‘Duurzaamheid

Als artsen worden we geconfronteerd met de effecten van klimaatverandering op de gezondheid van onze patiënten. Zo hebben mensen meer last van hittestress, gevolgen van uv-straling en allergieën en luchtwegklachten door luchtvervuiling.’

In mijn ervaring waren huisartsen mensen met een degelijke opleiding, brede levenservaring en een nuchtere kijk op mens en samenleving, maar in deze bange tijden vallen steeds meer zekerheden weg. Dat zelfs een anderszins capabele huisarts nu denkt dat ze in haar praktijk de gevolgen van klimaatverandering ziet, geeft wel aan hoe deze gekte tot in alle haarvaten van de samenleving doordringt.

Klimaatverandering veroorzaakt zeker in onze contreien geen luchtvervuiling, en in Nederland neemt de luchtvervuiling al decennia af, niet toe. Bovendien: luchtwegklachten worden aanzienlijk verergerd door koud weer, wat in frequentie en intensiteit afneemt door klimaatverandering. Hoe kan het, dat huisartsen daar dan niet mee geconfronteerd worden?    

Er is geen verband tussen klimaatverandering en huidkanker

Klimaatverandering heeft ook weinig tot niks te maken met de hoeveelheid UV-straling die in Europa het aardoppervlak bereikt. Met ‘gevolgen van UV-straling’ wordt, neem ik aan, huidkanker bedoeld. Huidkanker neemt toe in Nederland, maar dat komt vooral door de bak- en braad-vakanties aan de diverse Costa’s waar Nederlanders sinds enige decennia massaal naar toe zijn gaan vliegen. En meer in het algemeen door de dwangmatige zucht tot zo bruin mogelijk worden, die van harte wordt aangejaagd door glossy magazines en hun sponsors: de producenten van absurd dure zonnebrandcrèmes.

Je kunt ook uit de zon blijven, of een shirt aantrekken. Waren alle gevolgen van klimaatverandering maar zo makkelijk te voorkomen! 

Verder vraag ik me oprecht af of er afgelopen jaar ook maar één patiënt bij een huisarts op het spreekuur is geweest wiens klacht was, dat hij of zij zo’n last had van de hitte. Mogelijk zijn er wat mensen door de hitte bevangen geraakt tijdens sportwedstrijden en popfestivals, maar die worden dan ter plekke opgelapt door een Rode Kruis-medewerker, of ze gaan door naar de spoedeisende hulp in het dichtstbijzijnde ziekenhuis.

In de afgelopen tien jaar waren er in Nederland vierentwintig extreem warme dagen, met als definitie dat het dan op enig weerstation in het land op enig moment van de dag minstens 35 graden wordt. Dat is minder dan het aantal extreem warme dagen alleen al in deze maand in het tropische land waar ik dit optik. Geen arts hier jaagt zijn patiënten op stang met het klimaat, maar dat kan ook komen omdat huisartsen hier niet bestaan.

Zou de Nederlandse Vereniging van Huisartsen al een klimaatbudgetclaim voor het volgende kabinet in voorbereiding hebben? Voor wie denkt dat dit te gek is om los te lopen: al een jaar of tien geleden kreeg ik een verhoging van de waterschapsbelasting in de bus met als excuus dat dit onvermijdelijk was vanwege de klimaatverandering.

Klimaatverandering is een trein geworden waar je als organisatie op moet springen. Die trein is op weg naar een stip op de horizon, de slechts anderhalve graad warmere wereld, maar stopt op alle tussengelegen stations om fondsen en subsidies binnen te halen. Wie niet opstapt, is de Gekke Henkie die berooid op het perron achterblijft.

Waarom niet 28 miljard euro voor klimaatadaptatie?

Als een kabinet zonder blikken of blozen 28 miljard euro tot 2030 klaarzet voor klimaatbeleid, is het geen wonder dat zo ongeveer iedere organisatie en belangenvereniging in het land zich afvraagt hoe ze daar een graantje van mee van kunnen pikken.

Maar men beseft veel te weinig, dat die miljarden uitsluitend de klimaatmitigatie dienen. Mitigatie is het vertragen van de verdere opwarming van de aarde door minder broeikasgassen uit te stoten. Dat is onvermijdelijk een mondiale kwestie: het maakt niks uit waar minder broeikasgas wordt uitgestoten, want het komt allemaal in één grote bak terecht, de atmosfeer. En aangezien Nederland 0,4 procent van alle broeikasgassen uitstoot, maakt het hoe dan ook vrijwel niets uit wat Nederland aan mitigatie doet. Als we de activisten van Extinction Rebellion (XR) nu hun zin geven, merkt het klimaat daar vrijwel niks van, maar is Nederland een derdewereldland geworden. 

Daarentegen zou 28 miljard euro Nederland al een flink stuk vooruit helpen qua klimaatadaptatie: het eigen land aanpassen aan de te verwachten klimaatverandering in de komende eeuw en nog lang daarna. Dat is namelijk een kwestie van de zeedijken verhogen, de waterinfrastructuur robuuster maken, en mooie kansen voor meer innovatie in de landbouw.     

Het maken van afwegingen lijkt taboe

De retoriek uit het XR-kamp, en uit kringen van GroenLinks/PvdA, negeert dit cruciale verschil volledig. Zou de doorsnee XR-activist zich überhaupt bewust zijn van het verschil tussen adaptatie en mitigatie? Dat er per land een afweging tussen beiden mogelijk is, en dat dit niet per se onfatsoenlijk is, is taboe. Als de voortrekkers er niet onderuit komen om er iets over te zeggen, krijg je losse flodders als dat adaptatie ‘niet werkt’ en duurder zou zijn dan mitigatie. 

Als Nederland zich prima kan aanpassen aan klimaatverandering in deze eeuw en nog ver daarna, dan ondergraaft dat het draagvlak voor peperdure mitigatiemaatregelen, die voor 99,6% de rest van de wereld ten goede komen, en daar dan nog vrijwel niets uitmaken.   

Het is voor XR en geestverwanten dus zaak om een gevolg van klimaatverandering hoog op te spelen waar we ons niet autonoom aan kunnen aanpassen. Het ideale schrikbeeld is dan een tsunami aan klimaatvluchtelingen, want wegens het VN-vluchtelingenverdrag mogen we die als Nederland niet aan de grenzen tegenhouden. Ergo: adaptatie faalt, we moeten alles op alles zetten voor mitigatie.

Niet alleen XR-activisten geloven oprecht dat nu reeds tientallen miljoenen mensen op de vlucht zijn voor het klimaat, voorgelogen als ze worden door respectabele organisaties als het Rode Kruis en Artsen zonder Grenzen. 

Deze stroom aan klimaatvluchtelingen zal van miljoenen aanzwellen tot miljarden, aldus de doemprofeten, wanneer na 2050 grote delen van de tropen door onleefbare hitte ontvolkt raken. Die hele paniek is gebaseerd op een misinterpretatie van ‘onleefbaar heet’ in de wetenschappelijke publicaties over dat onderwerp, maar daarover een andere keer.

Het is nu interessant om UvA-socioloog Hein de Haas aan het woord te laten over klimaatvluchtelingen. In een lang interview op De Correspondent – een onverdachte bron voor alle klimaatalarmisten –  maakt hij brandhout van het hele idee: ‘Ja, ik wil trouwens benadrukken dat klimaatverandering misschien wel het grootste probleem is waar de mensheid voor staat. Maar dat dossier koppelen aan massamigratie berust op geen enkele wetenschappelijke grondslag. (…) (De Wereldbank) slingert een getal de lucht in: driehonderd miljoen, vierhonderd miljoen klimaatvluchtelingen. Iedereen neemt dat over en het wordt een soort rondzingende realiteit, die niemand meer factcheckt. Ik ben het rapport gaan lezen en ik kan nergens vinden hoe ze aan die cijfers komen.’

Wil de eerste klimaatvluchteling opstaan?

Elders hekelt De Haas de VN-vluchtelingenorganisatie: ‘Die overdrijft vluchtelingencijfers (…) Daar mag weleens kritisch gekeken worden naar de belangen van die organisaties bij het overdrijven van bepaalde statistieken. Bij het manipuleren van cijfers.’

Volgens De Haas is migratie nu, net als vroeger, vooral een kwestie van gezinnen die investeren in de lange termijn: ‘Het gaat om mensen die bewust migreren en op mogelijkheden afkomen. (…) Dat hele idee dat we nu bootjes zien arriveren met klimaatvluchtelingen… ik stel weleens de vraag: wil de eerste klimaatvluchteling opstaan?’

De Haas is verder van de school Leo Lucassen, die ontkent dat er sprake is van een vluchtelingencrisis, en dat we immigratie vooral moeten blijven omarmen. Hun volgelingen zijn vaak dezelfden als degenen die zich hevig en luidruchtig zorgen maken over het klimaat.

Het zal hen daarom als verraad in de oren klinken dat die tsunami aan klimaatvluchtelingen er toch niet komt als de wereld meer dan anderhalve graad opwarmt. Hoe verkoop je dan nog aan Nederland, dat ons terugtrekken achter klimaatbestendige dijken geen oplossing is?      

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving, die vrij beschikbaar is voor iedereen. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Wetenschapsjournalist Arnout Jaspers is schrijver van de bestseller ‘De Stikstoffuik’. Zijn columns verschijnen iedere zaterdag in Wynia’s Week.

Het bericht Het maakt vrijwel niets uit wat Nederland doet tegen opwarming. Laten we van dat geld liever klimaatbestendige zeedijken bouwen verscheen eerst op Wynia's Week.

Ook kwamen schijnbaar verschillende partijen meteen in actie. Zo deed actiegroep De Faunabescherming aangifte tegen de burgemeester die opdracht had gegeven de wolf dood te schieten. Op sociale media zwol de stroom berichten aan waarin werd betoogd dat de betreffende boer, de politie en de burgemeester fout zaten.  

De Partij voor de Dieren (PvdD) stelde zowel landelijk als provinciaal vragen aan de betrokken gezagsdragers. Zo werd de indruk gewekt dat er vanuit brede maatschappelijke kring verzet kwam over de afhandeling van dit voorval, terwijl in feite deze hele reactie is terug te voeren op een paar personen binnen de PvdD. 

De politiek wordt ingezet als wapen  

Want het kader van De Faunabescherming bestaat uit mensen van de PvdD. Zij zoeken veelvuldig de media op en krijgen daar ook volop een podium. In veel zaken die door De Faunabescherming worden aangekaart, wordt ook de politiek als wapen ingezet. Wie de dierenactivisten tegen zich in het harnas jaagt, wordt gelijk op drie niveaus aangepakt: politiek, juridisch en via de (sociale) media. 

Zo verzette De Faunabescherming zich de laatste jaren met actieve steun van de PvdD in de vorm van vragen en debatten tegen het afschieten van zwanen in Zuid-Holland, van edelherten in de Oostvaardersplassen en van ganzen. Een al jaren voortslepende juridische procedure die De Faunabescherming voert, is die tegen de jacht op het Kroondomein op de Veluwe.  

De Faunabescherming claimt ook verantwoordelijkheid voor het beëindigen van het rapen van kievitseieren in Fryslân, na jarenlange juridische procedures en het bestoken van gemeentebesturen. Ook hier weer met hulp van de PvdD. De Faunabescherming is ook medeorganisator van herdenkingsdiensten met een heuse dominee voor door de jacht ‘omgekomen’ dieren. 

Ook in 2022 ondernam de Faunabescherming verschillende juridische acties. Er werd aangifte gedaan tegen het park De Hoge Veluwe wegens het verzaken van de zorgplicht voor een tamme wolf op het terrein. Dit werd onmiddellijk gevolgd door vragen van de PvdD in de Gelderse Staten, waarin de aangifte werd toegejuicht. Gerelateerd hieraan maakte De Faunabescherming een (inmiddels gewonnen) bezwaar tegen de zogenoemde paintballontheffing, bedoeld om de tamme wolf schuwer te maken.  

Naar aanleiding van het eerdere besluit van de provincie hierover vroeg de PvdD een spoeddebat aan in de Gelderse Statenvergadering. Ook diende De Faunabescherming een handhavingsverzoek in bij de provincie tegen het afschieten van edelherten en wilde zwijnen op de Veluwe, nadat eerder in 2021 een rechtszaak was verloren. De PvdD stelde hierover in augustus 2021 Kamervragen.  

Opmerkelijk is dat de media dit spelletje meespelen en De Faunabescherming en de PvdD als twee verschillende partijen opvoeren. Bij Omroep Gelderland kwamen in 2021 twee tegenstanders van het afschieten van edelherten en zwijnen aan het woord en worden opgevoerd als aparte bronnen, terwijl de aangehaalde heren Voss en Niesen allebei bestuurslid zijn bij de Faunabescherming en deze al jaren met de PvdD samen optrekt op dit onderwerp.  

Vrijwilligers met inkomsten uit een politiek mandaat  

Harry Voss, eerder beroepsactivist bij Wakker Dier en actief voor de SP, kreeg de afgelopen jaren regelmatig een podium in regionale media als De Gelderlander en Omroep Gelderland om te protesteren tegen de jacht op de Veluwe, waarbij hij afwisselend wordt opgevoerd als (ex-)raadslid van de PvdD en bestuurslid van De Faunabescherming. Harm Niesen is een graag geziene gast in de landelijke media. 

Van de negen bestuursleden van De Faunabescherming hebben er vijf een functie (gehad) bij de PvdD. Voorzitter Niko Koffeman is lid van de Eerste Kamer voor de partij en voorzitter van het wetenschappelijk instituut, de Nicolaas Pierson Stichting. Hij was medeoprichter van de PvdD. Bestuurslid Stéphanie Palsma-Van Voorthuizen is ook bestuurslid bij de Pierson Stichting. Bestuurslid Marjolijn Veenstra is fractievoorzitter van de PvdD in Almere en Harry Voss was dat voor de partij in de gemeenteraad van Apeldoorn. Bestuurslid Ellen Putman is PvdD-Statenlid in Noord-Brabant. 

De Faunabescherming werkt uitsluitend met vrijwilligers die alleen een onkostenvergoeding ontvangen voor hun werkzaamheden. Het betreft vaak mensen die of al met pensioen zijn of inkomsten hebben uit een politiek mandaat voor de PvdD.  

De ene juridische procedure na de andere   

Zo heeft De Faunabescherming een aantal topjuristen van gerenommeerde advocatenkantoren weten te strikken die slechts tegen onkostenvergoeding voor hen procederen. Mr. P. Nicolai is voormalig hoogleraar aan de Open Universiteit en docent aan de UvA. Hij is lid van de Eerste Kamer voor de PvdD en heeft een eigen advocatenkantoor in Amsterdam. Mr. R.A.A. Duk was werkzaam bij De Brauw Blackstone Westbroek en nu bij BarentsKrans. Hij is emeritus hoogleraar aan de EUR.  

Daarnaast verlenen advocaten van het Amsterdamse activistische kantoor Prakken d’Oliveira rechtskundige bijstand. Hun inspanningen zijn niet zonder succes, want de meeste zaken worden gewonnen. 

Dat zaken soms lang voortslepen maakt De Faunabescherming niet uit. De organisatie ontleent haar bestaansrecht aan het voeren van juridische procedures. Als er in enig jaar hierdoor financiële tekorten optraden, dan wordt dit aangevuld door het Steunfonds Kritisch Faunabeheer.  

Van 1976 tot 1998 had De Faunabescherming de naam Kritisch Faunabeheer. Drie bestuursleden van De Faunabescherming vormen samen ook het bestuur van het Steunfonds Kritisch Faunabeheer. De website en de jaarstukken van De Faunabescherming vermelden deze nevenfuncties van de eigen bestuursleden niet.  

De Faunabescherming werkt met een budget dat schommelt rond de 80.000 euro per jaar. Het overgrote deel hiervan gaat op aan kosten voor het voeren van juridische procedures. Hoewel de jaarrekening stelt dat de Faunabescherming wordt gefinancierd via particuliere giften en donaties was in werkelijkheid in het verleden tot meer dan de helft van de inkomsten afkomstig van het Steunfonds Kritisch Faunabeheer.  

Dit blijkt echter niet uit de jaarcijfers van De Faunabescherming, waarin geen enkele verwijzing naar het Steunfonds is opgenomen. Het Steunfonds publiceert summier informatie, want is fiscaal geen ANBI en hoeft dus zelf geen financiële openheid van zaken te geven. Het heeft als enige doelstelling het financieel ondersteunen van De Faunabescherming. In de afgelopen tien jaren had het Steunfonds geen externe inkomsten, waardoor het vermogen terugliep van ruim een half miljoen in 2014 naar 350.000 euro nu. 

De Partij voor de Dieren runt een actiegroep  

De Faunabescherming is dus wat in vroegere tijden een mantelorganisatie werd genoemd. De middelen en menskracht worden in belangrijke mate vanuit de PvdD geleverd.  

Het bevreemdt nogal dat een politieke partij tevens een actiegroep runt en met vereende krachten anderen tot concrete gedragsveranderingen wil bewegen via juridische procedures en uiteenlopende vormen van actievoeren, echter zonder hier transparant over te zijn. Denkt de partij deze werkwijze te continueren mocht er straks ergens bestuursverantwoordelijkheid worden gedragen?  

Achter de façade van begaan zijn met dierenwelzijn gaat cynische machtspolitiek schuil, die de samenleving ingrijpend wil veranderen. Zoals de reactie op het doden van de wolf in Wapse illustreert, staat hierin niet de mens centraal, maar is deze slechts één van de organismes die de aarde bevolkt. 

Econoom Wouter Roorda publiceert regelmatig in Wynia’s Week, vooral onderzoeksjournalistieke artikelen. 

De donateurs vormen het fundament van Wynia’s Week.  Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Alvast hartelijk dank! 

Het bericht De Faunabescherming is een mantelorganisatie van de Partij voor de Dieren verscheen eerst op Wynia's Week.

Rechtzinnig ‘progressieve’ mensen kunnen zich niet eens voorstellen dat je het oprecht met ze oneens bent. Het is voor hen ondenkbaar dat je zou pleiten voor kernenergie of GMO’s of glyfosaat zonder dat je eigen bankrekening daar vetter van wordt. Hún standpunten, immers, staan in onbaatzuchtige dienst van het land, de mensheid en de planeet, terwijl hun tegenstanders, inclusief alle niet-linkse politici en boeren, slechts uit eigenbelang handelen. Vandaar ook, dat de rechter met twee maten dient te meten bij het bestraffen van demonstranten die de wet overtreden.

Het publieke debat komt vaak neer op asymmetrische morele oorlogvoering: ‘rechts’ verwijt ‘links’ naïeviteit en gebrek aan feitenkennis en realiteitszin, maar speelt zelden de kaart dat linkse standpunten moreel niet deugen. Links maakt dat verwijt aan rechts in vrijwel elke discussie. Daarom worden feitelijke onjuistheden rechts zwaar aangerekend (desinformatie!), terwijl links de eigen miskleunen mag bagatelliseren: als je bedoeling maar deugt.

De blunder van Tom van der Lee

Dat was ook hoe Tweede Kamerlid Tom van der Lee (GroenLinks) reageerde op zijn blunder met het Antarctische zeeijs, waarover hij twitterde: ‘Terwijl het op #Antarctica midwinter is en het zeeijs maximaal bevroren hoort te zijn, blijft ‘t door hoge temperaturen smelten.’

Zoals ik in m’n vorige column signaleerde, vriest de Antarctische ijszee momenteel met een vaart van circa 600.000 vierkante kilometer per week dicht. Het klopt dus van geen kant, dat dit zee-ijs midden in de zuidelijke poolwinter aan het afsmelten zou zijn.

Na veel ophef en hilariteit op Twitter zag Van der Lee zich uiteindelijk genoodzaakt met een reactie te komen: ja, tweette hij zuinigjes, hij had bij nader inzien beter een ander woord kunnen gebruiken dan ‘smelten’, maar dat was maar irrelevant gezever over details door iemand die ‘het grotere plaatje niet wil zien’.

En het grotere plaatje is natuurlijk, dat links zich inzet om de planeet te redden van klimaatontwrichting, terwijl iedereen die wijst op feitelijke onjuistheden in hun verhaal een klimaatontkenner is, of op z’n minst iemand die klimaatontkenners in de kaart speelt.

De morele asymmetrie geldt ook voor belangenverstrengeling. De standpunten van iedereen die ooit voor een agrarisch of farmaceutisch bedrijf gewerkt heeft, of zelfs überhaupt in de industrie, zijn volgens links voorgoed besmet en corrupt. Echter, wanneer iemand op links of in de ecolobby grote invloed heeft op het beleid, maar jarenlang is betaald door het Wereld Natuur Fonds (WNF), of als zo iemand er ook een commercieel bureau op na houdt dat opdrachten doet voor Greenpeace, dan is dat geen belangenverstrengeling: dat bewijst juist hoeveel gezag hij of zij op dat dossier heeft, en het draagt alleen maar bij aan diens betrouwbaarheid.

Ook de evidente belangenverstrengeling van Johan Vollenbroek, held van de stikstoflobby, heeft in de gangbare media nooit één kritische noot opgeleverd.

Want terwijl het bedrijfsleven en de landbouw slechts eigenbelang nastreven en dus bijna per definitie corrupt zijn, zijn actiegroepen als Greenpeace, WNF en Mobilization for the Environment (MOB) onbaatzuchtige strijders voor een betere wereld. Ook ‘ rechts’ gaat zelden hard tegen deze framing in, beducht als ze zijn voor de populariteit van zulke actiegroepen op hun denkbeeldige morele hoogvlakte.

Zelf was ik, enigszins tot m’n verbazing, nog nooit benaderd door enige lobbyist uit de aan het begin van deze column genoemde sectoren. Als je er iedere keer van verdacht wordt, ga je allicht geloven dat zoiets schering en inslag is, toch? Maar nooit had een fabrikant van kerncentrales of genetisch gemanipuleerde champignons bij mij discreet geïnformeerd naar de mogelijkheden van journalistieke synergie tegen een marktconforme vergoeding.

Een Amerikaanse entrepreneur met een middel

Totdat De Stikstoffuik een hype werd.

Via een voormalige politicus die nu een lobbykantoor heeft (ik noem geen namen, maar het betreft een prominente D66’er), werd ik benaderd door een Amerikaanse entrepreneur. Die kon een middel leveren dat de behoefte aan stikstof in de landbouw drastisch omlaag bracht, terwijl de oogst toenam. Precies wat Nederland in deze crisis nodig heeft. Hij was even in Nederland en wilde mij graag ontmoeten, met nog wat secondanten van een Nederlands advocatenkantoor om zich heen.

Wij dus op zakendiner in Leiden.

Ik zou hier een lang en hilarisch verhaal van kunnen maken, hoe ik met deze Amerikaanse multimiljonair en nog twee mannen in pak in een chaotisch pop-up restaurant tjokvol millenials belandde (inschattingsfoutje van de secretaresse), waar de bediening gemiddeld vier dagen werkervaring had en de knul die onze drankjes aan tafel kwam brengen meteen een glas bier in m’n kruis kieperde. Met als vervolg een haastige aftocht naar een naburig restaurant, waar het net zo druk en studentikoos lawaaierig bleek te zijn.

Hoewel inmiddels niet helemaal zeker meer of dit geen undercover team van Follow the Money was, probeerde ik toch maar m’ n werk te doen: wat voor middel is dat, hoe werkt het, hoeveel heb je er per hectare van nodig, hoe wordt het gemaakt, waar heb je dit gepubliceerd, en hoeveel kost het?

Het bleek nogal lastig om tussen alle promopraatjes door heldere antwoorden te krijgen. Wel werd mij aangeboden om de Stikstoffuik in de VS uit te geven, hoe onlogisch dat ook is voor een uniek Nederlands probleem. Maar ik kreeg de stellige indruk dat er ook op andere manieren wel wat marktconforme synergie te regelen viel.

Jammer was wel, dat ze op de wat meer technische vragen geen antwoord hadden, want de wetenschapper die daar alles van wist hadden ze in de VS gelaten. Daas van de chaos en het boven het lawaai uit schreeuwen, nam ik na het eten afscheid met hun toezegging dat we elkaar twee dagen later via Zoom opnieuw zouden spreken, dit keer met hun wetenschapper in de VS er ook bij.

Een oncontroleerbaar plantenextract

Ook die gaf nergens een antwoord op waar ik wat mee kon, onder het motto: ‘Coca Cola vertelt jou ook niet wat er in hun flesjes zit’. Het middel was een puur plantaardig extract, van exotische planten in het buitenland, maar hij wilde niet zeggen welke planten.

Tegen die tijd begon ik naar een nooduitgang van de Zoom te zoeken, want met name mijn verklaring dat ik op basis van zulke oncontroleerbare informatie geen artikelen schreef, leek moeilijk te liggen. Uiteraard moest er nog even van alle kanten gezichtsverlies voorkomen worden, dus ging ik het eerst de Zoom uit met allerlei beloften van hun kant over het Amerikaanse boek en snel nog contact opnemen, maar ik heb gelukkig nooit meer wat van ze gehoord.

Ik heb wel een idee wat ze tegen elkaar gezegd hebben over die Nederlandse journalist, nadat die de vergadering verlaten had…

Wetenschapsjournalist Arnout Jaspers is schrijver van de bestseller ‘De Stikstoffuik‘ . Zijn columns verschijnen iedere zaterdag in Wynia’ s Week.

Wynia’ s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving, die vrij beschikbaar is voor iedereen. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Milieuactivisten claimen ten onrechte een monopolie op feiten, goede bedoelingen en onbaatzuchtigheid verscheen eerst op Wynia's Week.

Vervolgens mengt de derde concurrent zich in de strijd, met de claim dat als je maar consequent al hun dag- en weekaanbiedingen koopt, hun mandje boodschappen het goedkoopst is, waarop de volgende concurrent overtoept dat als je hun bonuskaart koopt en vlijtig zegeltjes spaart en alleen artikelen met roze stickers uit de ‘laatste dag’-bakken scoort, je bij hen toch echt het minst betaalt.

Elke bijstandsmoeder weet – of behoort te weten – dat er niet zoiets bestaat als ‘de goedkoopste supermarkt’; om zo min mogelijk uit te geven, moet je in de gaten houden wat waar wanneer het meeste waar voor je geld geeft.

Veel media praten de milieuclubs na

Ecologen zijn nog creatiever dan marketing-mensen als het gaat om shoppen in eigen winkel. Terwijl het bij de vraag ‘welke supermarkt is het goedkoopst’ gaat om luttele procenten verschil, kan het oordeel over hoe goed het gaat met de natuur, verschillen als dag en nacht.

Het NOS Journaal en de grote kranten praten altijd zonder enige reflectie de natuur- en milieuclubs na, die betogen dat het met 80 of 90 procent van de natuur heel slecht gaat. Maar als je kijkt naar de totale oppervlakte van Natura2000-gebieden in Nederland, gaat het met 80 à 85 procent juist goed, en met slechts 15 à 20 procent matig tot slecht.

De eco-lobby countert dan dat 90 procent van de habitats in Nederland een slechte staat van instandhouding heeft. ‘Wat is een habitat?’ denkt de modale burger, die vervolgens afhaakt met de take home message dat de natuur in Nederland op sterven na dood is.

Een ‘habitat’ is een bepaald type natuur, bijvoorbeeld hoogveen of schrale heide. Hoe kan 90 procent van die natuurtypes in slechte staat zijn, terwijl de Living Planet Index van Nederland al dertig jaar stabiel is en vele dier- en plantensoorten in aantal toenemen?

Dat komt simpelweg omdat voor de zogeheten artikel 17-rapportage, waar die rampzalige 90 procent vandaan komt,  de lat extreem hoog wordt gelegd. Een habitat is niet één natuurgebied, maar alle gebiedjes in Nederland waar dat type natuur voorkomt. In minstens 85 procent van al die gebiedjes moet alles vrijwel perfect in orde zijn, en bovendien moeten de desbetreffende natuurbeheerders de overtuiging hebben dat dit in de toekomst ook zo zal blijven. Anders krijgt de hele habitat het stempel ‘slechte staat van instandhouding’.

Dat staat ook in de officiële toelichting bij de artikel-17 rapportage : ‘De “landelijke staat van instandhouding” is de optelling van een zeer strenge beoordeling van vier aspecten per habitattype en per soort op landelijk niveau (binnen én buiten Natura 2000).’

Sinds 2000 verdween geen enkele plant- of diersoort uit Nederland

Deze beoordeling is zoiets als een klas vol leerlingen die eindexamen doen, en in eerste instantie is wie meer dan één onvoldoende heeft, gezakt. Bovendien is de hele klas gezakt als meer dan 15 procent van de leerlingen zakt. Dan zou het best kunnen dat 90 procent van de school zakt voor het eindexamen, terwijl het gemiddelde cijfer van alle leerlingen een acht is – en 80 procent van de leerlingen geen enkele onvoldoende had. En om de metafoor nog wat verder door te trekken: deze regels zijn opgesteld door de bond van bijlesleraren.     

Dit is niet zomaar een wilde veronderstelling. Afgelopen week kwam Natuur anno 2023: vallen of opstaan? uit, een rapport van Henri Prins, gepensioneerd onderzoeker op het gebied van Landbouw en milieu bij Wageningen Economic Research. Prins heeft monnikenwerk verricht door de verspreiding te registreren in de jaren 2000 en 2020 van maar liefst 521 dier- en plantensoorten die voor Natura-2000 gebieden als typerend gelden. Hij baseerde zich op diverse databases, waarbij hij veelal per vierkante kilometer Nederland kon bepalen of een soort daar (nog) voorkwam. Op die manier kun je voor al die soorten vaststellen of hun verspreidingsgebied toe- of afnam. Het beeld verschilt per groep, maar alles bij elkaar levert dat onderstaande grafiek op:

Slechts van 12 procent van de soorten nam het verspreidingsgebied af, de rest nam toe of bleef stabiel. Na 2000 is geen enkele plant- of diersoort uit Nederland verdwenen.

In theorie is het mogelijk, dat het verspreidingsgebied van een soort toeneemt terwijl de populatie afneemt, namelijk als de bevolkingsdichtheid van die soort afneemt. Zelfs al zou dit voor een enkele soort gelden, dan is nog de vraag of dit een nadeel is. Het kan namelijk net zo goed een teken zijn van toegenomen biodiversteit.

Juist stikstofgevoelige soorten doen het goed

Prins concludeert eveneens dat te veel stikstof niet de belangrijkste drukfactor is voor de 12 procent soorten waar het minder goed mee gaat. Met name verdroging lijkt veel belangrijker.

Echter, volgens activistische ecologen als Patrick Jansen en Han Olff, met in hun voetspoor politici als Tjeerd de Groot (D66) en Jesse Klaver(GroenLinks), is zich in Nederland een stikstoframp aan het voltrekken. Je zou dan verwachten dat juist de meest stikstofgevoelige soorten het slecht doen, in ieder geval slechter dan de soorten die wel pap lusten van stikstof, zoals de brandnetels en bramen die door stikstofalarmisten altijd als schrikbeeld van gedegenereerde natuur worden opgevoerd.

Onderstaande grafiek uit Prins’ rapport is daarom opzienbarend. Het gaat om een vergelijking tussen de zeer stikstofgevoelige en de zeer stikstofminnende soorten. In beide groepen is het algemene beeld hetzelfde als voor alle soorten gezamenlijk: met het grote merendeel gaat het goed, met een kleine minderheid niet goed. Maar in de vermeende stikstofhel Nederland doen de stikstofgevoelige soorten het zelfs nog beter dan de stikstofminnende soorten!  

Hoe kan dit? Een voor de hand liggende verklaring zou zijn, dat de stikstofgevoelige soorten sinds 2000 aan een inhaalslag bezig zijn. Die is mogelijk gemaakt doordat allerlei maatregelen in de landbouw de stikstofuitstoot sinds de jaren negentig drastisch omlaag hebben gebracht. Met andere woorden: het stikstofbeleid heeft gewerkt, het milieu voor stikstofminnende soorten is in Nederland sinds 2000 gunstiger geworden. Het is maar een hypothese; nader onderzoek is nodig.    

Prins heeft zijn resultaten – toen hij nog met zijn inventarisatie bezig was – voorgelegd aan diverse prominente Nederlandse ecologen. ‘Met een paar van hen heb ik een heel goed contact,’ aldus Prins, maar met één uitzondering (Wim de Vries) wilden ze niet dat hun naam genoemd wordt: ‘Ik mocht ze zelfs niet bedanken in het rapport’.

Onwelgevallige feiten zijn alleen binnenskamers bespreekbaar

Te vrezen valt, dat dit tekenend is voor het geestelijke klimaat in de Nederlandse ecologie. Binnenskamers zijn onwelgevallige feiten eventueel bespreekbaar, maar naar buiten toe moet het officiële narratief van Nederland als stikstofhel overeind blijven.

Nog even terug naar de metafoor van de supermarkt: welke vorm van natuurbescherming geeft het meeste waar voor zijn geld? En wat is waar als het over de waarde van natuur gaat?

Wetenschapsjournalist Arnout Jaspers is schrijver van de bestseller ‘De Stikstoffuik’. Zijn columns verschijnen iedere zaterdag in Wynia’s Week.

In de maand juni 2023 gaat Arnout Jaspers op tournee door Nederland langs zalen, evenementen, clubs en boekhandels. Kijk elders in Wynia’s Week waar precies! Organisatoren kunnen zich melden bij boekingen@blauwburgwal.nl

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving, die vrij beschikbaar is voor iedereen. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Het waanbeeld van ‘Nederland stikstofhel’ moet overeind blijven, ongeacht de feiten verscheen eerst op Wynia's Week.

Bekende voorbeelden zijn invloedrijke clubs als Milieudefensie, dat grotendeels draait op loterijgeld en belastinggeld, nota bene vooral van ontwikkelingshulp. Een andere is lhbti-belangenorganisatie COC dat geen leden heeft en vrijwel uitsluitend van belastinggeld leeft – ook weer van ontwikkelingshulp.

Maar ook andere ministeries dan Buitenlandse Zaken houden actie- en lobbygroepen op de been. Neem bijvoorbeeld het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) dat jarenlang ook over ‘wonen’ ging. In die rol werd het ministerie niet alleen de grote sponsor van de Woonbond, maar redde dit ministerie door het toedelen van een interessante, maar weinig effectieve klus ook de boekhouding van de lobbyclub Stichting Natuur & Milieu. Maar hoe netjes is dat?

‘Stem natuurlijk’

Vlak voor de verkiezingen voor Provinciale Staten deden 90 organisaties een oproep ‘Stem natuurlijk’ en om ‘te stemmen met een groen hart’. Waarna het in de gebruikelijke paniekerige termen ging over de klimaatcrisis die gaande is en ‘de natuur die onder grote druk staat’. Het is een duidelijk signaal dat deze clubs zich met hand en tand zullen verzetten tegen elke bijstelling van het huidige klimaat- en stikstofbeleid waarvoor verkiezingswinnaar BBB campagne heeft gevoerd.

BBB en mogelijke coalitiepartners vinden dus een gesloten activistisch front op hun weg, dat zich een half jaar geleden tijdens ‘Remkes’ al luidkeels roerde met de campagne ‘Niet zonder natuur’.

Wie het lijstje deelnemers onder de loupe neemt, ziet dat de financiële basis onder deze coalitie wankel is. Dat zij zich naar eigen zeggen kunnen beroepen op de steun van miljoenen mensen blijkt niet uit de aantallen donateurs. Veel organisaties zouden niet of slechts kwijnend bestaan als zij niet financieel werden ondersteund met overheidssubsidie en bijdragen van de Postcodeloterij.

In een vorige aflevering van deze serie artikelen bleek al dat Stichting Natuur en Milieu een dergelijke organisatie is met een beperkte achterban van 9240 donateurs, die financieel leunt op de Postcodeloterij. Die beperkte achterban verhindert niet dat Natuur & Milieu zeer invloedrijk is en als enige vertegenwoordigd was aan alle klimaattafels, geraadpleegd werd bij de kabinetsinformatie en sprak met stikstofbemiddelaar Remkes.

Ook in de werkgroepen die naar aanleiding van het advies van Remkes zijn gevormd om te komen tot een Landbouwakkoord heeft Natuur en Milieu samen met de gelieerde koepel van provinciale natuur- en milieufederaties en de grootgrondbezitters LandschappenNL en Natuurmonumenten weer een prominente plek.

Niet zo gratis

Dagblad Trouw kwalificeerde Natuur & Milieu vorig jaar als ‘Gratis consultants voor overheden en bedrijven’. Maar gratis is wat Natuur & Milieu doet bepaald niet. Niet alleen komt jaarlijks de helft van de begroting van ruim 7,5 miljoen euro uit de gelden van de Postcodeloterij, ook tal van andere (gesubsidieerde) NGO’s dragen geld bij en in toenemende mate ook de overheid.

Dat laatste is vreemd, aangezien met ingang van 2012 de jaarlijkse Rijkssubsidie aan Natuur & Milieu werd stopgezet. Dat leidde tot een jarenlange worsteling om de eindjes aan elkaar te knopen, waarbij Natuur & Milieu ook commerciële activiteiten probeerde te ontplooien zoals de verkoop van zonnepanelen.

Ook in 2021 dreigde een tekort, maar dat kon via een substantiële financiële bijdrage van de Rijksoverheid worden voorkomen. Die financiële bijdrage ontvangt Natuur & Milieu door zekere diensten aan de overheid te leveren, waarvoor vervolgens ‘marktconform’ wordt betaald.

Zo maakte een dienst van het Ministerie van EZK 225.000 euro over voor het opstellen van de Gasmonitor, wat rijkelijk veel lijkt voor een rapport dat voornamelijk steunt op deskresearch. Door dit jaarlijks te herhalen heeft Natuur & Milieu alsnog een vaste bron van subsidie-inkomsten weten aan te boren.

Lucratief is ook de samenwerking van Natuur & Milieu met het Ministerie van BZK, zo ontdekte Wynia’s Week na het doorspitten van documenten hierover die in het kader van een WOO-verzoek (het voormalige WOB-verzoek) zijn ontvangen. Hoewel in de documenten die BZK verstrekte alle bedragen zorgvuldig zijn weggelakt, blijkt uit het jaarverslag van Natuur & Milieu over 2021 dat het dat jaar – Kajsa Ollongren van D66 was toen de verantwoordelijke minister – een bedrag van bijna 700.000 euro kreeg overgemaakt voor de campagne ‘Zet je cv op 50’. Volgens de in het kader van de WOO verkregen documenten betreft dit 72 procent van de totale aanneemsom, die dan circa 965.000 euro zou bedragen.

Natuur & Milieu startte in augustus 2021 met een campagne om mensen te bewegen hun cv-ketel op 50 graden te zetten. Dat was bedoeld om ze in het kader van de verduurzaming van hun woning van het gas af te krijgen en een stap richting de aanschaf van een warmtepomp te laten zetten.

Op bezoek bij Koffietijd

Dit gebeurde via radiocommercials, digitale abri’s, paginagrote advertenties in De Telegraaf en AD en een ‘duurzaamheidsspecial’ van De Groene, direct mail aan 200.000 huishoudens en een item in Koffietijd, pikant genoeg een tv-programma van de Postcodeloterij, het bedrijf dat menige actiegroep – ook Natuur & Milieu – samen met de overheid op de been houdt.

Ook werd presentator Eddy Zoey door Natuur & Milieu ingehuurd om acht huizen te bezoeken die verduurzamen en meedoen aan ‘de 50 graden challenge’. Vooraf gesteld doel was om zes miljoen mensen te bereiken, waarvan 90.000 zich zouden moeten melden om hun cv-ketel daadwerkelijk op 50 graden te zetten.

Maar hielp het ook?

Uit de WOO-stukken blijkt dat de campagne zowel volgens Natuur & Milieu als BZK een groot succes zou zijn. Maar liefst 6.313.000 mensen werden bereikt, waarvan er echter slechts 3.586 zich aanmeldden voor de ‘comfort challenge’. Zoals dat gaat leidde dit, ook volgens betrokkenen, ‘teleurstellende resultaat’ onontkoombaar tot de conclusie dat er nog een schepje bovenop moest en dat kon dan het best door de campagne te verlengen en in de jaren t/m 2024 drie extra ‘campagnesprints’ te doen.

Uit het naar aanleiding van de campagne opgestelde ‘strategische lange termijn plan’ kwam tevens naar voren dat er extra budget nodig was om de boodschap beter te laten landen. Aldus werd besloten.

Hoe kan BZK zo gemakkelijk bijna een miljoen euro naar een NGO schuiven voor het doen van een reclamecampagne? Daarvoor komt de Subsidieregeling Experimenten en Kennisoverdracht Wonen (SEKW) in beeld. Hierin staat in art. 2 een aantal heel algemene criteria geformuleerd om in aanmerking te komen voor subsidie, die nauwelijks een activiteit op het terrein ‘wonen’ uitsluiten. Uit de WOO-stukken blijkt dat als motivatie in het geval van deze campagne werd volstaan met de constatering dat een subsidie past in het beleid om energiebesparing en warmtepompen te stimuleren.

Een heel handig miljoenenpotje

Via de SEKH werd in de periode 2017 t/m 2021 een bedrag van in totaal 79,8 miljoen euro uitgekeerd. De regeling werd in 2022 geëvalueerd door onderzoeksbureau Ecorys. De conclusies zijn nogal ontluisterend:

• Ecorys concludeert dat ‘de doelstellingen van de SEKW zeer ruim zijn geformuleerd, waardoor bij de inhoudelijke toets en risicoanalyse bij het beoordelen van de subsidieaanvraag de lat derhalve niet hoog wordt gelegd’.
• Niettemin wordt die inhoudelijke toets onvoldoende uitgevoerd, bijvoorbeeld ten aanzien van de ‘aannemelijkheid en redelijkheid van de subsidiabele kosten en of de activiteiten voldoende bijdragen aan de doelstelling van de subsidie’. Dit komt doordat ‘de beleidsmedewerkers binnen het Ministerie van BZK, die verantwoordelijk zijn voor het uitvoeren van de toets, over het algemeen niet op de hoogte zijn van de operationele doelstellingen van de SEKW’.
• Tegelijkertijd concludeert Ecorys: ‘Het feit dat de operationele doelstellingen van de SEKW breed zijn geformuleerd, maakt dat vrijwel alle subsidies in enige mate een bijdrage leveren aan de operationele doelstellingen’. Vaak is daarbij sprake van meerjarige (35,5 miljoen euro in de genoemde periode) of structurele (17 miljoen euro) subsidiëring, waarbij meer sprake is van een door de tegenpartij te leveren ‘inspanningsverplichting dan een resultaatsverplichting’.

Subsidieontvangers zijn stichtingen zonder winstoogmerk, dus geen bedrijven. Veel geld gaat naar Milieu Centraal en het Programma Aardgasvrij Wijken, naast ‘kennisplatforms’ en belangenorganisaties. Van de totale uitgaven op het deelgebied Wonen van 12,8 miljoen euro gaat bijvoorbeeld 30 procent naar de Woonbond.

De Woonbond blijkt een overheidsbond

In het geval van de Woonbond spreekt Ecorys expliciet van een ‘instandhoudingssubsidie’ met een structureel karakter. De Woonbond ontvangt dus miljoenen euro’s aan belastinggeld van het ministerie van BZK – zonder welke ze niet zou bestaan – voor het brengen van een nogal radicaal geluid wat betreft verhuren en maakt daarbij particuliere verhuurders steevast uit voor ‘huisjesmelkers’.

Scherper geformuleerd kan de SEKW worden gekwalificeerd als een regeling die is bedoeld om structureel en meerjarig op een gemakkelijke manier geld te kunnen wegzetten naar bevriende organisaties. De conclusies die Ecorys trekt ten aanzien van de doelmatigheid van de regeling ondersteunen deze opvatting:

• 97 procent van het totale subsidiebedrag wordt toegekend voor activiteiten die uitsluitend door de betreffende instelling zouden kunnen worden uitgevoerd. Dus bij deze activiteiten is volgens opgave van BZK geen concurrentie mogelijk en daarom hoeven ze niet openbaar te worden aanbesteed.
• De activiteiten kunnen niet worden uitgevoerd zonder subsidie.
• Een aantal van de organisaties is bovendien voor haar voortbestaan afhankelijk van de subsidie.

Het zal de lezer niet verbazen dat de regeling naar aanleiding van deze evaluatie opnieuw is verlengd tot 2027.

Leggen we de conclusie dat 97 procent van de projectsubsidies niet door een andere instantie kan worden gedaan naast het budget van de campagne ‘Zet je cv op 50’ dan is meteen duidelijk dat ook deze campagne daar onder is geschoven. En dat is vreemd, want wat Natuur & Milieu doet – namelijk: een reclamecampagne voeren – kunnen heel veel andere partijen ook en vaak beter.

Daarom besteedt Natuur en Milieu, zo blijkt uit de WOO-stukken, de meeste activiteiten dan ook uit en heeft de stichting zelf een coördinerende rol. Een dergelijke rol had BZK ook zelf kunnen vervullen, zonder tussenkomst van Natuur & Milieu. Men heeft daar bij het Rijk niet alleen veel ervaring mee, maar elk departement heeft ook een eigen directie Communicatie waar tientallen mensen werken – met relevante expertise.

Het wordt nog vreemder, omdat er op hetzelfde moment ook een campagne liep van Urgenda: ‘Zet ‘m op 60’. Weliswaar tien graden hoger maar met hetzelfde doel. Wie de in opdracht van Natuur & Milieu in het kader van de campagne gebouwde website hoegasvrijbenjij.nl bekijkt, ziet de grote overlap met de inhoud van de website van Milieu Centraal, dat hiervoor eveneens grote bedragen krijgt van BZK op basis van dezelfde regeling en vanwege dezelfde unieke expertise.

Grote overlap is er ook met de door BZK zelf gerunde campagne ‘Iedereen doet wat’ en de overheidswebsite verbeterjehuis.nl. Dit geldt ook voor de campagne ‘Zet de knop om’ van het Ministerie van EZK. Van unieke expertise van Natuur & Milieu is dan ook helemaal geen sprake. Laat staan voor de noodzaak van een vervolgcampagne tegen extra budget.

Onnutte campagne, handige geldstroom

De door BZK betaalde campagne ‘Zet je cv op 50’ voorkwam dat Natuur en Milieu in 2021 diep in de rode cijfers zou belanden en lijkt dan ook een klassiek geval van netwerkcorruptie. Deze door juriste Willeke Slingerland gemunte term duidt de situatie aan waarbij iemand zelf weliswaar geen direct voordeel heeft van een bepaalde actie maar anderen in diens netwerk wel en daardoor de eerstgenoemde persoon uiteindelijk ook.

Hier gaat het dan niet om persoonlijk geldelijk voordeel, maar om het in stand houden van een bepaald radicaal (en blijkbaar bruikbaar) politiek geluid op het terrein van klimaatbeleid en milieu. In het beste geval kun je zeggen dat de overheid haar eigen (buitenparlementaire) oppositie subsidieert; in het slechtste geval dat sprake is van een dubbele agenda en een (ook uit de WOO-stukken naar voren komende) ongezonde verwevenheid van actievoerders en ambtenarij.

Wouter Roorda brengt regelmatig verslag uit van zijn speurtocht naar de omvangrijke financiering van de beleid- en meningsvorming met behulp van door de overheid betaalde ‘actiegroepen’.

Wynia’s Week krijgt geen subsidie en wil ook geen subsidie. Wynia’s Week is onafhankelijk en ongebonden. De donateurs vormen het fundament van Wynia’s Week.  Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Alvast hartelijk dank!

Het bericht Korte lijntjes: hoe de staat noodlijdende activisten op de been houdt verscheen eerst op Wynia's Week.

In 2003 vroeg toenmalig LPF-Statenlid en huidig PVV-Kamerlid Fleur Agema het bestuur van Noord-Holland om een lijst van organisaties die door de provincie werden gesubsidieerd. Dat had nogal wat voeten in de aarde en toen de lijst eenmaal werd gepubliceerd, bleek het om 4200 subsidies te gaan waarmee een bedrag was gemoeid van 136 miljoen euro.

Promoten van duurzaamheid

Nog steeds verstrekt alleen al de provincie Noord-Holland honderden subsidies waarmee tientallen miljoenen euro’s zijn gemoeid, al zijn die nu wel gemakkelijker te vinden. Wie dus denkt dat de provincie weinig ruimte heeft voor eigen beleid en slechts een uitvoerder is van de plannen van het Rijk, en daarnaast toezicht houdt op de gemeenten, heeft het mis.

Zo heeft het promoten van duurzaamheid een sterke impuls gekregen dankzij klimaatmaatregelen, die doorwerken op vrijwel alle provinciale beleidsterreinen. Het subsidiëren van allerlei relatief kleinschalige initiatieven om deze duurzaamheid te bereiken is daarbij een belangrijk instrument.

In elke provincie is er een Natuur- en Milieufederatie. Die maken geen deel uit van de provinciale organisatie, maar zijn gelieerd aan de Stichting Natuur & Milieu, die in een vorige aflevering van Wynia’s Week aan de orde kwam.

Kleine achterban

Stichting Natuur en Milieu is een NGO (niet-gouvernementele organisatie) met een kleine achterban van minder dan 10.000 donateurs, die financieel vooral steunt op de bijdragen van de Postcodeloterij. Deze NGO heeft echter wel een onevenredig grote rol verworven in de Haagse overleg- en besluitvormingscircuits. Ze spoort het kabinet aan tot een steeds radicaler milieu- en klimaatbeleid. Natuur & Milieu huisvest in haar burelen aan de rand van het centrum van Utrecht de landelijke koepel van de twaalf provinciale Natuur- en Milieufederaties.

Deze twaalf provinciale Natuur- en Milieufederaties hebben wat hun werkzaamheden betreft drie prioriteiten:

• Klimaat en energie
• Herstel biodiversiteit
• Circulaire samenleving

Beïnvloeden van burgers en overheden

Hieraan wordt invulling gegeven door het ondersteunen van en participeren in tal van kleinschalige projecten. Dit betreft vooral linkse hobby-activiteiten die het publiek moeten bewegen tot en ondersteunen bij gedragsverandering richting meer duurzaamheid. Daarnaast is het beïnvloeden van provinciale en gemeentelijke overheden een belangrijke taak. Lobbywerk is niet alleen op provinciaal en lokaal niveau belangrijk. Daarom participeert de koepel van de Natuur- en Milieufederaties ook in het landelijke lobbynetwerk van de geestverwante organisaties Natuur & Milieu, Greenpeace, Natuurmonumenten, LandschappenNL en Milieudefensie.

Bij de twaalf provinciale Natuur- en Milieufederaties zijn ook weer tal van andere organisaties aangesloten die zich met soortgelijke thema’s bezighouden, zoals IVN werkgroepen, lokale milieugroepen en afdelingen van landelijke organisaties als Natuurmonumenten en Milieudefensie.

3 miljoen van de Postcodeloterij en 1 miljoen subsidie

Al sinds 1996 ontvangt de koepel van de Natuur- en Milieufederaties jaarlijks een bedrag van de Postcodeloterij. Tegenwoordig is dat 2,25 miljoen euro per jaar. Daarnaast komt er vrijwel elk jaar wat extra’s binnen voor speciale projecten. Bijvoorbeeld het Plan Boom, dat binnen een tijdsbestek van vier jaar minimaal 10 miljoen bomen wil planten in Nederland. In de Energietuinen mag je op blote voeten nabij de stadsmoestuin je picknickkleedje uitrollen tussen de zonnepanelen. Eerder ging er al geld naar de Good Food Club, een initiatief om vraag en aanbod van lokaal duurzaam geproduceerd voedsel bij elkaar te brengen, en de Nacht van de Nacht, om één nacht per jaar het licht uit te doen. Hierdoor bedroeg de jaarlijkse bijdrage van de Postcodeloterij de afgelopen jaren telkens 3 miljoen euro, wat substantieel is op totale inkomsten van 4,2 miljoen euro per jaar.

Van die totale inkomsten komt jaarlijks circa 1 miljoen euro via subsidie van de overheid binnen. Belangrijkste subsidiegevers zijn het ministerie van Binnenlandse Zaken (BZK), dat sinds 2019 jaarlijks 0,7 miljoen euro uitkeert, en de provincie Utrecht (0,2 miljoen euro). Jaarlijks doneert ook Staatsbosbeheer enige tienduizenden euro’s.

Rijkelijk rondgestrooide geldbedragen

De bijdrage van BZK ontvangen de Natuur- en Milieufederaties voor hun deelname aan het Programma Participatiecoalitie. Deze Participatiecoalitie helpt burgers om hun zegje te doen en actief deel te nemen aan het in het Klimaatakkoord afgesproken Nationaal Programma Regionale Energie Strategie en het Programma Aardgasvrije wijken. De Participatiecoalitie brengt dus mondige en bevlogen bewoners samen die geloven in het Klimaatakkoord en ondersteunt hen bij het zetten van ‘gezamenlijke stappen’, waarna ook anderen die stappen moeten zetten.

De jaarlijkse BZK-subsidie heeft de exploitatie van de Natuur- en Milieufederaties op een structureel hoger plan gebracht. Zij pikken zo een graantje mee van de in het kader van het Klimaatakkoord rijkelijk rondgestrooide geldbedragen, waarvan het Rijk zelf de omvang nauwelijks weet, laat staan het effect.

De koepel van Natuur en Milieufederaties ontvangt ook nog circa een ton per jaar van andere NGO’s. Hier komen we opnieuw de European Climate Foundation tegen, die in 2021 een relatief bescheiden bedrag van 13.800 euro doneerde.

Nooit meer dan 3% komt van particulieren

Het gezamenlijke budget van de onder de koepel ressorterende twaalf provinciale Natuur- en Milieufederaties bedraagt met 14,2 miljoen euro een veelvoud van dat van de koepelorganisatie zelf, zoals onderstaande tabel laat zien. Ruim de helft van dat bedrag, ofwel 8,1 miljoen euro, is afkomstig van overheidssubsidies. Voor het overgrote deel gaat het om de bijdrage van de provincie wiens naam de federatie draagt. Alleen de provincie Noord-Holland zette met ingang van 2016 de reguliere jaarlijkse subsidie aan de Natuur- en Milieufederatie Noord Holland stop.

Overzicht budgetten en financiers provinciale Natuur en Milieufederaties (2021)

De in de vierde kolom opgenomen percentages afkomstig van NGO’s betreft vooral de vanuit de landelijke koepel doorgesluisde bijdrage van de Postcodeloterij. Daarnaast laat de vijfde kolom de overige inkomsten zien, uit verkopen en soms donaties van bedrijven. Nooit meer dan 3% van de totale inkomsten is afkomstig van particulieren en voor de meeste federaties is dat nihil.

Er valt wat te kiezen

De provinciale Natuur en Milieufederaties hebben 115 FTE aan personeel in dienst. Enigszins chargerend kan dan ook worden gesteld dat de provincies (met hulp van de Postcodeloterij) met hun geld 115 FTE aan goedbetaalde milieuactivisten subsidiëren, wier activiteiten vooral bestaan uit het op de huid zitten van overheden en burgers om deze aan te sporen tot meer actie bij de uitvoering van klimaat- en milieubeleid.

De provincie Noord-Holland heeft haar subsidiestop overigens niet lang volgehouden. In 2022 ging er toch weer bijna een kwart miljoen euro naar de Natuur- en Milieufederatie Noord-Holland. Niet vreemd voor een bestuurlijke coalitie die bestaat uit GL, VVD, D66 en PvdA. De keuze van alle twaalf provincies om relatief obscure clubjes met (voor de meeste mensen te) vergaande ideeën en allerlei linkse hobbyprojecten met vele miljoenen jaar in jaar uit te subsidiëren, maakt wel dat er op 15 maart iets te kiezen valt.

Wouter Roorda brengt regelmatig verslag uit van zijn speurtocht naar de omvangrijke financiering van de beleid- en meningsvorming met behulp van door de overheid betaalde ‘actiegroepen’.

Wynia’s Week krijgt geen subsidie en wil ook geen subsidie. Wynia’s Week is onafhankelijk en ongebonden. De donateurs vormen het fundament van Wynia’s Week.  Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Alvast hartelijk dank!

Het bericht Hoe de provincies een legertje milieuactivisten sponsoren verscheen eerst op Wynia's Week.

Met de benoeming van de 26-jarige Romina Pourmokhtari als minister van Klimaat en Milieu boekte Zweden een record. Niet eerder werd in dat land zo’n jeugdig iemand tot regeringsverantwoordelijkheid geroepen.

De junior in het Nederlandse kabinet is Rob Jetten, maar die is met zijn 35 jaar een oude man vergeleken met zijn Zweedse collega.

Klaterend applaus

Op onze social media, met name op LinkedIn, de keurige site voor managers en consultants, klonk naast enige scepsis een klaterend applaus: de jeugd heeft de toekomst, zeker als het over het klimaat gaat, want daar hebben de boomers een janboel van gemaakt.

Ik mengde me in het debat, maar mijn aftrap was niet erg fijnzinnig (‘krankzinnig’) en dus kreeg ik het begrijpelijkerwijze voor mijn kiezen. Variërend van ‘je bent niet goed bij je hoofd’ tot verwijzingen naar mijn leeftijd: ‘Van oude mensen, de dingen, die voorbij gaan’, citeerde iemand de in dit verband stokoude Couperus, 41 jaar.

Misschien mag ik in de herkansing.

Tassendragers

Hoewel geen van de commentatoren erg veel van Romina Pourmokhtari leek af te weten, werd haar bij voorbaat en zonder aarzeling een succesvol ministerschap toegedicht.

Dat is opmerkelijk, want in ons land kan de gemiddelde politicus het niet snel goed doen en worden bij diens maatschappelijke ervaring en inhoudelijke kennis steevast grote vraagtekens gezet.

Ministers die geen weet hebben van het leven van de gewone man: boeh! Kamerleden die na hun studie niet veel meer hebben gedaan dan ondersteunend werk voor ministers en volksvertegenwoordigers: tassendragers!

Het enthousiasme voor Romina Pourmokhtari leek vooral gebaseerd te zijn op haar leeftijd en misschien ook –  maar dat bleef wat verborgen – op haar sekse en migratieachtergrond.

Jeugd = deugd, oud = fout

Die jeugdige leeftijd is in de ogen van de voorstanders bijna een garantie voor een frisse, trefzekere kijk op de toekomst die zoals bekend de jeugd toebehoort. Omgekeerd staat wel vast dat de wereld van de ouderen wordt bepaald door retrospectief en conservatisme, en dan laten we hun schuld aan de dreigende ondergang van de planeet maar even buiten beschouwing.

Ik heb nul affiniteit met stereotypieën als jeugd = deugd en oud = fout. Het zit voor mij in dezelfde categorie als ‘zwarten kunnen hard lopen’, ‘joden zijn muzikaal’ en ‘witte mannen zijn de schuld van alles’.

Het denken in groepen en groepskenmerken en het daaraan koppelen van een waardeoordeel die voor alle ‘groepsleden’ geldt, is in mijn ogen je reinste racisme en discriminatie.

Ook als zo’n waardeoordeel positief is, ik zeg het er maar even bij. Te meer omdat zo’n positief oordeel vaak het diapositief is van een negatieve waardering voor andere groepen.

Dat komt voor mij niet anders te liggen als het motief idealistisch is, wat ongetwijfeld het geval zal zijn bij de meeste supporters van Romina Pourmokhtari.

De wereld is niet monochroom

Is leeftijd dan per definitie irrelevant? Nee, natuurlijk niet, maar het is van betekenis (of kan dat zijn) van geval tot geval, van situatie tot situatie. Dat is misschien lastig voor wie het liefst een monochrome wereld leeft, maar niets is kleurrijker dan de werkelijkheid, vooral ook omdat de kleuren steeds verschieten afhankelijk van je eigen invalshoek en van de omstandigheden.

Dan willen vaste waarden (om het woord vooroordelen niet te gebruiken) wel eens in het gedrang komen. De veronderstelde progressiviteit van jongeren blijkt nog wel eens een dun buitenkantje op een verder zeer traditionele levenshouding. En het vermeende conservatisme bij ouderen zit misschien vaker in hun kleding dan in hun wereldbeeld.

Ik heb veel grote veranderingsoperaties in de publieke en private sector geleid, ben baas geweest in grote organisaties en geef nog steeds workshops en adviezen en steeds weer is het verrassend te zien hoe al die zogenaamde vaste waarden luchtbellen blijken te zijn.

Ik heb dan ook nooit geschroomd om ‘veteranen’ op reorganisaties te zetten. Of om zeer jonge mensen op zware functie te benoemen. Met wat coaching – vaak door collega’s – en een niet al te grote bezorgdheid (een bedrijf gaat niet snel failliet door de een of andere stommiteit) kan veel, veel meer dan menige manager en consultant denkt.

Ministerschap is moeilijk en keihard

Spreek ik mezelf nu tegen en is de benoeming van Romina Pourmokhtari dus eigenlijk prima? Nee.

Ik kijk niet primair naar haar persoon, laat staan haar leeftijd, maar naar de functie. Het ministerschap dus.

Het ministerschap is wellicht de ingewikkeldste functie die een land te bieden heeft. Je kunt het nergens anders leren dan op de plek zelf, maar tezelfdertijd heb je daar nauwelijks de tijd en de ruimte voor. In die zin gaat het bij elke minister om – wat ze wel noemen – een kredietbenoeming.

Het is ook de functie met wellicht de meeste maatschappelijke impact. De vraagstukken waarvoor een minister komt te staan en de beslissingen die hij of zij moet nemen, raken veelal miljoenen mensen. Ze kunnen worden getroffen in hun portemonnee, in hun veiligheid, in hun gezondheid, in hun werk, voeding en behuizing. Niet alleen voor de korte termijn, maar vaak ook voor jaren.

Zeker in het instabiele tijdsgewricht waarin we leven, komen daar vitale zaken als oorlog en vrede (Zweden heeft net het lidmaatschap van de NAVO aangevraagd), energie, klimaat, migratie en integratie bij.

De functie vraagt ook vaardigheden op het internationale toneel, waar het vaak hard tegen hard gaat en waar voor zwakke of onervaren onderhandelaars weinig mededogen bestaat.

Eenzame positie

Dat is niet anders in het eigen land, zelfs niet in het eigen kabinet. Een kabinet is doorgaans niet een rustige haven waar ministers als vrienden samenwerken en in voorkomende gevallen junior-collega’s zouden kunnen coachen. Ook in kabinetten, zeker in coalitiekabinetten is er strijd en is een collega net zo vaak medestander als tegenstander.

Dit betekent dat Romina Pourmokhtari voor haar ministerschap heel veel meer moet meebrengen dan voor welke andere functie ook. Van de ambtenaren op haar departement mag verwacht worden dat die haar steunen, maar uiteindelijk moet de minister de richting bepalen en de knopen doorhakken.

Na haar benoeming zei Romina dat ze zich zou omringen met ervaren mensen, maar los van een enkele politieke medewerker en persoonlijke adviseur zullen dat allemaal mensen zijn die vroeg of laat van haar leiding verwachten of met haar in strijd zullen zijn. Dat is het ministerschap.

Wie is Romina Pourmokhtari?

De nieuwe minister is in 1995 geboren uit ouders die om politieke redenen uit Iran zijn gevlucht. Na haar middelbare school deed ze politieke wetenschappen aan de universiteit van Uppsala. In 2019 studeerde ze af.

Tijdens haar studie werd ze lid van Liberala Ungdomsförbundet (LUF), de jongerenorganisatie van de Folkspartiet Liberalerna, de rechts georiënteerde liberale partij in Zweden. In 2018 werd ze eerste vicevoorzitter van het LUF en een jaar later voorzitter.

Dit voorzitterschap combineerde ze vanaf 2018 met de functie van politiek assistent van een gemeenteraadslid van Stockholm.

In september 2022 werd ze voor de Folkspartiet Liberalerna verkozen tot lid van de Riksdag, het Zweedse parlement. Kort daarop volgde haar benoeming als minister van Klimaat en Milieu in het rechtse kabinet, dat dankzij gedoogsteun van de omstreden rechts-radicale Sverigedemokraterna (SD) kon aantreden.

We kunnen hier zonder gevaar zeggen dat de nieuwe minister van start gaat met een tamelijk dun cv, opgebouwd in een beschermde omgeving. Geen verwijt, want op die leeftijd is dat nogal normaal.

Een rechtse Greta Thunberg?

Je mag aannemen dat de nieuwe Zweedse premier zich bewust is van de importantie van het ministerschap. Dat hij begrijpt dat er aan elke benoeming een groot afbreukrisico zit en dat je met een junior als Romina Pourmokhtari nog meer risico loopt. En dat hij begrijpt dat de bevolking recht heeft op de beste kandidaten die beschikbaar zijn.

Waarom dan toch zijn keuze?

In elk geval niet Romina Pourmokhtari’s expertise op het gebied van klimaat en milieu. Ze hield zich daar nooit mee bezig. ‘Mijn voornaamste ambitie is’, aldus Romina in een interview, ‘de vrijheid te verdedigen en mensen gelijke kansen te bieden’, reden waarom ze vooral aan het werk was met onderwijs en integratie.

Het leidde tot kritiek op haar benoeming en dat is ook wel logisch. Te meer omdat de nieuwe regering niet over lijkt te lopen van commitment met klimaat en milieu. Het departement van Milieu is zelfs opgeheven en als een soort afdeling onder gebracht in het ministerie van Economische Zaken.

In elk geval ontstond in de samenleving het gevoel dat de premier aan greenwashing deed. Romina, de rechtse Greta Thunberg, het groene vijgenblad op een rechts, terughoudend klimaatbeleid.

Geloofwaardigheid is problematisch

Kennis is aan te leren. Vraag maar aan Rob Jetten die inmiddels ook weet dat stikstof niet als een deken over ons land ligt en dat je met kernenergie je huis niet kan verwarmen.

Romina Pourmokhtari is vast slim en zal haar kennisachterstand wel inlopen. Maar dan komt ze weer met een ander leidend motief uit haar vorige leven in conflict. Als voorzitter van de jongerenbond van de Liberale partij was ze scherp gekant tegen overheidsinmenging. Echter, als iets bij klimaat- en milieubeleid hoort, dan zijn het wel regulering, dwang en sancties door de overheid.

Het stelt vroeg of laat de vraag naar haar geloofwaardigheid. Een vraag die nu al speelt op een ander terrein, de gedoogsteun die Sverigedemokraterna aan het kabinet geeft. Romina Pourmokhtari heeft zich altijd verzet tegen samenwerking met deze rechts-radicale club en nu gaat ze opeens in een regering zitten die alleen met steun van de SD kon ontstaan.

Onverstandig en wellicht ook unfair

Het gaat ongetwijfeld spannend worden voor Romina Pourmokhtari. Ambitieus en behendig, zo niet lenig is ze zonder meer, maar hoe blijf je met zo’n dunne voorgeschiedenis, inhoudelijke onervarenheid en nogal afwijkende politieke oriëntatie overeind? Dat is een vraag die ik niet alleen stel, achter mijn pc in Nederland, maar die natuurlijk ook door de burgers in Zweden wordt gesteld, die direct met de gevolgen van haar succes of mislukken zullen worden geconfronteerd.

Ik zou als ik Romina Pourmokhtari was heel ernstig hebben getwijfeld en die benoeming niet hebben aanvaard. En was ik de premier dan had ik haar niet gevraagd. De kans dat het mis gaat of dat ze hooguit voor Greta mag spelen, is levensgroot. Daar sta je dan met ‘de jeugd heeft de toekomst’. Onverstandig. En wellicht nog unfair naar Romina Pourmokhtari ook.

Doet u als donateur mee aan Wynia’s Week? Van harte welkom! Doneren kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht De jongste minister ooit. Heeft de jeugd de toekomst? verscheen eerst op Wynia's Week.

De werkelijkheid is anders: het beleid dat de klimaatactivisten willen opleggen is schadelijk voor het milieu en toekomstige generaties. Lucas Bergkamp analyseert deze veel gebruikte drogredenering om klimaatdwang aan het volk op te leggen.

Schuld en boete

Een mooi voorbeeld van de manier waarop klimaatactivisten toekomstige generaties inzetten was de riedel van een Groen Links-Kamerlid afgelopen week. ‘We zijn rijk geworden door de destructie van natuur en flinke CO2-uitstoot’, zei ze, ‘en nu zijn het anderen die het meest lijden onder de gevolgen: toekomstige generaties, de meest kwetsbaren wereldwijd en de natuur.’ Ze riep de ‘klimaatrechtvaardigheid’ aan en stelde de Nederlandse burger daarvoor verantwoordelijk.

Zijn ‘we’ inderdaad rijk geworden door het vernietigen van natuur of CO₂ uit te stoten? Of zou het Westen geworden zijn wat het is door een sterke cultuur, wetenschap, industrialisatie, innovatie en hard werken. Van GroenLinks moet u zich schuldig voelen en nu uw ‘CO₂-voetafdruk’ drastisch verminderen want ‘toekomstige generaties’. Waar komt dat argument eigenlijk vandaan?

Duurzaamheid

Het beroep op toekomstige generaties is onlosmakelijk verbonden met het idee van duurzame ontwikkeling, dat al een hele tijd door de milieubeweging wordt gepromoot. Duurzame ontwikkeling, ofwel ‘intergenerationele rechtvaardigheid’, houdt ons voor dat economische ontwikkeling rekening moet houden met de behoeften van toekomstige generaties zonder evenwel de huidige generaties tekort te doen.

Die omschrijving geeft al aan dat we hier te maken hebben met een politiek begrip, want zonder subjectieve waardeoordelen valt dit vage begrip niet toe te passen. Dat betekent ook dat de wetenschap, bureaucraten en rechters zich niet kunnen uitspreken over duurzaamheid en intergenerationele rechtvaardigheid. De toekomstige generaties dreigen echter gekaapt te worden door de klimaatbeweging om buiten de democratie met valse voorwendselen om het door haar gewenste beleid af te dwingen.

Van overheidsschuld naar klimaatschuld

Rond het jaar 2000 was de heersende doctrine in politiek en economisch Nederland dat er binnen één generatie een begrotingsoverschot diende te zijn vanwege de vergrijzing, temeer omdat het Groningse gas dan op zou zijn. En je mocht volgende generaties niet belasten met die schulden. Dat was toen, maar toch is het niet meer dan zo’n 20 jaar geleden.

In 2006 kwam de misleidende klimaatfilm van Al Gore uit, die de titel An Inconvenient Truth droeg. Vanaf dat moment was klimaatverandering ineens een moreel, in plaats van een wetenschappelijk probleem – de mensheid heeft de ethische plicht om het klimaat voor de toekomst te beschermen.

Met die moralisering van het klimaat wisselden ‘klimaatschuld’ en overheidsschuld elkaar af als heersende doctrine. Nu worden er staatsschulden aangegaan om het schuldige gas voor burgers en bedrijven betaalbaar te houden. Maar is dat wel in het belang van volgende generaties en is de ongemakkelijke waarheid niet de afwezigheid van gevaarlijke ‘klimaatcrisis’?

Timmermans’ kinderen

Machtshongerige politici sprongen graag op de klimaatkar die Gore voorttrok. Kort na zijn aantreden had Frans Timmermans al door dat hij daarmee zijn klimaatimperium kon gaan uitbouwen. De samenleving zou omgevormd moeten worden om klimaatverandering tegen te gaan, bedacht hij, want ‘het gaat om de gezondheid van onze kinderen, om de veiligheid van ons land’. Later voegde hij daaraan nog toe ‘als we nu wachten, hebben mijn kinderen straks problemen’. Dat lijkt wel mee te vallen nu zijn kinderen ook een graantje kunnen meepikken van de klimaathype.

Dit is overigens dezelfde Timmermans die Europa niet aan zijn moeder kan uitleggen en die binnen de Europese Commissie verantwoordelijk was voor deregulering, maar nu het meest excessieve Europese reguleringsproject ooit uitvoert: de Green Deal. Eenmaal ‘Commissaris Klimaat’ ging hij van meet af aan vol op het alarmistische orgel met een beroep op toekomstige generaties. Met zijn slogan dat het ‘onze plicht’ is ‘onze planeet voor toekomstige generaties te beschermen’, speelde hij doelbewust de milieubeweging in de kaart.

Zorgen voor toekomstige generaties

Het idee dat de mens niet behoort te handelen in de trant van ‘na mij de zondvloed’ is al zo oud als de weg naar Rome. De mate waarin mensen denken om de toekomst is echter vooral een functie van de mate waarin aan hun basale behoeften, zoals voldoende voedsel en een dak boven het hoofd, is voldaan. Daarom is er in landen met een grotere welvaart meer oog voor milieubescherming en zijn er meer middelen beschikbaar voor investeringen in de toekomst.

Desalniettemin bestaat er een risico dat de huidige generaties onverantwoord omgaan met de beschikbare middelen, inclusief de natuur. Om die reden heeft de Amerikaanse econoom Robert Solow voorgesteld om in de getallen over de economie van een land ook tot uitdrukking te brengen hoe een land met zijn natuurlijke rijkdommen omspringt. Daarmee komt de zorg voor toekomstige generaties tot uiting in de statistiek.

Immigranten en klimaat

Volgens de prognoses van de overheid zullen de toekomstige generaties in Nederland voor een belangrijk deel immigranten zijn. Dan zou het voor de hand liggen om het lange termijn klimaatbeleid met name op de wensen en behoeften van immigranten af te stemmen. Maar daar wringt de schoen: moslims hebben niks met klimaat.

De overheid probeert ook de moslims te indoctrineren in het klimaatgeloof met, zoals gebruikelijk in klimaatland, een pot met geld. Dat lukt echter niet zo — de Stichting Groene Moslim heeft een oerhollandse als voorzitster. Hoe het ook zij, als je je werkelijk interesseert voor toekomstige generaties zou je bij de immigranten te rade moeten gaan in plaats van proberen ze te bekeren.

Er zit nog een andere kant aan migratie, die in het klimaatdebat onderbelicht blijft. Migratie leidt tot een sterke verhoging van de ‘CO₂-voetafdruk’ van de migrant. Terwijl de gemiddelde bewoner van Nederland een uitstoot heeft van 8,4 ton per jaar, heeft een gemiddelde Marokkaan slechts een uitstoot van 2,0 en een Soedanees nog veel minder, 0,2. Op het moment dat zo’n migrant Nederland betreedt stijgt zijn CO₂-voetafdruk dus 4 tot 42 maal. Vanuit het oogpunt van ‘klimaatbescherming’ zou het dus voor de hand liggen om de migratie zoveel mogelijk te verminderen en opvang in de regio te regelen. De progressieve partijen willen daar echter niet van weten en durven zelfs te claimen dat migratie een gevolg is van klimaatverandering.

Totalitaire trekken

Voor alle duidelijkheid: de Nederlandse burger is geen egoïst, maar heeft compassie met de medemens, wil goed zorgen voor het milieu en voor toekomstige generaties, maar met inachtneming van andere belangen en op rationele wijze. De klimaatbeweging doet echter voorkomen alsof de burger uitsluitend nog maar van zo snel mogelijke emissiereductie zou willen weten, ongeacht de gevolgen voor de medemens, het milieu en toekomstige generaties.

Dat is uiteraard een veel te eenzijdig beeld – de burger heeft oog voor uiteenlopende belangen en rechten, zoals betaalbare en zekere energie, en stelt prijs op democratie en de rechtsstaat. Die zaken zijn bij de klimaatbeweging echter in slechte handen.

‘Recht is wat het klimaat dient’, is de slogan van de beweging. Privé-aangelegenheden die ‘uitstoot’ veroorzaken worden bij hen publieke zaken, de zelfverzonnen ‘klimaatmoraal’ wordt klimaatrecht en burgerrechten worden burgerplichten om het klimaat te dienen.  

Wie recht van spreken heeft, heeft macht

Net als de natuur, de Noordzee en dieren, spreken toekomstige generaties niet. Dat kunnen ze niet, want ze bestaan nog niet. Keer op keer werpt de progressieve beweging zich daarom op als spreekbuis voor zaken of mensen die niet voor zichzelf kunnen spreken.

Dat doen zij niet omdat zij superieure kennis hebben van de noden van machtelozen. Nee, ze doen dat omdat ze nood aan meer macht hebben — de machtelozen zijn slechts het instrument. Progressieve politici hoor je daarom aanzienlijk minder over volgende generaties in verkiezingsjaren.

[google_display-2]

Met het verlenen van rechten aan toekomstige generaties, wordt geen probleem opgelost, maar een probleem geschapen — wie krijgt het recht van spreken voor die generaties. Want waarom zouden alleen progressieve milieu- en klimaatclubs voor hen mogen spreken? Zouden toekomstige generaties echt alleen oog hebben voor het klimaat, niet voor het milieu, de economie, de welvaart en tal van andere zaken? De zelfbenoemde spreekbuizen zul je er niet over horen, maar ook anderen zouden recht van spreken moeten hebben als het over de toekomst gaat. Overigens is het geven van rechten aan toekomstige generaties een slecht idee, want in een democratie geef je alleen rechten aan personen die daarom vragen.

Regressief klimaatbeleid

Net nu we op het punt zijn gekomen waarop de Nederlandse samenleving een enorme progressieve stap voorwaarts had kunnen maken, komt de ‘progressieve’ beweging met regressief beleid. Met de enorme bedragen die naar ‘het klimaat’ gaan hadden we de beste volkshuisvesting, de beste gezondheidszorg en het beste onderwijs ter wereld kunnen hebben en dat zou voornamelijk aan de lagere inkomens ten goede komen.

Maar in plaats daarvan kregen we overal windmolens die het landschap, de natuur en menselijke gezondheid aantasten en worden hele bossen opgestookt in biomassacentrales, omdat de CO₂ boekhoudkundig niet meetelt. Dan hebben we het nog niet eens over de peperdure energie die het klimaatbeleid veroorzaakt waardoor veel mensen in energie-armoede moeten leven. En dat terwijl een veel effectiever en goedkoper alternatief in de vorm van kernenergie voorhanden is.

Ook ten aanzien van inkomensherverdeling is het klimaatbeleid regressief. Subsidiëring van dure elektrische auto’s bijvoorbeeld betekent dat laagbetaalden via belastingen rijke elektrische autorijders subsidiëren. Voor hernieuwbare energie hebben investeerders eveneens grote bedragen aan subsidies binnen weten te harken.

Als je naar de effecten van het klimaatbeleid buiten Nederland kijkt, zie je de verwoestende gevolgen van de mijnbouw in ontwikkelingslanden die nodig is om alle mineralen en metalen te winnen voor de windmolens, zonnecellen en batterijen die het beleid eist.

Morele hoogmoed

Die negatieve gevolgen hebben in het frame van de klimaatbeweging nauwelijks een plaats, want klimaatbeleid is een heilig moeten. Denken klimaatactivisten echt dat de behoeften van toekomstige generaties in Nederland zo beperkt zijn en dat de toekomst van een continent als Afrika aan hun klimaatwensen ondergeschikt dient te zijn?

Dit soort vragen wordt steevast opzij geschoven met de dooddoener dat de mensheid niet zal overleven tenzij je hun eisen inwilligt. Om deze seculiere eschatologie kracht bij te zetten verwijzen ze dan meestal naar ‘de wetenschap’.

Maar die wetenschap bestaat alleen in hun eigen vlugschriften. In feite gaat het hier om morele hoogmoed: in hun morele superioriteit menen de klimaatactivisten niet alleen de wetenschap te kennen, maar tevens de behoeften van volgende generaties overal ter wereld. Het zijn evenwel de toekomstige generaties die de lasten van het peperdure, maar ineffectieve klimaatbeleid zullen moeten dragen.

Democratie

Met dat alleenrecht op de vertegenwoordiging van toekomstige generaties legt de klimaatbeweging meteen ook een enorme hypotheek op de democratie en vrijheid. Niet lang geleden stelde de progressieve beweging nog dat een land geen concessie voor de winning van olie of gas mag geven voor de lange termijn, want de democratie zou niet voor de toekomst gebonden kunnen worden.

Nu is het precies andersom: de democratie moet gebonden worden voor de toekomst, want anders neemt het volk de verkeerde beslissingen. Odysseus liet zichzelf aan de mast binden, maar de klimaatactivisten willen Odysseus tegen zijn wil aan de mast binden.

Wat voor de democratie geldt, geldt ook voor de individuele vrijheid. Omdat bijna alle menselijke activiteiten direct of indirect uitstoot veroorzaken, matigt de beweging zich een oordeel aan over zo ongeveer alles wat een mens zou kunnen doen of wensen.

De mens moet boeten voor zijn klimaatzonden en bloeden voor toekomstige generaties. Het moge duidelijk zijn dat het inleveren van vrijheid en democratie door de huidige generaties toekomstige generaties geenszins dient, integendeel.

De klimaatbeweging wil niet weten wat de wensen zijn van toekomstige generaties. Zoals God de mens naar zijn beeld schiep, wil de klimaatbeweging toekomstige generaties in haar nauwe keurslijf persen. 

Rechtszaken over klimaatwetenschap

Klimaatactivisten zijn politieke operatoren die als geen ander de politiek weten te bespelen en de weg naar de rechterlijke macht goed kennen. Zo is het Milieudefensie gelukt om in de ‘klimaatzaak van de eeuw’ de rechter ervan te overtuigen dat zij de belangen van toekomstige generaties vertegenwoordigt en die zouden ambitieus klimaatbeleid eisen. Want ‘de wetenschap’ heeft aangetoond dat CO₂-uitstoot, ‘naar zijn aard’, ‘een zeer groot gevaar’ creëert ‘met een grote kans op schade’ en ‘met ernstige risico’s voor de mensenrechten’ van ‘de toekomstige generaties’.

De rechter begrijpt de wetenschap echter niet. Dat blijkt ook uit het bevel dat zij Shell gaf: Shell moet zijn beleid afstemmen op een specifiek scenario dat kans biedt op het halen van 1,5⁰C. Maar dat scenario maakt aannames over bevolkingsgroei en migratie, en daarom zou de mate van emissiereductie die Shell moet doorvoeren (meer of minder dan 45% in 2030) ook een functie moeten zijn van de werkelijke bevolkingsgroei en migratie die gerealiseerd zal worden. Maar dat is dan weer niet zo – de verplichting tot 45% reductie staat ongeacht bevolkingsgroei en migratie.

De vermeende consensus

Of feiten en wetenschap de stellingen van Milieudefensie kunnen schragen stond niet ter discussie – want Shell zweeg en er zou ‘consensus’ bestaan. Waarover precies consensus bestaat laten Milieudefensie en de rechter wijselijk in het midden, want dan zou blijken dat die consensus niet bijster relevant is voor het dispuut dat de rechter diende te beslechten. 

Met name over de kosten en baten van klimaatverandering en van klimaatbeleid bestaan grote meningsverschillen; die discussie heeft naast een wetenschappelijke ook een politieke kant. Op geen enkel moment vroeg de rechter zich af of het klimaatbeleid dat Milieudefensie eist, niet veel grotere gevaren voor milieuschade en de mensenrechten schept.

De ‘klimaatramp’ die maar niet komen wil

Dat vermeende ernstige klimaatgevaar volgt niet uit de stand van de wetenschap en moet zwaar gerelativeerd worden. Terwijl de klimaatmodellen die het IPCC gebruikt geen rekening houden met de behoeften van toekomstige generaties, zijn in alle scenario’s van het IPCC, ook de meest extreme, de toekomstige generaties deze eeuw beter af dan wij nu.

De Nobelprijswinnaar Nordhaus heeft overtuigend aangetoond dat niets doen een betere beleidsoptie is dan streven naar een maximale temperatuurstijging van 1,5⁰C, zoals de rechtbank Den Haag heeft opgelegd (zie de figuur hieronder, afkomstig uit Robert P. Murphy, William Nordhaus versus the United Nations on Climate Change Economics, 5 Nov. 2018).

Recent heeft onderzoek door de top-klimaateconoom van eigen bodem, Richard Tol, bevestigd dat de economische kosten van beleid gericht op 1,5⁰C de voordelen ervan ver overstijgen – niet doen zou dus veel beter beleid zijn!

Messiaswanen

Ook de beschikbare gegevens over de gevolgen van extreem weer zijn geruststellend. Sinds de industriële revolutie is het aantal doden door extreem weer alleen maar afgenomen en de ‘klimaatveiligheid’ sterk toegenomen. Dit soort feiten worden door de klimaatbeweging liefst doodgezwegen of anders simpelweg ontkend.

Ondanks het overweldigende bewijs dat klimaatverandering geen ernstig gevaar is, trappen zelfs getrainde sceptici als rechters in de retorische truc van de klimaatbeweging die naar toekomstige generaties verwijst. Die truc werkt omdat daarmee de latente Messiaswanen die bij rechters leven geactiveerd kunnen worden.

De zorgen van toekomstige generaties

Onze klimaatminister wil inmiddels niet meer horen dat het klimaatbeleid wel ‘haalbaar en betaalbaar’ moet blijven. Met het huidige onhaalbare en onbetaalbare klimaatbeleid zullen de toekomstige generaties worden opgezadeld met een duur, inefficiënt en instabiel energiesysteem, een verstoord milieu, en een ondraaglijke schuldenlast. Bovenal zullen zij moeten leven in een samenleving waarin de democratie en de vrijheid op een laag pitje staan en de klimaattechnocratie, de EU en de rechterlijke macht de dienst uitmaken.

Voor toekomstige generaties in de ontwikkelingslanden is het beeld nog somberder. Zij zullen met honger en armoede geconfronteerd blijven worden, want de klimaatbeweging zal proberen hun economische ontwikkeling te frustreren die alleen met fossiele brandstoffen een vlucht kan nemen. ‘Leave it in the ground’ noemt Milieudefensie dat.

Armoede en honger om de perverse morele behoeften van westerlingen te bevredigen. Niet alle Afrikaanse leiders lijken echter onder indruk van dit morele machtsvertoon. Ook de Chinezen blijven bij een strategie die het eigen belang voorop stelt.

Het morele alternatief

Gelukkig is er een moreel alternatief. Een alternatief dat op wetenschap gebaseerd is en gebalanceerd beleid voorstaat dat recht doet aan de belangen van burgers. Een alternatief dat de rechtsstaat respecteert. Een ‘no regrets’ beleid dat ook voor toekomstige generaties de burgerrechten, vrijheid en welvaart waarborgt en ruimte laat voor democratie.

Lucas Bergkamp publiceert in Wynia’s Week over recht, democratie en klimaatbeleid. Hij is ook adviseur van de Stichting Milieu en Mens.

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar. Steunt u deze onafhankelijke berichtgeving? Dat kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Hoe legt ‘de klimaatbeweging’ aan ‘toekomstige generaties’ uit dat milieu, burgerrechten en democratie verkwanseld zijn? verscheen eerst op Wynia's Week.

We hadden al een minister van Economische Zaken en Klimaat. Daar is nu een minister bij gekomen voor Klimaat en Energie. Ook hadden we al een minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Hij moet de ambtenaren delen met een extra minister voor Natuur en Stikstof.

De twee extra ministers proberen met stoere taal te compenseren voor hun tweederangs etiket ‘minister zonder portefeuille’. Rob Jetten pochte op de 35 miljard die hij beslist zou opstoken: ‘Ik wil niet meer horen dat het haalbaar en betaalbaar moet blijven’.  

Christianne van der Wal kondigde deze week aan dat boeren, bouwers en huizenzoekers nog een maand moeten wachten totdat zij tot in minutieus detail ‘per boer’ gaat voorschrijven met hoeveel de stikstof omlaag moet. Protest wuift Van der Wal weg, want zij gaat het haar opponenten door de keel duwen.

Van der Wal eerder deze week: ‘Het besef dat het volgordelijk is, dus dat je eerst stikstofafname moet realiseren voor je weer ontwikkelruimte hebt en weer vergunningen kunt afgeven voor woningbouw, het verduurzamen van de industrie en mobiliteit… Ja, dat besef mag nog wel wat meer indalen.’

Oorlog, recessie, inflatie

In een normaal jaar zou ik me kunnen inhouden en schrijven dat dit een vreemd standpunt is voor de ‘Volkspartij voor Vrijheid en Democratie’. Weinig volkspartij als het volk geen huis kan vinden. Weinig vrijheid als bouwers en burgemeesters geen afspraken mogen maken met de woningcorporaties. En weinig democratie als de opponenten van een VVD-minister de keel mogen openen, niet om met haar te spreken over een aanpak die minder top-down is, maar alleen om haar beslissingen door de strot te laten ‘indalen’.

Maar 2022 is geen normaal jaar. Oorlog in Oekraïne, een recessie op komst in Europa, bedrijven die alsnog failliet gaan vanwege covid-leningen uit 2020 en 2021 die ze niet kunnen terugbetalen, en in Nederland de hoogste inflatie van West-Europa.

Nederlands stikstofprobleem

Intussen is Nederland buitenbeentje over de stikstof vanwege eerdere puur Nederlandse fouten: te veel piepkleine natuurgebieden in combinatie met een nooit behoorlijk geijkt en onlogisch rekenmodel (zie hierover Arnout Jaspers in Wynia’s Week). De enige verstandige oplossing is een reis van de ministers Van der Wal en Jetten naar Brussel om ‘sorry’ te zeggen tegen de Europese Commissie en begrip te vragen voor het per direct vrijgeven van boeren en bouw in goed vertrouwen dat er een werkbaar compromis valt te onderhandelen met de EU.

Ook Brussel kan begrijpen dat in een jaar van grote hongersnood in arme landen onze boeren maximaal moeten produceren, en dat met tweehonderd extra asielzoekers per werkdag, Nederland snel huizen moet bouwen, niet alleen om de mensen te helpen die daar al zo lang op wachten, maar ook om de acceptatie door de publieke opinie van vluchtelingen uit Oekraïne niet in gevaar te brengen.

Pensioenkortingen inhalen

Wat kan Nederland in dit oorlogsjaar nog meer doen? De inflatie hangt af van de Europese Centrale Bank en die gaat de rente snel verhogen. Dus gaat onze rente ook verder omhoog, en de risico-opslag voor wankele ondernemingen – nu al drie procent – komt daar nog bovenop. ING schrijft deze week al bezorgd: ‘Voor bedrijven die op het randje zitten wordt het een moeilijke tijd’.

De overheid moet na alle covid-kredieten huiverig zijn om voor het derde jaar ondernemingsrisico’s te gaan overnemen. En in 2022 is er gelukkig een veel betere oplossing: eis dat DNB de pensioenfondsen groen licht geeft om nog deze zomer de achtergebleven kortingen op de pensioenen in te halen.

Bij een klein aanvullend pensioen van 400 euro per maand, betekent de correctie van 168 procent over de jaren sinds 2008 in totaal ruim 8000 euro. Zo’n koopkracht-injectie helpt bejaarden met de onzekere energieprijzen in de komende herfst en winter en steunt ook het binnenlands bedrijfsleven wanneer er weer geld over blijft voor horeca, kapper, nagelsalon, familiebezoek en al datgene wat sjeu kan geven aan de oude dag. 

De Nederlandsche Bank heeft onze gepensioneerden schandalig behandeld (en geen solidariteit getoond door bankpensioenen ook te korten). Een rampjaar met hoge inflatie en recessie is een goed moment om die schande uit te wissen.

Er valt meer te doen tegen inflatie en recessie: energiebedrijven minder belasten door dure kabels in de Noordzee voor windmolens te schrappen en ook door opslag van CO2 in datzelfde diepe water tien jaar uit te stellen totdat meer duidelijkheid bestaat over kosten en efficiency. Verder de benzineprijs 13 cent lager, zodat die uitkomt op het gemiddelde van België en Duitsland.

De sleutel in handen

Zo hebben de vier milieuministers dus de sleutel om de dreigende hongersnood in de wereld en het woningtekort in eigen land tegen te gaan, en tegelijk hangt ook van hen af of Nederland snel iets kan doen aan de Europees-extreme kosten van energie.

Genoeg ministers, maar ook genoeg gezond verstand? Wie daaraan twijfelt, vindt misschien een straaltje hoop in de laatste enquête van Maurice de Hond. Voor het eerst hebben JA21, BBB en Volt samen 26 zetels, dat is twee meer dan D66 bij de Kamerverkiezingen van vorig jaar (en dubbel zo veel als D66 nu).

Mij lijkt dat D66 uit het kabinet vreugde zal brengen bij veel aanhang van VVD en CDA. Daarna een snelle verkiezing met een lijstverbinding van JA21, BBB en Volt en die drie in een nieuw kabinet met VVD en CDA. Dat trekt het CDA terug naar het midden, waar het thuis hoort, en geeft de VVD een kans om weer de gunst van ondernemend Nederland en De Telegraaf terug te winnen. Zo maar een droom, maar als de vier milieuministers zo doorgaan komt die droom dichterbij.

Eduard Bomhoff publiceert al meer dan drie jaar zijn columns wekelijks in Wynia’s Week. Als donateur maakt u Wynia’s Week mogelijk. Doneren kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Een rampjaar met wel vier milieuministers verscheen eerst op Wynia's Week.