Samen met Denemarken, Noorwegen en Zweden was Nederland vanaf het midden van de jaren zeventig lange tijd een van de weinige landen die zich hielden aan de norm van de OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) om 0,7 procent van het Bruto Nationaal Product (BNP) te besteden aan ontwikkelingshulp. Onder de befaamde PvdA-minister voor Ontwikkelingssamenwerking Jan Pronk (1973-1977), maar ook daarna, ten tijde van de kabinetten van Ruud Lubbers en Wim Kok, leek er zelfs sprake van onderlinge wedijver: welk land bracht het meeste geld naar de Derde Wereld? Vooral voor sociaaldemocraten en christendemocraten was de focus op de ‘0,7 procent norm’ bijna heilig.   

Tot 2013 werd het streefpercentage steevast gehaald, daarna (met uitzondering van 2015) niet meer. In 2021 besteedde Nederland 0,52 procent van het BNP aan ontwikkelingssamenwerking. Na de coronapandemie nam het percentage in 2023 weer even toe tot 0,66 procent – in totaal 6,8 miljard euro.  

Dat de VVD tussen 2010 en 2023 voor het eerst de grootste partij was en CDA en PvdA zware verkiezingsnederlagen leden, zorgde ervoor dat Nederland het koploperschap op gebied van ontwikkelingshulp liet varen. De politiek van ‘ruim boven de norm’ veranderde in ‘net onder de norm’. Onder het kabinet-Schoof, met Reinette Klever (PVV) als minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp, zal het cijfer waarschijnlijk gaan schommelen rond 0,37 procent, tevens het internationale gemiddelde.  

Geen reden voor paniek 

De subsidieontvangers zijn uiteraard niet blij met de bezuinigingen. Oxfam Novib liet bij monde van algemeen directeur Michiel Servaes (voormalig PvdA-Kamerlid) weten dat we in een tijd leven ‘van grote conflicten en miljoenen mensen in nood en op de vlucht, terwijl de klimaatcrisis zowel dichtbij als veraf grote uitdagingen met zich meebrengt. Je zou dan verwachten dat de politiek een stevige stap vooruitzet.’ In zijn ogen ‘lijkt de radicaal-rechtse coalitie precies het tegenovergestelde te doen. Met een naar binnen gekeerde blik keren ze de wereld de rug toe.’  

Maar of Oxfam Novib echt heel veel geld gaat mislopen door de bezuinigingen, valt nog te bezien. De organisatie kreeg in het boekjaar 2023-2024 maar liefst 188,7 miljoen euro op de rekening gestort, waarvan ‘slechts’ 59,4 miljoen euro afkomstig was van ‘overheden’. Van deze 59,4 miljoen euro is 11,5 miljoen euro afkomstig van de Nederlandse overheid. Geen echte reden voor paniek dus, want de grootste donateurs – de Europese Unie (26,3 miljoen), andere Oxfams en non-profitorganisaties (81,9 miljoen), particuliere donateurs (27,4 miljoen) en de Nationale Postcode Loterij (14 miljoen) – zullen blijven geven.  

Een andere grote subsidieontvanger is Cordaid. De organisatie laat op de eigen website weten dat de Haagse bezuinigingsplannen ‘zowel moreel als strategisch een onbegrijpelijke stap’ zijn. Bij Cordaid kwam in 2022 248 miljoen euro binnen, waarvan 187 miljoen euro afkomstig was van (inter)nationale instituties, met inbegrip van 30,3 miljoen euro van de Nederlandse belastingbetaler.  

Het is begrijpelijk dat Oxfam Novib en Cordaid zich op verontwaardigde toon roeren in de media, maar hun rol in de Nederlandse hulp- en ontwikkelingssector lijkt door de Haagse bezuinigingen geenszins gevaar te lopen. Het geld dat ze gaan mislopen is niet doorslaggevend.  

Hulp via een omweg 

Is Nederland het enige land dat bezuinigt op ontwikkelingshulp? Zeker niet. In Duitsland zakte het BNP-percentage voor ontwikkelingshulp van 0,85 (2022) naar 0,79 procent (2023), hoewel het totale bedrag (ruim 33 miljard euro) nagenoeg stabiel bleef. Ook het Verenigd Koninkrijk bezuinigt. Daar is het percentage ontwikkelingshulp sinds 2020 gedaald van 0,7 tot 0,5 procent.  

Frappant is ook dat er steeds vaker geld via een omweg naar ontwikkelingslanden wordt gestuurd, met name door de Europese Unie. Dat gebeurt onder het mom van ‘internationale samenwerkingsprojecten’ en ‘internationale klimaathulp’. De bedragen staan voor een deel op de EU-begroting en komen dus ook ten laste van ‘nettobetaler’ Nederland. Onze afdracht aan de EU steeg de afgelopen drie jaar van 8,9 naar 10,3 miljard euro. Dat lijkt in de toekomst alleen maar meer te gaan worden, want hoewel de nieuwe regeringsploeg (evenals voorgaande kabinetten-Rutte vergeefs hebben bepleit) lagere afdrachten wil, vraagt de Europese Commissie bij monde van voorzitter Ursula von der Leyen zelfs 66 miljard euro extra voor de begroting tot en met 2027. 

Met dank aan de ‘klimaatbank’ 

En dan is Nederland ook nog eens aandeelhouder van de Europese Investeringsbank (EIB), niet alleen de grootste multilaterale financiële instelling ter wereld, maar naar eigen zeggen ook ‘een van grootste verstrekkers van financiering voor klimaatactie’. In dat kader is maar liefst 44,3 miljard euro uitgetrokken voor allerlei klimaatprojecten in Afrika en andere regio’s. Dat lijkt overigens nog niet genoeg. In de woorden van Ambroise Fayolle, vice-president van klimaatbank EIB: ‘There’s no doubt, more is needed, including to help the poorest countries to adapt to the unavoidable impact of global warming. The EIB has already committed to tripling its adaptation financing’.  

Ontwikkelingshulp vermomd als klimaatbeleid: het verklaart tevens waarom de hulpclubs wel verontwaardigd maar niet woedend zijn over de Haagse bezuinigingen. Ze weten allang dat hun positie in het spel onveranderd is gebleven. Het spel heeft alleen een andere naam gekregen.  

Calvin Schukkink is masterstudent staats- en bestuursrecht aan de universiteit Utrecht. Hij komt uit Enschede en verdiept zich in politiek en filosofie. 

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank! 

Het bericht In heel Europa is ontwikkelingshulp uit de mode en bijna niemand vindt dat rampzalig verscheen eerst op Wynia's Week.

Niet-gouvernementele organisaties (NGO’s) die klagen over de Postcodeloterij, dat gebeurt niet vaak. Toch morde een aantal organisaties onlangs over het uitblijven van de extraatjes die de Postcodeloterij jarenlang uitdeelde bovenop de reguliere bijdrages.

Steeds minder naar goede doelen

Die reguliere bijdrages blijven echter gewoon op peil. Wel hoefde de Postcodeloterij als percentage van de opbrengsten de afgelopen twintig jaar steeds minder uit te keren aan goede doelen. Was dat tot 2004 nog 60 procent, daarna daalde het tot 50 procent en sinds 2020 hoeft nog maar 40 procent te worden uitgekeerd. Daardoor kan de prijzenpot extra worden gevuld. En dat lijkt ook nodig. Om die reden voegde men eerder al de Bankgiroloterij toe aan de Vriendenloterij.

Op 21 oktober 2021 werd de loterijvergunning van de Postcodeloterij opnieuw voor maximaal vijf jaar verlengd door de Kansspelautoriteit. Naast de Postcodeloterij maken ook de Vriendenloterij en postcodeloterijen in Duitsland, Engeland, Noorwegen en Zweden deel uit van de Holding Nationale Goede Doelen Loterijen NV.

Gezamenlijk hebben ze een omzet van 2,4 miljard euro en deelden bijna 900 miljoen euro aan prijzengeld uit in 2022. Naar goede doelen ging zo’n 850 miljoen euro. Ongecorrigeerd voor overlap bedraagt in 2022 het aantal deelnemers aan de Postcodeloterij 3,1 miljoen en aan de Vriendenloterij 1,25 miljoen. Het aantal deelnemers stagneert echter al jaren. De totale inleg bij de Postcodeloterij en de Vriendenloterij samen bedroeg in 2022 1126 miljoen euro, tegenover 1108 miljoen euro in 2021. Sinds de start in 1989 werd in totaal 12,6 miljard euro uitgedeeld aan ‘goede doelen’.

Het zijn vaak dezelfde NGO’s die ook vorstelijk worden gesteund door de overheid uit de pot voor Ontwikkelingssamenwerking. Dat komt mooi uit, want op deze manier voldoen deze NGO’s aan de eis van het ministerie van BuiZa dat zij minstens 25 procent eigen inkomsten moeten genereren. Dit een-tweetje tussen Postcodeloterij en departement is voor betrokken organisaties bijzonder lucratief. De buitenlandse loterijtakken subsidiëren de nationale afdelingen van dezelfde NGO’s die de Postcodeloterij steunt, zoals Greenpeace, Artsen zonder Grenzen, Amnesty, UNHCR etc.

Hamas

Deze grote geldstroom heeft een grote impact (gehad) op de samenleving. De tientallen miljarden euro’s zijn door deze NGO’s de afgelopen dertig jaar gebruikt om de publieke opinie te beïnvloeden. En dat blijkt ook voor wie de maatschappelijke discussie en de debatten in de Tweede Kamer over dit onderwerp volgt. De NGO’s die worden gesteund door de overheid en de Postcodeloterij worden vereenzelvigd met goede doelen en elke kritiek op hun handelen wordt gelijk gesteld aan kritiek op het goede doel zelf dan wel hun goede bedoelingen.

Dat ‘beneficiënten’ van de overheid en de Postcodeloterij als het Rode Kruis, Unicef, Amnesty, Artsen zonder Grenzen en Human Rights Watch zich bijvoorbeeld de afgelopen jaren leenden voor het met hun activiteiten maskeren van de terreurvoorbereidingen van Hamas, zoals deze week bleek na de Israëlische verovering van het Al Shiva ziekenhuis in Gaza, wordt hen (nog) niet kwalijk genomen.

Klimaatbeleid zonder draagvlak

Zoals al eerder in deze kolommen aangetoond, zijn de door de Postcodeloterij gesteunde goede doelen verre van politiek neutraal. In het verleden deinsde de organisatie er niet voor terug om Greenpeace geld te geven voor het dumpen van rotsblokken op visserijgronden waardoor vissersboten risico liepen op ernstige beschadiging.

Ook steunt de Postcodeloterij een organisatie als Urgenda, die geen enkele achterban heeft, met geld om juridische  procedures te voeren tegen de Nederlandse overheid voor het afdwingen van een restrictiever klimaatbeleid. Een klimaatbeleid waar blijkens de verkiezingsresultaten deze week geen draagvlak voor is onder de bevolking. Via organisaties als Caring Farmers en Caring Vets probeert Urgenda ook het overheidsbeleid op het terrein van natuur, stikstof en dierenwelzijn in linksradicale zin om te buigen.

Waar in het verleden dikwijls kritische noten werden geplaatst, vooral als de loterijvergunning moest worden verlengd, verloopt dit proces de afgelopen jaren voor de Postcodeloterij geruisloos. Een belangrijke factor die daaraan heeft bijgedragen is waarschijnlijk dat de Postcodeloterij er de afgelopen jaren in is geslaagd veel politici van regeringspartijen en GL aan zich te binden, zoals Adriana Esmeijer (D66), Pieter van Geel (CDA), Cees Veerman (CDA), Gerdi Verbeet (PvdA), Alexander Rinnooy Kan (D66) en de overal opduikende Paul Rosenmöller (GL).

Het verkrijgen van een loterijvergunning is op papier niet heel lastig. Het bedrag van 28.000 euro dat betaald moet worden aan de Kansspelautoriteit, hoeft ook geen onoverkoombare drempel te vormen. En hoewel het bezit ervan bij de Postcodeloterij vrijwel gelijkstaat aan een licentie om geld te drukken, is van nieuwe toetreders op de loterijmarkt geen sprake. Het nabootsen van het verdienmodel van de Postcodeloterij is dus praktisch lastiger dan het misschien lijkt, waardoor de Postcodeloterij een soort van monopolie heeft gecreëerd (naast de Staatsloterij).

Morele chantage

De verklaring hiervoor is dat het verdienmodel van de Postcodeloterij is gebaseerd op morele chantage, zowel richting degenen die meespelen als de organisaties die van het uitdelen van loterijgeld profiteren als ook richting de overheid. Niet iedereen kan leven met de gedachte dat de buren een grote geldprijs kunnen winnen in een loterij op basis van een gemeenschappelijke postcode. Dus speel je zelf mee, ook al zou je dat eigenlijk niet willen.

De zaak van de vrouw die een proces aanspande tegen de Postcodeloterij omdat ze niet kon verkroppen dat mensen in haar straat forse geldbedragen hadden gewonnen en zijzelf door niet mee te spelen niet, werd terecht verworpen. Toch kan iedereen zich wel iets voorstellen bij het hartzeer dat zij voelde. Door gratis gebruik te maken van het publieke eigendom dat de postcode is, worden niet-deelnemers flink onder druk gezet. Je kunt jezelf wel als deelnemer onttrekken aan de Postcodeloterij, maar jouw postcode blijft gewoon meedoen.

Donatie in natura

De morele chantage geldt ook richting de beneficiënten van de Postcodeloterij. In ruil voor het geld moeten zij meewerken aan de fondsenwerving van de loterij en opdraven in tv-programma’s als Miljoenenjacht en Een tegen 100, welke spelshows de Postcodeloterij gebruikt om deelnemers te werven. Het goede doel wordt daardoor aan de Postcodeloterij gekoppeld en doet een donatie in natura terug aan de weldoener.

Hoewel ongerichte kansspelreclame in Nederland verboden is, kan de Postcodeloterij door deze koppeling doorgaan met het publiekelijk werven van deelnemers. Om de online gokmarkt dwars te zitten, lobbyt men voor het toevoegen van fondsenwerving voor de samenleving als doelstelling van het kansspelbeleid. Zo blijft de Postcodeloterij de woede bespaart die er bestaat over online gokken.

Tenslotte richt de morele chantage zich ook op de overheid. Zo startte Natuurmonumenten met 15 miljoen euro uit het Droomfonds van de Postcodeloterij het project de Marker Wadden en wist daardoor ook de overheid enthousiast te maken. Toen er echter geen andere private financiers werden gevonden door Natuurmonumenten moest de nog ontbrekende 30 miljoen euro met belastinggeld worden aangevuld, naast de 47,5 miljoen euro die de overheid eerder al beschikbaar stelde. Waarbij zij aangetekend dat Natuurmonumenten ook zelf een vorstelijke jaarlijkse subsidie van de overheid incasseert.

Een ander door het Droomfonds gefinancierd project is het samen met Stichting Natuur & Milieu en Stichting De Noordzee gestarte initiatief De Rijke Noordzee om windmolenparken te gebruiken om kunstmatige riffen aan te leggen voor mosselbanken. Hiervoor doneerde de Postcodeloterij 8,5 miljoen euro. Waar de vissers inmiddels uit grote delen van de zee zijn verdreven, valt de opbrengst van deze activiteit die de natuur moet ‘herstellen’ tot dusverre nogal tegen. Geen reden om bij de pakken neer te zitten en dus doneerde de Postcodeloterij dit jaar nog eens een extra 2,6 miljoen euro om deze utopie in stand te houden.

Laat deelnemers zelf goede doelen bepalen

In feite heeft één man altijd bepaald waar het goededoelengeld van de Postcodeloterij naar toe ging. Medeoprichter Boudewijn Poelmann is blijkens de biografie die werd geschreven over de Postcodeloterij degene die de lakens uitdeelt. Hij mag in grote lijnen bestemmen waar de monopoliewinst naar toegaat. De medewerkers regelen vanuit hun door koningin Maxima in 2018 geopende vorstelijke behuizing in Amsterdam-Zuid de verdere uitwerking. Het mag dan ook niet verbazen dat de grootste beneficiënt van de Postcodeloterij de door Poelmann gerunde stichting DOEN is. DOEN financiert tal van geitenwollensokken-hobbyprojecten door het hele land waarvan het effect onduidelijk is, maar de intenties van de bevlogen initiators goed zijn.

De Postcodeloterij heeft met gebruikmaking van publiek eigendom niet alleen een monopolie gecreëerd rond wat onder goede doelen moet worden verstaan in Nederland, maar ook waar het gaat om loterij-inkomsten. Een eerste stap in de goede richting zou zijn dat deelnemers van de Postcodeloterij (en de Staatsloterij) net als bij de Vriendenloterij zelf kunnen bepalen voor welke goede doelen ze meespelen. Dan blijft nog wel het probleem bestaan dat die keuzevrijheid beperkt is tot het assortiment dat door de Postcodeloterij wordt bepaald.

Maak afspraken in regeerakkoord

Met het oog op een mogelijk volgende verlenging van de licentie in uiterlijk 2026 (maar liefst eerder) lijkt het dan ook van tweeën één: Of de Postcodeloterij bepaalt niet langer zelf aan welke range van goede doelen het geld schenkt, maar laat de keuze aan de deelnemers. Goede doelen met de ANBI-status krijgen de mogelijkheid zich aan de deelnemers te presenteren.

Of de loterij krijgt niet langer de beschikking over het vrije gebruik van publiek eigendom en moet de postcode als lot-instrument opgeven. Voor de komende kabinetsformatie betekent dit dat de beoogde regeringspartijen afspraken moeten maken in het regeerakkoord over hoe nu verder met monopolist de Postcodeloterij.

Econoom Wouter Roorda publiceert regelmatig in Wynia’s Week, vooral onderzoeksjournalistieke artikelen. 

De donateurs vormen het fundament van Wynia’s Week.  Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Alvast hartelijk dank! 

Het bericht Nieuw kabinet: Beëindig de morele chantage door de Postcodeloterij verscheen eerst op Wynia's Week.

Both ENDS begon in 1986 met haar activiteiten die voortvloeiden uit twee projecten van de internationale milieuorganisatie IUCN. Dit is een grote NGO, waar ook veel overheden (waaronder de Nederlandse) lid van zijn. Het initiatief van ambtenaren van VROM en vijftien milieuorganisaties kreeg pas concreet vorm in 1990, toen PvdA-minister van Ontwikkelingssamenwerking Jan Pronk deed waar hij goed in is: subsidie verstrekken.

Het begon in Rio

De activiteiten namen een verdere vlucht na de zogenaamde ‘Rio Declaration’ in 1991, waar werd opgeroepen tot duurzame ontwikkeling. Both ENDS maakte bij internationale conferenties hierover vast deel uit van de delegaties van het ministerie van Buitenlandse Zaken (BuZa). De verstrengeling met politiek en ambtenarij is altijd intens geweest. Saillant detail is bijvoorbeeld dat in 2002 met ‘Inzet’de internationale tak van de PvdA werd opgenomen in de organisatie. Dit had naar eigen zeggen van Both ENDS een gunstig effect op de subsidierelatie met de overheid.

Both ENDS begon als netwerk van contacten tussen westerse milieuorganisaties en soortgelijke groepen in ontwikkelingslanden. ENDS staat voor Environment and Development Service. Daarbij stond al vanaf het begin voorop dat voor een duurzame en inclusieve wereld ook het Westen moet veranderen.

Tegenwoordig vat Both ENDS haar activiteiten samen met de modieuze term ‘intersectionaliteit’, ontleend aan het woke-jargon. Intersectionaliteit maakt dat volgens Both ENDS issues als gender en mensenrechten, gebruik en beheer van land en water, handel en investeringen, klimaatbeleid, en publiek geld en ontwikkeling allemaal met elkaar zijn verbonden. Een dergelijk brede waaier aan activiteiten is handig als het aankomt op het vragen van subsidie. En zo praat je overal over mee.

Intersectionaliteit komt ook tot uiting in de duurzame ontwikkelingsdoelen, die Both ENDS heeft omarmd en waar ze de Nederlandse overheid aan wil houden. Met het aannemen door de VN van deze doelen in 2015 vond Both ENDS een nieuwe missie en wist deze stichting vanaf 2016 via deelname aan twee lucratieve strategische partnerschappen, gefinancierd met ontwikkelingsgeld, de eigen subsidiestroom voor jaren veilig te stellen.

Een kopie van het ministerie

De strategie die Both ENDS tot 2025 voor de eigen organisatie heeft vastgesteld vertoont opmerkelijke overeenkomsten met de ‘verandertheorie’ die organisaties van het ministerie van Buitenlandse Zaken moeten onderschrijven om in aanmerking te komen voor deelname aan een strategisch partnerschap. Beide beogen het creëren van een ‘krachtig en invloedrijk’ maatschappelijk middenveld in ontwikkelingslanden.

Hiervoor is nodig dat het systeem van instituties niet alleen in deze landen verandert, maar ook in de rest van de wereld. Dit gebeurt via het opschalen van zogenaamde ‘transformatieve praktijken’. Projecten die ‘de transformatie’ van de maatschappij in gang moeten zetten, vormen de kernactiviteit van Both ENDS.

‘Penvoerder’ van ‘partnerschappen’

Voor de periode 2021-2025 is Both ENDS ‘de penvoerder’ van het strategische partnerschap Fair Green and Global Alliance (FGG), dat ruim 61 miljoen euro aan ontwikkelingshulpgeld ontvangt en zich richt op natuur- en milieubescherming. In de eerste periode 2016-2020 ontving FGG bijna 69 miljoen euro. Deelnemers aan FGG zijn in deze kolommen bekende NGO’s die zichzelf ook weer grotendeels bedruipen met overheidsfinanciering, zoals Milieudefensie, SOMO en Transnational Institute.

Daarnaast heeft Both ENDS een belangrijke rol in een tweede strategische partnerschap Global Alliance for Green and Gender Action (GAGGA), waarvan het in Nicaragua gevestigde Central American Women’s Fund samen met Mama Cash de penvoerder is. GAGGA, dat zich richt op vrouwenemancipatie, wordt in de huidige periode door BuZa gesubsidieerd met een bedrag van 40 miljoen euro. In de periode 2016-2020 was dit ruim 32 miljoen euro. Ook de Postcodeloterij helpt financieel mee.

Meer dan de helft: belastinggeld

Het uitkeren van de volledige subsidie van FGG via de penvoerder aan de andere deelnemers, draagt bij aan het sterk opblazen van de inkomsten van Both ENDS. Echter, ook zonder het geld van FGG is het beeld duidelijk: Both ENDS draait voor meer dan de helft van haar inkomsten op belastinggeld. Het restant is afkomstig van filantropische organisaties en de Postcodeloterij. In 2021 gaven particulieren slechts enkele duizenden euro’s:  €5446. En in 2020 nog iets minder: €4174.

Van de eigen inkomsten wordt ruim de helft (in 2021 4,6 miljoen euro) uitgegeven aan wat Both ENDS noemt ‘lobby en advocacy’. Gevoegd bij de ruim 1 miljoen euro per jaar voor management en organisatie bevestigt dat het beeld dat Both ENDS van zichzelf geeft als een makelaar en verbinder in plaats van een donorfonds dat geld uitgeeft.

Strijd tegen ‘fossiele’ bedrijven

Both ENDS werkt graag met andere NGO’s en filantropische instellingen aan specifieke ‘transformatieve’ projecten. Veel energie gaat naar de strijd tegen fossiele brandstoffen. Hierin passen niet alleen acties in ontwikkelingslanden die proberen het winnen en transporteren van fossiele brandstoffen te voorkomen, zoals een gaswinningproject in Mozambique of een oliepijpleiding in Oeganda.

Both ENDS participeert ook in de rechtszaak tegen Shell om de CO₂-uitstoot te verminderen en acties om het ABP te laten stoppen met beleggen in fossiele energiebedrijven. Dit laatste maakt deel uit van een breder initiatief dat met geld van de Amerikaanse Wallace Foundation en de Deense KR Foundation pensioenfondsen bewerkt om hun beleggingen in volgens activisten klimaatonvriendelijke activiteiten te beëindigen. De hogere energierekening die daar het gevolg van is als ook de miljarden aan door het ABP gemist rendement, vormen voor Both ENDS blijkbaar overzienbare nevenschade.

Met de Britse Bulb Foundation, gelieerd aan de gelijknamige producent van hernieuwbare energie, en de KR Foundation, het filantropische vehikel van de familie Rasmussen dat het geld beheert van de uitvinder van het Velux dakraam, wordt gelobbyd voor het niet langer door overheden verzekeren van exportkredieten voor projecten die betrekking hebben op fossiele energie. Ook de door George Soros gefinancierde Open Society Foundations (OSF) stelde voor dit doel de afgelopen jaren meer dan een half miljoen euro aan Both ENDS beschikbaar.

Volgens de website van Both ENDS sluiten deze activiteiten naadloos aan op die van FGG en liften ook mee qua financiering. De Nederlandse overheid betaalt dus mee om de Nederlandse overheid onder druk te zetten om bepaalde activiteiten stop te zetten. En met succes: De Nederlandse overheid besloot eind 2021 met dergelijke verzekeringen te stoppen.

De KR Foundation heeft, los van Both ENDS, een bedrag van ruim een half miljoen euro beschikbaar gesteld om Nederlandse overheden te bewerken om advertenties voor fossiele energie te verbieden. Media, festivals, culturele en sportevenementen worden onder druk gezet om reclame en sponsoring door fossiele energiebedrijven te weren.

Both ENDS ontvangt verder bijdragen van de Nederlandse filantropische instellingen Porticus (van C&A-familie Brenninkmeijer), Turing Foundation (van de oprichters van TomTom), het Anton Jurgens Fonds (van de oprichters van Unilever) en DOB Ecology.

De Postcodeloterij

Stichting DOEN, het met geld van de Postcodeloterij gevulde goededoelenfonds van loterij-oprichter Boudewijn Poelmann, financiert een project ‘voedselbos’. Hieraan draagt via een ander project ook het ministerie van LNV bij, welke bijdrage dan weer loopt via RoyalHaskoning DHV.

De internationale tak van vakbond CNV sluist een subsidie van rijksdienst RVO door naar Both ENDS voor duurzaam bosbeheer. Met diverse provincies is een overeenkomst ondertekend om producenten van biologische producten uit onder andere voedselbossen een ruimere toegang tot afzetmarkten te verschaffen. Rondpompen van belastinggeld voor specifieke hobbyprojecten is geen probleem.

Op gespannen voet met de door de ANBI-wetgeving geëiste openheid staan de ‘non disclosable’ inkomsten binnen de bijdragen van filantropen/NGO’s. Deze post betrof €553.349 in 2021 en €752.658 in 2020. Voor 2020 lijkt het vooral te gaan om een bijdrage van €375.000 van Soros-vehikel OSF, die wel zichtbaar is op de OSF-website. 

Both ENDS houdt kantoor aan de Nobelstraat in de binnenstad van Utrecht, waarvan de huur ruim 100.000 euro per jaar bedraagt. De organisatie omvatte in 2021 31,0 FTE. Directeur Danielle Hirsch stond op plaats 16 van de lijst van GroenLinks bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2021.

Hirsch is niet de enige binnen de organisatie die actief is voor GroenLinks. Haar jaarsalaris bedraagt ruimt 100.000 euro per jaar. Blijkens haar Twitteraccount heeft ze een intensieve taak aan het bestoken van de samenleving met allerlei alarmerende oproepen over met name de staat van het klimaat en het gebrek aan actie daaromtrent.

Zonder de miljoenenfinanciering door het ministerie van Buitenlandse Zaken zou Both ENDS niet bestaan. Een achterban is er niet. De vraag rijst dan ook naar het bestaansrecht van deze club, waarvan de activiteiten en de activistische agenda volledig overlappen met die van andere NGO’s waar Both ENDS ook weer mee verknoopt is en die ook voor een groot deel worden gefinancierd met belastinggeld.

Wouter Roorda brengt regelmatig verslag uit van zijn speurtocht naar de omvangrijke financiering van de beleid- en meningsvorming met behulp van door de overheid betaalde ‘actiegroepen’.

Wynia’s Week krijgt geen subsidie en wil ook geen subsidie. Wynia’s Week is onafhankelijk en ongebonden. De donateurs vormen het fundament van Wynia’s Week.  Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Alvast hartelijk dank!

Het bericht Zo werkt deze activistische subsidiefuik die de overheid met het eigen belastinggeld op de knieën krijgt verscheen eerst op Wynia's Week.