Nooit is een politicus zo krachtig als een feniks uit zijn as herrezen als Donald Trump. Zijn overwinning bij de presidentsverkiezingen van 2016 leek een bedrijfsongeval. Hij verloor van Joe Biden in 2020 en haalde zich de smet van 6 januari 2021 op de hals toen zijn aanhangers het Congres bestormden.

Trump leek uitgeteld, kreeg allerlei processen aan zijn broek, gevangenisstraf dreigde en tijdens de verkiezingscampagne kreeg hij te maken met twee moordaanslagen. Hij werd door Democraten uitgemaakt voor ‘nazi’, ‘fascist’ en ‘Hitler’ maar wordt tóch de eerste president na Grover Cleveland (1885-1889 en 1893-1897) met twee niet aaneengesloten termijn in het Witte Huis. Trump, de ‘comeback kid’.

Democratisch onvermogen

Zijn overwinning heeft ook te maken met het onvermogen van de Democraten om met een kansrijke kandidaat te komen. De partij stuntelde dit jaar voortdurend. De cognitieve gebreken van president Biden werden lang toegedekt en kwamen pas aan het licht tijdens een debat met Trump, dat Biden zelf had aangevraagd. Het werd zijn Waterloo. De leider van de westerse wereld bleek een hulpeloze oudere man die zijn taak niet meer aankon. Vicepresident Kamala Harris nam de fakkel over maar kon geen eigen profiel ontwikkelen. Haar campagne had iets van amateurtoneel. De gevestigde media hieven haar op het schild, maar de gebreken van Harris waren niet te verbergen. Dat zagen kiezers eerder dan de media, nu in depressie.

De Democraten zijn toe aan zelfonderzoek. Ze verloren net als in 2016 delen van hun ‘coalitie van minderheden’. Trump pleegde een inbraak in hun achterban: bij latino’s en zwarte mannen. Hij maakte van de Republikeinse partij een partij voor de werkende bevolking, voor de gewone man. De swing states in de Midwest gingen naar Trump. De Republikeinse partij werd een arbeiderspartij; de Democratische partij een vereniging van hoger opgeleiden, beter gesitueerden en beter wetende intellectuelen. Kortom, een partij van de elite. Het is een kloof die ook in West-Europa en in Nederland zichtbaar is.

Wat gaat Trump doen zodra hij op 20 januari 2025 wordt beëdigd? Hij heeft al veel leergeld betaald in de jaren na 2016. Hij heeft vooral geleerd hoe het niet moet, en veel fouten gemaakt bij het inhuren van medewerkers. ‘You are fired’ kregen ze dikwijls te horen.Het Witte Huis leek een doorgangshuis en chaos regeerde. Tijdens deze campagne was Trump meer gedisciplineerd, voor zover mogelijk althans, en hij heeft ook een idee welke staf hij straks nodig heeft. Op Buitenlandse Zaken komt mogelijk Mike Pompeo, die met dat bijltje wel weet te hakken.

Het buitenland vraagt van Trump bijna evenveel aandacht als het binnenland: de oorlog in Oekraïne, de oorlog in het Midden-Oosten, handelsgeschillen met tal van landen en de opkomst van China. Trump heeft in buitenlandse beleid vrijwel de vrije hand, en met een Republikeinse meerderheid in de Senaat en het Huis van Afgevaardigden weinig last van de Democraten die hun wonden likken.

Ergernis over het oude continent

Europa kan echter de borst nat maken, want de ergernis van Trump over het oude continent is groot. Het ligt in de rede dat hij een toespraak geeft waarin hij Europese landen bedient van enige ‘tough love’. Hij vindt dat Europese lidstaten van de NAVO meer moeten bijdragen. De NAVO is ook bij Republikeinen hoeksteen van het veiligheidsbeleid, maar dat de Amerikanen het leeuwendeel van de Europese defensie betalen, moet veranderen.

In zijn eerste termijn gaf Trump al standjes aan Europese regeringsleiders en leek hij een bovenmeester die onwillige leerlingen op appèl riep. Tijdens een NAVO-vergadering haalde Trump een papier voor de dag en ging alle regeringsleiders af. Landen die hun aandeel betaalden kregen lof, maar de wanbetalers kregen verbale billenkoek. Vooral de Duitse bondskanselier Angela Merkel: ‘And Germany, 1,5 percent for defense: Angela, not good, not good’. Merkel moest deze schrobbering ondergaan met alle Europese collega’s erbij.

Trump gaat het percentage opschroeven, zo is in Washington te horen. Is 2 procent van het bbp als maatstaf voor veel Europese landen al veel, Trump gaat méér eisen: 3 procent. Een aardige opdracht voor de nieuwe secretaris-generaal van de NAVO, Mark Rutte, om namens de vastgoedeigenaar in Washington DC de ‘achterstallige huur’ bij Europese lidstaten op te halen. Ook moet er een einde komen aan begrotingstrucs om de defensiebegroting kunstmatig op te pompen. Zo betaalt Duitsland de pensioenen van voormalige DDR-officieren uit het defensiebudget. Pure begrotingsvervuiling.

Ook de Europese Commissie komt in het verdomhoekje. In het wereldbeeld van Trump (en veel Amerikaanse conservatieven) is de EU een regionale organisatie zoals de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS). In zijn ogen is commissievoorzitter Ursula von der Leyen een ongekozen topambtenaar die niet op gelijke voet staat met gekozen nationale leiders. Als wederpartij ziet Trump gekozen regeringsleiders en met hen doet hij zaken. Hij ziet niets in supranationale organisaties zoals de EU, wél in intergouvernementele organisaties zoals de NAVO.

Die houding maakt handelspolitiek met Amerika wel moeilijk, want dat is de exclusieve bevoegdheid van de EU. Trump wil dat handelsbelemmeringen voor Amerikaanse bedrijven uit de weg worden geruimd en beschuldigt de EU van protectionisme. Het is beter als een gezaghebbende regeringsleider dat met Trump bespreekt, want Von der Leyen wil hij niet zien. Maar de Italiaanse premier Giorgia Meloni zal beter in de smaak vallen. 

Nederland staat er bij Trump goed op, zeker de huidige coalitie met Geert Wilders die de Amerikanen zelfs voorzag van een stemadvies op Trump. Dergelijke gestes vergeet hij niet. Met Duitsland heeft Trump minder op, en dat zal blijken. De Duitse politiek en media zijn grenzeloos negatief over Trump, op een bijna kinderlijke manier. Oost-Duitsland vertoont zelfs trekken van anti-Amerikanisme. Met de Franse president zijn de verhoudingen soms stroef. Trump dreigt, bij een geschil, dan met invoerheffingen op bijvoorbeeld Franse champagne. Emmanuel Macron trekt dan snel zijn staart weer in.

Geduld is op

De regeringsleider met wie Trump de beste verhouding heeft, is de Hongaarse premier Viktor Orbán. Zij zijn dikke vrienden. De relatie met Polen wordt belast omdat Trump boos is op de Poolse premier Donald Tusk die in sneltreinvaart bezig is te doen wat zijn voorgangers ook al deden: media het leven lastig maken en rechters ontslaan. Ook de verhouding met de Britse premier Keir Starmer zal geprikkeld zijn. De Britse Labourpartij stuurde vrijwilligers naar Amerika om de Democraten te helpen met hun verkiezingscampagne. Trump ziet dat als ‘inmenging’.

Een nieuw thema in de relatie van Trump met Europa is de oorlog in Oekraïene. Trump heeft altijd gezegd dat de Russische inval in 2022 niet zou zijn gebeurd als hij nog president was geweest. Op verkiezingsbijeenkomsten kondigde hij aan na zijn verkiezing en vóór zijn beëdiging een einde te maken aan de oorlog in Oekraïne. Het opwerpen van de vraag ‘hoe komen we uit die oorlog?’ is op zichzelf niet slecht. Maar hoe Trump dat gaat doen, heeft hij niet gezegd. Gaat hij de Russische president Vladimir Poetin en diens Oekraïense evenknie Volodymyr Zelensky bij elkaar roepen? Gaat hij ze onder druk zetten met harde sancties voor Rusland en minder wapens voor Oekraïne?

Hoe dan ook, Trumps geduld met Europa is op. En dat zal Europa nog meer merken dan in zijn eerste termijn als president al het geval was.

Op 9 oktober verscheen ‘Rechtsomkeert’, het nieuwe boek van Derk Jan Eppink. Daarin schetst hij in heldere taal hoe zich in Europa, de Verenigde Staten en vooral Nederland een rechtse omwenteling voltrok. Het boek verscheen bij Uitgeverij Blauwburgwal, kost € 22,95 en kan HIER worden besteld. Informatie voor media en de boekhandel: info@blauwburgwal.nl

Het bericht Derk Jan Eppink: Donald Trump gaat Europa op het appèl roepen verscheen eerst op Wynia's Week.

Vanwaar dit – mag ik het zo noemen – relatieve doemdenken? De achterliggende redenen zijn eigenlijk wel duidelijk. In Washington zijn Republikeinen niet bereid Joe Bidens hulppakket van tientallen miljarden dollars vrij te spelen voor Oekraïne. Donald Trumps loyale kabouters koppelen Oekraïne aan het veiligstellen (lees: dichttimmeren) van de Amerikaans-Mexicaanse grens. Geen dollars voor Oekraïne, dus geen munitie voor Oekraïne. (Op het moment van schrijven ligt er overigens mogelijk een nog amorf compromis in het verschiet in de vorm van deels met Europees geld gefinancierde leningen voor Oekraïne.)

Ten tweede lijken de kansen op het slagveld wederom gekeerd in het voordeel van Moskou, vooral na de Russische inname van het platgeschoten dorpje Avdiivka. Niet dat beslissende Russische doorbraken aanstaande lijken, maar Moskou heeft – zoals dat heet – het strategisch initiatief weer enigszins naar zich toegetrokken.

NAVO-troepen naar Oekraïne?

Dit alles betekent overigens niet dat de leiders van NAVO en EU de handdoek in de ring gooien. Integendeel. Op wat gemor na, is de retoriek onverminderd strijdvaardig, al helemaal na de val van Avdiivka. De Franse president Emmanuel Macron sloot een paar weken geleden zelfs het sturen van NAVO-troepen naar Oekraïne niet uit. Macron jaagt wel vaker zijn westerse collega’s op de kast met straffe uitspraken, al was het maar om binnenlandspolitieke winst te genereren: met krijgshaftige taal zou de president zich willen afzetten tegen het populaire Rassemblement National (RN) en in mindere mate ook tegen de linkse partij La France Insoumise (LFI).

Toen zowat de hele NAVO en EU duidelijk maakten dat van westerse troepen in Oekraïne geen sprake zal zijn, haalde Macron deels bakzeil met de nuancering ‘dat de noodzaak voor een dergelijke stap zich nog niet voordoet’. Tsja. De Franse president herhaalde tegelijk dat Oekraïne tot de laatste snik gesteund zal worden en dat een nederlaag van Rusland naar zijn mening nu ‘onontbeerlijk’ is. Dat klonk de meeste Franse bondgenoten al heel wat beter in de oren.  

Hoe dan ook, het valt niettemin op dat veel betrokkenen in het Westen de huidige ontwikkelingen op het Oekraïense slagveld inschatten als een teleurstelling, ja zelfs als een soort nederlaag. De klinkende Oekraïense successen tegen de Russische Zwarte Zeevloot en tegen de Russische olieproductie (een klap die zelfs Poetin impliciet erkende) lijken deze inschatting niet te kunnen ombuigen tot een positievere beoordeling van het strijdverloop.

Hoe dit betrekkelijk sombere gevoel te duiden? In het tijdschrift Foreign Affairs sprak de Britse politiek-wetenschapper Dominic Tierney treffend van de ‘tirannie der verwachtingen’. Hoe we succes en falen tijdens een oorlog inschatten, aldus Tierney, is geen objectieve zaak, maar vooral een kwestie van verwachtingsmanagement. Tegen zowat ieders verwachting in hielden de Oekraïners begin 2022 stand voor de poorten van Kyiv. Na de succesvolle Kherson- en Charkiv-offensieven in zomer en najaar 2022 was Oekraïne niet langer de militaire underdog. Het langverwachte Oekraïense tegenoffensief van 2023 móest wel een succes worden.

Optimisme kan gemakkelijk omslaan in defaitisme

Superieure westerse training en beter materieel zouden de rommelende Russische invallers op de knieën dwingen, was de verwachting (ook bij mij, het moet gezegd). Honderdduizenden Russische militairen sneuvelden of raakten zwaargewond. Duizenden tanks en pantservoertuigen vielen ten prooi aan Oekraïense wapens. Het Oekraïense tegenoffensief van 2023 liep vast, maar ook nu is van een serieus Russisch tegenoffensief weinig te merken. Gebiedswinst wordt hoogstens in enkele bloedige kilometers gerekend.

Van een afstandje bezien, zijn de Oekraïense strijdkrachten vanaf het begin opvallend succesvol geweest – en zijn ze dat nog steeds. Precies hier legt Tierney de vinger op de zere plek: zelfverzekerd optimisme kán een force multiplier zijn, maar even zo gemakkelijk omslaan in defaitisme. Als ware het een besmettelijke ziekte.

Zie bijvoorbeeld als historische illustratie de Vietnamoorlog. De Amerikaanse regering schilderde het eigen publiek voortdurend voor dat in Vietnam vooruitgang werd geboekt. Er scheen licht aan het einde van de tunnel. Nog even volhouden, was het devies. En toen lanceerden de communisten in 1968 hun verrassende Tet-offensief. Dit offensief smoorde in een zware nederlaag voor de communisten. Maar juist het Tet-offensief versterkte in de VS het gevoel van defaitisme. Blijkbaar was de al half verslagen gewaande vijand nog tot grootse daden in staat. Hoezo licht aan het einde van de tunnel? Tijd om te gaan nadenken over een politiek verkoopbaar vertrek uit Vietnam.

In zekere zin lijden Trumps Republikeinen nu aan dezelfde kwaal: ze schetsen het beeld dat de VS opnieuw verstrengeld zullen raken in een frustrerende forever war, zonder progressie of een duidelijk strategisch doel, waarin het hulpgeld in de diepe zakken van een corrupte Oekraïense elite zal verdwijnen. En zijn de Oekraïense bevelhebbers wel écht zo capabel?

Grieven en drogredeneringen

Dit is een goed moment om eens te rade te gaan bij de gezaghebbende Amerikaanse conservatieve denktank The Institute for the Study of War (ISW). In een recente diepgravende analyse van de Oekraïne-oorlog komt ISW tot de conclusie dat het defaitistische gevoel – dat deze oorlog door Kyiv niet te winnen zou zijn – precies voortkomt uit een effectieve Russische (des)informatiecampagne. Deze heeft als doel Washington tot een passieve speler te maken en Oekraïne te isoleren. Zonder Amerikaanse militaire steun heeft president Zelensky geen alternatief dan in te binden.

De Russische desinformatiecampagne, zo legt ISW mijns inziens overtuigend uit, is een combinatie van (schijnbaar) serieuze grieven en drogredeneringen: Oekraïne was wel degelijk een existentiële militaire dreiging; het land heeft überhaupt geen bestaansrecht; Rusland heeft recht op een invloedssfeer in het Westen, al was het maar om Russischtalige minderheden te beschermen; de NAVO-uitbreiding heeft deze invloedssfeer overduidelijk geschonden; Oekraïne is voor de VS niet daadwerkelijk van strategisch belang; Oekraïne kan deze oorlog niet winnen en is het sowieso niet waard om voor te sterven: pourquoi mourir pour Kyiv?

ISW haalt al deze argumenten een voor een onderuit. Als Oekraïne inderdaad zo’n dodelijke militaire dreiging vormde, waarom was het Russische aanvalsplan dan gebaseerd op de gedachte dat het buurland in een paar dagen overrompeld kon worden? En dat de regering-Zelensky in enkele dagen verdreven zou zijn? Van het beschermen van Russischsprekende Oekraïners is geen sprake: ook hun steden en woningen worden rücksichtslos verwoest.

Poetins historische argument dat Oekraïne geen bestaansrecht heeft, is – zo benadrukt ISW – volkomen onzinnig: ‘De geschiedenis van Kyiv-Rusland is net zo relevant voor de huidige oorlog als de geschiedenis van het Romeinse Rijk voor de Tweede Wereldoorlog.’ Zowat elke staat zou historische claims op buurlanden kunnen doen. Maar de essentie van het moderne internationale systeem is nu juist dat staten elkaars soevereiniteit respecteren. Ik heb het voor de zekerheid even gecheckt, maar Oekraïne is vandaag de dag nog steeds een soevereine lidstaat van de Verenigde Naties.

Harde cijfers liegen niet

De conclusie van ISW (vanwege de bondigheid hier onvertaald gelaten) is helder: ‘If we lean in and surge, Russia loses.’ Laten we de statistieken niet vergeten: het Russische bruto binnenlands product (bbp) bedraagt een kleine twee biljoen dollar. De gezamenlijke NAVO-landen leggen ruim vijftig biljoen dollar aan bbp op de mat. Met de EU-lidstaten die niet bij de NAVO horen meegerekend, kunnen we hier nog een paar biljoen bij optellen.

Als Oekraïne alsnog verliest, valt dat te wijten aan Amerikaans politiek gesjacher en aan een geslaagde Russische desinformatiecampagne. Maar voor een dergelijke dwingende tirannie der verwachtingen en het bijbehorende defaitisme is geen enkele reden. De harde cijfers liegen niet.

Militair historicus Christ Klep publiceert in Wynia’s Week regelmatig zijn actuele analyses over oorlog en andere veiligheidskwesties.

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Christ Klep: Er is geen enkele reden om te wanhopen over de overwinning van Oekraïne verscheen eerst op Wynia's Week.

PIM VAN GALEN spreekt met SYP WYNIA in WWTV over de poging van demissionair premier Mark Rutte om secretaris-generaal van de NAVO te worden. Heeft Rutte zijn premierschap de afgelopen jaren wellicht ondergeschikt gemaakt aan dat voornemen? Anders gezegd: betalen de burgers van Nederland linksom of rechtsom voor de privé-ambitie van Rutte?

Enkele routes vallen alvast samen met de NAVO-ambitie van Rutte: de Nederlandse Oekraïne-koers, de relatie met de Verenigde Staten en de kabinetsval in Nederland. Na aanvankelijk zeer gereserveerd te zijn geweest over militaire steun aan Oekraïne, werd Nederland eind 2022 qua Oekraïne zonder duidelijke aanleiding plotseling ‘aanjager’ – een soort koploper, zowel in geld als in tanks en straaljagers.

Even later, op 17 januari 2023, legde Rutte een warm bezoek af aan de Amerikaanse president Joe Biden, bij welke gelegenheid Rutte voor zover bekend weinig weerstand bood tegen het Amerikaanse plan om de export van chipmachines van ASML naar China te verbieden. Bij dezelfde gelegenheid polste Biden Rutte voor de NAVO of gaf hem daarvoor zijn steun.

Een half jaar na het bezoek aan Washington liet Rutte zijn vierde kabinet vallen en kondigde hij het eind van zijn nationale politieke carrière aan. Weer enkele weken later stelde hij zich kandidaat voor de NAVO. De tijdlijn roept vragen op, dat is het minste dat er over te zeggen valt. En sindsdien reist Rutte in hoog tempo de wereld rond, van Kiev tot Caïro en verder.

Het zou ook niet voor het eerst zijn als een Nederlandse premier zijn kansen op een internationale functie zou vergroten door zijn buitenlandbeleid aan te passen (wellicht tegen het Nederlandse belang in). Syp Wynia noemt als voorbeelden de kandidatuur van toenmalig premier Ruud Lubbers voor een topbaan bij de Europese Unie (begin jaren negentig) en de poging van toenmalig premier Jan Peter Balkenende in de jaren 2007-2009, eveneens om een topfunctie bij de EU te bemachtigen.

De artikelen, video’s en podcasts van Wynia’s Week zijn gratis beschikbaar – voor iedereen! Dat wordt mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan HIER Hartelijk dank!

Deze WWTV-video is ook te beluisteren als podcast, zowel via Spotify als via Apple. Kijk ook HIER.

Het bericht Is de sollicitatie-campagne van Mark Rutte wel in het Nederlandse belang? verscheen eerst op Wynia's Week.

Zoals de titel Schoonvader van Poetins geheim agent al aangeeft, speelt de dochter van Zjenja, Vera, een katalyserende rol in Van Duijns verhaal. Zijn missie, zowel ten opzichte van zijn familie en Russische vrienden als de Nederlandse lezer, omschrijft hij als ‘de leugens weerspreken, opkomen voor de waarheid’.

Een neototalitair maffiarijk

Door zijn nieuwe liefde werd Van Duijn getuige van de radicalisering die het bewind van Poetin doormaakte.  Hij verdiepte zich in de oorsprong en het verloop van de oorlogen die het Kremlin sinds jaar en dag voert in het najagen van het groot-Russische ideaal. Ingenieus verwerkt Van Duijn zijn inzichten en persoonlijke belevenissen in een reconstructie van het verloop van de oorlog tegen Oekraïne vanaf 14 februari 2022.

Gesteund door zijn dagboeken schetst Van Duijn een verontrustend beeld van wat hij de Russische variant van het fascisme noemt. Op het eerste gezicht doen vergelijkingen van Poetin met Hitler, Stalin en zelfs Dzjengis Khan wat overdreven aan, maar naarmate het boek vordert, overtuigen ze steeds meer.

Om de verharding van Rusland van ‘gatenkaas-autoritaire staat’ naar ‘neototalitair maffiarijk’ te illustreren, dist Van Duijn een anekdote van tien jaar geleden op. Zjenja en hij gaven toen een interview aan een plaatselijke radiozender in Nizjni Novgorod.

‘”Een Russisch-Nederlands echtpaar, geweldig”, jubelde de interviewster tegen haar luisteraars. Ze sloeg een bewonderende toon aan toen Zjenja vertelde hoe goed zij Nederlands sprak en in Amsterdam haar werk deed. Ze was nieuwsgierig naar mijn groene politiek in Amsterdam en liet me rustig uitpraten toen ik opmerkingen maakte over de beroerde lucht en het gore drinkwater in de stad, ja zelfs toen ik de onderdrukking van de demonstraties tegen de frauduleuze herverkiezing van Poetin bekritiseerde.

‘Een herinnering uit een vervlogen tijdperk. Nu zou het interview halverwege afgebroken worden. De interviewster zou als “buitenlands agent” gearresteerd worden, ik zou als spion worden opgepakt wegens anti-Russische propaganda. En Zjenja?  Ze had haar terugreis naar Nederland kunnen vergeten, zou de vrouwengevangenis indraaien.’

NAVO-lidmaatschap voor Oekraïne

Van Duijn was in 2014, het jaar van de bezetting van de Krim door ‘groene mannetjes’ en de Donbas door ‘separatisten’, een eenzame criticus van het beleid van Angela Merkel, Mark Rutte en François Hollande. Hij verweet de regeringsleiders een akkoord met Poetin te willen sluiten. Hij schreef in Trouw:

‘Nederland is nu in Poetins propagandaoorlog verstrikt. Want laten we ons niet door woorden als “rebellen” of “separatisten” misleiden? De Oekraïense regering heeft als sinds maanden duidelijk gemaakt dat “de rebellen” zich niet zouden kunnen handhaven zonder de militaire, personele en politieke hulp van Poetin. Handlangers, niks “rebellen”.’

Onder het motto van zijn geopolitieke Werdegang ‘van Provo tot NAVO’ pleitte Van Duijn in hetzelfde jaar al voor het NAVO-lidmaatschap van Oekraïne: ‘Met zo’n krachtig militair-strategisch antwoord’, schreef hij in Trouw, ‘zal Poetin een gewapend conflict met het Westen uit de weg gaan, maar zonder dat zal hij het voortzetten.’

Een cursus Realpolitik

Vanwege de vele persoonlijke banden tussen Oekraïners en Russen ging Van Duijn ervan uit dat zijn nieuwe Russische familie en vrienden wel te overtuigen zouden zijn van de leugenachtigheid van de Russische staatspropaganda. Dat viel zwaar tegen. De kinderen van Zjenja geloofden dat Oekraïne bevrijd moest worden van het fascisme en dat de MH17 door die zogenaamde Oekraïense fascisten is neergehaald.

In een lange brief aan schoondochter Vera probeerde Van Duijn tevergeefs te voorkomen dat zij ging trouwen met een FSB-agent. Het betekende het einde van zijn huwelijk met Zjenja. Zij koos niet alleen partij voor haar kinderen, maar ook voor de PVV van Geert Wilders, een ‘vriend van misdaadbaas Poetin’.

Aan het eind van zijn boek vraagt Van Duijn zich af of hij spijt heeft van zijn huwelijk met Zjenja. Uiteindelijk toch niet. ‘Onze liefde werd voor mij een cursus Realpolitik.’

Roel van Duijn: Schoonvader van Poetins geheim agent. Tien jaar oorlog en liefde (Walburg Pers) 423 pagina’s, € 29,99.

Hans Wansink is historicus en journalist en publiceert over boeken in Wynia’s Week. Hij was redacteur van NRC Handelsblad, Intermediair en de Volkskrant.

Wynia’s Week verschijnt ook dit jaar 104 keer met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. Plus video’s en podcasts. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Van Provo tot NAVO: tien jaar oorlog en liefde door de ogen van Roel van Duijn verscheen eerst op Wynia's Week.

De regeringsleiders van Polen en Duitsland en de president van Frankrijk grepen de woorden van Trump aan om te pleiten voor een Europese Unie met een eigen sterke defensie. De EU moet in hun ogen niet langer volledig afhankelijk willen zijn van de Amerikaanse veiligheidsparaplu en het eigen grondgebied kunnen verdedigen. Als een pilaar binnen de NAVO, maar – hoewel niet hardop gezegd – op termijn als een zelfstandige defensiegemeenschap.

De Weimar-Driehoek

De Weimar Triangle, bestaande uit Frankrijk, Duitsland en Polen, zou de constituerende kerngroep van die defensiegemeenschap moeten worden. De drie grootste lidstaten met ruim de helft van de bevolking van de EU kwamen lange tijd niet op het hoogste niveau bijeen in het kader van het Weimaroverleg. Maar na de recente regeringswisseling zet Polen in op hervatting van dat overleg met Frankrijk en Duitsland. De nieuwe Poolse premier, Donald Tusk (oud-voorzitter van de Europese Raad), maakt een rondreis door de Europese Unie en bezoekt onder anderen zijn Franse en Duitse collega’s Macron en Scholz.

De aanleiding voor nieuw leven in het Weimaroverleg is de vrees voor terugkeer in het Witte Huis van Donald Trump. Verondersteld wordt dat de oud-president van de VS zal weigeren om EU-lidstaten te verdedigen in het geval van een artikel 5-situatie, waarbij een van de lidstaten van de NAVO wordt aangevallen door een vreemde macht.

Een tweede reden is de weigering van het (door de Republikeinen gedomineerde) Huis van Afgevaardigden van de VS om Oekraïne een nieuw pakket wapens en munitie te verstrekken. De EU zal dat gat moeten opvullen, aldus de ministers van buitenlandse zaken van de Weimar Triangle, die ter voorbereiding op de rondreis van Donald Tusk bijeenkwamen.

De Weimar-driehoek staat niet alleen in het voornemen om de defensieuitgaven op te voeren en de rol van de VS in Oekraïne over te nemen. De Europese Commissie bij monde van Thierry Breton, de EU-Commissaris voor de interne markt, industriepolitiek en defensie was haar hierin al voorgegaan. Breton wil een eigen Europese wapenindustrie creëren, die voldoende munitie kan leveren aan Oekraïne, op termijn de Amerikaanse wapens kan vervangen en als basis kan dienen voor een eigen EU-leger. Een fonds van 200 miljard euro moet de wapenfabrikanten in de EU daartoe aanzetten.

Interne defensiemarkt

De vaste voorzitter van de Europese Raad, Charles Michel, liet zich evenmin onbetuigd en pleit ervoor de defensieuitgaven in de Europese Unie tot tenminste 600 miljard euro op te voeren voor de komende jaren. De Europese Investeringsbank zou daarbij een grote rol moeten krijgen.

In navolging van Breton dient de interne markt van de EU volgens Michel te worden uitgebreid met een defensiemarkt. Het is een  voorwaarde om uiteindelijk te komen tot de oprichting van een ‘European Defense Community’, een organisatie die in 1954 al in de steigers stond, maar in het Franse parlement werd afgestemd. De Fransen waren zo vlak na de oorlog bevreesd voor een Duitse herbewapening.

Eurobonds?

De buitenland-expert van de regerende SPD in Duitsland, Michael Roth, gaat nog een stap verder. Hij vindt de 600 miljard van Michel en zeker de 200 miljard van Breton niet genoeg. Hij pleit voor het uitgeven van eurobonds om Oekraïne te kunnen steunen en de benodigde meerdere defensieuitgaven te financieren.

De Duitse overheid verkeert momenteel in financiële problemen en heeft moeite om de toezegging van bondskanselier Scholz een extra bedrag van 100 miljard euro aan defensie uit te geven waar te maken. Honderd miljard is precies het Duitse begrotingstekort.

Vermoed wordt dan ook dat Roth niet op eigen doft heeft gesproken en dat zijn proefballon, een pleidooi voor eurobonds, van hogerhand is ingestoken. Bondskanselier Scholz was recentelijk in de VS en zou te horen hebben gekregen dat de EU meer moet doen om Oekraïne te steunen. Het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden zal naar verwachting een door de Biden-regering voorgesteld nieuw pakket van 60 miljard dollar voor Oekraïne niet goedkeuren.

Of het demissionaire kabinet in Nederland akkoord gaat met het gebruik van eurobonds om Oekraïne te steunen is de vraag. Weliswaar heeft de Tweede Kamer een motie aangenomen om Oekraïne te (blijven) steunen, maar we herinneren ons de woorden van premier Rutte dat het gebruik van eurobonds (voor het Coronaherstelfonds) éénmalig zou zijn.

Trump bewees Europa een dienst

Maar afgezien van de financiering, lijkt er in de Europese Unie consensus te ontstaan om zowel meer te doen op defensiegebied als Oekraïne te blijven voorzien van wapens, munitie en financiële steun. Mede door toedoen van de gewraakte uitspraak van Trump. Sommigen stellen zelfs dat ‘Trump Europa een dienst bewees’. Wat de Fransen en partijen als D66 jarenlang niet voor elkaar kregen – een EU met de ambitie om niet alleen een economische, maar ook een politieke en militaire grootmacht te worden – kreeg Trump met één goedgeplaatste opmerking voor elkaar.

Over de manier waarop een en ander z’n beslag moet krijgen verschillen echter de meningen. Zo pleiten de Fransen al decennia voor een eigen EU-leger, maar de Duitsers houden dat (vooralsnog) af. Weliswaar kondigde Scholz in zijn Praag-rede van vorig jaar meer defensieuitgaven aan, maar hij wil die inzetten ter verdediging van de Oostflank van de EU, binnen en niet buiten de NAVO.

Gevaarlijke illusie

De discussie binnen of buiten de NAVO zal nog wel enige tijd voortduren. Een compromis lijkt te zijn om voorlopig te streven naar een sterke EU-pijler binnen de NAVO. Op termijn zou die pijler zelfstandig kunnen of (zoals de Fransen c.s. zeggen) moeten worden.

Zelf denk ik dat een eigen EU-leger een illusie is en bovendien gevaarlijk. Frankrijk en de grotendeels door de Fransen gedomineerde Europese Commissie hebben een Calimero-complex. Zij zien niet in dat de voorwaarde voor een Europees leger een gezamenlijk buitenlands beleid is, een centraal gezag en een eigen Europese identiteit. Geen van de drie is het geval.

Over allerlei internationale kwesties wordt binnen de EU verschillend gedacht. De meningsverschillen strekken zich uit over issues als decoupling of derisking van de relatie met China, de mate en vorm van sancties tegen Rusland, oplossingen voor het Israëlisch-Palestijnse conflict, wel of geen relatie onderhouden met Iran en zijn proxies, het conflict tussen Armenië en Azerbeidzjan, welke partij in Libië moet worden gesteund, de vraag of Afrikaanse landen afgewezen asielzoekers moeten terugnemen en hoe ver de steun aan Oekraïne moet gaan.

De Europese Unie mag dan een economische grootmacht zijn, een politieke en militaire macht is het niet en zal het nooit worden. Een Europees leger is tot mislukken gedoemd vanwege de onvermijdelijke kakofonie over hoe het moet worden opgetuigd, wie het gaat betalen en hoe over de inzet van ‘onze jongens’ wordt beslist. Dat zal dan in ieder geval niet meer het Nederlandse parlement zijn, zoveel is zeker. Je moet er bijvoorbeeld toch niet aan denken dat Von der Leyen het opperbevel over een EU-leger krijgt. Als het aan haar had gelegen waren we nu al in een oorlog met Rusland verzeild geraakt.

Blijft Amerika nog wel lid van de NAVO?

Een meerderheid van de Europese staten wil geen Europese superstaat met centraal gezag in Brussel. En de Europese burger? Die bestaat niet.

Het verlangen naar een Europese Defensie Unie is bovendien niet alleen onrealistisch, maar ook gevaarlijk. Het stelt namelijk het VS-lidmaatschap van de NAVO in de waagschaal. Indien een EU-leger onverhoopt wordt doorgedrukt, zullen de VS hun conclusies trekken. De Amerikaanse veiligheidsparaplu zal verdwijnen en de Europese Unie zal aan haar lot worden overgelaten. Een militaire oefening met een dominante rol voor de VS – zoals de oefening Steadfast Defender 24 met 90.000 manschappen die momenteel plaatsvindt ter afschrikking van Rusland – zal dan niet meer mogelijk zijn.

De portee van dit verhaal is, ja, een stevige defensie, maar binnen de NAVO. Stevig, omdat je in de diplomatie, bij het beslechten van geschillen, alleen succesvol bent vanuit een sterke positie. Theodore Roosevelt zei het al: ‘Speak softly but carry a big stick.’

Is de angst voor Rusland terecht?

De vraag is overigens wel of we zo bang moeten zijn voor Poetin. Of Rusland inderdaad expansiedrift heeft en binnen 3-5 jaar Estland zal aanvallen, zoals de Duitse minister van defensie Pistorius beweert.

Expansiedrift was niet de reden voor de inval in Oekraïne. Die had andere redenen, waaronder angst voor het overslaan van de Oranjerevolutie in Oekraïne naar het eigen land, angst voor een ‘Maidan’ op het Rode Plein in Moskou.

Dat Rusland geen enkele reden heeft het grondgebied uit te breiden zei Poetin ook in het recente interview met Tucker Carlson. Uiteraard moeten we hier sceptisch tegenover staan, omdat het zonder twijfel deel uitmaakt van de informatieoorlog. Maar toch. Er was volgens Poetin een principe-akkoord tijdens de onderhandelingen in Turkije over een wapenstilstand. Over de vier meest gevoelige onderwerpen (afstand doen van de ambitie om toe te treden tot de NAVO, demilitarisatie, wat Rusland “de-nazificatie”noemde en de bescherming van de Russische taal in Oekraïne) zou overeenstemming zijn bereikt. Toenmalig premier van het VK, Boris Johnson, zou (in opdracht van de VS?) Zelenski weerhouden hebben het principe-akkoord te tekenen.

Wat hier ook van zij en welke ambities het Kremlin ook moge koesteren, het aanvallen van een NAVO-lidstaat betekent een Derde Wereldoorlog, iets waartoe ook een Russische leider niet snel over zal gaan.

Veel bedreigingen

Rusland is echter niet de enige potentiële bedreiging. Het Midden-Oosten is een kruitvat dat bij ontploffing ook een enorme impact zal hebben in Europa. In Afrika zijn diverse niet-Europa-vriendelijke regimes aan de macht gekomen en is IS nog niet verslagen. En ‘what about China’. Blijft dat een economisch powerhouse of krijgt het hegemoniale ambities en wordt het daarmee ook voor Europa een bedreiging?

Een sterke defensie lijkt derhalve geboden om ook in de toekomst de vrije samenleving die we in Europa kennen te kunnen handhaven en, als het moet, verdedigen. En als we verstandig zijn doen we dat samen met onze Amerikaanse vrienden. De VS is onze enige machtige, betrouwbare en gelijkgestemde bondgenoot en unieke en bewezen garantie voor de veiligheid van ons continent.

Johannes Vervloed was gedurende bijna vier decennia verbonden aan het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken, met als standplaatsen onder meer Jakarta, Sint-Petersburg en Parijs. 

Wynia’s Week verschijnt twee keer per week, 104 keer per jaar. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank

Het bericht Europa moet een sterke defensie hebben maar wel onder de Amerikaanse veiligheidsparaplu verscheen eerst op Wynia's Week.

Of ‘Rutte de blunderaar,’ zoals bij de inmiddels beruchte Nederlandse stemonthouding toen de Algemene Vergadering van de VN eind oktober in meerderheid voor een staakt-het-vuren tussen Israël en Hamas stemde. Of ‘Rutte de jokkebrok,’ die glashard ontkende dat tijdens de kabinetsformatie over de positie van Kamerlid Pieter Omtzigt (‘functie elders’) was gekletst. Rutte heeft nooit een zier om het buitenland gegeven, fulmineerde Colijn. En dat hij de langstzittende premier is, mag volgens de defensiedeskundige geen kwaliteitscriterium heten.

Witte rook

Rutte als nieuwe NAVO-baas? De kwestie roept duidelijk uiteenlopende gevoelens op. Wat de zaak er niet gemakkelijker op maakt, is dat het selectieproces – momenteel een favoriet gezelschapsspel in Brussel –  behoorlijk vloeibaar en ondoorgrondelijk is. Eventuele witte rook uit de schoorstenen van de NAVO-burelen wordt ergens dit voorjaar verwacht. Dan weten we wie Jens Stoltenberg gaat opvolgen als secretaris-generaal van de NAVO. Rutte geldt op dit moment als de meest kansrijke kandidaat. Er wordt in elk geval actief voor hem gelobbyd in Brussel.

Maar ja, als gezegd, er bestaat geen strak formeel en transparant proces om tot de benoeming van een secretaris-generaal te komen. Alles verloopt achter de schermen met een-tweetjes, wandelgangenoverleg en veel telefoontjes. Alles draait om consensus, maar daarbij is de rol van Washington altijd doorslaggevend. Elke kandidaat moet de instemming verwerven van de Amerikaanse president.

Dat ondervond ook de Britse oud-minister van Defensie Ben Wallace. Het simpele feit dat Wallace als officier had gediend tijdens The Troubles in Noord-Ierland pakte in zijn nadeel uit als kandidaat. De situatie in Noord-Ierland is immers een kwestie die Joe Biden – vanwege diens Ierse afkomst – nauw aan het hart ligt. Exit Wallace als kandidaat. De namen die het vroegst opduiken, halen doorgaans sowieso de eindstreep van de selectie niet.

Het Atlantisch bondgenootschap kent twee hoogste functies. De militaire baas, de Supreme Allied Commander Europe (SACEUR), is vanouds een Amerikaan. De secretaris-generaal is als politieke baas traditioneel een Europeaan. De Oekraïne-oorlog heeft die laatste functie extra gewicht gegeven.

Nee, de NAVO is niet hersendood

Het bondgenootschappelijke bestaansrecht staat eigenlijk vrijwel buiten kijf. En Stoltenberg doet het eigenlijk prima. Al vóór de Russische invasie suste de secretaris-generaal de nodige ruzies in de alliantie, van Donald Trumps dreigementen om uit de NAVO te stappen tot president Emmanuel Macrons ‘de NAVO is hersendood’-gedachtenspinsel. Europa en de VS bij elkaar houden is misschien wel de belangrijkste taak van elke secretaris-generaal.

Grote schoenen om te vullen dus. Tégen de kandidatuur van Rutte zijn best wel argumenten in te brengen – in aanvulling op de tirade van Ko Colijn hierboven. Rutte is geen vrouw, het is niet anders. Regelmatig klinkt de redenering dat het tijd wordt een vrouw aan het hoofd van de NAVO te plaatsen. Er zijn ook al heel wat namen van potentiële kandidaten voorbij gekomen. Van Ursula von der Leyen tot de Deens premier Mette Frederiksen. En van de Litouwse premier Ingrida Šimonytė tot de Estse eerste-minister Kaja Kallas. Of van de minister van Buitenlandse Zaken van Letland Krisjanis Karins. Vaak ook klinkt de roep om eindelijk eens een secretaris-generaal uit een Oost-Europees land te kiezen.

Maar ook de West-Europese lidstaten hebben zo hun voorkeuren. President Macron zoekt iemand die zijn visie van ‘strategische autonomie’ voor Europa – dat minder afhankelijk moet worden van Amerika qua militaire veiligheid – kan helpen verwezenlijken. Dan is Rutte niet de meest voor de hand liggende kanshebber.

En in het Amerikaanse Congres is steun voor Rutte evenmin een appeltje-eitje. Verschillende Democratische en Republikeinse congresleden beschouwen het Nederland van Mark Rutte als een notoire schraalhans qua defensiebestedingen. De Republikeinse senator Dan Sullivan bijvoorbeeld, een invloedrijk lid van het Senate Armed Services Committee, mopperde dat Rutte ‘zonder enige twijfel gediskwalificeerd moet worden’ vanwege de bescheiden Nederlandse defensiebestedingen. Burden sharing ligt nu eenmaal erg gevoelig in de VS – en niet alleen bij Trump. Volgens Sullivan bestaat er ‘diepe frustratie bij zowel Democraten als Republikeinen over NAVO-lidstaten die hun verantwoordelijkheid niet nemen.’

Rutte laat politieke puinhoop achter

Voor de duidelijkheid: momenteel besteedt Nederland zo’n 1,7% bbp aan defensie, maar wel met de belofte dit percentage te zullen laten oplopen tot iets boven 2,0 procent in 2024 en 2025. (Of dat gaat lukken, is een ander verhaal, maar dit terzijde.)

Ook de verkiezingszege van Geert Wilders kan de kandidatuur van Rutte besmetten: de PVV wil bijvoorbeeld Turkije uit het NAVO-bondgenootschap knikkeren. En Rutte heeft de steun van president Recep Tayyip Erdogan keihard nodig.

Ook de Hongaarse premier Viktor Orbán kan een lastpak zijn. Erdogan en Orbán zullen ongetwijfeld gunsten terugvragen voor steun. Hoe dan ook is het niet prettig dat Rutte thuis een politieke puinhoop achterlaat. ‘Als je net de plek van een zelf veroorzaakt ernstig ongeval hebt verlaten, worden je argumenten er niet sterker op’, aldus een diplomaat uit een NAVO-lidstaat.

En toch!

En toch gaat Mark Rutte de nieuwe NAVO-baas worden. Mark my words. Hoezo dan? Welnu, vooral vanwege één doorslaggevend criterium. Van alle kandidaten is Mark Rutte waarschijnlijk de minst bedreigende. Of in andere woorden: hij is het meest een Stoltenberg-kloon. Een verbinder op transatlantisch niveau. Dat is precies waar de NAVO naar op zoek is.

Rutte is in veel opzichten een replica van Stoltenberg. Akkoord, qua charme is Rutte wat – laten we zeggen – jongensachtiger dan de Scandinavische sfinx. Maar wát beiden ook zeggen of doen, ze waken ervoor dat alles streng wordt gescript.

Beiden kunnen het geduld opbrengen om urenlang te luisteren naar 31, en straks met de toetreding van Zweden 32, NAVO-ambassadeurs. Beiden gelden als bekwame politici die ruzies in het diplomatieke palingvat dat NAVO heet bijtijds kunnen ontzenuwen. Laten we niet vergeten: secretarissen-generaal zijn niet op deze aardbol gezet om zelfstandig NAVO-beleid te maken. Hun rol is bovenal om consensus te bouwen tussen lidstaten.

Juist op dit punt zijn Baltische kandidaten in het nadeel, alleen al vanwege hun vaak uitgesproken anti-Russische houding die de spanningen met Moskou maar verder zou opdrijven. Met name Kaja Kallas dringt al een tijdje aan op nóg strengere sancties tegen Rusland. Op haar beurt is de Litouwse regering- Šimonytė zo onmiskenbaar anti-Chinees dat veel lidstaten dat riskant zullen vinden. Al helemaal de VS, die juist voorzichtig zijn waar het gaat om potentiële escalatie met Rusland of China.

Rutte durfde Trump tegen te spreken

Amerikaanse diplomaten in Brussel zijn al langer enthousiast over onze premier. Zijn stevige steun aan Oekraïne, het Nederlandse voornemen om de NAVO-bestedingsnorm te willen halen, de MH17-ramp (waardoor Rutte nooit als Putin Versteher bekend zal staan) en vooral zijn Stoltenbergiaanse imago als diplomatieke vliegenvanger maken hem aantrekkelijk. Het Washington van Joe Biden denkt ook aan de toekomst van het bondgenootschap. Voor als de politieke wind keert en er een nieuwe transatlantische storm aanwakkert. Rutte kon redelijk goed omgaan met The Orange Jesus Donald Trump, maar durfde hem ook tegen te spreken in het openbaar. Dat doet denken aan Stoltenberg – die ook wel bekend stond als de Trump whisperer.

Met de meeste NAVO-leiders kan Rutte goed door één deur. Met Emmanuel Macron al helemaal. En Jens Stoltenberg omschreef Rutte als ‘een vriend en een goede en capabele collega met uitgebreide ervaring als premier.’ Waaraan Stoltenberg wijselijk en kenmerkend toevoegde: ‘Maar het is niet aan mij om te besluiten wie mijn opvolger zal zijn.’ Klopt. Maar ‘Stoltenberg II’ loopt zich al warm in de Brusselse coulissen.

Militair historicus Christ Klep publiceert in Wynia’s Week regelmatig zijn actuele analyses over oorlog en andere veiligheidskwesties.

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Mark Rutte wordt de nieuwe NAVO-baas – omdat hij ‘Stoltenberg II’ is verscheen eerst op Wynia's Week.

Daarover gaat het onder meer in de VIDEO en PODCAST van het extra lange gesprek dat ik had met WIERD DUK, verslaggever van De Telegraaf en kenner van de Nederlandse zwijgende meerderheid.

In diverse NAVO-hoofdsteden zitten regeringen niet bepaald te wachten op een NAVO-topman uit een land waar een partij regeert die doorgaat voor ‘extreemrechts’ dan wel ‘rechts-populistisch’. Dat is althans wat er wordt verteld in de kantoren van de NAVO en de EU in Brussel, al kan dat ook worden uitgelegd als een waarschuwing aan Nederland dat men daar niet zit te wachten op regeringsdeelname van een partij die kritisch is over Europa en hulp aan Oekraïne.

En Meloni dan?

Of de soep – Wilders zit Rutte in de weg – werkelijk zo heet wordt gegeten, valt te bezien. In Italië regeert immers zonder noemenswaardige internationale problemen premier Giorgia Meloni, wier verkiezing voor Rutte ruim een jaar geleden nog ‘reden tot zorg’ heette te zijn omdat ze doorgaat voor politiek erfgenaam van Benito Mussolini.

Maar dit voorjaar was dezelfde Rutte niet weg te slaan bij dezelfde Meloni, omdat hij samen met haar de illegale migratie naar Europa (via Tunesië) aan zou pakken. Met de kennis van nu – zijn inmiddels gebleken internationale ambitie – kan Rutte ook extra motieven hebben gehad om het goed te maken met Meloni.

In hetzelfde kader is het ook interessant dat een vorige NAVO-sg, te weten Anders Fogh Rasmussen, eerder als premier van Denemarken jarenlang succesvol regeerde met de ‘populistische’ Deense Volkspartij. Zonder dat hem dat in NAVO-kring werd aangerekend.

Maar goed, zelfs als het eventueel regeren door Wilders in Nederland voor Rutte geen grote handicap mocht zijn, dan is het nog steeds denkbaar dat het voor de uitgesproken controlfreak Mark Rutte een omstandigheid is die hij liever voorkomt. Of althans: voorkomt dat Wilders (mee-)regeert als hij de benoeming bij de NAVO nog niet in de pocket heeft. Ik merk in ons videogesprek op, dat een premier die een internationale functie wil hebben maar beter in het kiescollege kan zitten of in ieder geval nog in functie is. Een ex-premier keldert meteen in aanzien.

Daar dringt zich de vraag op of dat niet (mede) het vroege, verrassende en omstreden besluit van VVD-lijsttrekker Dilan Yeşilgöz om niet mee te willen regeren (‘vanwege het verkiezingsverlies’) niet (mede) is ingegeven door het beschermen van de belangen van Rutte en diens carrièrewens. Die retorische vraag zoemde meteen door Den Haag en de rest van het land, al dan niet gevolgd door de vraag of ‘Dilan’ wel werkelijk de leider van de VVD is, of dat de Friends of Mark – en dus Mark Rutte zelf – nog steeds de partijkoers uitstippelen.

Vragen, vragen…

Zodra die vraag eenmaal gesteld is, liggen de vervolgvragen voor de hand. Was het niet een beetje vreemd, die kabinetsval van begin juli – een besluit van Rutte, ook tot verrassing van zijn partijgenoten – gevolgd door het al even verrassende besluit van Rutte om de Nederlandse politiek te verlaten? Waarop Rutte eerst pertinent ontkende iets internationaals te willen doen om daar vervolgend een beetje sneaky op terug te komen.

Ook binnen de VVD zoemt het verhaal dat Rutte zich al kort na de Tweede Kamerverkiezingen van maart 2021 en het voor hem ontluisterende ‘Functie Elders’-debat in de Tweede Kamer realiseerde dat hij maar beter geen nieuwe poging moest doen om te zijner tijd wederom lijsttrekker van de VVD te worden. Het hardnekkige relaas luidt dat hij zich toen meteen is gaan oriënteren – als hij dat al niet eerder deed – op voortzetting van zijn carrière in het buitenland.

Wat vaststaat is dat Rutte al minstens een jaar of vijf zijn – al dan niet gespeelde – eurosceptische houding (een uitzondering daargelaten) heeft laten varen en dat toenmalig D66-leider Sigrid Kaag een uitgesproken eurofiel hoofdstuk mocht aandragen voor het regeerakkoord van RutteVier. Opvallend is ook dat het kabinet-RutteVier na een eerste, hoogst terughoudende reactie op de Russische inval in Oekraïne een jaar geleden, nogal plotseling ‘aanjager’ wenste te zijn binnen de NAVO, plotseling miljarden uittrok voor Oekraïne en vooropliep met het leveren van tanks en straaljagers, doorgaans minzaam gesteund vanuit Washington.

In januari van dit jaar werd Rutte vrolijk ontvangen in het Witte Huis in Washington, waarbij zijn Oekraïne-inspanningen werden toegejuicht, maar er ook serieus zaken moesten worden gedaan over chipmachinemaker ASML, het grootste Nederlandse bedrijf dat door de Amerikanen steeds meer de buikriem wordt aangehaald qua leveringen aan China (terwijl president Joe Biden de Amerikaanse chipmakers ruim subsidieert). Het is niet te hopen voor ASML en Nederland, maar een premier die een internationale carrière najaagt is niet altijd de scherpste onderhandelaar.

Hoe effectief is een premier die een andere baan wil?

Enfin: Rutte reisde nog nooit zoveel de wereld over, viel de Chinezen af en prees de Amerikanen. Zijn aangekondigde aftreden in Den Haag viel samen met zijn afreizen naar Vilnius, de hoofdstad van Litouwen, waar Nederland een felbegeerd evenement binnenhaalde: de NAVO-top van presidenten en regeringsleiders in 2025. Dat Nederland nog steeds niet de twee procent defensie-uitgaven haalde, was kennelijk vergeven en vergeten.

Er is meer aan te halen, dat munitie geeft aan de veronderstelling dat Rutte al langer bezig was met het voorsorteren op een internationale functie en daarbij wellicht (zowel toen als nu) zowel het Nederlandse regeringsbeleid als Ruttes grip op zijn partij van pas kwamen. Anders gezegd: in hoeverre poogt Rutte zowel het kabinetsbeleid als zijn partij te regisseren in lijn met zijn eigen, persoonlijke ambitie?

Met Wierd Duk bespreek ik ook verder de kansen van Wilders om de kabinetsformatie op gang te brengen. ‘De macht zal alles doen om Wilders te dwarsbomen,’ zo stellen wij. De belangen, het geld en de banen zijn voor het politieke establishment zo groot, dat niets nagelaten zal worden om de kansen van Wilders te verkleinen.

Wynia’s Week is onafhankelijk en ongebonden. Bijdragen van lezers, kijkers en luisteraars zijn daarom van vitaal belang. Wilt u Wynia’s Week ook ondersteunen met een eenmalige of een regelmatige bijdrage? Doneren kan HIER. Hartelijk dank!

Van Wierd Duk verscheen ‘Wierd Duk in Nederland’. Het boek geeft een helder beeld van het vaak onderbelichte Nederland en biedt daarmee ook bij uitstek een analyse van de aanloop naar de Kamerverkiezingen van 22 november 2023. Het boek is overal te koop, zoals ook HIER.

Het bericht Spiegelgevecht in Den Haag: Rutte zit Wilders in de weg – en andersom. VIDEO! PODCAST! verscheen eerst op Wynia's Week.

NAVO-baas leek Rutte wel wat

De drie opties werden opgesomd. ‘Voorzitter van de Europese Raad, Charles Michel, dat is een parttimebaan, wil ik niet.’ Het voorzitterschap van de Europese Commissie gaat in de regel naar christendemocraten of sociaaldemocraten, Rutte is liberaal. Volgens de presentator bleef dan alleen secretaris-generaal van de NAVO over. Het was alweer jaren geleden dat een Nederlander, Jaap de Hoop Scheffer (2004-2009) die functie bekleedde. Dat leek Rutte wel wat.

Nog diezelfde middag plaatste dagblad De Telegraaf een artikel op haar website: Kan Rutte baan als NAVO-baas nog mislopen? ‘Als hij echt wil, zijn er geen grote hobbels meer’. De journaals waren die avond gereserveerder. Om 18.00 uur werd het vermeld bij commerciële zender RTL 4, niet bij het journaal van de publieke omroep. Duidingsprogramma’s gingen vooral over het naderende Israëlische grondoffensief in Gaza.

Zo op het eerste gehoor leek het alsof Rutte in het interview hardop dacht. Alsof hij enkel reageerde op de suggestie van de interviewer. Wie hem langer volgt, weet drie dingen. Een: control freak Rutte bereidt zijn publieke optredens minutieus voor. Twee: sinds de verkiezingen van 2010, toen hij voor het eerst premier werd, is de afdeling communicatie leidend geworden binnen de rechts-liberale VVD. Drie: dit optreden toont veel gelijkenissen met een ander optreden, afgelopen Kerst.

Op Eerste Kerstdag gaf Rutte namelijk een interview aan nieuwssite nu.nl. Precies op een dag dat Nederlanders, ook politici en journalisten, het nieuws niet volgen verscheen dit interview op een niet al te prominent medium. Rutte sprak erin over de ecologische – en energietransitie. Hij stelde dat de resultaten daarvan op zijn vroegst in 2030 zichtbaar zullen zijn. De Nederlandse journalist Syp Wynia  kwam tot de slotsom dat Rutte in ieder geval in 2025 en misschien zelfs in 2029 weer VVD-lijsttrekker en premier wilde worden.

Verstrekkende mededeling via onbeduidend medium

Maar op vrijdag 7 juli viel zijn vierde regering. De maandag erop kondigde Rutte aan niet opnieuw lijsttrekker en kandidaat-premier te willen worden. In het radio-interview gaf hij toe in de loop van het weekend dat besluit genomen te hebben. Ook hier valt op dat dit interview de tweede keer is binnen een jaar dat hij een mogelijk verstrekkende mededeling doet via een relatief onbeduidend medium, op een moment dat de aandacht van het grote publiek elders ligt.

Eerder die week stelde VVD-lijsttrekker Dilan Yeşilgöz hooguit acht jaar premier te willen blijven. Rutte zat te lang. In het radio-interview gaf Rutte toe dat hij in 2021 het stokje beter had kunnen overdragen aan een ander. Spraken zij uit het hart of vertolkten zij wat campagnestrategen uitdachten?

Slagingskansen

Maar willen is niet hetzelfde als lukken. Nederland leverde drie keer de secretaris-generaal van de NAVO. Hoewel het gebeurde dat ex-premiers die functie bekleedden, waren alle drie de Nederlanders oud-ministers, geen oud-premiers. Nederlandse premiers verdwijnen in de regel na hun laatste regering in de anonimiteit. Alleen christendemocraat Ruud Lubbers streefde daarna naar een internationale functie, weliswaar met weinig succes. Naar verluidt wilde Jan Peter Balkenende in 2010 de eerste vaste voorzitter van de Europese Raad worden. Het werd Herman Van Rompuy.

En dan blijft het feit dat de VVD nooit de premier leverde tot Rutte, die in 2020 het record van Lubbers als langstzittende premier verbrak. Denkt hij — denkt VVD — dat dit ook lukt?

Rutte dekte zich in. Zo’n functie moet eerst beschikbaar komen. Momenteel gaan zulke functies naar vrouwen. Het is bekend dat de huidige secretaris-generaal, Jens Stoltenberg, zonder het uitbreken van de Oekraïne-oorlog de functie al overgedragen zou hebben.

Als puntje bij paaltje komt, beslist Amerika wie de post krijgt. Biden noch Trump heeft iets tegen Rutte. Kwestie van tijd?

Begin dit jaar verscheen bij Doorbraak een artikel over de Nederlandse bezuinigingen op defensie. NRC publiceerde op 31 december 2022 een uitgebreid artikel over hoe achtereenvolgende regeringen na de Koude Oorlog bezuinigden op Defensie. Ook als de VVD daar deel van uitmaakte.

‘Mark hééft niet zoveel met defensie

In 2010 en 2012 voerde de VVD campagne tegen defensiebezuinigingen. En beide keren werd Rutte premier. Op een NAVO-top in Wales in 2014, na het neerschieten van MH17 boven Oekraïne, tekende ook Nederland voor het verhogen van defensie-uitgaven naar 2 procent bbp. Telkens deed premier Rutte het omgekeerde. Volgens een VVD-Kamerlid is Mark ‘nu eenmaal geen man van principes’. Een PvdA-Kamerlid (sociaaldemocraat): ‘Mark hééft niet zoveel met defensie.’

Heeft niemand op de Amerikaanse ambassade in Den Haag of het NAVO-hoofdkwartier dat NRC-artikel gelezen?

Dit artikel verscheen op 31 oktober 2023 in Doorbraak.be.

Pieter de Jonge is historicus en publicist.

Wynia’s Week is er het hele jaar door, minstens 104 keer per jaar. Met onafhankelijke, verrassende berichtgeving. En Wynia’s Week is wel gratis, maar niet goedkoop. De lezers, kijkers en luisteraars maken Wynia’s Week mogelijk. Doet u mee? Doneren kan HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht Wordt Mark Rutte secretaris-generaal van de NAVO? verscheen eerst op Wynia's Week.

En echte vrienden kunnen wat hebben van elkaar. Zo ook na de Russische aanval op Oekraïne van februari 2022. Datzelfde jaar verschenen berichten in de media dat Den Haag de Duitse partners al direct stevig onder druk had gezet om serieuze wapens en voorraden aan Oekraïne te leveren.

Wapenleveranties liggen gevoelig in Berlijn

Het Duitse kabinet – een ‘stoplichtcoalitie’ van SPD, FDP en Bündnis 90/Die Grünen –  was over de reactie op de inval behoorlijk verdeeld. Alleen al door het oorlogsverleden liggen wapenleveranties gevoelig in Berlijn. Vooral regeringspartij SPD van bondskanselier Olaf Scholz piekerde, praatte en peinsde.

Het kabinet-Rutte wilde onmiddellijk na de Russische aanval antitankraketten naar Oekraïne sturen. In eerste instantie lag Berlijn echter dwars. Dat was nogal een dingetje omdat het antitankwapen Panzerfaust van Duitse makelij was en de regering-Scholz export ervan eerst moest goedkeuren.

De Duitsers gingen overstag, maar een paar weken later moest Nederland de oosterburen opnieuw op sleeptouw nemen. Wederom draaide het om een wapensysteem van Duitse makelij: de PzH2000 pantserhouwitser, een stuk geschut op rupsbanden dat doelen kan raken tot op vijftig kilometer afstand. De druk uit Nederland had effect: beide landen stuurden gezamenlijk pantserhouwitsers naar Oekraïne.

Daar bleef het niet bij voor wat betreft de samenwerking met Berlijn. Begin 2023 kocht Nederland samen met Denemarken en Duitsland Leopard 1A5-gevechtstanks. Daarnaast werkten beide landen op nog meer terreinen samen, zoals het trainen van Oekraïense militairen.

Op dit punt is duidelijk sprake van een – hier letterlijk bedoelde – grensoverschrijdende militaire omhelzing. (Onbewust moest ik denken aan de fameuze broederkus van Sovjetleider Leonid Brezjnev en zijn DDR-collega Erich Honecker, maar dat terzijde). Het punt is echter dat de hechte samenwerking rond Oekraïne mijns inziens twee andere ontwikkelingen deels aan het zicht onttrekt. Ontwikkelingen die structureel gezien veelzeggend en van groot belang zijn.    

Om te beginnen staat inmiddels het grootste deel van de Koninklijke Landmacht onder Duits bevel. In maart van dit jaar integreerde de laatste van de drie Nederlandse brigades – de 13^de Lichte Brigade – in een grotere Duitse eenheid, namelijk de Duitse 10^de Pantserdivisie. Eerder gingen de Luchtmobiele Brigade uit Schaarsbergen (2014) en de 43^ste Gemechaniseerde Brigade uit Havelte (2016) al op in Duitse divisies. (Vooral die laatste stap kwam de landmacht goed uit: ons land had eerder zijn laatste Leopard-tanks weggedaan, maar nu kon de landmacht blijven beschikken over achttien lease-tanks in een gemengde Duits-Nederlands tankbataljon).  

De samenwerking begon als kostenbesparing

Premier Mark Rutte bewierookte deze ‘bijna volledige integratie.’ Bondskanselier Scholz sprak over Liebe Mark en vond het ‘heel bijzonder dat we zo vervlochten zijn. (…) Zolang we niet tegen elkaar voetballen, zijn we goede partners.’ Deze samenwerking is ooit begonnen als kostenbesparing en als middel om de goeddeels wegbezuinigde Nederlandse krijgsmacht te laten overleven, maar gaat inmiddels veel verder dan dat.

In de praktijk wordt veel gezamenlijk geoefend en stemmen beide krijgsmachten de doctrines en hun behoeften aan militaire materieel zo veel mogelijk op elkaar af. (Tijden veranderen trouwens: in de Koude Oorlog was het aan Nederlandse kant verboden om dezelfde munitie te gebruiken als de Duitsers. Deze munitie mocht niet in handen vallen van wat ooit de aartsvijand was.)

Duitse militairen gaan schieten met Nederlandse munitie en kunnen sleutelen aan Nederlandse voertuigen. En omgekeerd. Duitse officieren gaan de Nederlandse brigades aanvoeren, terwijl Nederlandse stafofficieren aanschuiven bij de Duitse divisiestaven. Binnen de NAVO werken lidstaten al op allerlei niveaus samen, maar Duitsland en Nederland zijn de eerste die hun landstrijdkrachten bijna volledig in elkaar willen schuiven.

De betrokkenen bewandelen het pad der hete kolen

Kortom: met betrekkelijk stille trom – en inmiddels met een stevige injectie door de Oekraïne-oorlog – gaan de Duitse en Nederlandse landmachten bijna volledig in elkaar op. Een bijzondere stap, om niet te zeggen een unieke ontwikkeling, die tot weinigen lijkt te zijn doorgedrongen. In de woorden van plaatsvervangend landmachtcommandant Jean-Paul Duckers: ‘Veel mensen realiseren zich niet hoe uniek het is wat wij doen.’

Dit brengt me bij het tweede punt. Zodra de politieke en grondwettelijke implicaties ter sprake komen, lijkt de integratie van beide landmachten opeens wat minder uniek te zijn. Hier bewandelen betrokkenen duidelijk het pad der hete kolen.

Niet voor niets stond in het Defensiepersbericht over de integratie van de 13^de Lichte Brigade de term ‘onder bevel gesteld’ tussen aanhalingstekens. Tsja, onder bevel stellen is nu eenmaal de formele aanduiding voor dit soort ceremonies, dus de landmacht kon er niet omheen, aldus de landmacht zelf. Zoek er vooral niet te veel achter, benadrukt Defensie. Tot op de dag van vandaag klinkt ‘onder Duits bevel stellen’ nu eenmaal een tikkeltje heftig vanwege de zure historische nasmaak.

De praktijk is echter minder zwart-wit, onderstreept Defensie telkenmale. Nederlandse militairen hijsen zich niet in Duitse uniformen. En van die vermeende cultuurverschillen tussen de Nederlanders en de Duitsers moeten we geen punt maken: ‘Een Duitser gaat geen Nederlander worden en een Nederlander geen Duitser,’ aldus commandant der landstrijdkrachten Martin Wijnen, ‘en dat moeten we ook niet willen.’

Nee, Nederland behoudt volledige zeggenschap over de inzet van de eigen militairen, herhalen alle betrokken militairen in alle toonaarden. Inderdaad, de grondwet dicteert dat het oppergezag bij de Nederlandse regering ligt. Bovendien blijven nog behoorlijk wat landmachtonderdelen buiten de Duits-Nederlandse integratie, zoals het Korps Commandotroepen, de Genie en allerlei ondersteunende diensten. Ook het hoofdkwartier van de landmacht in Utrecht blijft gewoon bestaan.

Deze verregaande samenwerking is inderdaad bij lange na niet de opmaat naar een Europees leger. Ondanks alle initiatieven staat het gezamenlijk Europees buitenlands en veiligheidsbeleid nog grotendeels in de startblokken. EU-lidstaten besluiten nog altijd zelf over de inzet van hun militairen.

In noodsituaties zijn we steeds afhankelijker van Duitsland

Echter, en dat is hier het centrale punt, in onverhoopte noodsituaties maakt Nederland zich wel degelijk steeds afhankelijker van grote buur Duitsland. In heel veel gevallen zal er niet echt sprake zijn van een probleem. Nederland en Duitsland gaan bijna altijd gezamenlijk in internationale vredesmachten en coalities op pad, meestal onder de vlag van NAVO, VN of EU. Steunt Den Haag een voorgenomen Duitse militaire inzet niet, dan blijven de Nederlanders thuis. Heeft de missie geen haast en is ze politiek niet erg omstreden, dan kunnen regeringen en parlementen de besluitvorming kalmpjes afronden. Kein Problem.

Dit Problem zou echter wel degelijk kunnen ontstaan in acute en zeer dreigende situaties. Stel bijvoorbeeld dat de Russen in een wanhoopsdaad dreigen de Baltische staten binnen te vallen. Nederland is dan wellicht best bereid het gezamenlijke tankbataljon met Leopard-tanks te sturen, terwijl de Duitsers wellicht terughoudender zijn.

Nederland is dan met handen en voeten gebonden aan het Duitse standpunt. ‘Als Nederland daar met tanks wil kunnen optreden is het volledig afhankelijk van de Duitsers,’ aldus defensiedeskundige Dick Zandee. ‘Omgekeerd zijn de Duitsers dat natuurlijk niet van Nederland.’

Ook sommige Tweede Kamerleden zijn verontrust over het feit dat de Nederlandse landmacht – het grootste van de vier krijgsmachtdelen – inmiddels grotendeels is opgeslokt door Das Heer, zoals de Duitse landmacht heet. Nederlandse jongens en meiden ‘onder bevel van’ Berlijn naar onbekende strijdtonelen gestuurd? Kan Den Haag de innige Nederlands-Duitse samenwerking ongedaan maken als puntje bij paaltje komt?

Dat kan in principe, aldus generaal Wijnen, maar is niet de bedoeling: ‘We bouwen een huis van legoblokjes. Die blokjes kunnen we er ook weer uithalen. Het is dus omkeerbaar, hoewel dat niet het streven is.’ Wie het tv-programma LEGO Masters wel eens heeft bekeken, weet dat het met die legoblokjes iets ingewikkelder ligt…

Er speelt bovendien nog een aanvullende complicatie: de parlementaire zeggenschap. Beide parlementen hebben in de praktijk het laatste woord over de vraag of de krijgsmacht op pad wordt gestuurd. De Bondsdag heeft hiertoe de wettelijke bevoegdheid, ons parlement een de facto bevoegdheid mede op basis van de zogenoemde grondwettelijke artikel 100-procedure. Het kabinet moet de Tweede Kamer nu zo vroeg mogelijk informeren over eventuele nieuwe operaties. In de praktijk zoekt de regering een zo breed mogelijk draagvlak en dat kost nogal wat tijd.

Onze landmacht is blij verlost te zijn van Verweggistan-missies

Ofwel, wat nu precies de praktische politieke en grondwettelijke implicaties zijn van de Tiefintegration blijft in hoge mate onduidelijk. Maar bij de landmachttop zal men zich daar niet al te veel zorgen over maken. Want de Oekraïne-oorlog heeft nóg iets duidelijk gemaakt: de krijgsmacht is blij eindelijk af te zijn van die slopende en vaak frustrerende internationale missies in verafgelegen gebieden.

Generaal-majoor Duckers wond er geen doekjes om: ‘De tijd dat we alleen deelnamen aan wars of choice [vrijwillige internationale operaties, CK], zoals in Afghanistan, ligt achter ons. En als je de bondgenootschappelijke verdediging serieus neemt, moet je als het erop aan komt wél iets op de mat moet kunnen leggen. Dan kun je niet zeggen: helaas, onze eenheden zitten in Verweggistan.’ Duidelijke taal.

Militair historicus Christ Klep publiceert in Wynia’s Week regelmatig zijn actuele analyses over oorlog en andere veiligheidskwesties.

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Onze landmacht is grotendeels opgeslokt door de Duitsers. Gaan we straks onder Duits bevel naar het front? verscheen eerst op Wynia's Week.

Defensiespecialisten waren er als de kippen bij om deze volgende etappe in de moeizaam verlopende oorlog toe te juichen, en vanuit hun oogpunt bezien logisch. Granaten met een kop van verarmd uranium gaan door centimeters dik plaatstaal als een mes door de boter. En dus zijn ze een probaat en ook nog eens goedkoop middel – want: afvalproduct van verrijkt uranium – om op veilige afstand massaal vijandelijke tanks en pantservoertuigen uit te schakelen. 

Deeltjes radioactief uranium zijn levensgevaarlijk

Alleen komen bij elke inslag minuscule deeltjes radioactief uranium vrij die zich gedragen door de wind in geen tijd over grote oppervlakten verspreiden en daar tot in lengte van jaren een flink gezondheidsrisico vormen. Ze kunnen – na besmetting door inademing – open wonden veroorzaken, of – via het grondwater – leiden tot allerlei vormen van kanker, aantasting van het zenuwstelsel, lever, nieren of lymfeklieren en DNA-beschadiging.

Voor één keer had Vladimir Poetin misschien dus wel gelijk toen hij de inzet van verarmd uranium in Oekraïne – de Britten leverden dit voorjaar al – ‘een misdaad tegen de mensheid’ noemde, al is hij natuurlijk wel de laatste om dit soort uitspraken te mogen doen. En dan is het ook nog maar de vraag of de Russen zelf al geen gebruik maken van dit gevaarlijke goedje.

In 2009 sprak ik (voor het AD) met dr. Jawad Al-Ali, arts/specialist en voormalig hoofd geneeskunde en directeur van het kankerbehandelingscentrum van het Teaching Hospital in Basra, na Bagdad de tweede grootste stad van Irak. Hij zag zich rond 1994 geconfronteerd met een explosie van kankergevallen.

Die bracht hij aanvankelijk in verband met de acht jaar lange oorlog tegen Iran kort daarvoor, toen ongeveer elke vierkante meter van Basra werd bestookt met chemische wapens. ‘Maar er klopte iets niet, want ik had ook veel kankergevallen door straling.’ Toen twee jaar later bleek dat Amerika op grote schaal verarmd uranium had ingezet, ‘viel veel op zijn plaats’.

Het verklaarde, aldus Al-Ali, waarom zich bij patiënten twee of drie totaal verschillende kankers tegelijk ontwikkelden, waarom zich bij meisjes van vier al eierstokkanker manifesteerde en het aantal mismaakt geboren baby’s (door DNA-beschadiging) op basis van zijn eigen statistieken verzevenvoudigde.

Al-Ali, eind 2021 overleden, toonde er gruwelijke foto’s van, en grafieken die een duidelijke correlatie aangaven tussen gebieden waar in poedervorm veel verarmd uranium was vrijgekomen en toename van het aantal kankergevallen – al was hij tegelijkertijd wetenschapper genoeg om zelf te opperen dat ‘dit nog geen sluitend wetenschappelijk bewijs is’.

De NAVO-raad moet in oktober alsnog in actie komen

En blijkbaar, gezien de stortvloed aan elkaar tegensprekende latere studies over de langetermijneffecten voor zowel burgers als militairen, is dat er nog steeds niet. Terwijl het na de tamelijk massieve inzet van verarmd uranium door Amerikanen en Britten in twee Golfoorlogen (1991 en 2003) en in Servië en Kosovo (in 1999) aan studiemateriaal toch niet kan ontbreken.  

In België, dat in 2009 als eerste land ter wereld productie, gebruik, opslag en handel van en in wapens met verarmd uranium verbood, was de afgelopen dagen voor de schadelijke neveneffecten meer aandacht dan in Nederland, zelfs onder defensiespecialisten. Op de Franstalige publieke omroep suggereerde Alain De Neve, onderzoeker aan het Belgsche Institut royal supérieur de défense (IRSD), dat de inzet van granaatkoppen met verarmd uranium in Oekraïne achterwege had kunnen blijven als het westen wat minder getreuzeld had met de levering van gevechtsvliegtuigen. Nu ziet hij ze als een tijdelijke oplossing tot de F16’s er zijn. 

Ook al is het rijkelijk laat, België en andere NAVO-lidstaten zouden er goed aan doen de inzet van verarmd uranium in Oekraïne – ook nog eens de graanschuur van de halve wereld – alsnog aan de orde te stellen. De NAVO-raad van defensieministers, op 12 en 13 oktober, is daarvoor een mooie gelegenheid. Op zijn minst zou moeten worden afgedwongen dat Russische tanks die met versterkte granaatkoppen zijn uitgeschakeld, snel en vakkundig worden opgeruimd. Zodat ze niet – zoals in Irak – tot jaren na de oorlog slachtoffers blijven maken onder spelende kinderen.  

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank! 

Het bericht Granaatkoppen met verarmd uranium: helpen we Oekraïne nu aan een kankerepidemie?  verscheen eerst op Wynia's Week.