Quita Muis, docent sociologie aan Tilburg University, is in september gepromoveerd op een onderzoek met de titel ‘Who are those People?’ Dit is een verwijzing naar die beroemde uitspraak van Kaag. Muis onderzocht de oorzaken en gevolgen van polarisatie in een maatschappij waarin scholing een belangrijke rol speelt. Zij kwam met verrassende conclusies over vooroordelen, polarisatie en groepsdenken. Reden genoeg om haar een aantal vragen te stellen.

Hoe komt het toch dat juist hoger opgeleiden gevoeliger lijken voor groepsdenken?

‘Ieder mens is gevoelig voor groepsdenken, dat geeft ons betekenis. Hoger opgeleiden identificeren zich echter sterker met hun opleidingsniveau dan lager opgeleiden omdat de hogere sociale status verbonden aan hun opleidingsniveau hen een beter zelfbeeld geeft. Die sterkere identificatie leidt tot meer conformisme aan groepsnormen en meer wij-zij-denken langs opleidingslijnen dan onder lager opgeleiden, bij wie de opleidingsidentiteit minder sterk en bepalend is.’

Lager opgeleiden hadden vaak wel al door dat er met dedain naar hen gekeken werd. Voor hoger opgeleiden schijnt dit resultaat van uw onderzoek nieuw te zijn.
Hoe zijn de reacties vanuit deze groep op uw onderzoek?

‘Over het algemeen positief. Veel hoger opgeleiden – waar ik natuurlijk zelf ook toe behoor, dat helpt vast – staan open voor de boodschap en durven ook naar zichzelf te kijken. Vooral omdat veel mensen zich oprecht zorgen maken over toenemende polarisatie en naar oplossingen willen zoeken.

‘Toch zie ik ook precies de reacties terugkomen die ik in mijn onderzoek als polariserend aanmerk: hoger opgeleiden die het niet verrassend vinden dat zij zoveel homogener in hun meningen zijn, omdat zij veel beter over zaken na zouden kunnen denken en zo tot dezelfde, “juiste” conclusies zouden komen. Tegelijkertijd worden lager opgeleiden op basis van extreme stereotypen weggezet als “fout”, omdat ze er bijvoorbeeld allerlei racistische of discriminerende meningen op na zouden houden. In mijn onderzoek zie ik echter dat zulke extreme opvattingen uitzonderlijk zijn, en dat veruit de meeste mensen zich ergens in het midden bevinden.’

Uit uw onderzoek blijkt dat lager opgeleiden minder vijandig zijn naar hoger opgeleiden. Hoe verklaart u dat?

‘Zoals gezegd zien hoger opgeleiden dus vooral meer tegenstellingen tussen zichzelf en lager opgeleiden door hun sterkere opleidingsidentiteit. Vijandigheid is echter wel iets anders en zou ik eerder gelijkstellen aan denken in termen van conflict. Ik heb onder beide groepen aanwijzingen voor groeiend conflictdenken waargenomen, maar om verschillende redenen.
Zo lijken hoger opgeleiden de (waargenomen) verschillen tussen zichzelf en lager opgeleiden als steeds onverenigbaarder te ervaren. Lager opgeleiden zetten zich daarentegen meer af tegen de bestaande opleidingshiërarchie: deze wordt allereerst als steeds ondoordringbaarder gezien, waarmee de meritocratische aard van ons onderwijsstelsel steeds meer in twijfel wordt getrokken.

‘Ten tweede worden er door lager opgeleiden steeds meer vraagtekens gezet bij de legitimiteit van deze sociale hiërarchie: “Waarom genieten hoger opgeleiden eigenlijk een zoveel hogere status?”, “Wat maakt ze nu zoveel beter?”, ‘Wij worden (sociaal en materieel) ondergewaardeerd, maar zijn net zo hard – en soms nog wel harder – nodig in onze maatschappij.” De literatuur laat zien dat deze factoren – onverenigbaarheid, illegitimiteit en ondoordringbaarheid – bronnen van conflictpercepties zijn.’

Bij lager opgeleiden is meer weerstand tegen immigratie dan bij hoger opgeleiden. Denkt u dat de ruimdenkendheid over immigratie voor hoger opgeleiden ook een soort statussymbool kan zijn? Een manier om zich van lager opgeleiden te onderscheiden?

‘Zeker. Uit eerder onderzoek blijkt dat hoe sterker mensen zich verbonden voelen met een groep, hoe meer ze zich in attitudes en gedrag zullen aanpassen, om zo hun status binnen deze groep te behouden; hoger opgeleiden lijken dat meer te doen dan lager opgeleiden. Die rol van socialisatie en identificatie herken ik ook in mijn eigen onderzoek in de sterkere homogeniteit onder hoger opgeleiden. Toch zijn er juist als het aankomt op pro-immigrantensentimenten binnen deze groep wel wat fluctuaties te zien over de afgelopen decennia. Het blijft een moeilijk thema waar ook hoger opgeleiden het niet altijd over eens zijn.’

Uw onderzoek laat zien dat de hoger opgeleiden veel beter af zijn dan de lager opgeleiden; ze hebben dus ook veel te verliezen. Denkt u dat hun houding ook te maken heeft met angst voor het verlies van hun bevoorrechte positie?

‘Gedeeltelijk wel ja. In de literatuur wordt gesproken van een “meritocratische mythe” die opgehouden moet worden door de hoger opgeleiden. Het idee dat hun status puur verworven is door kunde en inzet staat onder druk door onder meer de toename van het aantal hoger opgeleiden. Het hoog willen houden van die bedreigde status zou juist voor sterkere afzetting kunnen zorgen. Ik zou graag meer onderzoek willen doen naar hoe deze attitudes door de tijd heen veranderd zijn en hoe deze zich verhouden tot de groei van het aantal hoger opgeleiden en het in twijfel trekken van de hiërarchie door lager opgeleiden.’

U schrijft in uw proefschrift: ‘Contrary to my expectations, elite polarization is a strong indicator of worsening democratic quality.’ En even later: ‘This hampers the functioning of democracy through instability and deadlocks and lowers democratic quality through a double standard on moral and democratic norms.’ Bedoelt u dat deze mensen vinden dat zij hun zin door mogen drijven ten koste van de meerderheid?

‘Ten koste van democratische standaarden. Hoe meer conflict moreel van aard wordt – “wij zijn goed en jullie zijn fout” – hoe meer we bereid zijn democratische regels, zoals het volgen van democratische procedures of het accepteren van algemene vrijheden, aan de kant te schuiven voor ons eigen gewin. Er ontstaat een dubbele standaard voor wat geoorloofd is en wat niet, afhankelijk van welke groep de uitspraak doet of het gedrag vertoont. Daarnaast stokt de samenwerking en het zoeken naar compromissen, zodra de ander bij voorbaat al niet als legitieme politieke tegenstander wordt gezien. Mijn bevindingen suggereren dat zulke morele oordelen en dubbele standaarden een belangrijkere rol hebben gekregen in het politiek debat en zo tot democratische afbraak kunnen leiden.’

In uw proefschrift stelt u dat de polarisatie minder erg is dan meestal wordt aangenomen. Maar hoe komt het dan dat juist partijen in het midden kiezers verliezen?

‘Stemgedrag is niet hetzelfde als waarden of houdingen, die dus nauwelijks uit elkaar gegroeid zijn. Het eerste is veel veranderlijker en afhankelijk van allerlei factoren. Zo kan er in de paar dagen voor verkiezingen nog van alles gebeuren, zoals we bijvoorbeeld zagen bij de laatste Tweede Kamerverkiezingen, toen een deel van de kiezers op het laatste moment overstapte van de VVD naar de PVV. Dat was niet omdat hun opvattingen over immigranten opeens drastisch veranderden die laatste paar dagen.

‘Daarnaast laat ander onderzoek zien dat mensen steeds vaker het gevoel hebben een kant te moeten kiezen. Kwesties worden zwart-wit voorgelegd, waardoor mensen als het ware naar de flanken worden gedreven, hoewel hun attitudes daar slecht worden gerepresenteerd. Hierbij spelen polarisatie door de media en door de elite een belangrijke rol.’

U spreekt veel over jongeren die conservatiever worden, maar is de term conservatief nog wel van toepassing? Is niet juist de huidige ‘progressieve elite’ de groep die zich ‘conservatief’ vastklampt aan de status quo?

‘Dat is een semantische discussie die ook in de literatuur al eeuwen gaande is en meedeint op de golven van maatschappelijke verandering. Ik baseer mij op metingen die in de wetenschap representatief zijn voor een meer conformerende houding, vaak gebaseerd op religie en/of traditie, ten opzichte van een individuelere houding, waarbij zelfbeschikking belangrijk is en (traditionele) autoriteit wordt verworpen. Dit vertaalt zich in de huidige tijd bijvoorbeeld in vragen over homoseksualiteit, abortus, echtscheidingen en euthanasie.
In een van mijn hoofdstukken kijk ik echter naar autoritaire waarden als tegenhanger van democratische waarden, en dat is niet gelijk te stellen aan conservatisme.’

Bestaan generaties eigenlijk wel? Kan je mensen überhaupt indelen op geboortejaar, en hoe bepaal je dan de afbakening van zo’n ‘generatie’?

‘De indeling is inderdaad enigszins kunstmatig. Er bestaan nog altijd meer verschillen binnen generaties dan tussen generaties. Zelf gebruik ik een indeling in cohorten, elk bestaande uit tien jaar, beginnend vanaf de oudste respondent beschikbaar in de dataset. Zo ligt de focus minder op de bekende labels en meer op gedeelde ervaringen. Onderzoek laat namelijk zien dat de collectieve context waarin mensen opgroeien wel degelijk van invloed is op waardenontwikkeling: er zijn eenzelfde soort patronen te ontdekken onder mensen die in dezelfde periode geboren zijn. Natuurlijk wordt er zo geen rekening gehouden met individuele verschillen, zoals inkomensongelijkheden, en voorkom je daar ook niet mee dat er een kunstmatige lijn wordt getrokken tussen mensen geboren in, bijvoorbeeld, 1989 en 1990.’

Is er een thema dat u zelf belangrijk vindt in uw onderzoek waarvoor naar uw mening te weinig interesse is?

‘Economische ongelijkheid. Tegenwoordig domineren thema’s over identiteit en cultuur het debat, terwijl economische verschillen nog altijd veel invloed hebben op de samenleving. Natuurlijk ben ik er zelf ook schuldig aan door mij in mijn onderzoek voornamelijk op identiteitgestuurde polarisatie te richten, maar dat is juist ook een gevolg van deze veranderende thematiek. Toch komt materiële onzekerheid vaak terug in verschillende hoofdstukken.

‘Zo zien hoger opgeleiden meer verschillen tussen zichzelf en lager opgeleiden op economisch dan op cultureel gebied, maar worden deze waarnemingen niet vertaald naar het door deze elite opgestelde beleid. Dit maakt ook dat lager opgeleiden gaandeweg eensgezinder belang zijn gaan hechten aan sociale orde en economische stabiliteit. Het feit dat goede scholing weer sterker is gaan afhangen van inkomen, maakt deze groep daarnaast alleen maar wantrouwiger tegenover de opleidingshiërarchie.

‘Tot slot blijken generatieverschillen in democratische waarden het grootst in landen die economisch de snelste neoliberale ontwikkelingen hebben doorgemaakt. Kortom, de huidige polarisatie hangt nog altijd op verschillende manieren samen met economische onzekerheden waar beleidsmatig iets aan gedaan kan worden.’

Maaike van Charante is auteur van ‘Het verdriet van de Schilderswijk’ (2021)  en ‘Debat Ongewenst’ (2023).

De dissertatie van Quita Muis staat HIER “Who are those people?”: Causes and consequences of polarization in the schooled society online.

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Polarisatie-onderzoeker Quita Muis: ‘Hoger opgeleiden doen vaker aan wij-zij-denken dan lager opgeleiden’ verscheen eerst op Wynia's Week.

Het is – waarschijnlijk – toeval, maar ook voor de partij van Dijkstra leek het einde al vaak nabij. Bijna-doodervaringen wisselden elkaar de afgelopen vijftig jaar in hoog tempo af.

Nog maar 350 leden

De eerste keer was halverwege de jaren zeventig, toen D66 zichzelf onzichtbaar had gemaakt als coalitiepartner van PvdA-premier Joop den Uyl. Bij de Provinciale Statenverkiezingen van 1974 kwam de partij niet verder dan 0,98 procent van de stemmen.  

Op het partijcongres in september 1974 heerste een defaitistische stemming. Een ruime meerderheid van de aanwezigen steunde een motie om D66 staande de vergadering op te heffen, maar de statutair vereiste twee derde meerderheid werd net niet gehaald. Het aantal betalende leden bedroeg aan het eind van het jaar nog slechts 350 en de spullen uit het voormalige partijbureau stonden opgeslagen in het huis van de vicevoorzitter.

Midden jaren tachtig, nadat D66 onder aanvoering van Jan Terlouw een succesvolle comeback had gemaakt, lag de partij wederom op apegapen. De weinig charismatische nieuwe partijleider Maarten Engwirda wist zichzelf niet in de kijker te spelen en in de peilingen zakte D66 in 1984 terug tot nog maar één Tweede Kamerzetel.

Founding father Hans van Mierlo slaagde er evenwel in de partij te reanimeren. Het bestaansrecht van D66, zo benadrukte hij, was nog steeds gelegen in ‘de noodzaak van een ingrijpende vernieuwing van de politieke cultuur’. Bij de Kamerverkiezingen van 1986 fungeerde ‘Hafmo’ voor het eerst sinds 1972 weer als lijsttrekker en begon de tweede wederopstanding van D66.

In 2006 ging het opnieuw helemaal mis. De Democraten lieten het tweede kabinet-Balkenende vallen, raakten verscheurd door een machtsstrijd tussen Lousewies van der Laan en Alexander Pechtold en boekten hun slechtste verkiezingsscore ooit: nog maar drie Kamerzetels.

Extreme standpunten

Er volgde wederom een wonderbaarlijke revival, waarbij D66 nu ook een nieuw politiek profiel kreeg. Onder Terlouw en Van Mierlo dong de partij vooral naar de gunst van kiezers die de PvdA te links en de VVD te rechts vonden. Als middenpartij was D66 ‘het redelijk alternatief’, wars van ideologische scherpslijperij en polarisatie. In 1994 wist Van Mierlo die polarisatie ook daadwerkelijk te doorbreken door de voormalige kemphanen PvdA en VVD samen te brengen in één ‘paars’ kabinet.

Dat D66 hield op te bestaan. Van een partij die polarisatie probeerde te doorbreken, veranderde D66 in een partij die polarisatie belichaamt.

Het zat ‘m om te beginnen in de stijl. Hans van Mierlo was een sympathieke, twijfelende intellectueel, Jan Terlouw een vriendelijke kinderboekenschrijver annex ideale schoonzoon en Els Borst een onkreukbare, beschaafde dame die bekendstond als de ‘oermoeder’ van haar partij. Wat een verschil met – bijvoorbeeld – de kille hooghartigheid en het vertoon van morele superioriteit die het handelsmerk werden van Sigrid Kaag. Om over persoonlijkheden als Sjoerd Sjoerdsma en Tjeerd de Groot nog maar te zwijgen.

Maar het zat ‘m ook in de inhoud. Over klimaat, immigratie en Europa – de drie belangrijkste politieke thema’s van onze tijd – koos D66 steeds vaker voor ronduit extreme standpunten. Kort en goed: klimaatmaatregelen zijn nooit te duur, immigratie is nooit te omvangrijk en de Europese Unie is nooit te machtig.

Alleen nog bestuurders op gemeentelijk niveau 

Dat extremisme maakt D66 kwetsbaar nu de partij voor de zoveelste keer een electorale dip beleeft. Vorig jaar werd dat al duidelijk zichtbaar bij de Provinciale Statenverkiezingen. Hoewel de score van D66 niet eens zo heel beroerd was (acht van de veertig Statenzetels gingen verloren), kreeg de partij gedeputeerden in slechts twee provincies. Niet alleen een pijnlijk verschil met BBB (tien provincies), VVD (idem), CDA (zeven), SGP (vier) en ChristenUnie (idem), maar ook met de progressieve geestverwanten van de PvdA (acht) en GroenLinks (vijf).

Inmiddels staat ook vast dat D66 geen zitting zal krijgen in het volgende kabinet. Natuurlijk, er is nog altijd ‘D66-beroepsvereniging De Ambtenarij’, al sinds jaar en dag nadrukkelijk aanwezig in de ministeriële torens in Den Haag, waar de ‘vierde macht’ zetelt. Maar bestuurders leveren doet de partij van Rob Jetten straks nog vrijwel uitsluitend in gemeenten. Het is de hoge tol die de Democraten betalen voor hun drammerige imago en hun radicale koers.

Roelof Bouwman is columnist en adjunct-hoofdredacteur van Wynia’s Week. Hij schrijft over politiek, geschiedenis en media.

Wynia’s Week is jarig! Bent u al donateur? Doneren kan op verschillende manieren. Hartelijk dank!

Het bericht De drammers van D66 zijn geen ‘redelijk alternatief’ meer – en dus staan ze steeds vaker aan de zijlijn verscheen eerst op Wynia's Week.

Mark Rutte, Johan Remkes, Christianne van der Wal, Femke Halsema, Kauthar Bouchallikht, noem maar op. En Sigrid Kaag, heel veel Sigrid Kaag, want er komen verkiezingen en dan is het alle hens aan dek op de meeste redacties.

Zendgemachtigden

Zenden, zenden, zenden. Onze autoriteiten zijn net zendgemachtigden.

Waar het hart vol van is, daar stroomt de mond van over. Geen strobreed in de weg gelegd door de interviewers kregen we te horen wat de dames en heren hoog zit.

Bij Rutte dat hij niet de D66-agenda uitvoert en bij Remkes dat we ons de luxe van een kabinetscrisis niet kunnen permitteren. Bij Van der Wal dat we haar wel serieus moeten nemen en bij Halsema dat ze niet weet of ze nog een keer burgemeester wil worden. Bij Kauthar dat ze slachtoffer is. Net als bij Kaag.

Het waren geen interviews, maar selfies.

‘Politici zijn vooral met zichzelf bezig’

Dat is precies wat in dat rapport van het Sociaal Cultureel Planbureau staat. Oók staat, want het stuk gaat over veel (meer) en je moet geoefend en volhardend zijn om het uit te lezen en te doorgronden.

Veel burgers maken zich zorgen over grote problemen die niet opgelost worden en zelfs in tal en last toenemen. Die bezorgdheid is niet van de laatste tijd en al helemaal niet ingegeven door verwendheid of humeurigheid. Het gevoel bestaat dat de politiek zaken niet erkent, voor zich uitschuift of ineens urgent verklaart, niet de waarheid spreekt en vooral met zichzelf bezig is.

Inhoudelijk zijn de tegenstellingen niet toegenomen, schrijven de onderzoekers, maar door de hardere toon van het debat ‘voelt’het bij de burgers wel zo. Een nuancering die politici ertoe kan verleiden om het niet over de inhoud van hun beleid te hebben, maar over de goede manieren van de burgers.

Dat zou een misverstand zijn, een driedubbel misverstand zelfs.

Den Haag polariseert als een dolle

In de eerste plaats omdat die burgers misschien niet altijd even fijnzinnig zijn, maar vaak in grofheid worden overklast door politici.

Weldenkende mensen doen het vaak voorkomen alsof het gepolariseer in Den Haag is voorbehouden aan eenpersoons- en minifracties in de Kamer, maar de werkelijkheid is anders.

Silvana Simons kan er wat van, maar ze vindt haar gelijken in figuren als Tjeerd de Groot, Sjoerd Sjoerdsma, Geert Wilders en Gidi Markuszower van de qua grootte tweede en derde partij in ons land.

Ze worden op de voet gevolgd door hele volksstammen Kamerleden die hun povere inhoudelijke bijdragen verbergen achter luidruchtige pogingen om de domheid en onoprechtheid van bewindslieden en collega-Kamerleden te ontmaskeren.

Trouwens, ook bewindslieden weten van wanten. Hugo de Jonge, Sigrid Kaag, ach, eigenlijk de hele club als je je voor de geest haalt hoe ze uit de Kamer wegmarcheerden omdat Baudet Kaag ze zat te jennen.

Beter uitleggen

Het tweede misverstand zou zijn dat politici gaan denken dat hun beleid wel deugt, maar alleen beter uitgelegd moet worden. Dat er echt wel een stikstofcrisis is en dat die crisis precies bij onze landsgrenzen ophoudt te bestaan. Dat we wel 900.000 woningen kunnen bouwen terwijl er niet gebouwd mag worden. Dat de toevloed van immigranten geen invloed heeft op de huizenmarkt of het milieu. Dat het personeelstekort in het onderwijs en de zorg met salarisverhoging en niet met ontbureaucratisering kan worden opgelost. En zo verder.

Inderdaad, in Burgerperspectieven wordt het beleid van de overheid voor granted genomen, maar niet omdat de onderzoekers het ermee eens zijn, maar omdat dit voor hen als een gegeven geldt. Zo werkt dat bij dit soort onderzoeken. De opdracht was te kijken naar de percepties van burgers gegeven het beleid, niet naar dat beleid zelf.

Ik zeg dit niet omdat ik denk dat u dom bent, maar omdat het onder de bovenonsgestelden niet ongebruikelijk is te denken dat u dat wel bent. Vandaar hun behoefte om ons uit te leggen hoe de wereld werkelijk in elkaar zit. En dat u dan na zo’n uitleg opgelucht en dankbaar verzucht: oh, had dat eerder gezegd!

Niet meer uit te leggen

Veel zaken zijn evenwel niet meer uit te leggen, althans niet met droge ogen of zonder schaamrood op de kaken. Waarmee we op het derde dreigende misverstand komen.

Lees het interview met de Nationale Ombudsman in De Telegraaf die inmiddels onomwonden zegt geen vertrouwen meer in de overheid te hebben. De gedupeerden van de toeslagenaffaire, van de gaswinningen en van de overstromingen in Limburg, van alles is ze beloofd en niets wordt waargemaakt, aldus een spinnijdige Reinier van Zutphen.

De Ombudsman is niet zo maar een ambtenaar, hij is zoals dat heet een Hoog College van Staat, een van de pilaren van ons democratisch bestel. Een man van de Haagse binnenwereld dus ook.

Wat hij zegt, zegt hij al jaren en nobody cares.

In vergelijkbare bewoordingen sprak Arno Visser, de vertrekkende president van de Algemene Rekenkamer, ook een Hoog College van Staat. Een paar citaten: het is grondig mis in het openbaar bestuur, we hebben het te ingewikkeld gemaakt, beleidsmakers hebben geen notie van de uitvoering, we geven geld uit zonder te weten wat we ermee willen.

Visser is geen man die bij zijn vertrek opeens heldhaftig gaat doen: ook hij trekt al jaren aan de bel en niemand in Den Haag interesseerde het een biet.

Bij hen hoef je als politicus niet meer aan te komen met een uitleg, laat staan bij de burgers.

Burgerperspectieven

Terug naar het rapport van het Sociaal Cultureel Planbureau. Hoe genuanceerd het ook mag zijn, het beeld wijkt niet erg af van wat Van Zutphen en Visser constateren. Wat moet je ermee? De onderzoekers komen niet veel verder dan een plichtmatige oproep om niet teveel te polariseren. Geen kritiek: het geven van beleidsadviezen was hun opdracht ook niet.

We kijken dus naar de nieuwe directeur van het Planbureau, Karen van Oudenhoven. Die telt voor twee, want ze is een gewaarschuwd mens: haar voorganger, Kim Putters, liet bij zijn afscheid weten dat het kabinet doorgaans niet of (te) laat op zijn adviezen reageerde en de Kamer al helemaal niet.

Gaat zij de barricade op? Ik denk het niet.

In een recent interview in NRC lijkt ze naadloos te passen in het Haagse narratief. Leest u even mee.

‘We hebben in Nederland sommige uitdagingen te ver voor ons uitgeschoven’.

Het zou natuurlijk helpen als de overheid ‘meer empathie’ laat zien, want dat zou ‘de mensen goed doen’.

Je kan het echter ‘nooit iedereen naar de zin maken’, maar wel meer aandacht besteden aan de verschillende perspectieven die er zijn.

Om te vervolgen met: ‘De ophef rond de boeren is daar een goed voorbeeld van. De overheid slaagt er moeilijk in om uit te leggen waarom ze bepaalde keuzes in het algemeen belang maakt.’

Ophef, uitleggen, algemeen belang.

Leest het Sociaal Cultureel Planbureau zijn eigen rapporten wel?

We vallen u er niet graag mee lastig, maar het is natuurlijk wel waar: de donateurs vormen het fundament van Wynia’s Week. U maakt het als donateur mogelijk dat ons online magazine 104 keer per jaar verschijnt – ook nu weer, in 2023. Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Alvast hartelijk dank!

Het bericht Hoezo polarisatie? Lezen ze bij het SCP hun eigen rapporten wel? verscheen eerst op Wynia's Week.