. En niet dat de uitkomst van dit voorkeurbeleid voor iedereen gelijk was, zoals in de huidige betekenis.

Maar waren het wel de Democraten die zich inzetten voor de zwarte bevolking? Racisme is het meest gebruikte woord in het vocabulaire van de social justice-activisten in Amerika. De Civil Rights-wetgeving van 1964 was een belangrijke factor in het verbeteren van de constitutionele rechten van zwart-Amerika in het zuiden van het land. Maar politiek links kan dit succes niet alleen naar zich toetrekken. Uit het Congressional Record blijkt verrassend genoeg dat er meer Republikeinen dan Democraten voor de wet stemden.

Armoede daalde al eerder

Maar was het wel die Civil Rights wet? Opvallend is dat ruim vóór die wet de armoede onder de zwarte bevolking al aan het dalen was. Meer en meer mensen vonden in de jaren 1954 tot 1964 werk. Het was een individuele ambitie om werk te vinden, het was eigen initiatief en het had weinig te maken met overheidsprogramma’s of de inzet van intellectuele elites of politici.

‘Affirmative action’, schrijft Thomas Sowell, professor aan Stanford University, heeft maar weinig opgeleverd om de daadwerkelijke armoede te bestrijden. In heel veel gevallen gingen de voordelen naar de wat beter gesitueerden, en niet naar de economisch onderste laag die vaak niet wist hoe ze gebruik moest maken van die mogelijkheden.

Negatieve tendensen

De paradox is dat de politieke elites weinig tot geen aandacht schonken aan de opvallende vooruitgang onder de zwarte bevolking in de jaren voor 1960 die ze op eigen kracht realiseerde. Dat gebeurde pas toen de Civil Rights Act van kracht werd. Toen bleek dat in de periode na 1960 ook negatieve tendensen zichtbaar werden, zoals het verviervoudigen van het aantal zwarte baby’s die geboren werden uit alleenstaande moeders. En ook dat werd geen politiek probleem. Door de sociale hulpverlening van de overheid namen vaders minder verantwoordelijkheid voor hun kroost.

Jaren geleden schreef de historicus en criticus Christopher Lash al over de nieuwe terminologie. Lash was van mening dat de elites die de maatschappelijke problemen definiëren, het contact met de maatschappij kwijt zijn. De termen die we nu gebruiken als diversiteit, empowerment en identiteit bestonden al in die late jaren ’60. Alle minderheden hebben recht op respect, zo schrijft Lash, niet omdat ze een bijzondere prestatie geleverd hebben, maar door hun ellende uit het verleden. Maar taal kan dat niet oplossen, met onze preoccupatie met de juiste woorden veranderen we de werkelijkheid niet, dit leidt alleen maar tot een ‘therapeutische identiteitspolitiek’.

Taal is vanzelfsprekend nooit onschuldig, woorden doen er toe, maar ze veranderen de maatschappelijke werkelijkheid niet. Het woord ‘diversiteit’, iets wat op het eerste gezicht een goed idee lijkt, is omgeslagen in zijn tegendeel en wordt tot een nieuwe vorm van dogmatisme en uitsluiting. 

Elites

De elite waar Lash veel over geschreven heeft staat ver af van het dagelijks leven van de meer fysieke beroepen, ze leven in een wereld van abstracties en beelden, een gesimuleerde wereld, een ‘hyperrealiteit’. Lash situeert het begin van deze scheiding tussen elites en werkende bevolking in de jaren ’60. De culturele oorlogen, die hij letterlijk zo noemt, kun je het beste zien als een vorm van ‘klassenstrijd’. De elites zijn niet langer geïnteresseerd om hun waarden te verspreiden onder de arbeidende klasse, want die is hopeloos racistisch, seksistisch, provinciaals en xenofoob, en niet meer te redden.

Het gaat sinds die jaren zestig meer om het scheppen van alternatieve instituties waar je de domme ander (dwaallicht Sander Schimmelpenninck) niet langer tegenkomt. En die elite is voor een belangrijk deel opgeleid aan de Ivy Leagues, die nu loopt te demonstreren voor Hamas. Die scheiding tussen elites en werkende bevolking komt ook naar voren in het recente boek van Martin Sommer, De nieuwe standenstaat. Sommers boek heeft overeenkomsten met Joel Kotkins boek The Coming of Neo-Feudalism dat ik een tijdje geleden besprak. Die scheiding tussen elites en werkende bevolking lijkt mij de grondslag voor Trumps huidige politieke succes in Amerika.

Toegepast postmodernisme

Wat is er gebeurd in die periode sinds de jaren ’60-’70? Op de universiteit ontstond ‘toegepast postmodernisme’, een meer ‘gebruiksvriendelijke’ en handzamer versie van ‘postmodern’. Anders gezegd: activisme. Maatschappijtheorie, filosofie en deconstructivisme vielen uiteen in post-kolonialisme, schrijven Helen Pluckrose en James Lindsay in hun voortreffelijke boek Cynical Theories.

De oude garde van de jaren ’70 wordt nu ook gezien als blank, man, veelal op leeftijd, en vooral geprivilegieerd. Het onderscheid tussen ‘gender’ en ‘sekse’ vervaagt volledig zoals we in het begin zagen bij Clarck die ook niet weet wat ‘demigenders’ zijn. Het zogenoemde ‘sociaal constructivisme’ neemt een ongekende vlucht. Sociaal constructivisme ziet kennis en wetenschap op een lijn staan met je positie in de maatschappij. Dit is een postmodern politiek perspectief, een doodlopende weg, maar zeer populair op dit moment.

Er zijn twee nieuwe principes geïntroduceerd in de academische theorie: postmoderne kennis die zich verbindt met maatschappelijke posities, en een nieuwe politiek gericht op onderdrukte groepen in de maatschappij (geen klassen maar groepen). Dit betekent een breuklijn met de oude garde van de jaren ’60-’70, wier abstracte ‘deconstructies’ vooral intellectuele vingeroefeningen waren, uiterst complex in terminologie en onbruikbaar voor de politieke praktijk. In plaats daarvan is een veelstromenland van postkolonialisme ontstaan, waaronder queer-theorie, Critical Race-theorie, feminisme en gender studies vallen, maar ook de Hamasgekte.

Extreemrechts

De politiek van Donald Trump is er allergisch voor, en zeer waarschijnlijk krijgen de Amerikaanse universiteiten het zwaar te verduren. En wie weet heeft het effect op Nederland, we nemen immers alles lukraak over uit Amerika. Maar of dat in dit geval ook zo is, daar heb ik een hard hoofd in gezien het niet aflatende linkse commentaar op ‘rechts’ of ‘extreemrechts’.

Wat die laatste woorden betekenen is ook al niet duidelijk, het is niet rechts dat opschuift naar ‘extreemrechts’ zoals we overal horen, maar de Democraten die sinds 1996 steeds verder zijn opgeschoven naar links. In Nederland is het met links niet veel anders. Zie het kaartje hieronder.

Arie Graafland is emeritus-hoogleraar aan de TU Delft. Hij schrijft regelmatig voor Wynia’s Week, vooral over non-fictie boeken.   

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht Trump heeft zijn succes te danken aan de kloof tussen elites en werkende bevolking verscheen eerst op Wynia's Week.

Ook in deze video (annex podcast): Marjolein Faber, Sander Schimmelpenninck, Geert Wilders, Derk Jan Eppink, Adri van Hijum, Sophie Hermans, dr Jan van de Beek, Pieter Omzigt, Raoul Heertje, Donald Trump, Haroon Raza en Friedrich Merz. En vele anderen!

Tijdlijn van deze video/podcast

0 Verkiezingen een jaar geleden. En?

11.30 Jodenjacht in Amsterdam

15.00 Islamitische advocaat doet aangifte tegen Wierd Duk

18.00 Hoezo is Sophie Hermans beter dan Rob Jetten?

19.55 Lessen voor links en rechts, hoe democratisch is Nederland?

25.40 Rechtsstaat ingezet als obstakel voor democratie

29.30 Media bedienen een minderheid

35.00 Jan van de Beek als rode lap

43.00 Zelfislamisering Nederland is al lang gaande

56.00 Einde.

Wynia’s Week wordt mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER.

Wierd Duk is historicus en journalist. Hij werkte onder meer in Groningen, Moskou, Berlijn en Den Haag. Een selectie van zijn reportages en interviews (‘Wierd Duk in Nederland’) voor De Telegraaf verscheen bij Uitgeverij Blauwburgwal. Het boek is onder meer te koop in de winkel van Wynia’s Week.

Het bericht Wierd Duk: het optimisme zal nu van Trump en Merz moeten komen verscheen eerst op Wynia's Week.

En merkwaardig: de Amerikaanse oud-ambassadeur bij de NAVO, Ivo Daalder (64), dreigde (AD, 3 september) zijn Amerikaanse nationaliteit op te geven: ‘Ik wil niet in een land wonen waar een fascist aan de macht is.’ Na 30 jaar wil hij zijn Nederlandse paspoort terug. Dat vereist een ‘inburgeringscursus’ waarin het onderdeel KNM (kennis Nederlandse maatschappij) een berucht struikelblok kan zijn. Daalder moet nog even blokken.

Trump sloeg aan bij harde kern Democraten

In de Amerikaanse media waren er gebruikelijke huilbuien zoals bij CNN en MSNBC, terwijl de vaste grappenmakers zoals Stephen Colbert en Jimmy Kimmel letterlijk de tranen in de ogen stonden. Het werd duidelijk dat de culturele elite met het hoofd in de wolken leefde.

Knarsetandend had de beter wetende klasse vastgesteld dat de ‘werkende klasse’ in de swing staten onder het bereik van Trump was gekomen. Hij transformeerde de Republikeinse partij, voorheen vooral een partij van ‘countryclubs’ en daarna van ‘sociaal conservatieven’, tot een arbeiderspartij. Zo grabbelde hij in de achterban van de Democraten. In 2016 met succes. Dit jaar kwam er een extra greep bij: Trump sloeg aan bij minderheden die de Democraten tot de harde kern van de eigen aanhang hadden gerekend. Trump scoorde erg goed onder Latino’s, zwarte mannen, katholieken en joodse Amerikanen. Daarop zakten de Democraten met Harris voorop door de vloer.

De landslide van Trump (312 versus 226 kiesmannen) levert een herschikking van het politieke veld op, zoals Ronald Reagan in 1980 had gedaan. Een politiek-culturele omslag met vergaande gevolgen. De Democraten predikten jarenlang identiteitspolitiek. Ze verdeelden de maatschappij in aparte groepjes: witte vrouwen, zwarte mannen, jonge witte mannen, Latino’s, katholieke Amerikanen. Ze spraken over non-binair genderbeleid, met ‘mannen’ in de kleedkamers van vrouwen. ‘Woke’ werd een methode om mensen de mond te snoeren, om meningsvorming eenvormig te maken. Het werd een cultuurstrijd met ‘cancel culture’ als stok achter de deur. Die identiteitspolitiek veroorzaakte echter een identiteitscrisis onder Democraten.

De Democraten moeten zichzelf heruitvinden, en dat gaat duren. De ‘blame game’ is al begonnen. Nancy Pelosi (84), die voor de 20ste keer werd herkozen in het Huis van Afgevaardigden, legde de schuld bij Biden die volgens haar te lang was aangebleven. Zijn geestelijke toestand werd té lang té rooskleurig voorgesteld. Zelf had Biden dat niet in de gaten en het debat met Trump, dat zijn ondergang werd, had hij ook zelf aangevraagd. Biden is boos op Pelosi omdat hij zich aan de kant voelt geschoven, terwijl hij zelf Harris voor de voeten liep. Zoals kiezers van Trump te omschrijven als ‘garbage’. Dit zijn gebruikelijk rituelen van een verloren verkiezing. Inhoudelijke bezinning moet volgen, en nieuwe gezichten in de partijtop.

Weinig oog voor de gewone man

Het is opvallend hoezeer links Europa in diezelfde put zit. Ideologische leegte door identiteitspolitiek, zij het dat men minder scheutig is met de naam van ‘Hitler’ om opponenten zwart te maken. Termen als ‘fascist’ of ‘racist’ volstaan. Dit vocabulaire dient om de inhoudelijke leegte te verbergen. Waar staat links Europa voor? Vooral voor het klimaatbeleid. Net als de Democraten heeft progressief Europa weinig oog voor de gevolgen van immigratie en de economische problemen van de gewone man. Wat ooit kern van de ideologie was, is nu bijzaak en vervangen door identiteitspolitiek en een woke-agenda.

De fusieproblemen van PvdA en GroenLinks markeren dat; uitgerekend rondom het conflict in Gaza dat de twee partijen volledig verdeelt. De Democraten hanteerden twee referaten inzake Gaza: een versie voor kiezers in de Arabische gemeenschap en een andere voor de Joodse gemeenschap. Die ballon hield het niet lang vol. De cultuuromslag door de verkiezing van Trump zet links Europa voor hetzelfde blok als de Democraten. Bovendien zal de ommekeer in Amerika de ommekeer in Europa doen versnellen.

Friedrich Merz

Te beginnen in Duitsland. De vroegtijdige val van de regering van bondskanselier Olaf Scholz produceert een stroomversnelling. Duitsers hunkeren naar stabiliteit maar die valt weg. De verkiezingen voor een nieuwe Bondsdag zijn niet ver weg. Links Duitsland, de sociaaldemocratische SPD en de Groenen, staat er slecht voor. De Alternative für Deutschland (AfD) is de verre rechtsbuiten, terwijl de partij van Sahra Wagenknecht (BSW) een verrassende nieuwkomer is. Boven dit alles torent de CDU/CSU van Friedrich Merz uit. Maar zijn probleem is: met welke partij vormt hij een regering? AfD is uitgesloten. De rest kwakkelt voornamelijk.

Merz is een capabele politicus die jarenlang in quasi-gedwongen ballingschap vertoefde omdat bondskanselier Merkel hem aan de kant schoof. Van fractieleider in de Bondsdag werd hij gedegradeerd tot backbencher, verliet Berlijn en vestigde zich in Düsseldorf als vermogensbeheerder voor het Amerikaanse BlackRock, met het hoofdkwartier in Manhattan. Pas na vertrek van Merkel keerde hij terug naar Berlijn. Merz is vertrouwd met Amerika, nuttig voor de relatie met Trump.

Duitsland zakt weg in economische malaise. Waar Volkswagen gaat, daar gaat Duitsland, en later Nederland ook. Duitsland wurgt zijn economie met een mislukt klimaat- en energiebeleid, en als toppunt het sluiten van de kerncentrales. Duitsland de-industrialiseert want de energiekosten zijn te hoog, veel hoger dan in Amerika waar ze juist lager worden. Een van de eerste beslissingen van Trump is fracking toestaan en meer olie boren onder het motto ‘drill baby drill’.

Trump vergroot dat gat met Europa. Hij leidt het klimaatbeleid – naar eigen zeggen de ‘groene oplichterij’ – naar het abattoir: Amerika verlaat (wederom) het Klimaatakkoord van Parijs en verlaagt de regeldruk, terwijl het energie-aanbod wordt vergroot. Dit zet het dure Europese klimaat- en energiebeleid onder enorme druk. De Europese concurrentiekracht verschrompelt.

Investeren in Europa loont niet, in Amerika wel

Er is dan geen andere uitweg dan het klimaat- en energiebeleid te herijken. De Europese Green Deal kost jaarlijks 1570 miljard euro aan ‘investeringen’ die worden betaald door bedrijven. De consument krijgt uiteindelijk de kosten op zijn bord. Europa moet in 2040 voor 90% klimaatneutraal zijn; in 2050 voor 100%. Bedrijven die de komende jaren strategische beslissingen moeten nemen, zullen de rekening snel opmaken: investeren in Europa loont niet. In Amerika wel.

Duitsland, ooit leidend industrieland in Europa dat nu achteruitboert, zal als eerste het roer moeten omgooien. Daarmee gaat een Europees geloofsartikel overboord. Het is cruciaal dat de verkiezingen in Duitsland snel plaatsvinden en Merz spoedig bondskanselier wordt.

Green Deal maakt ondernemer tot ambtenaar

In Amerika is klimaat amper een strijdpunt; slechts voor 7% van de kiezers. Voorop staan koopkracht en immigratie. Dat is in Europa niet veel anders, maar ‘progressief Europa’ interesseert dat amper, evenmin als de Democraten in Amerika. Die hebben nu hun les gehad. Een té duur klimaat- en energiebeleid miskent koopkracht en de financiële kosten van grootschalige asielmigratie. Dat brengt het voortbestaan van bedrijven in gevaar en daarmee de bestaanszekerheid van burgers.

In plaats van hard tegen die stroom in te gaan met een onhaalbaar en onbetaalbaar klimaatbeleid doet Europa er beter aan de groene planeconomie te liberaliseren met meer marktprincipes, meer échte concurrentie en minder subsidies. De Green Deal maakt de ambtenaar tot ondernemer en de ondernemer tot ambtenaar. Dat is een omgekeerde wereld. Als Europa zichzelf niet corrigeert, doet Amerika dat. En wel op Trumpiaanse wijze.

Op 9 oktober verscheen ‘Rechtsomkeert’, het nieuwe boek van Derk Jan Eppink. Daarin schetst hij in heldere taal hoe zich in Europa, de Verenigde Staten en vooral Nederland een rechtse omwenteling voltrok. Het boek verscheen bij Uitgeverij Blauwburgwal, kost € 22,95 en kan HIER worden besteld. Informatie voor media en de boekhandel: info@blauwburgwal.nl

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Zege Trump dwingt links Amerika én Europa tot cultuuromslag verscheen eerst op Wynia's Week.

Waarom stemden de Amerikanen zoals ze deden? Tamarah Benima reisde de afgelopen weken dwars door het midden van de Verenigde Staten en vroeg het iedereen die ze tegenkwam.

Milford is medewerker in een supermarkt in Dallas, Texas; Hij zegt: ‘De enige factor die ik heb mee laten spelen bij mijn keuze is de economie. Ben ik nu beter af dan vier jaar geleden?’ Ik herken de retorische vraag die Donald Trump altijd stelt. Milford stemde Trump.

Kayla staat achter een bar genaamd ‘Life is Good’, ook in Dallas. Ze draagt een zeer sexy bh onder haar open bloes. ‘Ik ben alleenstaande moeder met een teenage zoon. Ik wil dat hij een mannelijke man word. Ik ben ouderwets.’ Ze refereert aan de tactiek van de Democraten om Tim Walz, Harris’ kandidaat voor het vicepresidentschap, en Doug Emhoff, Kamala Harris’ echtgenoot, als de belichaming van een nieuwe mannelijkheid neer te zetten. Dat ging mis, omdat Walz soms wel erg merkwaardig gedrag vertoont, en Emhoff een kindermeisje zwanger maakte (ze kreeg een miskraam) en hij een andere minnares in het openbaar keihard in haar gezicht sloeg.

Het verraad van links

Een Trump-supporter in Detroit: ‘Ik heb 38 jaar bij de vakbond gewerkt. De vakbonden en de Democraten hebben ons verraden.’

Een zwarte man die al acht jaar Trump-petten en Trump-t-shirts verkoopt: ‘Ik heb mijn huiswerk gedaan.’ Trump was beter voor de zwarten, zegt hij.

Bruce is bouwvakker in een voorstad van Louisville, Kentucky; zijn vrouw Jana is docent verpleegkunde. Ze willen verhuizen, want sinds de coronapandemie ‘zijn er enorm veel daklozen bijgekomen, verslaafd aan de fentanyl’. Maar verhuizen lukt niet, want de hypotheekrente is tijdens de ambtstermijn van Joe Biden en Kamala Harris gestegen van 3 procent naar 6 of 7 procent. ‘Elk procentpunt betekent 100 dollar per maand meer’.

Kelly, verkoopster in The Trump Store in Cave City, Kentucky, vertelt hetzelfde verhaal. Haar twee oudste kinderen konden voor redelijke prijzen een huis kopen. Voor haar derde kind is dat onmogelijk.

Albis, een student uit Venezuela die nog niet mag stemmen, maakte foto’s van de prijzen in de supermarkten. ‘Die zijn verdubbeld of verdrievoudigd.’ Albis is een legale immigrant, hij en zijn broer sturen al het geld dat ze overhouden naar huis. ‘Een maandsalaris is daar 10 dollar.’

Ricardo, is een dwerg van Mexicaanse afkomst die niets van Mexicanen moet hebben (‘Ik identificeer mijzelf als wit, zij zijn donkerder dan ik’) en ook niets van transgenders.

Kayli, eigenaresse van een winkel in lapjesdekens in Memphis, Kentucky: ‘Ik ben christelijk. Ik ben pro-life. Dus moet ik wel conservatief stemmen.’

Krunal, baliemedewerker van een hotel in Fairfield: ‘Trump is onafhankelijk. Kamala is een marionet. Van Barack Obama, Blackrock en alle grote bedrijven.’

Oekraïne, de oorlog

Robin, op bezoek bij haar broer die in een trailer woont in Monroe, Ohio. Ze stemt ‘not for that woman’. Aan niets is af te zien dat zij Jodin is. Haar familie immigreerde uit Oekraïne. Ze verwacht dat de nu nieuwe president de oorlog daar stopt.

De gepensioneerde Perry, geen Amish maar wel klant van de Amish-supermarkt in Cave City: ‘Ik heb twee keer van mijn leven gestemd: op Ronald Reagan en in 2020 op Trump. Ik heb mijn hele leven gehoopt dat Amerika zou worden bestuurd als een zakelijke onderneming. Een land is een business.’

Is Trump Hitler?

In de drie weken dat ik hier ben en per auto de tocht maak van Detroit en Michigan, in het noordoosten, naar Phoenix, Arizona, in het zuidwesten, heb ik iedereen aangesproken die mijn pad kruiste. In supermarkten, hotels, bij benzinestations, in restaurants, musea, coffeeshops, in synagogen, in taxi’s. ‘Gewone’ burgers, maar ook daklozen en andere arme mensen. Vrijwel allemaal Trump-stemmers.

Democraten spreek ik ook.

Tami, een hotelmedewerkster van middelbare leeftijd in Memphis: ‘Ik had nooit gedacht dat het recht om over mijn eigen lichaam te beslissen zou worden afgepakt.’ Ze is er diepgaand upset over.

Een zwarte vrouw op straat in Dallas briest van woede over de beslissing – in 2022 – van het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten om het landelijk recht op abortus terug te draaien. Als ik haar vraag of ze gelooft dat Trump Hitler is, zegt ze unverfroren:  ‘Trump is Hitler’.

Bobby, een bejaarde vrouw in de synagoge in Detroit, deinst achteruit als ik de naam Trump laat vallen: ‘He is evil.’ Waarom kan ze niet uitleggen.

Anekdotisch, maar inhoudelijk

De meeste kiezers van wie ik vermoed dat ze Democratisch stemmen, of van wie ik dat zeker weet omdat ik ze spreek in een kantoor van de Democraten waar dertig vrijwilligers op verkiezingsdag aan het bellen zijn met potentiële kiezers, weigeren een gesprek. Het is alsof ze collectief de opdracht hebben gekregen met niemand over hun politieke voorkeur te spreken.

Alles wat mensen mij hebben verteld is anekdotisch. Maar in de antwoorden van arbeiders en mensen uit de lagere en soms ook hogere middenklasse kwamen wel de belangrijkste politieke kwesties aan de orde: economie, transgenderpolitiek, abortus, internationale verhoudingen, Israël, wapenbezit, immigratie, burgerrechten. In de staten waar ik nu ben geweest hoorde ik van de spreekwoordelijke ‘hard werkende Amerikanen’ dat ze Trump zouden gaan stemmen, of al hadden gestemd.

Trump won op 2 november meer dan voldoende kiesmannen om terug te keren in het Witte Huis en ook de Senaat krijgt een Republikeinse meerderheid. De Republikeinen behouden daarnaast hun meerderheid in het Huis van Afgevaardigden. Het betekent dat Trump met zijn ‘piratenschip’, zoals cartoonist Scott Adams Trumps ploeg noemt, daadwerkelijk veranderingen in de Verenigde Staten teweeg kan brengen: met onder meer Elon Musk (krimp en efficiënter maken van de federale staat), Robert F. Kennedy (gezondheidszorg en milieu), Tulsi Gabbard (internationale politiek en leger), Dan Bongino (geheime diensten) en vele anderen die vaak decennialang Democraat waren, maar overstapten naar Trump.

Trump is een overlever. De Democraten hebben alle, waaronder ook ondemocratische middelen ingezet om te verhinderen dat hij de troon opnieuw voor zich zou opeisen. Met eindeloze rechtszaken voor soms niet meer dan administratieve overtredingen, met pogingen om hem van zijn bezit te beroven, met twee impeachments, met een eindeloze stroom leugens (waaronder de ‘Very Fine People’-hoax en de ‘Inject Bleach’-hoax), met de onzinnige beschuldiging dat hij een tweede Hitler zou zijn (of zou worden).

Ook ondanks twee moordaanslagen is Trump ongebroken gebleken. En zijn kiezers hebben het wederom niet gepikt om als inferieur te worden weggezet. Niet in 2016 door Hillary Clinton (‘deplorables’), niet in 2024 door Kamala Harris (‘fascistisch’), Walz (nazi’s), Obama (‘racisten en seksisten’) en last but not least niet door Joe Biden (‘garbage’).

De Democraten zijn nu wel hun traditionele bases kwijt. Alleen de Joodse Amerikanen hebben nog voor 79 procent Democratisch gestemd. Onbegrijpelijk overigens, vinden twee van de drie Israeli’s, de progressieven in de Arabische wereld, de bevolking in Iran en zelfs, vermoed ik, de Oekraïners en Russen die ernaar snakken dat de oorlog stopt.

*Tamarah Benima was onder meer hoofdredacteur van het Nieuw Israëlietisch Weekblad (NIW) en is publicist en daarnaast rabbijn van een joodse gemeente.

Het bericht Duurte, ‘gender’, abortus, migratie en het verraad van links: waarom de meerderheid van de Amerikanen op Trump stemde verscheen eerst op Wynia's Week.

De overwinning van de Republikeinen in de VS wordt in genoemde kringen zelfs als een blessing in disguise gezien, omdat zonder een dreiging van buitenaf de door hen gewenste Europese eenheid niet tot stand komt.

Eigen Europese defensie

Concreet wordt opgeroepen tot een eigen Europese defensie, te financieren vanuit een omvangrijk Souvereignty Fund, dat behalve met bijdragen vanuit de lidstaten gevuld dient te worden via de uitgifte van eurobonds. Tevens dient een sterke Europese defensie-industrie op poten te worden gezet en moet een einde worden gemaakt aan de aankopen van defensiematerieel in de VS.

Alleen op die manier, zo wordt gezegd, kan Oekraïne de strijd tegen Rusland volhouden. De Europese landen zullen het begrotings- en militair materieel gat moeten opvullen dat de VS onder Trump achterlaat. Hij heeft gezegd te stoppen met de Amerikaanse steun.

Een eigen Europese defensie is ook nodig, zo heet het, om Poetin buiten de deur te houden. Als Oekraïne valt, zo is de uitgesproken vrees, zal hij zijn zegetocht voortzetten (dat Poetin nooit zo gek zal zijn om een NAVO-lidstaat aan te vallen – dat staat gelijk aan zelfmoord – wordt dan vergeten). Ook moeten de Amerikaanse importheffingen en de Inflation Reduction Act (belastingvoordelen voor firma’s die in duurzame energie investeren) worden bestreden met grootscheepse staatssteun aan de Europese industrie – om zo te voorkomen dat firma’s naar de VS vertrekken. Importheffingen dienen met een ‘tit for tat’ beantwoord te worden.

Hoe realistisch is dit scenario? Wel, dat valt te bezien. Van Europese eenheid is sowieso geen sprake. Aan de ene kant staan Frankrijk, Spanje, België en (in mindere mate) Duitsland, die een federalisering van de EU beogen. Maar aan de andere kant van het politieke spectrum zien we Italië, Hongarije, Slowakije en sinds kort ook Nederland: lidstaten die hun soevereiniteit willen behouden en niets van verdere integratie, van federalisering willen weten. De overige EU-landen nemen een tussenpositie in.

Voorts zien we binnen de federale groep een verschuiving naar de positie van de soevereine groep. De Franse president Emmanuel Macron heeft het in zijn land niet langer alleen voor het zeggen en moet leven met een nationalistische regering. De ‘stoplichtcoalitie’ in Duitsland van sociaaldemocraten, groenen en liberalen was al minder enthousiast over federalisering dan Macron, maar is binnenkort weg en gaat volgens de polls worden vervangen door een centrumrechtse regering die niets van federalisering wil weten.

België is zoals gebruikelijk verwikkeld in een langdurige formatieonderhandeling en de huidige Spaanse regering kan elk moment vallen als de naar onafhankelijkheid strevende Catalaanse Junts-partij van Carles Puigdemont de stekker eruit trekt. Waarna volgens de polls in dat land eveneens een centrumrechtse regering aantreedt.

Onhaalbaar en onbetaalbaar

De roep om een versnelde integratie en voor een federale EU mag dan luid klinken (ook de mainstream media vertolken dit geluid gretig), de realiteit is dat het gaat om een doel dat onhaalbaar en vooral ook onbetaalbaar is. Zowel een eigen defensie(industrie) als grootschalige industriepolitiek, zoals bepleit in het recente Draghi-rapport, is niet gratis. De EU-begroting zou moeten worden verdubbeld en álle lidstaten zouden moeten instemmen met de uitgifte op grote schaal van eurobonds door de Europese Commissie.

De Commissie zou zo grote bevoegdheden krijgen en in de ogen van de soevereine groep veel te machtig zou worden. Dat Von der Leyen dit ambieert is geen geheim, maar dat zij er het groene licht voor krijgt, is uitgesloten. Zeker als het aan haar grote rivaal Giorgia Meloni ligt. De Italiaanse premier heeft niets met de ideeën van Von der Leyen en trouwens ook niet met haar als persoon. De keuze van de commissievoorzitter voor de traditionele coalitie in het Europees Parlement van christendemocraten, sociaaldemocraten en groenen en het niet willen overwegen van een alternatieve meerderheid van christendemocraten, ECR (Meloni’s partij) en de patriotten van Orbán, Le Pen en Wilders, is ze niet vergeten en heeft ze ook niet vergeven.

Een realistischer en ook effectiever scenario is samenwerking met de nieuwe Amerikaanse regering. De EU kan een uitzonderingspositie bedingen op de komende importheffingen uit de VS. Daartoe zal water in de wijn gedaan moeten worden. De Europese Commissie zal moeten ophouden met het opleggen van boetes aan Amerikaanse ‘big tech’-firma’s. Ook het functioneren van de sociaalnetwerksite X van Elon Musk, Trumps grote vriend, mag niet onmogelijk worden gemaakt. De Europese markt zal opengesteld moeten worden voor Amerikaanse producten, ook op landbouwgebied (inclusief plofkippen).  Er zullen serieuze onderhandelingen van start moeten gaan over een handelsakkoord met de VS.

Als de Europese Commissie, daartoe gedwongen door de opstelling van de lidstaten, afziet van staatssteun aan de Europese industrie, is de kans groot dat de Inflation Reduction Act van tafel gaat. De wet, uit de koker van de Democraten, was vooral bedoeld om 40 procent CO2-reductie in 2030 te bewerkstelligen. Trump heeft weinig op met klimaathysterie en zal de VS naar alle waarschijnlijkheid (wederom) uit het verdrag van Parijs terugtrekken.

Het federale sprookje zal verstommen

De economie van de EU is ook niet gebaat bij industriepolitiek en staatssteun. Die heeft nog nooit iets goeds voortgebracht. Beter is het om het eerder dit jaar uitgebrachte rapport van de Italiaanse oud-premier Enrico Letta te omarmen. Letta pleit in zijn rapport voor de voltooiing van de interne markt, meer specifiek voor verdere integratie van kapitaal-, telecom- en energiemarkten en voor het verminderen van de duizenden regeltjes waaraan het Europese bedrijfsleven moet voldoen – met als laatste ‘nuisance’ de duurzaamheidsrapportage plicht, de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD).

We zullen het federale sprookje nog wel een tijdje voorgeschoteld krijgen, maar op een gegeven moment zal dit geluid – dat in Nederland vooral wordt vertolkt door GroenLinks-PvdA, D66 en Volt – verstommen. Het zal worden ingehaald door de harde werkelijkheid. Een meerderheid in de Europese Unie heeft niets op met federale vergezichten, wil geen centraal gestuurde economie, gelooft in de innovatieve kracht van de interne markt (mits de daarop opererende firma’s toegang tot financiering krijgen) en wil de NAVO behouden als hoedster van onze veiligheid.

Johannes Vervloed was gedurende bijna vier decennia verbonden aan het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken, met als standplaatsen onder meer Jakarta, Sint-Petersburg en Parijs.  

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Johannes Vervloed: Een federaal Europa om Amerika het hoofd te bieden is onhaalbaar en onbetaalbaar verscheen eerst op Wynia's Week.

Zo, zou je kunnen zeggen, is het ook met Donald Trump. In zijn stijl herkennen we twee elementen: een oudtestamentische en een die doet denken aan zakenmannen die een nieuwe lead onderzoeken. Herinneren we ons zijn ontmoetingen met de Noord-Koreaanse dictator Kim Jong-un.

Eerst probeerde Trump het met een mogelijke deal. De VS leek bereid Noord-Korea te helpen door samen het grootste beach resort van Noordoost-Azië te ontwikkelen, op voorwaarde dat Kim zijn land openstelde en zich vredelievend zou gaan gedragen. Toen dat niet lukte, maakte Trump een draai van honderdtachtig graden: Noord-Korea diende een andere koers te gaan varen, anders zou Amerika het land ongekend grote schade berokkenen.  

Geloofwaardige zakenman

Ik ben geen zakenman en weet dus niet of ze gewend zijn zo snel om te schakelen van zoet naar zuur. Maar Trump heeft wél een lange carrière als zakenman achter de rug. In de realityserie The Apprentice hebben we kunnen zien hoe geloofwaardig hij dan opereert.

Tegenstanders van Trump vergeten nog weleens dat hij als zakenman standhield in de New Yorkse wereld van concurrerende projectontwikkelaars en sterke bouwvakbonden. Soms zal zijn werkterrein hebben geleken op de geromantiseerde wereld die we kennen uit The Godfather.

Natuurlijk hebben Trumps opponenten grondig gezocht naar schandalen uit die tijd, maar er lijkt nooit iets groots te zijn gevonden. De aanklager in Manhattan kon niets beters serveren dan een beschuldiging van onbehoorlijk gedrag in een paskamer, enkel op basis van de getuigenis van een vrouw die het precieze jaar niet meer kon opnoemen en ook niemand kon meenemen naar de rechtbank om een en ander te bevestigen.

Ik zie dat als een bevestiging dat Trump de onroerendgoedwereld van New York zonder grote vlekken op zijn blazoen overleefde. Zie ook het overtuigende boek van schrijver en zakenman Conrad Black Donald J. Trump: A President Like No Other (2018).

Trump is een onovertroffen bullshitter. De Amerikaanse kiezers weten dat natuurlijk en iets meer dan de helft van hen accepteert hem voor de tweede keer als president. Ze hoeven Trumps bullshit niet te bewonderen en vaak ervaren ze het niet eens als leugens. Dat is een belangrijk verschil met de verzonnen – en door Hillary Clinton betaalde – Russiagate-beschuldigingen. En wat te denken van de leugenachtige brief van 51 overheidsfunctionarissen die ontkenden dat er iets mis was met de laptop van Hunter Biden: opgesteld door Tony Blinken die als beloning door president Joe Biden werd benoemd tot minister van Buitenlandse Zaken. En dan was er natuurlijk nog de grote campagneleugen van 2024 dat de 81-jarige Biden nog steeds zo scherp was als een mes.

Ook Clinton en Reagan waren bullshitters

Trump is overigens bij lange na niet de enige bullshitter die verkiezingen won. Denk aan Bill Clinton en zijn Monica Lewinski-affaire of – zo memoreerde onlangs de Amerikaanse journalist Eli Lake – aan Ronald Reagan, die in 1983 de Israëlische premier Yitzhak Shamir probeerde wijs te maken dat hij als lid van een filmteam de bevrijding van een Duitse concentratiekamp had meegemaakt. En dan was er natuurlijk de Iran-Contra-affaire. Toen alles uitkwam, zei Reagan: ‘Mijn hart en mijn beste bedoelingen zeggen me dat er niets verkeerds gebeurde. Maar de feiten vertellen me iets anders.’

Eli Lake constateert dat Trump met al zijn bullshit er wel degelijk in is geslaagd om belangrijk politieke waarheden naar voren te brengen die de elite liever zou verdoezelen: de stijgende kosten van levensonderhoud, de chaos aan de grens met illegale immigratie, de partijdigheid in de media en het gebrek aan integriteit bij veel ambtenaren. In Nederland kunnen we daar ja en amen op zeggen, want die problemen spelen ook bij ons. Of Trump – met de ervaring van zijn eerste termijn en met beter geselecteerde ministers – er ook in zal slagen die problemen aan te pakken, is onzeker. Maar hij heeft ze in elk geval nadrukkelijk benoemd.

Het mooiste boek over Trump dat ik las is The Case for Trump (2019) van de classicus en militair historicus Victor Davis Hanson. Hij plaatst Trump in de traditie van beroemde westerns. Clint Eastwoods ‘Dirty Harry’ kan zich nooit zo presidentieel voordoen als Barack Obama, maar slaagt er wel in om massamoordenaar Scorpio uit te schakelen. Hanson refereert ook aan Odysseus en Ajax uit de Griekse mythologie. De glad pratende Odysseus beweegt zich makkelijk; Ajax is alleen sterk alleen op het slagveld.

De mooiste parallel in The Case for Trump is die tussen Trump en Shane in de homonieme western van George Stevens uit 1953. Ik heb meteen de dvd gekocht en gezien hoe Shane een groep boeren helpt tegen criminele veedieven. Shane schiet de drie slechteriken dood, wordt uitgenodigd door de dankbare boeren om tot hun gemeenschap toe te treden, maar rijdt verder: ‘There’s no going back. Right or wrong, it’s a brand, a brand that sticks. There’s no going back.’

Trump kan daarom niet stoppen met zijn tweets, zijn scheldpartijen en zijn onbeheerste en vaak lelijke retoriek, schrijft Hanson en besluit: ‘Trumps botte visie kan maar met moeite standhouden in de genuanceerde en complexe politieke wereld van de elite in Washington.’ Daarom is hij – net als Shane in de cowboyfilm – een tijdelijk fenomeen dat hard uitpakt tegen de elite en daar soms successen bij boekt, waar nette Republikeinse heren als John McCain en Mitt Romney faalden.

Groot contrast met Europa

De beurs begon meteen te stijgen toen dinsdag de kans op Trumps overwinning toenam door de hoge opkomst en ging woensdag nog eens met meer dan 2 procent omhoog tot een nieuw all-time record. Europese kiezers moeten wel zien hoe groot het contrast is met de werkloosheid in de Duitse industrie en nu ook de inzakkende economie in Frankrijk, waar deze week bekend werd dat Michelin twee fabrieken moet sluiten.

Misschien stimuleert de zege van Trump ook bij ons een keerpunt en gaan meer partijen beseffen dat BBB en JA21 gelijk hebben met hun waarschuwing dat er grenzen zijn aan het klimaatbeleid. Een land dat als koploper over die grenzen heen gaat, zal dat economisch berouwen. Dringt dat door, dan zou de grootste bullshitter van de eeuw ook in Nederland iets moois hebben bereikt.

Eduard Bomhoff is oud-hoogleraar economie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, Nyenrode en Monash University. In 2002 was hij vicepremier in het eerste kabinet-Balkenende.       

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht Voor Donald Trump is het Wilde Westen nog niet voorbij verscheen eerst op Wynia's Week.

Nooit is een politicus zo krachtig als een feniks uit zijn as herrezen als Donald Trump. Zijn overwinning bij de presidentsverkiezingen van 2016 leek een bedrijfsongeval. Hij verloor van Joe Biden in 2020 en haalde zich de smet van 6 januari 2021 op de hals toen zijn aanhangers het Congres bestormden.

Trump leek uitgeteld, kreeg allerlei processen aan zijn broek, gevangenisstraf dreigde en tijdens de verkiezingscampagne kreeg hij te maken met twee moordaanslagen. Hij werd door Democraten uitgemaakt voor ‘nazi’, ‘fascist’ en ‘Hitler’ maar wordt tóch de eerste president na Grover Cleveland (1885-1889 en 1893-1897) met twee niet aaneengesloten termijn in het Witte Huis. Trump, de ‘comeback kid’.

Democratisch onvermogen

Zijn overwinning heeft ook te maken met het onvermogen van de Democraten om met een kansrijke kandidaat te komen. De partij stuntelde dit jaar voortdurend. De cognitieve gebreken van president Biden werden lang toegedekt en kwamen pas aan het licht tijdens een debat met Trump, dat Biden zelf had aangevraagd. Het werd zijn Waterloo. De leider van de westerse wereld bleek een hulpeloze oudere man die zijn taak niet meer aankon. Vicepresident Kamala Harris nam de fakkel over maar kon geen eigen profiel ontwikkelen. Haar campagne had iets van amateurtoneel. De gevestigde media hieven haar op het schild, maar de gebreken van Harris waren niet te verbergen. Dat zagen kiezers eerder dan de media, nu in depressie.

De Democraten zijn toe aan zelfonderzoek. Ze verloren net als in 2016 delen van hun ‘coalitie van minderheden’. Trump pleegde een inbraak in hun achterban: bij latino’s en zwarte mannen. Hij maakte van de Republikeinse partij een partij voor de werkende bevolking, voor de gewone man. De swing states in de Midwest gingen naar Trump. De Republikeinse partij werd een arbeiderspartij; de Democratische partij een vereniging van hoger opgeleiden, beter gesitueerden en beter wetende intellectuelen. Kortom, een partij van de elite. Het is een kloof die ook in West-Europa en in Nederland zichtbaar is.

Wat gaat Trump doen zodra hij op 20 januari 2025 wordt beëdigd? Hij heeft al veel leergeld betaald in de jaren na 2016. Hij heeft vooral geleerd hoe het niet moet, en veel fouten gemaakt bij het inhuren van medewerkers. ‘You are fired’ kregen ze dikwijls te horen.Het Witte Huis leek een doorgangshuis en chaos regeerde. Tijdens deze campagne was Trump meer gedisciplineerd, voor zover mogelijk althans, en hij heeft ook een idee welke staf hij straks nodig heeft. Op Buitenlandse Zaken komt mogelijk Mike Pompeo, die met dat bijltje wel weet te hakken.

Het buitenland vraagt van Trump bijna evenveel aandacht als het binnenland: de oorlog in Oekraïne, de oorlog in het Midden-Oosten, handelsgeschillen met tal van landen en de opkomst van China. Trump heeft in buitenlandse beleid vrijwel de vrije hand, en met een Republikeinse meerderheid in de Senaat en het Huis van Afgevaardigden weinig last van de Democraten die hun wonden likken.

Ergernis over het oude continent

Europa kan echter de borst nat maken, want de ergernis van Trump over het oude continent is groot. Het ligt in de rede dat hij een toespraak geeft waarin hij Europese landen bedient van enige ‘tough love’. Hij vindt dat Europese lidstaten van de NAVO meer moeten bijdragen. De NAVO is ook bij Republikeinen hoeksteen van het veiligheidsbeleid, maar dat de Amerikanen het leeuwendeel van de Europese defensie betalen, moet veranderen.

In zijn eerste termijn gaf Trump al standjes aan Europese regeringsleiders en leek hij een bovenmeester die onwillige leerlingen op appèl riep. Tijdens een NAVO-vergadering haalde Trump een papier voor de dag en ging alle regeringsleiders af. Landen die hun aandeel betaalden kregen lof, maar de wanbetalers kregen verbale billenkoek. Vooral de Duitse bondskanselier Angela Merkel: ‘And Germany, 1,5 percent for defense: Angela, not good, not good’. Merkel moest deze schrobbering ondergaan met alle Europese collega’s erbij.

Trump gaat het percentage opschroeven, zo is in Washington te horen. Is 2 procent van het bbp als maatstaf voor veel Europese landen al veel, Trump gaat méér eisen: 3 procent. Een aardige opdracht voor de nieuwe secretaris-generaal van de NAVO, Mark Rutte, om namens de vastgoedeigenaar in Washington DC de ‘achterstallige huur’ bij Europese lidstaten op te halen. Ook moet er een einde komen aan begrotingstrucs om de defensiebegroting kunstmatig op te pompen. Zo betaalt Duitsland de pensioenen van voormalige DDR-officieren uit het defensiebudget. Pure begrotingsvervuiling.

Ook de Europese Commissie komt in het verdomhoekje. In het wereldbeeld van Trump (en veel Amerikaanse conservatieven) is de EU een regionale organisatie zoals de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS). In zijn ogen is commissievoorzitter Ursula von der Leyen een ongekozen topambtenaar die niet op gelijke voet staat met gekozen nationale leiders. Als wederpartij ziet Trump gekozen regeringsleiders en met hen doet hij zaken. Hij ziet niets in supranationale organisaties zoals de EU, wél in intergouvernementele organisaties zoals de NAVO.

Die houding maakt handelspolitiek met Amerika wel moeilijk, want dat is de exclusieve bevoegdheid van de EU. Trump wil dat handelsbelemmeringen voor Amerikaanse bedrijven uit de weg worden geruimd en beschuldigt de EU van protectionisme. Het is beter als een gezaghebbende regeringsleider dat met Trump bespreekt, want Von der Leyen wil hij niet zien. Maar de Italiaanse premier Giorgia Meloni zal beter in de smaak vallen. 

Nederland staat er bij Trump goed op, zeker de huidige coalitie met Geert Wilders die de Amerikanen zelfs voorzag van een stemadvies op Trump. Dergelijke gestes vergeet hij niet. Met Duitsland heeft Trump minder op, en dat zal blijken. De Duitse politiek en media zijn grenzeloos negatief over Trump, op een bijna kinderlijke manier. Oost-Duitsland vertoont zelfs trekken van anti-Amerikanisme. Met de Franse president zijn de verhoudingen soms stroef. Trump dreigt, bij een geschil, dan met invoerheffingen op bijvoorbeeld Franse champagne. Emmanuel Macron trekt dan snel zijn staart weer in.

Geduld is op

De regeringsleider met wie Trump de beste verhouding heeft, is de Hongaarse premier Viktor Orbán. Zij zijn dikke vrienden. De relatie met Polen wordt belast omdat Trump boos is op de Poolse premier Donald Tusk die in sneltreinvaart bezig is te doen wat zijn voorgangers ook al deden: media het leven lastig maken en rechters ontslaan. Ook de verhouding met de Britse premier Keir Starmer zal geprikkeld zijn. De Britse Labourpartij stuurde vrijwilligers naar Amerika om de Democraten te helpen met hun verkiezingscampagne. Trump ziet dat als ‘inmenging’.

Een nieuw thema in de relatie van Trump met Europa is de oorlog in Oekraïene. Trump heeft altijd gezegd dat de Russische inval in 2022 niet zou zijn gebeurd als hij nog president was geweest. Op verkiezingsbijeenkomsten kondigde hij aan na zijn verkiezing en vóór zijn beëdiging een einde te maken aan de oorlog in Oekraïne. Het opwerpen van de vraag ‘hoe komen we uit die oorlog?’ is op zichzelf niet slecht. Maar hoe Trump dat gaat doen, heeft hij niet gezegd. Gaat hij de Russische president Vladimir Poetin en diens Oekraïense evenknie Volodymyr Zelensky bij elkaar roepen? Gaat hij ze onder druk zetten met harde sancties voor Rusland en minder wapens voor Oekraïne?

Hoe dan ook, Trumps geduld met Europa is op. En dat zal Europa nog meer merken dan in zijn eerste termijn als president al het geval was.

Op 9 oktober verscheen ‘Rechtsomkeert’, het nieuwe boek van Derk Jan Eppink. Daarin schetst hij in heldere taal hoe zich in Europa, de Verenigde Staten en vooral Nederland een rechtse omwenteling voltrok. Het boek verscheen bij Uitgeverij Blauwburgwal, kost € 22,95 en kan HIER worden besteld. Informatie voor media en de boekhandel: info@blauwburgwal.nl

Het bericht Derk Jan Eppink: Donald Trump gaat Europa op het appèl roepen verscheen eerst op Wynia's Week.

Ik las van de week op de website van de NOS dat veel mensen in de Verenigde Staten niet durven zeggen op wie zij aanstaande dinsdag gaan stemmen. Zelfs niet tegen hun allernaasten. Een man houdt voor zijn vrouw verborgen op wie hij stemt, en de vrouw zegt niet tegen haar man op wie haar keuze is gevallen. Want dat leidt maar tot discussie en geruzie. De politiek is in Amerika zo gepolariseerd dat die zelfs tot huisvredebreuk en minimaal een scheiding van tafel en bed kan leiden. 

Afschrikwekkend scenario 

En inderdaad zijn de verkiezingen in Amerika heftiger dan ooit. We staan voor een historische keuze, zo krijgen we voorgehouden, een waterscheiding. De komende verkiezingen bepalen meer dan ooit de koers van de toekomst. In de Nederlandse media wordt ons een afschrikwekkend scenario geschetst. Als Trump wint, dan breekt de apocalyps uit. Een oude democratie wordt dan langzamerhand getransformeerd in een autocratie, een oude man, een populist pur sang komt dan aan de macht en dat zal funeste gevolgen hebben voor de Amerikaanse rechtstaat, voor de geopolitieke verhoudingen, voor de economie, voor de wereldvrede.  

Nee, dan Kamala Harris: een vrouw, van kleur, een democrate, een progressieve politica van globalisering en internationalisering, van diversiteit en mensenrechten, het enige alternatief om het autocratische gevaar af te wenden. 

Het is een retoriek die ons bekend voorkomt. Ook in Europese landen, en zeker ook in Nederland, wordt ons stelselmatig eenzelfde scenario geschetst. We kiezen of voor ‘de democratische rechtsstaat’ of voor autocratie en populisme, voor GroenLinks-PvdA of voor de PVV. In het eerste geval is een zonnige toekomst gegarandeerd, in het laatste geval pakken de zwartste wolken zich boven ons vaderland samen. 

Ik denk (hoop) dat deze scenario’s een laatste stuiptrekking zijn van een gevoelen dat de afgelopen decennia breed is uitgedragen en geloof heeft gevonden, maar inmiddels door de realiteit is ingehaald. Er dient zich een nieuwe wending aan, een tipping point, waarna we het algemeen gedeelde geloof in kosmopolitische vooruitgang inruilen voor een eerlijke en onbevangen blik op de werkelijkheid. De controverse rondom het migratieboek van Jan van de Beek lijkt mij een teken aan de wand. 

We trappen daar niet meer in 

De tegenstelling die zich aftekent is die tussen de wereld en het denken van de hoogopgeleiden en de laagopgeleiden. Die hoogopgeleiden, gevormd aan hogescholen en universiteiten waaraan de progressieve ideologie met ongekende geloofsijver is uitgedragen, hebben zich als zedenmeesters gewend tot de ondergeschikten die protesteerden tegen de verwaarlozing van hun gerechtvaardigde verlangens. Die zedenmeesterij ging gepaard met een beledigende woordkeuze: wie het credo van de elite niet onderschreef, was op z’n minst ‘fout’, een extreemrechtse tokkie die zich door zijn onderbuik liet regeren. 

Maar we trappen daar niet meer in. Voorbij is de tijd dat mevrouw Clinton rechtse kiezers kon wegzetten als een ‘basket of deplorables’. De Democraten zijn daar van de week hardhandig aan herinnerd toen Biden zijn hart liet spreken en de aanhang van Trump wegzette als ‘garbage’. Trump heeft deze onthullende openhartigheid van de oude president maximaal uitgebuit door zich gehuld in een oranje hesje in een vuilniswagen te laten filmen. Het is zo’n oktober-incident dat wel eens beslissend voor de uitslag van aanstaande dinsdag kan zijn. 

Trump is geen engel. Natuurlijk is hij een narcist, grillig en onvoorspelbaar. Maar uiteindelijk gaan verkiezingen om één centraal thema, en dat is dit keer de vraag of we kiezen voor een wereld waarin het ontwortelde, zogeheten kosmopolitische internationalisme zal domineren of een wereld die het opneemt voor het eigene, en hard werkende en goed bedoelende landgenoten niet als sneue verliezers op de vuilnisbelt van de geschiedenis gooit. Doe mij dus toch maar Trump. 

Trump kan wonderlijke dingen zeggen – maar we doen er goed aan die niet letterlijk te nemen maar wel serieus. En als hij al in de verleiding zou komen tot on-rechtstatelijke acties, dan vertrouw ik erop dat de Amerikaanse constitutie voldoende waarborgen biedt om die eventuele aspiraties te weerstaan. Die constitutie is immers gebaseerd op de gedachte dat de mens engel noch beest is. Omdat wij mensen geen engelen zijn, is er een overheid nodig die de macht van politici begrenst. 

Liever Trump dan Harris aan tafel met Poetin en Xi 

Een keuze voor Trump lijkt mij bovendien geboden omdat we in een snel veranderende wereld leven, waarin een derde wereldoorlog misschien al wel begonnen is. De machtsverhoudingen zijn verschoven. De oude hegemonie waarin Europa een belangrijke rol speelde, is verschoven naar een machtsblok van nieuwe landen, onder andere verenigd in BRICS.  

Als ik een onderhandelingstafel voor me zie waaraan Poetin, Kim Jong Un, Xi Jinping en andere heersers zijn aangeschoven, dan zie ik daar liever Trump dan Harris. Ik kan me niet zo goed voorstellen dat zij aan zo’n tafel erg serieus zal worden genomen. Dat pleit misschien voor haar als persoon, maar niet voor een toekomstige president van het nog altijd machtigste land op aarde. 

Bart Jan Spruyt is historicus en journalist. Zijn columns over politiek en samenleving verschijnen iedere zaterdag in Wynia’s Week.  

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht Doe mij dan toch maar Trump verscheen eerst op Wynia's Week.