De toename van die dreiging komt primair uit jihadistische hoek. Ook wordt door de NCTV gevreesd voor een aanslag vanuit een specifieke groep rechtsextremisten, de zogenoemde ‘accelerationisten’. Deze groep wil versneld een rassenoorlog ontketenen, nu blanken in Europa nog een meerderheid vormen.

Ook heeft de NCTV aandacht voor ‘anti-institutionele extremisten’, maar daarover wordt gesteld dat er ‘in het algemeen’ geen geweldsdreiging vanuit gaat. De concrete gewelddadige voorbeelden van rechts- en anti-institutioneel extremisme komen allemaal uit het buitenland.

Hoezo ‘geen aantoonbare ernstige geweldsdreiging’?

Linksextremisme wordt in het Dreigingsbeeld niet genoemd. Dat is volgens de NCTV omdat ‘op het moment van schrijven geen aantoonbare ernstige geweldsdreiging’ van deze stroming uitgaat. Het moment van schrijven ligt echter wel ná de aanslag op Thierry Baudet. Die gebeurtenis is niet meegenomen in het Dreigingsbeeld omdat, aldus de NCTV, ‘over beweegredenen’ van de dader(s) nog niks kan worden gezegd. Maar klopt dat wel?

Op 20 november werd Baudet in een Gronings café hard op zijn hoofd geslagen met een bierfles, terwijl buiten tegen hem werd gedemonstreerd door, zo meldde de NOS, ‘een extreemlinkse beweging’. De dader maakte ogenschijnlijk eerst een selfie met de partijleider van Forum voor Democratie, om vervolgens drie maal in de richting van diens hoofd te slaan. Baudet werd daarbij tenminste eenmaal geraakt nabij zijn slaap.

De aanslagpleger was volgens de berichtgeving slechts vijftien jaar oud. Twee dagen later werd hij vrijgelaten. In hoeverre is deze politieke aanslag te duiden als terrorisme, of specifieker als linksterrorisme?

De AIVD definieert terrorisme als: ‘Het uit ideologische motieven (voorbereiden van het) plegen van op mensenlevens gericht geweld of het veroorzaken van maatschappij-ontwrichtende schade, met als doel (een deel van) de bevolking ernstige vrees aan te jagen, maatschappelijke veranderingen te bewerkstelligen en/of politieke besluitvorming te beïnvloeden.’

Deze definitie maakt onderscheid tussen een effect (geweld), een doel en een motief (ideologisch). Gericht geweld tegen een politicus kan wellicht worden gezien als maatschappij-ontwrichtende schade, maar dat is geen vereiste als sprake was van geweld gericht op het leven van Baudet.

Zoals gezegd sloeg de pleger ogenschijnlijk met blinde kracht drie maal in de richting van diens hoofd, waarbij Baudet minstens één keer werd geraakt. In theorie waren drie uitkomsten mogelijk: (één) Baudet wordt geraakt en komt met schrik en verwondingen vrij, (twee) Baudet wordt op zijn slaap geraakt en heeft blijvend letsel of komt te overlijden of (drie) de fles breekt en penetreert een ader, met al dan niet dodelijke gevolgen.

De aanslagpleger kwam uit de hoek van AFA

De conclusie moet dan ook zijn dat het hier – conform de AIVD-definitie – ging om ‘op mensenlevens gericht geweld’, met aanvaarding van de kans dat Baudet de aanslag niet zou overleven. 

Wanneer een aanslag op het leven van een politicus plaatsvindt omwille van diens opinies of werkzaamheden, dan is de intentie van die aanslag gericht op het ‘bewerkstelligen van maatschappelijke veranderingen’ en/of op ‘de beïnvloeding van politieke besluitvorming’, zoals de AIVD dat formuleert. Want het idee achter het geweld is dat de politicus overlijdt, dat hij uit angst een andere koers gaat varen of dat hij zich terugtrekt uit de politiek.

De pleger zou hebben gehandeld namens Antifascistische Actie (AFA) – vroeger Antifascisme (Antifa). Dat bevestigt AFA: ‘Deze jongen heeft gehandeld vanuit zijn overtuiging en gebruik gemaakt van de mogelijkheid.’ Het AD sprak een woordvoerder van Antifa en tekende op: ‘Of het een vooropgezet plan was om Baudet aan te vallen, wil de woordvoerder niet zeggen, maar Antifa staat “niet altijd” afwijzend tegenover gebruik van geweld’. Daarmee lijkt te worden voldaan aan een doel en effect conform de AIVD-definitie van terrorisme, gecombineerd met een politiek-links motief.

Een concreet en actueel voorbeeld

Toch verzuimden de media om die conclusie te trekken. Hoogstens werd vermeld dat Baudet zelf meende dat hij slachtoffer was van ‘een politieke aanslag’. Dat nu ook in het Dreigingsbeeld van de NCTV niet van linksterrorisme wordt gesproken, doet de wenkbrauwen nog meer fronzen. De aanslag op Baudet was daar een actueel en concreet voorbeeld van.

Van Bart Collard verscheen onlangs ‘Het recht op desinformatie’. Het boek is overal te koop en te bestellen, zoals ook in de winkel van Wynia’s Week. Kijk HIER.

De donateurs maken Wynia’s Week mogelijk. Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht De aanslag op Thierry Baudet was linksterrorisme. Waarom durft de NCTV dat nog steeds niet te concluderen? verscheen eerst op Wynia's Week.

Maar nog steeds geven allerlei gastsprekers lezingen met dubieuze inhoud in moskeeën. De overheid wil daar verandering in brengen, vooral als het gaat om sprekers uit ‘rechtsextremistische hoek’ of vanuit het ‘anti-institutioneel extremisme’, zo laat de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding- en Veiligheid (NCTV) weten.

De NCTV krijgt meer machtigingen ‘om de IND en het ministerie van Buitenlandse Zaken beter in staat te stellen vreemdelingen die een extremistisch gedachtegoed uitdragen uit Nederland te weren’. De Vreemdelingenwet benoemt als vreemdeling: ‘ieder die de Nederlandse nationaliteit niet bezit en niet op grond van een wettelijke bepaling als Nederlander moet worden behandeld’. Daaronder vallen dus ook buitenlandse invliegende haatpredikers.

NCTV onder vuur

In 2021 kwam de NCTV onder vuur te liggen toen bleek dat hij informatie verzamelde over personen en groepen. De NCTV is geen inlichtingendienst, maar volgde toch online mensen, maakte analyses en stelde daar rapporten over op. De Tweede Kamer was unaniem kritisch op de NCTV en ‘meerdere partijen trokken zelfs het bestaansrecht van de coördinator in twijfel’.

Hoogleraar Afshin Ellian schreef daar eerder over: ‘het toekennen van inlichtingenbevoegdheden aan een ambtelijk apparaat is politiek en juridisch vragen om ellende en problemen’. Nu houdt de NCTV zich primair bezig met coördinerende taken, ten behoeve waarvan hij allerlei veiligheidsinformatie ontvangt van onder andere de politie en de AIVD.

Buitenlandse verspreiders van extremistische uitingen zullen dus geweerd worden uit Nederland, stelt de NCTV. Om wat voor expressies gaat het hier? De NCTV stelt: ‘Extremistische uitingen die ondermijnend zijn aan de democratische rechtsorde en daarom een bedreiging kunnen vormen voor de openbare orde en/of nationale veiligheid zijn een combinatie van onder meer:

• haat zaaien;
• angst verspreiden;
• doelbewust desinformatie verspreiden;
• demoniseren en intimideren;
• verwerpen van wet- en regelgeving; 
• pogingen om een parallelle samenleving tot stand te brengen waarbij het gezag van de Nederlandse overheid en het rechtssysteem worden afgewezen.’

Het gaat ‘onder meer’ om deze criteria, er zijn dus blijkbaar meer criteria om te kunnen spreken van extremistische uitingen waarover de NCTV niet transparant is.

Vage criteria

Bovendien zijn deze criteria vaag. Wanneer wordt haat gezaaid? Henk moet dan een uiting doen over Jan – of een groep waartoe Jan behoort – waardoor Piet haat tegenover Jan of diens groep ontwikkelt. Maar wat is haat? En hoe wordt gemeten dat Piet bepaalde mensen haat en dat dat door Henk veroorzaakt is? Wanneer wordt angst verspreid? En is dat altijd problematisch? Als terecht wordt gewaarschuwd voor een ernstig dodelijk virus dan wordt angst verspreid, maar de NCTV zal dat toch niet beschouwen als een extremistische uiting?

Noemenswaardig is ook dat ‘doelbewust desinformatie verspreiden’  dubbelop is, omdat volgens gangbare overheidsdefinities de verspreiding van desinformatie doelbewustheid impliceert. Bij dit fenomeen gaat het doorgaans om het verspreiden van onwaarheden met de intentie om schade toe te brengen aan een ander.

Complotdenkers worden uitgesloten, geesteszieken niet

Zoals ik betoog in Het Recht op Misinformatie gaat het overheden meestal echter niet om desinformatie, maar om misinformatie: om het verspreiden van onjuiste informatie; de intentie is irrelevant. In veruit de meeste gevallen van het verspreiden van misinformatie is de intentie van het verspreiden (wat het desinformatie kan maken) niet te bepalen, dus een focus op desinformatie is onpraktisch.

Blijkens het beleid van de NCTV wil de overheid mensen die lijden aan bepaalde waanideeën – zoals complotdenkers – uitsluiten, maar dat wordt niet gedaan met hen die als gevolg van geestesziektes aan wanen lijden. Ernstig afwijkende meningen lijken als gevaarlijker te worden geclassificeerd dan de onvoorspelbaarheid die gepaard gaat met sommige geestesziektes.

Twee andere criteria, demonisering en intimidatie, zijn weliswaar betreurenswaardig, maar niet zonder meer strafbaar en vormen ook niet per definitie een inbreuk op de democratische rechtsorde. Als voorbeelden zou gedacht kunnen worden aan Marcel van Dam die tegen Pim Fortuyn zei: ‘U bent een buitengewoon minderwaardig mens.’ Of wellicht aan Hans Spekman: ‘De Marokkanen die niet willen deugen moet je vernederen, voor de ogen van hun eigen mensen.’

Het verwerpen van geldende wet- en regelgeving is niet per definitie schadelijk. Ieder parlementslid verwerpt bepaalde wet- en regelgeving. Problematischer is het als het totaalpakket, het systeem, wordt verworpen. Dat kan namelijk leiden tot parallelle samenlevingen. Sektes staan bekend om misstanden waarbij meestal vrouwen er slecht vanaf komen. Je terugtrekken uit de samenleving – al dan niet gegroepeerd – is echter niet verboden, zolang je je aan de minimumeisen van die samenleving blijft houden: je moet je aan de wet blijven houden die je verwerpt.

Niet passend in een liberale samenleving

Hoewel de NCTV zich richt op buitenlanders die in hun eigen land uitingen doen die overeenkomen met de genoemde criteria, lijkt hij diezelfde criteria ook te gebruiken om vermeend extremisme door Nederlanders te bestrijden. Over uitingen die worden geclassificeerd als overeenkomend met deze criteria wordt immers gesteld dat ze ‘ondermijnend zijn aan de democratische rechtsorde en daarom een bedreiging kunnen vormen voor de openbare orde en/of nationale veiligheid’. Dat is precies waar de NCTV zich op richt.

Dat de NCTV extremisme wil bestrijden is te begrijpen. Extremisme, bezien als voorportaal voor terrorisme, is gevaarlijk. Als het echter wordt geclassificeerd als een niet-limitatieve lijst van vage en dubbelzinnige criteria dan is de bestrijding van dat extremisme in potentie gevaarlijker dan het extremisme zelf. De overheid kan dan allerlei uitingen (het gaat volgens de criteria om uitingen; niet om handelingen) die binnen een liberale samenleving passen – en zelfs nodig zijn: kritische geluiden – gaan bestrijden.

Van Bart Collard verscheen onlangs ‘Het recht op desinformatie’. Het boek is overal te koop en te bestellen, zoals ook in de winkel van Wynia’s Week. Kijk HIER.

De donateurs maken Wynia’s Week mogelijk. Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht NCTV hanteert dubbelzinnige criteria bij het weren van extremistische uitingen verscheen eerst op Wynia's Week.