Vóórdat Nieuw Sociaal Contract met tegenzin toetrad tot het ‘extraparlementaire’ kabinet met de PVV stond partijleider Pieter Omtzigt er op dat VVD, PVV en BBB zouden instemmen met een verklaring over het ‘waarborgen van de Grondwet, de grondrechten en de democratische rechtsstaat’.

Onbedoeld zette Omtzigt hiermee de oppositie op het paard. Bliksemsnel lag De Rechtsstaat (met hoofdletters) op de tong van elke oppositiepoliticus. Regels, wetten en rechterlijke interpretaties van vóór de start van het kabinet-Schoof kregen bij de oppositie en delen van de media de status van heilige schrift.

De dragende motivering

Na het opstellen van de ‘rechtsstaatverklaring’ is NSC in de Tweede Kamer nu mikpunt voor de oppositie. Bij de eerste Algemene Politieke Beschouwingen eisten de oppositiepartijen op hoge toon dat het kabinet geen uitzonderingsbepalingen in de Vreemdelingenwet (‘noodwetgeving’) mocht gebruiken om het aantal asielaanvragen in te dammen. ‘Rechtsverachting!’ galmde Mirjam Bikker van de ChristenUnie door de Kamer.

Een andere vondst van NSC, de dragende motivering als voorwaarde voor de ‘noodwetgeving’, keerde als een boemerang terug richting kabinet én richting NSC-fractieleider Nicoline van Vroonhoven. De oppositie eiste – als ware ze discipelen van Omtzigt uit de tijd van het Toeslagen-schandaal – dat alle ambtelijke advisering over de ‘noodwetgeving’ stante pede op tafel kwam.

Om zich de oppositie van het lijf te houden stemde Van Vroonhoven mee met de oppositie (‘artikel 68 van de Grondwet!’) en maakte de regering-Schoof een waslijst aan ambtelijke denkoefeningen openbaar over het inzetten va uitzonderingsbepalingen in de Vreemdelingenwet. Deze adviezen bevatten volop juridische bezwaren tegen activering van ‘noodwetgeving’. Alom klonk vanuit de oppositie: ‘dit kan niet, mag niet en sneuvelt bij de rechter!’.

Vanaf 2020 zijn uitzonderingsbepalingen uit diverse wetten door de regering gebruikt voor maatregelen ter bestrijding van Covid. Veel burgers hadden destijds wél begrip voor maatregelen ter voorkoming van verspreiding van corona, maar níet voor de vrijheidsbeperkende maatregel van de avondklok. Niet ten onrechte: die avondklok bleek achteraf amper effect te hebben gehad en was gemotiveerd met nogal dunne adviezen van het (destijds bijna heilig verklaarde) Outbreak Management Team.

Niemand riep ‘rechtsverachting!’

Er gingen in 2021 ook mensen naar de rechter vanwege de avondklok: ‘Viruswaarheid’ van Willem Engel om precies te zijn. Die gebruikten daarbij vergelijkbare grote woorden als die Bikker, Rob Jetten, Frans Timmermans en Henry Bontenbal nu inbrengen tegen het beleid van de regering-Schoof: dat de regering ten onrechte probeerde het parlement te passeren en een loopje nam met de democratie.

‘Viruswaarheid’ kreeg op 16 februari 2021 in eerste instantie gelijk van de rechter, maar de regering overtroefde hen door bliksemsnel de ‘Tijdelijke wet beperking op het vertoeven in de open lucht covid-19’ in te dienen om de avondklok achteraf juridisch recht te breien. De regeringspartijen en vrijwel de voltallige oppositie gingen binnen vier dagen zowel in de Eerste als in de Tweede Kamer akkoord met deze ‘Avondklok-wet’. Niemand van de gevestigde partijen vroeg om een dragende motivering of riep theatraal ‘rechtsverachting’.

Demonstratierecht

Goed toch, dat politici én media anno 2024 zo bezorgd zijn over de grondwet en de rechtsstaat? De regerende partijen legden zichzelf in de ‘rechtsstaatverklaring’ ook de verplichting op om ‘instituties als rechtspraak, wetenschap en media te beschermen en versterken’. Caroline van der Plas van de BoerBurgerBeweging vroeg zich voor de camera zelfs af of ze nog wel kritiek mocht hebben op het RIVM. Met een regering in dergelijke verwarring is het voor de oppositie eenvoudig om elke kritische opmerking van regeringspartijen op De Rechtspraak, De Wetenschap en De Media tot schandaal op te blazen.

De oppositie herontdekte al snel het demonstratierecht. Dat recht stond in Coronatijd regelmatig ter discussie, omdat de regering-Rutte uitzonderingsbepalingen uit de Wet op de Publieke Gezondheid had geactiveerd, die vervolgens burgemeesters de mogelijkheid gaf samenkomsten te verbieden.

Femke Halsema en de antisemitische straatmeute

De Amsterdamse burgemeester Femke Halsema liet op 7 oktober 2024 een luidruchtige groep pro-Palestijnse demonstranten op zicht- en gehoorsafstand staan van een pro-Israël bijeenkomst op de Dam ter herdenking van de moordpartij door Hamas één jaar eerder. Het leidde tot duw- en trekwerk en belaging van deelnemers die een Israëlische vlag bij zich droegen. Een aanhanger van de Partij voor de Dieren gooide tijdens het herdenkingsgedeelte bloed over de Israëlische vlag. Kritiek op de burgemeester volgde, ook van Geert Wilders die op X de anti-Israël schreeuwers én burgemeester Halsema het land uit wenste. 

Oppositie, collega-burgemeesters en rechtsgeleerden als Wim Voermans schoten de burgemeester te hulp: Halsema had op loffelijke wijze jurisprudentie van het EVRM tot op de letter geëerbiedigd. Gevoeligheden over antisemitisme deden er volgens deze juridische Schriftgeleerden niet toe. Waar tot voor zeer kort geleden een antisemitische straatmeute in Nederland gold als de ergst denkbare aanval op de beschaving heette het nu juist dat de X-post van Wilders zowat het einde van de rechtsstaat inluidde.

In het recente verleden lieten GroenLinks en Halsema zich overigens zelf door gevoeligheden leiden: zo dienden ze voorstellen in om demonstraties bij abortusklinieken te kunnen verplaatsen. En in september 2023 deed de PvdA in een Kamerdebat bij monde van Kamerlid Songül Mutluer samen met het islamitische DENK nog een oproep koranverbrandingen te verbieden, een voorstel zonder enige basis in de grondwet met als argument: gevoeligheden onder moslims. 

De disclaimer voor regeringsdeelname van NSC heeft bij oppositiepartijen en delen van de media al bijna de status van een verdrag. Een NOS-journaliste overhoorde Geert Wilders: had de PVV-leider met zijn kritiek op burgemeester Halsema (‘een Instituut!’) niet ‘de rechtsstaatverklaring’ overtreden? Minister Fleur Agema kreeg bij Nieuwsuur na haar aanvankelijke besluit geen vaccins tegen apenpokken te leveren aan Afrikaanse landen te maken met een bestraffende overhoring door presentatrice Mariëlle Tweebeeke: had Agema niet een heus advies van haar ambtenaren genegeerd?

Haperend journalistiek geheugen

Goed nieuws toch, deze hervonden scherpte van onze media richting ministers? Zo sprak EO presentator Tijs van den Brink schande van de suggestie vanuit regeringspartij BBB om het Commissariaat voor de Media onderzoek te laten doen naar de objectiviteit van de berichtgeving van de NOS over Israël.

Het journalistieke lange-termijn geheugen haperde: PvdA-kamerlid Mohamed Mohandis pleitte op 2 februari 2023 namelijk bij dezelfde Tijs van den Brink in de studio voor het uit het bestel zetten van de sterk PVV-FVD gezinde aspirant-publieke omroep Ongehoord Nederland. Dit nadat een (nogal dun) onderzoek van de Ombudsman van de Publieke Omroep ‘gebrek aan doorvragen’ en ‘eenzijdigheid’ bij het programma Ongehoord Nieuws vaststelde, journalistieke kwalen waar overigens vele NPO-programma’s aan lijden. De poging van het NPO-bestuur tot schorsing van ON strandde uiteindelijk bij nota bene D66-staatssecretaris voor media Gunay Uslu, bij gebrek aan dragende motivering.

De onheilstijdingen over de aanstaande ontmanteling van de rechtsstaat komen vooral van politici van de oppositie als Timmermans, Bikker en Jetten. Én van een groep zich met hen identificerende bestuurders, wetenschappers en mediamensen die tot voor kort amper tegenspraak kregen en nogal moeilijk kunnen verkroppen dat de kiezer op 22 november 2023 niet deed wat zij wilden.

Coen de Jong is auteur van de boeken ‘Dwingeland’ (2021) en ‘Wokeland’ (2022), beide onder meer verkrijgbaar in de winkel van Wynia’s Week.

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht De Heilige Rechtsstaat als bolwerk tegen kabinet en kiezer verscheen eerst op Wynia's Week.

Een greep: Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom van het CBS, noemde Van de Beek op X een ‘cherrypickende charlatan’. Siem Eikelenboom, senior journalist voor Follow the Money: ‘rechts-extremistische laaienlichter’. Hans Laroes, ex-hoofdredacteur van het NOS Journaal, kon zelf geen creatief scheldwoord verzinnen, maar retweet al die laster. Over de onvermijdelijke Leo Lucassen – al zeker tien jaar hofleverancier van de media voor het enige juiste standpunt over migratie – kom ik zo meteen nog te spreken. Overigens: geen van deze personen had, toen ze zich meldden, Migratiemagneet Nederland gelezen.

Voor mij, als auteur van De Stikstoffuik, is het een feest van herkenning, al valt er niets te vieren. Opnieuw zien we hoe een complete maatschappelijke bovenlaag (ik zal het woord ‘elite’ vermijden) zich op een gênante manier laat kennen. Discussiëren op inhoud? Met argumenten komen? Ze doen niet eens een poging. De ad hominem, de stroman, de verdachtmaking en ook flagrante leugens, daarmee denken ze een cordon sanitaire te kunnen opwerpen tegen Van de Beeks denkbeelden. Ze vrezen namelijk, terecht, dat Van de Beek en zijn boek dezelfde functie gaan vervullen als De Stikstoffuik in de stikstofcrisis: de grote ontmaskering van hoe Nederland al die jaren onmondig is gehouden door de lobbycratie.

Wijdvertakte kongsi

In het geval van de stikstofcrisis gaat het om een wijdvertakte kongsi van ecologen en biologen aan universiteiten en in natuurorganisaties, milieu-adviesbureaus en de ambtelijke top van diverse ministeries en overheidsinstanties. Geen samenzwering, heus niet, maar iets wat je plechtstatig een waardengemeenschap kan noemen, en minder eerbiedig een baantjescarrousel die van groepsdenken aan elkaar hangt.

In zo’n milieu worden echt fundamentele vragen niet meer gesteld. Zoals: wat is er eigenlijk heilig aan biodiversiteit? Welke natuur is nu echt waardevol voor Nederland – dus niet alleen voor Nederlandse ecologen?

Ook rond immigratie is een heel ecosysteem ontstaan, niet alleen van opvangcentra, maar daaromheen nog de inburgeringsindustrie, honderden asieladvocaten en hun belangenvereniging, Stichting Vluchtelingenwerk en eigenaren van hotels en bungalowparken die er ook dik aan verdienen. Is er één asieladvocaat die zich weleens afvraagt ‘waar ben ik eigenlijk mee bezig?’ als hij van belastinggeld nogmaals in beroep gaat om de procedure van een kansloze asielzoeker nog verder op te rekken? Zegt zo’n advocaat ooit tegen zijn cliënt: ‘Man, wat doe je hier? Wees nou eens eerlijk, je bént toch geen asielzoeker?’   

Na publicatie van De Stikstoffuik heb ik een maand door het land getoerd om lezingen over de stikstofcrisis te geven. Ook Jan van de Beek denkt na over iets dergelijks. Wat ik daarvan heb opgestoken, is hoe diep bij een brede laag van de bevolking het gevoel zit, verraden te zijn door de eigen politieke bovenlaag. Die bovenlaag ontkent niet eens meer dat ze hun belangen niet verdedigen; die eigen belangen zijn namelijk moreel inferieur verklaard aan een hoger doel waar alles voor moet wijken.

Absolute principes

In het geval van de stikstofcrisis is dat de Natuur, in het geval van migratie is dat Medemenselijkheid. Geen snippertje heide of zandverstuiving mag teloorgaan, ook al moeten daarvoor duizend boerenbedrijven verdwijnen. De waarde van Natuur is absoluut, daar valt niet mee te marchanderen. Geen vluchteling die erin slaagt onze grens te bereiken, mag iets geweigerd worden, wat het ook kost, want Medemenselijkheid is absoluut, daar valt niet mee te marchanderen.

Het absoluut verklaren van zulke principes is de afgelopen decennia buitengewoon effectief geweest om gewone mensen de mond te snoeren. Ze voelden instinctief dat hier iets niet klopt, maar ze worden door de boven hen gestelden om de oren geslagen met internationale verdragen, EU-richtlijnen, uitspraken van activistische rechters en de morele inferioriteit van hun overtuigingen. Boeren en hun sympathisanten zijn natuurvernietigers en dierenbeulen, en wie vindt dat statushouders wel erg vaak voorrang krijgen voor een sociale huurwoning is een racist. Dat staat elke week in de Volkskrant, dus dat is zo.

De Stikstoffuik noch Migratiemagneet Nederland onthullen geheimen: alle informatie die het heersende narratief ondermijnt, was beschikbaar. Maar iemand moet het een keer samenhangend, vlot leesbaar, goed onderbouwd, maar zonder enige consideratie met de lange tenen van het establishment opschrijven. En dan krijgen sommigen een rood waas voor de ogen en gaan hele domme dingen zeggen. 

Ook Leo Lucassen – hoogleraar migratiegeschiedenis aan de Universiteit Leiden en directeur van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis in Amsterdam – mengde zich in de strijd op X. Ook volgens hem is Van de Beek een charlatan. Hij weigert om met Van de Beek in debat te gaan, met als argument dat Van de Beek geen peer-reviewed publicaties over immigratie op zijn naam heeft staan.

Belachelijke uitvlucht

Dit is een belachelijke uitvlucht. Van de Beek is nota bene gepromoveerd op een migratie-onderwerp, daar heeft hij zijn doctorstitel mee verdiend. Daarna heeft hij er zelf voor gekozen om niet aan de universiteit verder te gaan, omdat hij al had gemerkt dat een open debat en onbevooroordeeld wetenschappelijk onderzoek over migratie daar niet mogelijk is.

Stel, Van de Beek had een artikel geschreven over migratie in Nederland en had dat willen publiceren in een peer-reviewed, Nederlands wetenschappelijk tijdschrift. Dan was Leo Lucassen of een van hem afhankelijke onderzoeker één van de peer-reviewers geweest, want zo klein is dat wereldje. Dat artikel zou dus nooit zijn gepubliceerd. Dat dan als voorwaarde stellen om met iemand in gesprek te gaan, getuigt van een zeldzame arrogantie.    

Die credit moet ik de stikstofexperts wel geven: ik heb met diverse van hen gedebatteerd, wat niet per se vriendelijk verliep, maar niet één was zo kinderachtig om dat te weigeren omdat ik geen peer-reviewed publicaties over stikstof op m’n naam had. Overigens werd dat argument door de half-weters en meelopers met het heersende stikstofnarratief er wel steeds bijgesleept: ik was geen ‘expert’, dus moest m’n mond houden. Merkwaardig is dat zo’n eis nooit wordt gesteld aan degenen die het met de spreker eens zijn.

Andries Knevel van de EO riep op X op tot een nationaal debat over migratie met alle experts die ertoe doen, dus minstens met Van de Beek, Lucassen en Hein de Haas aan één tafel. En dan wat mij betreft ruim de tijd nemen, geen presentator die bij het NOS Jeugdjournaal vandaan komt, geen afgedwongen Jip-en-Janneke-taal, en een groot scherm boven de tafel waar je grafieken en cijfers kunt laten zien. Wie pakt dat op, vroeg Knevel zich af. Het is alsof een spits in het veld die de bal heeft, roept: jongens, wie schiet ‘m erin?  

Kleinzielig en rancuneus

Gaat dat nationaal debat er komen? Het lijkt me zeer twijfelachtig. De onvoorwaardelijke migratieweldoeners hebben ideologisch te veel te verliezen om het op de inhoud aan te laten komen. Ze verschansen zich in hun ongecijferde morele verhevenheid, en schelden vanuit de hoogte iedereen uit die het waagt er anders over te denken.

Dat geldt niet alleen voor migratie, maar is in veel bredere zin het treurige falen van links in de eenentwintigste eeuw: als puntje bij paaltje komt, blijkt links net zo kleinzielig en rancuneus, en heeft net zo weinig respect voor inhoudelijke argumenten als de splinters op rechts die ze zo graag verketteren.

Wetenschapsjournalist Arnout Jaspers is auteur van De stikstoffuik (2023) en De Klimaatoptimist (2024), over energietransitie in Nederland. De boeken zijn HIER en HIER te bestellen. Informatie voor media en boekhandel: info@blauwburgwal.nl. 

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Arnout Jaspers: de rancuneuze migratielobby ontmaskert zichzelf, met dank aan Jan van de Beek verscheen eerst op Wynia's Week.

Wie een onderbouwing wil van het voorgaande hoeft alleen maar de electorale kaart van Nederland erbij te pakken. De wingewesten van GroenLinks-PvdA liggen tegenwoordig uitsluitend nog in de stedelijke agglomeraties, met de enclave Bloemendaal als even veelzeggende als pikante uitschieter. Daar zitten de mensen die zich dagelijks, met een riant witteboordensalaris, afvragen ‘hoe het verder moet’ en ‘wat de planeet nog aankan’. En met hun gevulde portemonnee hebben zij de mogelijkheden om de zelf opgeworpen vragen te beantwoorden door zonnepanelen aan te schaffen, elektrische auto’s te kopen en bij de supermarkt of alternatieve bio-winkels verantwoord voedsel in te slaan.

Hoewel daar op zichzelf niks tegen is, leidt het tot zelfgenoegzame claims op alwetendheid en naakte bemoeizucht die voor mensen buiten die groep, veelal in de provincie wonend, niet meer te harden zijn. Zeker niet als blijkt dat de Bloemendalers en aanverwante lui de weg naar Schiphol nog net zo goed weten te vinden als tien of twintig jaar geleden. Hashtag #hypocrisie.

Hoe ‘dom’ het politieke discours binnentrad

Tegen deze achtergrond hoeft het totaal niet te verbazen dat de term ‘dom’ het politieke discours binnen is getreden. De eerste groep, die ook in de privéomgeving (relatie, opvoeding, genderrollen) hartstochtelijk analyseert en moraliseert, begint het langzaam beu te worden dat de tweede groep, die de handen vol heeft binnen de wettelijke kaders te overleven en hier en daar nog een pleziertje te scoren, niet hartstochtelijk intekent voor een politiek-correcte, multiculturele, genivelleerde, preutse, vuurwerkloze en van elke andere opwinding verstoken maatschappij. (Bekertje op de grasmat? Staken die Eredivisiewedstrijd!). En, tja, als je zo’n vlak geschuurde toekomst dus niet ziet zitten, dan ben je in de ogen van de eerste groep, en zeker in de ogen van hun briesende aanvoerder die wekelijks een column afscheidt in de Volkskrant, ‘domrechts’.

De Franse bestsellerschrijver Michel Houellebecq, die eerder moslimaanslagen en de opkomst van de gele hesjes correct voorspelde en al tijden geroemd wordt om het aanvoelen van maatschappelijke onderstromen, heeft altijd een scherp oog gehad voor de kilte in de westerse samenleving. In zijn laatste interview (hier gepubliceerd in Het Financieele Dagblad) hekelt hij de machtsuitoefening van de theoretisch geschoolden, die zijns inziens een veel taaiere en arrogantere greep op de macht hebben dan, bijvoorbeeld, de adel zoveel eeuwen geleden. Behalve hun geboorte had de adel niets in handen om hun machtsbehoud te rechtvaardigen, meent Houellebecq. ‘Hedendaagse elites daarentegen,’ constateert hij, ‘claimen intellectuele en morele superioriteit.’ In het licht van dit citaat is de term ‘domrechts’ niets meer of minder dan een instrument om die eigen moraliteit boven elke discussie te verheffen en de bevolking te delegitimeren daar iets tegenover te zetten.

Houellebecq geeft op zijn beurt openlijk toe schatplichtig te zijn aan de Amerikaanse historicus Christopher Lasch (1932-1994), die hij in hetzelfde interview omschrijft als iemand ‘die zijn tijd ver vooruit was’ en onlangs ook door Ronald Plasterk enthousiast werd geciteerd. Begin jaren negentig was Lasch een van de weinigen die niet een ontevreden bevolking aanwees als toekomstige aanjager van sociale onrust, maar een ontevreden bovenlaag die niet kan verkroppen dat gewone mensen hun door rein- en zuiverheid gedomineerde levensstijl niet willen kopiëren. En al zeker niet om die reden uitgescholden willen worden voor ‘domrechts’.

Ook te midden van de huidige migratieperikelen vliegt de term ‘domrechts’ weer veelvuldig in de rondte. Waar grote delen van de bevolking, in merendeel praktisch geschoolden, het druk zat heeft om hun reguliere verplichtingen te voldoen en van migranten grosso modo verwacht dat ze meedoen aan onze westerse maatschappij, blijven de theoretisch geschoolden en hun geestverwanten de migrant op voorhand presenteren als een ‘verrijking’ die ons allen noopt, vinden zij, in de spiegel te kijken en onze westerse waarden te heroverwegen.

Buitengewoon ineffectief

Heb je daar geen tijd voor of geen zin in, of zie je intellectueel geen reden tot die heroverweging, dan val je wederom in het pulletje ‘domrechts’. En o wee als je al of niet openlijk verdrietig wordt of in verzet komt wanneer je jouw buurt door die ‘verrijkende’ influx ziet veranderen, dan weten de theoretisch geschoolden niet hoe snel ze je, vanuit hun keurig aangeharkte bakfietswijken, in het kamp ‘racistisch’ en ‘xenofoob’ moeten stoppen en daarmee voorgoed brandmerken als kwaadaardig, niet serieus te nemen (soms lijkt het wegzetten van andersdenkenden hun laatste pleziertje).           

Tot zover de voedingsbodem waarop een term als ‘domrechts’ bon ton heeft kunnen worden. Nu aandacht voor de gevolgen. Schrijver Arnon Grunberg had daar laatst in het tv-programma Buitenhof behartigenswaardige dingen over te melden. ‘Het gevaar van seculier moralisme,’ zei hij, ‘is dat je pas toegelaten wordt tot een gesprek of discussie als je de juiste mening hebt. Dat is niet alleen funest. Het is ook zeer onverdraagzaam.’ Toch is dát precies wat we dag in dag uit zien gebeuren: het open gesprek wordt bewust gefrustreerd door mensen met het correcte standpunt die zich superieur voelen ten opzichte van de mensen met het incorrecte standpunt; het beste gesymboliseerd in Hillary Clinton die Trump-stemmers in 2015 uitmaakte voor ‘deplorables’. Grunberg: ‘Trump- of PVV-kiezers gaan vernederen is het echt het laatste wat je moet doen. Het is buitengewoon ineffectief.’

Niet om Grunberg gelijk te willen geven of te zwichten voor de verleiding van een makkelijke conclusie, maar dat de explosieve groei van de PVV grotendeels gelijk op is gegaan met de opkomst van de term ‘domrechts’ valt moeilijk te ontkennen. En suggereert op z’n minst dat de onverdroten door scheldende Volkskrant-columnist eens bij zichzelf te rade zou moeten gaan of hij alleen zijn columns en podcasts aan het pluggen is of werkelijk iets ten goede wil veranderen.

Kijkend naar progressieve successen van recente datum – denk bijvoorbeeld aan de legalisering van het homohuwelijk, het liberale drugsbeleid en de inmiddels bijna totale dominantie van rookvrije ruimtes – valt een ding op: tegenstanders van het homohuwelijk, van liberaal drugsbeleid en van strenge anti-rookmaatregelen zijn nooit onderwerp geweest van grootscheepse cancel-zucht of eensgezinde haatcampagnes; ze hebben zich geruisloos aangepast aan de nieuwe realiteit. Dus, in hemelsnaam, waarom andersdenkenden verrot schelden als je vindt dat je prachtige, vooruitstrevende ideeën voor Nederland en de wereld in petto hebt?

In de minderheid

Over een ding hebben de theoretisch geschoolden, in al hun veronderstelde wijsheid, heen gekeken, en dat is dat ze weliswaar, zoals Houellebecq aangeeft, op belangrijke posities zitten en er rotsvast van overtuigd zijn dat ze aan de goede kant van de geschiedenis staan, maar dat ze getalsmatig wél in de minderheid zijn. De electorale opmars in de steden is niet voldoende om de dramatische afkalving in de periferie te compenseren (in zetelaantal was links nog nooit zo klein).

En dat doet pijn. Je hoeft de NPO maar aan te zetten of de kwaliteitskranten maar open te slaan of je ziet het machtsbolwerk kreunen in de vorm van ach-en-wee roepen over de staat van onze democratie. Terwijl de totstandkoming van het kabinet-Schoof nota bene een overwinning van diezelfde democratie is! De stembusuitslag is na een moeizaam formatieproces keurig vertaald naar een nieuwe regering die, conform de kiezerswens, een rechtsere koers wil varen, in de wetenschap dat ze de door theoretisch geschoolden gedomineerde instituties tegenover zich zullen vinden, of, zoals Grunberg onthulde dat de ambtenarij in de wedstrijd zit: men zal aan die kant proberen ‘zoveel mogelijk zand in de machine te strooien.’    

Wat je politieke voorkeur uiteindelijk ook is en met welke idealen je jezelf ook identificeert, uiteindelijk is democratie, zoals de internationaal gerespecteerde Israëlische historicus, schrijver en futuroloog Yuval Noah Harari onlangs nog eens benadrukte ‘in essentie een gesprek’. Dat gesprek dag in dag uit proberen in te perken dan wel verzieken met de term ‘domrechts’ gaat niets of niemand helpen.

‘Domrechts’ in stelling brengen getuigt vooral zelf van oneindige domheid.

Hans van Willigenburg (1963) is journalist, schrijver, dichter en podcastmaker. Zijn laatste boek is de interviewbundel ‘Vrijheidsvuur’. 

Wynia’s Week ligt iedere dinsdag, donderdag en zaterdag bij u op de mat. De donateurs maken dat mogelijk. Wordt u ook donateur? Dat kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht De oneindige domheid van de term ‘domrechts’ verscheen eerst op Wynia's Week.

Het gelegenheidsduo gaat de concurrentie aan met de NPO, die op dat tijdstip Journaals uitzendt, en met RTL, dat met Editie NL en Boulevard een vaste waarde heeft veroverd rondom dat tijdstip.

Nieuwe partner

Eerdere pogingen van Talpa om zich te nestelen in het horrorslot mislukten. John de Mol probeerde het in 2005 al eens met nieuwsshow NSE, daarna met entertainmentprogramma 6 Inside en vorig jaar met de Goed Nieuwsshow. De programma’s liggen in het museum van de geflopte tv-probeersels. Daarom is het des te opmerkelijker dat Talpa het weer probeert.

Toch lijkt er nu meer aan de hand. Talpa heeft een nieuwe partner gevonden om het avontuur mee te starten: De Telegraaf. Eerdere pogingen ondernam De Mol in zijn eentje, maar nu trekt hij samen op met de krant die hij in 2017 wilde inlijven. Dat lukte toen niet, onder meer omdat de grootaandeelhouder van de krant, de familie Van Puijenbroek, zich liever engageerde met de Belgische familie Leysen, een courantiersgeslacht dat in Vlaanderen uitgever is van onder meer het elitaire De Standaard en het volkse Het Nieuwsblad.

Die Belgisch-Nederlandse kongsi loopt na ruim zeven jaar tegen de grenzen van de groei aan, en zoekt partners. Wat vooral aan het assortiment ontbreekt, is televisie, of beter gezegd: bewegend beeld dat je kunt verspreiden over alle mediaplatforms, tegenwoordig ook TikTok en Instagram. Wie déze markt kan bedienen met zijn producten heeft de toekomst, of nog preciezer geformuleerd, heeft kans om te overleven.

Op de advertentiemarkt zijn de Amerikaanse grootmachten Meta (Google, YouTube) en Mark Zuckerberg (Facebook, Instagram) oppermachtig. Dit zijn de acacia’s van de digitale economie: als ze zich ergens nestelen, nemen ze de tuin over, de plaatselijke exoten verdrijvend.

Hoger btw-tarief

Dat Talpa en De Telegraaf naar elkaar toegroeien is dus niet meteen uit liefde geboren, maar vooral ingegeven door verlicht eigenbelang. De nieuwe samenwerking tussen SBS en De Telegraaf staat niet op zichzelf. Terwijl De Mol en de Leysens zich aan elkaar bekennen, is er bij de concurrentie eenzelfde paringsdans gaande. RTL Nederland, de concurrent van SBS, flirt al een jaar met een andere Belg: Christian van Thillo.

Christian van Thillo is in Nederland uitgever van een groot kranten- en tijdschriftenconglomeraat (DPG) en enkele radiozenders (JOE/QMusic). Maar ook híj heeft dringend behoefte aan bewegend beeld om een vuist te kunnen maken tegen de Amerikaanse indringers die het publiek verleiden met binge-series, TikTok-fragmenten en audiovisuele nieuwssnacks.

Van Thillo is al een stap verder dan De Leysens. De Belg exploiteert in Vlaanderen een succesvolle tv-zender: VTM. Daarnaast sleutelt hij continu aan het stroomlijnen van zijn tachtig titels, uiteenlopend van Donald Duck tot nu.nl en van Trouw tot Story. Hij probeert de tijdschriften en kranten te laten samenwerken en de adverteerders te plezieren met een groter bereik. Recent opende DPG in Londen een advertentie-inkoopbureau om grotere merken beter te kunnen bedienen. Geld verdienen met abonnee’s wordt steeds hachelijker, zeker nu de regering een abonnement aanslaat met een hoger btw-tarief van 21 procent. Voor DPG is het wegvallen van déze inkomsten een schrikbeeld.

VideoLand

Recent opende de firma een supersonisch hoofdkantoor op een Amsterdams industrieterrein, een slagschip waar de titels tegen elkaar aan kruipen om zich te verenigen tegen de haaien uit Silicon Valley. De koning doopte het nieuwe onderkomen en DPG smeekte de vorst om zich te verzetten tegen de gehate btw-verhoging, wetende dat hij er niks aan kan doen, maar misschien toch ook weer wel.

Van Thillo aast nu op RTL en dan vooral op VideoLand, de streamingdienst die zich knap handhaaft op de Nederlandse markt met meer dan 1 miljoen abonnees. Het gevecht om het zesuur-slot is daarmee ook een strijd om een loopgraaf die nauwelijks meer te verdedigen is, een laatste poging om de eigen identiteit te behouden.

Weg van politiek-correct en nepcorrect

De Telegraaf en SBS hebben wel één voordeel boven DPG. Ze bedienen een doelgroep die elders nauwelijks wordt gehoord: het behoudende deel der natie. Een groep mensen die wenkbrauwen fronst bij doorgeslagen woke-excessen, die zich afvraagt of de groene revolutie ook voor hen te betalen is, die wel eens vlees eet, niet altijd havermelk drinkt en die het leven niet al te serieus neemt.

De Telegraaf en SBS zouden in die doelgroep kunnen toeslaan, en een tik kunnen uitdelen naar de kijkers die zijn afgehaakt bij het politiek-correcte Journaal en die het nepcorrecte RTL beu zijn, een zender die zich naar buiten toe presenteert als gewetensvol, maar wel programma’s wil uitzenden, zoals het besmette The Voice en het grensoverschrijdende datingprogramma Temptation Island.

Is dat genoeg om nu wel te slagen? Geld is er genoeg voor het project. De Mol is een mediamiljardair die jarenlang experimenteerde met media-innovaties, maar daarmee is gestopt. Zijn idee om zelf uit te groeien tot de Zuckerberg van de Lage landen heeft hij verlaten. Recent verkocht Talpa VakantieVeilingen.nl en ActievandeDag.nl aan House of Tickets. Ook werd er gehakt in de portefeuille van Juke, een grootscheeps opgezet podcastplatform.

De bedenker van wereld tv-hits Big Brother en The Voice is teruggekeerd naar het garage-model van zijn beginjaren: met een bord steak-friet op schoot tot diep in de nacht sleutelen aan nieuwe formats met zijn tv-besties. Een wereld zonder managers en spreadsheets.

De Mol heeft de beste papieren

In stilte verkocht hij de laatste maanden spelformat The Floor al aan vijftien landen, waaronder de Verenigde Staten, Duitsland, Frankrijk, Spanje en Italië. Het zijn niet de getallen van Big Brother en The Voice, maar het is wel waar De Mol in excelleert. In zekere zin heeft De Mol de beste papieren om te overleven. Hij is de draaischijf in het mediakwartet van de Lage Landen. Goede formats kun je ook kwijt op TikTok, Instagram of YouTube. Als het deze keer wèl lukt om het slot te veroveren, zou dat zomaar eens de onwaarschijnlijke comeback kunnen betekenen van de al jaren afgeschreven John de Mol.

Mark Koster is auteur van de biografie over Christian van Thillo en de familie De Mol.

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Hoe John de Mol draaischijf wordt in het grote mediakwartet in de Lage Landen verscheen eerst op Wynia's Week.

Mijn promotor, hoogleraar monetaire economie Pieter Korteweg, bezocht in die zeventiger jaren, toen er door het aardgas geld genoeg was voor zulke gekkigheid, eens een Rotterdamse kunstenaarsparty. Hij legde uit dat als kunstenaars niet konden rondkomen van de verkoop van hun kunst in de galerie, ze misschien beter ander werk konden zoeken. Dat klonk slecht en kapitalistisch.

Een paar jaar later had Korteweg de universiteit alweer verlaten om – op verzoek van het kabinet – als thesaurier-generaal op het ministerie van Financiën verantwoordelijkheid te nemen voor financieringstekort en staatsschuld. In 1982, het derde jaar van de recessie, was er echt geen geld meer en werd de BKR stapje voor stapje buiten werking gesteld. Twee keer demonstreerden de kunstenaars nog met bezettingen van het Rijksmuseum, maar de objectieve omstandigheden waren veranderd en dus kwam er ruimte voor een strengere visie op zelfbenoemde kunstenaars.

Verschuilen achter Brussel en de Raad van State

Veertig jaar later is het wachten op een strengere visie op asiel. Vanwege het voorspelbare gevolg dat een aantal oprechte, wanhopige asielzoekers het dan niet meer in Ter Apel zullen proberen maar in een ander land, zijn de ambtenaren in Den Haag nu nog massaal tegen versobering en aanscherping. Vorige week ging het in de Tweede Kamer om diverse juridische hindernissen, maar dat is niet het echte gevecht. De complicerende factor is evenmin dat aanscherping van asiel juridisch niet zou kunnen vanwege de EU. Wat voorzitter Ursula von der Leyen en haar nieuwe Commissie ook vinden van strenger asielbeleid, belangrijk voor haar is vooral om Nederland binnenboord te houden bij alle politieke instabiliteit in Duitsland en Frankrijk.

Ambtenaren, politieke partijen zoals NSC, en de ‘elitemedia’ NRC, Volkskrant en Trouw verschuilen zich ook graag achter speculaties over wat de Raad van State wel zou kunnen vinden van een strenger beleid, of wijden uit of de uitvoerende macht wel het recht heeft om een ‘noodsituatie’ uit te roepen en die pas daarna aan het parlement voor te leggen. Waar het echt om gaat is dat ambtenaren en de journalisten bij de elitemedia bang zijn dat vrienden en collega’s hen moreel slecht en racistisch zullen vinden wanneer ze niet alle asielzoekers evenveel gunnen als de mensen in hun nabije omgeving.

We weten uit het werk van de Turks-Amerikaanse politicoloog en econoom Timur Kuran dat zo’n mening, die vooral wordt aangehangen omdat het subject meent dat ieder fatsoenlijk mens die hij tegenkomt die mening deelt, plots instabiel kan worden en dan omslaat in een andere collectieve mening. Dan krijgen we – zoals bij de Fluwelen Revolutie in Tsjechoslowakije (1989) – een ‘cascade’ waarin de consensus heel snel verandert.

Kurans nadruk op zo’n wankel evenwicht in de publieke opinie is ook de beste verklaring waarom geen enkele politicoloog die Fluwelen Revolutie had voorspeld, en waarom we nu ook best mogen hopen op een plotselinge omwenteling in Iran, waar bijna heel Teheran genoeg heeft van de ayatollahs en slechts een minderheid nog praktiserend religieus is.

‘Onchristelijke’ voorstellen

Ook de schrille toon van de ambtenaren en de elitemedia is een teken dat het niet gaat om een juridisch steekspel, maar om de strijd tussen goed (zijzelf) en kwaad (Geert Wilders en ‘extreemrechts’). Een groep van 843 ‘vooraanstaande christenen’, voornamelijk predikanten en theologen, ging vorige week ook meedoen en beweerde: ‘De profetische stem (daarmee bedoelen ze zichzelf – EB) mag niet verstommen uit angst voor polarisatie.’ Dat is dus: bestrijd Wilders en zijn onchristelijke voorstellen zo krachtig mogelijk. Ook schreef NRC in een hoofdartikel, terugblikkend op de Algemene Politieke Beschouwingen: ‘Premier Dick Schoof, die de agenda van Wilders uitvoert (dat zal nieuws zijn voor Wilders! – EB), zat erbij als een gegijzelde die met oogbewegingen omstanders vraagt om gered te worden.’ Als gezegd: geen juridisch steekspel, maar een strijd van goed tegen kwaad – en dus bangmakerij.

Letten we ondertussen ook op de publieke opinie in Duitsland. Terwijl de kiezers bij deelstaatverkiezingen in hoog tempo afscheid nemen van de regeringspartijen, wordt de Duitse autoproducenten staatssteun toegezegd. Of wij Duitsland snel gaan volgen met onze eigen Nederlandse cascade is onvoorspelbaar, maar ik geef – met een blik op de 843 bezorgde christenen – graag een zetje in de goede richting:

‘Je naaste liefhebben’ betekent volgens de Bijbel niet dat we iedereen identiek moeten behandelen. Naaste familie helpen we natuurlijk – desnoods ook financieel – als er plotseling iemand ernstig in de knel komt. Bij vrienden en buren gaan we vaak al wat minder ver. Voor landgenoten die we niet persoonlijk kennen hebben we extra consideratie om drie redenen: (één) we hopen dat ze geen destructieve politieke keuzes maken, (twee) we beseffen dat we samen verantwoordelijk zijn voor stabiliteit en welvaart en dat het leven voor sommige medeburgers en mede-belastingbetalers moeilijk kan zijn en (drie) we waarderen het dat sommige Nederlanders ten behoeve van onze veiligheid zwaar en (levens)gevaarlijk werk doen, bijvoorbeeld bij de politie of als militair.   

Geen van deze drie redenen is van toepassing op buitenlanders. Dat betekent uiteraard niet dat we hen niet ook het beste wensen en daaraan naar vermogen een bijdrage leveren, maar de 843 dominees en theologen hebben het mis wanneer ze suggereren dat iedereen die méér over heeft voor landgenoten dan voor vreemdelingen, een racist is.

De Israëlische filosoof en hoogleraar Avishai Margalit schreef het al (in The Decent Society, 1996): een welvaartsstaat is een groot goed, maar brengt onvermijdelijk met zich mee dat zo’n staat streng en niet naïef moet zijn. Als iedereen zichzelf kan uitroepen tot ‘kunstenaar’ verstikt Rotterdam in ongewenste kunstwerken. Als Nederland begeleiding van inkomende asielzoekers in handen geeft van Stichting Vluchtelingenwerk – een ngo die natuurlijk vrijwilligers aantrekt die zoveel mogelijk willen helpen – wordt ons toelatingspercentage hoger dan in landen waar de staat zulke taken níet uitbesteedt.

Bonuspunten aan de hemelpoort

Extra aardig zijn voor de asielzoekers geeft dominees – denken ze – een bonuspunt bij Sint Petrus aan de hemelpoort en ambtenaren een warm welkom bij hun collega’s, maar diezelfde Sint Petrus kon straks weleens bedroefd zijn over de keerzijde. Lees: gebrek aan medeleven en begrip voor autochtone Nederlanders die alles betalen en die door de overspannen woningmarkt geen huis kunnen vinden.

Nu dreigt met de asielcrisis ook nog een culturele crisis. Komen bijvoorbeeld in Tilburg grote groepen asielvragers uit Somalië, of wonen heel veel conservatieve Turken in de Kolenkitbuurt van Amsterdam (bekend van Lale Gül), dan is dat zwaar voor andere Tilburgers en andere Amsterdammers. Die zien dat hun buurtschool achteruit gaat wanneer veel kinderen thuis geen Nederlands spreken, weten niet of de school nog onbevreesd Sinterklaas mag vieren en zijn bang om hun dochters alleen over straat te laten gaan.

Ambtenaren en dominees die maar naar één kant van de balans willen zien en asielvragers zo sympathiek mogelijk willen ontvangen, maken zichzelf zo verantwoordelijk voor het afkalven van een cultuur die door Nederlanders van voorgaande generaties is opgebouwd en gefinancierd. Dat getuigt van minachting. Laat die houding maar snel omslaan, voor de crisis – zoals in 1982 – nog veel groter wordt.

Eduard Bomhoff is oud-hoogleraar economie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, Nyenrode en Monash University. In 2002 was hij vicepremier in het eerste kabinet-Balkenende.      

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Eduard Bomhoff: Ambtenaren en dominees zijn hard toe aan een nieuw asielperspectief verscheen eerst op Wynia's Week.

In een promotionele mail van deze week, afzender De Correspondent, word je niet aangemoedigd lid van dit medium te worden omdat je dan toegang krijgt tot scherpere, beter geïnformeerde en meer actuele artikelen, nee, je draagt door een lidmaatschap bij aan, citaat, hun ‘missie om zoveel mogelijk mensen inzicht te geven in hoe de wereld werkt’. En dat is goed, vertelt De Correspondent je in diezelfde mail, ‘want hoe groter het begrip voor elkaar en de wereld om ons heen, des te groter de kans dat we de problemen van onze tijd het hoofd kunnen bieden’.

Tegen ‘de waan van de dag’

Van de oprichter van De Correspondent, Rob Wijnberg, is bekend dat hij zich in zijn begintijd bij de NRC al vrij snel, hoe gek het ook klinkt, ongemakkelijk begon te voelen bij het nieuws. Zelfs bij de licht bedaagde NRC vond hij de nieuwsvoorziening te vluchtig, te incidenteel, teveel gericht op effectbejag; bijna alsof je een zee verwijt uit water te bestaan. Hij vatte zijn weerzin uiteindelijk samen onder de term ‘waan van de dag’, en begon zich zo principieel te verzetten tegen het type journalistiek dat zich, volgens hem dan, te afhankelijke maakte van die waan dat hij in 2013 de stoute schoenen aantrok. Hij werd de initiatiefnemer van een nieuw journalistieke online platform, inderdaad, het al genoemde De Correspondent.

Bescheidenheid past niet bij zo’n lancering. Bij DWDD werd het platform opgepijpt tot een ware revolutie in de journalistiek. Met bravoure stelde De Correspondent ‘jouw medicijn tegen de waan van de dag’ te zijn. Ofwel, dit was niet zomaar een krantje, blaadje of magazine dat je kan oppakken en weer wegleggen, nee, lid worden van dit platform zou, toe maar, een geneeskrachtige werking op jou hebben! En degenen die geen lid werden, waren die dan gedoemd ziek te blijven? Of dom? In de arrogante gedachtegang van De Correspondent wel, ja, want zij lieten het ‘medicijn tegen de waan van de dag’ aan zich voorbijgaan.

Het zich op gereformeerde wijze afzetten tegen wat het al te sensatiegerichte karakter van veel nieuwsvoorziening zou zijn, raakte blijkbaar een snaar. Een nieuwe generatie, vooral jonge nieuwsconsumenten wilde zich maar al te graag laten voorstaan op de eigenschap dat ze voorbij de vermeend hijgerige krantenkoppen keken en dachten. Dat het filosoof Rob Wijnberg samen met zijn collega’s vervolgens gelukt is van De Correspondent een gevestigd merk te maken is dan ook een prestatie van formaat. De vraag is alleen: wat heeft hun club nog met journalistiek te maken? Wat is de daadwerkelijke invloed van De Correspondent? Bepalen zij op enigerlei wijze de nieuwsagenda? Of is hun website een tamelijk steriele koelkast met theoretische artikelen die alleen door de eigen ledenbubbel wordt bezocht?

De meeste leden die ik spreek zijn ooit lid geworden omdat ze sympathiek stonden tegenover de missie, maar bekennen bijna allemaal dat ze al jaren geen artikel meer op de site hebben gelezen. Wat niet vreemd is. Want het oudste en meest invloedrijke deel van ons brein, het reptielenbrein, dat gericht is op overleven en in dienst daarvan kansen en gevaren opspoort, vindt weinig van zijn gading in De Correspondent. De content is dusdanig gericht op duurzaamheid en de lange termijn, en qua strekking zo eenvormig, abstract en voorspelbaar, dat het ogenschijnlijk helemaal niet uitmaakt of je het vandaag, morgen of volgende maand tot je neemt.

Snobby imago

Dat De Correspondent er dankzij een snobby imago in geslaagd is levensvatbaar te worden betekent niet dat constructieve journalistiek, ook wel oplossingsjournalistiek genoemd, een succesnummer is. Integendeel.

Voormalig Journaal-hoofdredacteur Hans Laroes deed in 2019 met Brandpunt+ een gesneefde poging om ‘jong volwassenen’ te interesseren voor ‘oplossingsgerichte verhalen over dingen die ons inspireren en verbazen’. Wat bleek? Die beoogde ‘jong volwassenen’ hadden helemaal geen trek om in door KRONCRV voor gestanste ideeën over onder meer ‘Macht’, ‘Health’ en ‘Betere Wereld’ als illustratiemateriaal rond te lopen. En vervolgens keek ook bijna niemand naar de items van Brandpunt+. Want zeker online en op tv is het handig als je kijkers, zeker jonge kijkers, stevig prikkelt, plaagt, verontrust of verwart in plaats van ze door correcte omroepbazen voorbewerkte ‘oplossingen’ aan te bieden. Brandpunt+ ging in feite kapot aan hetzelfde manco als waar al die ooit monter gestarte goednieuwsshows aan ten onder gaan: je weet van tevoren hoe het afloopt waardoor het reptielenbrein op nul stimulatie hoeft te rekenen.

In een toegeeflijke bui kun je constructieve journalistiek nog zien als een onschuldige uitbreiding van de traditionele nieuwsvoorziening. Misschien zelfs als een sympathieke poging zicht te krijgen op de complexe werkelijkheid achter het dagelijkse nieuws. Maar de kranten vervangen, waar Wijnberg aanvankelijk op inzette, is intussen een sprookje gebleken. En als je inzoomt op de motieven waarmee ooit met deze vorm van journalistiek is begonnen, verdampt de mildheid. En zie je louter dedain van academici jegens het journalistieke handwerk, je zou bijna zeggen: van theoretisch geschoolden jegens praktisch geschoolden.

Zo lijkt de bewering dat de nieuwsindustrie afstompt, verhult en cynisch maakt een adequate analyse van wat (te veel) nieuwsconsumptie met je geest kan doen, maar is het uiteindelijk niet meer dan borrelpraat en een vederlicht excuus om in je kantoortuin te blijven plakken in plaats van de straat op te gaan. Daarnaast is het ook nog eens volkomen onjuist! Het idee dat gedachten óver de werkelijkheid interessanter, noodzakelijker en impactvoller zijn dan de werkelijkheid zelf, getuigt van wereldvreemdheid. En wordt door de grootschalige consumptie van het harde eerstelijnsnieuws gelukkig nog altijd gelogenstraft. Als er bovendien iets afstompend is gebleken, dan zijn het wel de betuttel-preken van types als Rutger Bregman (‘Correspondent Vooruitgang’) die in een van zijn laatste stukken op De Correspondent zes signalen optekent die erop duiden dat je, och hemel, ‘aan de verkeerde kant van de geschiedenis staat’ (zucht).  

Belerend, betuttelend en bevoogdend

Het meest kwalijke aan constructieve journalistiek is dat het de suggestie wekt een poging te doen de nieuwsconsument ‘te zien’, hem of haar serieus te nemen door de uitnodiging te reageren of mee te denken inzake ‘oplossingen’, terwijl de oplossing in de artikelen steevast al voor negentig of vijfennegentig procent wordt voorgekauwd en degenen in de reactiepanels, lees ze maar na, de betreffende publicist nooit, maar dan ook nooit op andere gedachten weten te brengen. Met andere woorden: de nieuwsconsument wordt in de constructieve journalistiek nou juist niet serieus genomen, maar eindeloos beleerd, betutteld en bevoogd, totdat hij of zij de conclusies van de superieure Wijnbergen en Bregmannen, de iconen van hogeschool-links, volledig onderschrijft.

Een gewone krant of nieuwswebsite is daarbij vergeleken een wonder van speelsheid en (geestelijke) bewegingsvrijheid: door ongelijksoortige verhalen met heel verschillende onderwerpen bij elkaar te plaatsen en het aan de consument over te laten waar zijn of haar oog op valt, en welke conclusies uit de aangeboden content te trekken, tonen de traditionele media oneindig veel meer respect voor en vertrouwen in de geestkracht en zelfstandigheid van hun afnemers dan de dorre schoolmeesters van de constructieve journalistiek.

Die schoolmeesters bestieren niets meer of minder dan een arrogante kerk met elke dag ongeveer dezelfde psalmen.    

Hans van Willigenburg (1963) is journalist, schrijver, dichter en podcastmaker. Zijn laatste boek is de interviewbundel ‘Vrijheidsvuur’. 

Wynia’s Week ligt iedere woensdag- en zaterdagmorgen bij u op de mat. De donateurs maken dat mogelijk. Wordt u ook donateur? Dat kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht ‘Constructieve’ journalistiek is een arrogante kerk met steeds dezelfde psalmen verscheen eerst op Wynia's Week.

De uitbreiding van twee naar drie edities werd op zondag 8 september bekend gemaakt tijdens de allereerste auteursbijeenkomst van ons digitale magazine (en van Uitgeverij Blauwburgwal) in theater De Roode Bioscoop in Amsterdam. Het nieuwtje van de drie edities maakt een vliegende start, want twee dagen later is er dus al deze eerste dinsdageditie.

Voor de trouwe lezers van Wynia’s Week verandert er dus best wat, maar ook weer niet zoveel. Zo blijven Arnout Jaspers, Eduard Bomhoff en Bart Jan Spruyt vaste auteurs op zaterdag. Menno Tamminga, Roelof Bouwman en Paul Frentrop die vaste auteurs waren op woensdag verschuiven naar dinsdag. En in de nieuwe donderdageditie wordt onder meer aandacht besteed aan de nieuwste video’s en podcasts.

Extra service

We bieden met deze drie edities per week extra service aan de lezers, kijkers en luisteraars: niet alleen vaker, maar vaak ook actueler. Het is ook terugblikkend een natuurlijk proces: Wynia’s Week begon ruim vijf jaar geleden als weekblad, maar al in 2021 kwam daar de woensdageditie bij. En, wie weet, gaan we in de toekomst iedere dag verschijnen!

In De Roode Bioscoop werden afgelopen zondag de eerste vijf succesvolle jaren van Wynia’s Week en van Uitgeverij Blauwburgwal gevierd: 450 edities, meer dan 2500 artikelen en columns, 116 video’s en podcasts. En 26 boeken, waaronder enkele geheide bestsellers, zoals De Stikstoffuik van Arnout Japsers en ook zijn nieuwste titel De Klimaatoptimist. Al over enkele dagen verschijnt het zeer actuele boek De Staatsinjectie van Tinie Kardol, over ouderen als overbodige kostenpost.

Doneren met hulp van de Belastingdienst

In De Roode Bioscoop werd ook bekendgemaakt dat onlangs de Stichting De Vrije Pers is opgericht, die het mogelijk maakt om voor het eerst ook uw schenking aan projecten en activiteiten van Wynia’s Week van de belasting af te trekken. Voor de toekomst van Wynia’s Week is dat van levensbelang. Binnenkort meer!

Omwille van diezelfde toekomst gaat Wynia’s Week ook meer dan tot dusver op zoek naar adverteerders. Belangstellende organisaties en ondernemers kunnen zich HIER melden.

Ook met deze Wynia’s Week: veel leesplezier!

Het bericht Wynia’s Week gaat naar 3 edities per week: dinsdag, donderdag, zaterdag! verscheen eerst op Wynia's Week.

Dat lijkt vanzelfsprekend. Van een bonafide journalist verwacht je dat hij onafhankelijk opereert en dat hij zich op geen enkele manier dienstbaar maakt aan de belangen van politieke of maatschappelijke organisaties.

Partijdige hoofdredacteuren

Toch heeft dat criterium in Nederland geen diepe wortels. Tot in de jaren zestig van de vorige eeuw waren we een verzuild land met persorganen die – soms tot in de jaren tachtig – rechtstreekse banden onderhielden met politieke partijen. Een kleine greep:

Carl Romme, fractievoorzitter van de Katholieke Volkspartij, was tot 1952 tevens ‘staatkundig hoofdredacteur’ van de Volkskrant. Trouw had in de persoon van Sieuwert Bruins Slot een hoofdredacteur die tussen 1956 en 1963 ook fractievoorzitter was van de protestantse ARP.

Tot 1967 benoemde het partijcongres van de PvdA de hoofdredacteur van Het Vrije Volk, destijds de grootste krant van Nederland. Lex Stempels combineerde in de jaren vijftig en zestig het hoofdredacteurschap van de NRC met allerlei politieke activiteiten voor de VVD. Een stemadvies voor die partij was in NRC dan ook vaste prik.

Ook Elsevier (tegenwoordig EW) onderhield als grootste journalistieke weekblad warme betrekkingen met de liberalen. Ferry Hoogendijk, hoofdredacteur tussen 1971 en 1985, was tevens voorzitter van de mediacommissie van de VVD. Ook schreef hij teksten voor VVD-advertentiecampagnes en toespraken voor partijleider Hans Wiegel.

Veel Nederlandse journalisten, analyseerde Jan Blokker later, functioneerden ten tijde van de verzuiling niet zozeer als ‘luizen in de pels’, maar als ‘herdershond’ voor de eigen socialistische, katholieke, protestantse of liberale kudde. Journalistieke mores als hoor en wederhoor, het scheiden van feiten en opinies en het vermijden van belangenverstrengeling waren ondergeschikt aan de ideologische en machtspolitieke belangen van de elites die de zuilen (en de verzuilde pers) bestuurden.

Kwaliteitsjournalistiek was in Nederland bijgevolg schaars en onze persorganen genoten weinig internationaal aanzien. ‘Le Monde kan bestaan omdat Frankrijk een intellectualistische traditie heeft en In Duitsland kan de Frankfurter Allgemeine Zeitung bestaan bij de gratie van de daar levende Bildungstradition,’ analyseerde J.L. Heldring in 1975. ‘Een krant in het moralistische Nederland moet echter geëngageerd zijn – rooms geëngageerd, gereformeerd geëngageerd, rood geëngageerd.’

Geld en wapens voor guerrillero’s

Tot de ‘rood geëngageerden’ behoorde destijds ook de gereformeerde domineeszoon en theoloog Koos Koster. Als vicaris (hulppredikant) van de Niederländische Ökumenische Gemeinde in Berlijn, opgericht door DDR-sympathisante Bé Ruys, raakte hij midden jaren zestig danig onder de indruk van de ‘werkelijk andere maatschappij achter de muur’. In zijn nieuwe rol van verslaggever schetste hij in boeken en documentaires graag een overwegend zonnig beeld van de Oost-Duitse dictatuur met haar alomtegenwoordige Staatssicherheitdienst. ‘Een staat die er mag zijn,’ vond Koster.

Eind jaren zeventig verlegde hij zijn aandacht naar El Salvador. De door Amerika gesteunde regering van het land werd destijds belaagd door de marxistische guerrillabeweging FMLN, die op haar beurt werd gesteund door de Sovjet-Unie en door Cuba. Samen met collega’s van de Interkerkelijke Omroep Nederland (IKON) werkte Koster in 1981 mee aan de inzamelactie ‘Wapens voor El Salvador’, bedoeld om de communistische guerrillero’s van nieuw schiettuig te voorzien. Ook trad hij op als geldkoerier voor de Wilde Ganzen, een hulporganisatie van protestants-christelijke origine die onder Nederlandse kerkgangers geld bijeenbracht voor het FMLN.

Op 17 maart 1982 ging het mis. In de buurt van Santa Rita in de Salvadoraanse provincie Chalatenango liep Koster – op pad voor de IKON, samen met producer Jan Kuiper, geluidsman Hans ter Laag en cameraman Joop Willemsen – in een hinderlaag. Het viertal werd doodgeschoten door militairen van het Salvadoraanse leger.

Voorpagina van De Journalist, ledenorgaan van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), 1 april 1982.

De verontwaardiging in Nederland was groot. In Amsterdam verzamelden zich demonstranten bij het Amerikaanse consulaat aan het Museumplein, dat werd bekogeld met verf en stenen. In de Verenigde Staten, zo meenden veel vrienden en sympathisanten van Koster en zijn collega’s, huisden de ware schuldigen aan de dood van de IKON-ploeg. De ‘ultrarechtse kliek’ rond president Ronald Reagan fungeerde immers als de belangrijkste steunpilaar van de Salvadoraanse regering.

Jan Willem Bertens, later ambassadeur in Costa Rica en D66-politicus, deed in 1982 in opdracht van minister van Buitenlandse Zaken Max van der Stoel onderzoek naar de zaak. ‘We hebben nooit tegen de familieleden gezegd: het was hun eigen schuld. Maar dat dácht ik wel,’ zei hij in 2007 tegen Vrij Nederland. Koster sloeg waarschuwingen voor zijn veiligheid steevast in de wind, volgens Bertens. ‘Hij dacht dat hij het centrum van de wereld was. Dat alles om hem draaide.’

Ongepast etiket

Onlangs haalde de kwestie opnieuw de kranten. Ruim veertig jaar na de gebeurtenissen nabij Santa Rita zullen drie hoofdverdachten alsnog in El Salvador voor de rechter verschijnen. Het gaat om de voormalige minister van Defensie en twee legerofficieren.

Wat opviel aan de berichtgeving was, net als in 1982, het gemak waarmee de vier doodgeschoten IKON-medewerkers door de media – van links tot rechts – het etiket ‘journalist’ kregen opgeplakt:

‘42 jaar na moord op IKON-journalisten in El Salvador komen verdachten voor rechter’ (NOS).

‘Komt er na 42 jaar gerechtigheid voor de moord op de IKON-journalisten in El Salvador?’ (Trouw).

‘Verdachten moord IKON-journalisten in El Salvador voor de rechter’ (De Telegraaf).

‘Broer vermoorde IKON-journalist: tijd voor berechting dringt’ (Reformatorisch Dagblad).

Die typering is hoogst ongepast. In elk geval voor Koos Koster gold dat hij geen onpartijdige verslaggever was, maar een partijdige radicaal-linkse activist. Hoe evident kan iets zijn?

Meer dan een halve eeuw nadat onze media zich ontworstelden aan de verstikkende greep van de verzuiling, hebben sommige Nederlandse journalisten er kennelijk nog steeds moeite mee om hun mooie ambacht uit de louche sfeer van propaganda en politiek engagement te houden. Dat is tamelijk verbijsterend.  

Roelof Bouwman is columnist en adjunct-hoofdredacteur van Wynia’s Week. Hij schrijft over politiek, geschiedenis en media.

Wynia’s Week is jarig! Bent u al donateur? Doneren kan op verschillende manieren. Hartelijk dank!

Het bericht Journalistiek verwarren met propaganda: een hardnekkige oer-Hollandse ziekte verscheen eerst op Wynia's Week.

Erg genoeg. Maar misschien wel net zo beschamend, schreef misdaadjournalist John van den Heuvel onlangs in zijn Telegraaf-column, is dat dergelijke misstanden in de advocatuur dikwijls met de mantel der liefde worden bedekt. Het zelfreinigend vermogen binnen de beroepsgroep is ver te zoeken.  

‘De deken onderzoekt mogelijke malversaties binnen de advocatuur en legt ze eventueel voor aan de Raad van Discipline, die mag oordelen of een collega wel of niet in de fout ging. Zo keurt de slager zijn eigen vlees,’ constateerde Van den Heuvel.  

Ons-kent-ons 

Hij noemde ook meteen twee saillante voorbeelden. Gerald Roethof, die vertrouwelijke informatie uit een lopend onderzoek doorspeelde aan criminelen, maar wegkwam met zes weken schorsing, en ex-advocaat Khalid Kasem, die twee van zijn cliënten zou hebben aangeboden een justitiemedewerker om te kopen, maar van de deken van de Amsterdamse Orde van Advocaten slechts een waarschuwing kreeg.  

‘Geluiden dat dit soort ons-kent-ons “rechtspraak” niet meer van deze tijd is hoor je binnen de gehele wereld van de rechtspraak en zelfs binnen de advocatuur zelf,’ aldus Van den Heuvel. ‘Er moet een deskundige, toegankelijke en vooral onafhankelijke onderzoeksraad komen, die de advocatuur tegen het licht houdt in zaken waar mogelijk sprake is van strafbaar gedrag.’ 

Daar viel geen speld tussen te krijgen. Toch kwam onlangs ook Van den Heuvels eigen beroepsgroep in opspraak: die van de journalisten. Met Van den Heuvel zelf had het gelukkig niets te maken, maar wel met enkele van zijn vakgenoten.  

Het nieuws stond te lezen in een rapport van de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD). De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) hebben, aldus het rapport, tussen 2019 en 2022 ‘meerdere journalisten’ gerekruteerd en ingezet als agent. Volgens de CTIVD is er geen aanleiding om te veronderstellen dat de inzet van journalisten onvrijwillig was. Ook zetten de geheime diensten de journalisten niet onder druk. 

Uiteraard was dat maar één kant van het verhaal. Want wanneer journalisten zijn ingezet als agent, is er – zeker als druk niet aan de orde was – ook sprake van journalisten die zich hebben láten inzetten als agent. Die logische, maar voor de journalistieke beroepsgroep minder prettige gevolgtrekking stond in de berichtgeving niet echt op de voorgrond.  

Royement voor spionerende leden 

Gelukkig kwam er wél duidelijke taal van Thomas Bruning, algemeen secretaris van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ). ‘Ik schaam me kapot voor de journalisten die hieraan meewerken,’ zei hij in de Volkskrant. En tegen de NOS: ‘Als journalist moet je je nooit voor het karretje van de overheid laten spannen, dan ben je je geloofwaardigheid kwijt.’ 

Het zou mooi zijn geweest als de NVJ vervolgens ook blijk had gegeven van zelfreinigend vermogen. Want een beroepsgroep die dikwijls – terecht – kritisch is over het ons-kent-ons sfeertje in de advocatuur, kan natuurlijk niet tolereren dat journalisten straffeloos bijklussen als spion, agent of informant. Het minste wat de NVJ zou kunnen doen, is aankondigen dat leden die zich daaraan schuldig maken voortaan per direct worden geroyeerd. 

Ook zou de NVJ alvast een mooi symbolisch gebaar kunnen maken. In het bestuur van de NVJ zat namelijk vijfentwintig jaar lang een figuur die we in dit verband gerust een rotte appel mogen noemen.  

We hebben het over de communistische journalist Wim Klinkenberg (1923-1995), alias ‘de laatste stalinist van Nederland’. Van persvrijheid moest hij weinig hebben – een curieuze eigenschap voor een bestuurder van een journalistenvereniging, maar bij de NVJ kennelijk geen bezwaar – en over de Sovjet-Unie wenste hij geen kwaad woord te horen, zelfs niet toen in 1974 schrijver Alexander Solzjenitsyn werd verbannen. Toch werd Klinkenberg, toen hij in 1994 opstapte als vicevoorzitter, pagina’s lang uitgezwaaid in ledenblad De Journalist en werd hem bovendien het erelidmaatschap van de NVJ toegekend.  

KGB-informant 

Inmiddels weten we dat Klinkenberg in nauwe verbinding stond met de KGB, de geheime dienst van de Sovjet-Unie. In het materiaal van KGB-overloper Vasili Mitrokhin, in te zien bij het Churchill College in Cambridge, staat hij vermeld met zowel zijn echte naam als zijn codenaam.  

Als Thomas Bruning zich écht ‘kapot schaamt’ voor journalisten die zich laten rekruteren door inlichtingendiensten, zit er maar één ding op: hij biedt binnenkort namens de NVJ zijn excuses aan voor het jarenlange bestuurslidmaatschap van KGB-informant Klinkenberg en verontschuldigt zich voor het aan hem toegekende erelidmaatschap.  

Roelof Bouwman is columnist en adjunct-hoofdredacteur van Wynia’s Week. Hij schrijft over politiek, geschiedenis en media. 

Wynia’s Week is jarig! Bent u al donateur? Doneren kan op verschillende manieren. Hartelijk dank! 

Het bericht Waarom is journalistenvakbond NVJ toch zo aardig voor journalisten die werken voor geheime diensten?  verscheen eerst op Wynia's Week.

Alsof dit geheel nog niet positief en verbindend genoeg was, zei een jongen in een oranjekleurig jack, doelend op de festivalsfeer: ‘Als we dit niveau van menselijkheid in de wereld zouden verspreiden, verdwenen alle problemen.’        

Safe space voor de progressieve elite

Idealiter is het niet nodig met een politieke bril naar de sfeer op een muziekfestival te kijken, maar deze reportage deed zo opzichtig z’n best de multiculturele samenleving als een weldadige safe space voor te stellen, de indruk te wekken dat wereldvrede om de hoek ligt zodra we maar naar de juiste muziek gaan luisteren, dat je gerust kunt spreken van moeilijk te verdragen kitsch. Het lijkt onschuldig. Maar deze reportage weerspiegelde exact hoe de progressieve elite, zeker de leiding van de NTR, ons land graag voor zich ziet – rimpelloos, multi-etnisch, grootsteeds, optimistisch – en als het zich in de werkelijkheid niet of nauwelijks voordoet dan creëer je het toch gewoon op de snijtafel van een montagestudio? Niemand die het item gezien heeft kan ontkennen dat je de nieuwste, mierzoete slogan van D66 (‘Kies voor een land waar je vrij kunt zijn. Waar niemand je laat vallen. Zet de eerste stap en schrijf je in’) er probleemloos onder had kunnen plakken.

De reden om bovenstaande reportage in herinnering te roepen, is dat het een perfecte illustratie vormt van hoe consequent en succesvol – en hoe geniepig ook – alle krachten die kritisch zijn op de multiculturele samenleving, of zich zorgen maken over de bevolkingssamenstelling van Nederland over tien of twintig jaar, in het frame van sfeerbedervers worden geduwd. We kennen inmiddels allemaal de wekelijkse tirades van de heetgebakerde Volkskrant-columnist Sander Schimmelpenninck die de geringste poging om bijvoorbeeld kritisch naar het migratiebeleid te kijken, of, zoals Telegraaf-journalist Wierd Duk, simpelweg ruimte te bieden aan reële opvattingen van gewone mensen, op de automatische piloot rubriceert als ‘extreemrechts’, ‘radicaal-rechts’ of, zijn absolute favoriet, ‘domrechts’.

In een column over de TU Twente, een tijdje terug, sloeg Schimmelpenninck een nog rigoureuzer pad in: als regio’s niet tijdig meer divers worden is hun economische doodvonnis – logisch, vond hij – getekend (‘het platteland zucht onder een gebrek aan diversiteit’). Schimmelpenninck is het soort stoker dat de grenzen opzoekt. Dat de vermeende intolerantie van de doorsnee-Tukker doodleuk overtoept en zich pas tevreden toont als heel Twente van dat zogenaamde gebrek aan diversiteit verlost is, kortom, als het straks in een groot, verbindend Ahoy-terrein is veranderd waar de high potentials hun progressieve levensgevoel de vrije loop kunnen laten.

Dwingelandij en kitsch

Het komt erop neer dat Schimmelpenninck, en onder zijn aanvoerderschap zijn hele progressieve achterban, hun eigen dwingelandij en het kitschgehalte van hun denkbeelden ontkennen. Zijn volgersleger blijft gretig de duimpjes onder zijn stukken aanklikken en verlekkerd naar zijn podcast luisteren omdat er, tot hun stiekeme vreugde, om de zoveel tijd iets knapt in Sanders hersenen, namelijk als hij meent dat er gedachten of ideeën worden geuit die niet stroken met zijn ideaalbeeld van een rimpelloze, meritocratische, veelkleurige samenleving.

Dan verbleekt de haat die hij zijn tegenstanders toedicht bij de haat die hijzelf, in omgekeerde richting, over hen uitstort. Nota bene Arnon Grunberg, toch geen rechtse jongen, zei in het onlangs verschenen interviewboek Vrijheidsvuur over zijn Volkskrant-collega: ‘Wat hij in zijn columns beweert blijft meestal hangen in vrij simpele vijandbeelden.’ En: ‘Hij is intellectueel gezien natuurlijk geen groot licht.’

Het yogamatje als gevaar

Bij Roxane van Iperen, het net zo driftig ingestelde ‘zusje’ van Schimmelpenninck, is het niet veel anders. In haar essay Eigen welzijn eerst. Hoe de middenklasse haar liberale waarden verloor hakt zij feitenvrij in op vrouwen die aan yoga doen of interesse in spiritualiteit aan de dag leggen als zijnde de grondleggers van een nieuw soort fascisme. Ook in haar geval zie je, net als bij Schimmelpenninck, dat wat zij haar tegenstanders verwijt, ditmaal het denken in een ‘wij’ en een ‘zij’, zelf in verhevigde mate toepast.

Met Van Iperen’s essay in de hand begin je van de weeromstuit in elke vrouw die een yogamatje uitrolt dan wel gelooft in of op zoek is naar genezende natuurkrachten een gevaar te zien; op z’n minst een pleitbezorger van het blanke ras of, erger nog, de onschuldige ogende frontsoldaat van een racistisch geïnspireerde orde.

Schimmelpenninck en Van Iperen tonen aan hoe selectief gevestigde media omgaan met het begrip ‘complotdenker’. Het komt erop neer dat als je bijvoorbeeld belangenverstrengeling meent te zien tussen farmaceutische bedrijven en regeringen en je hebt geweigerd jezelf met een coronavaccin te laten inenten je als beperkt toerekeningsvatbaar, als ‘gekkie’ of ‘wappie’, wordt neergezet. Terwijl een hysterica als Van Iperen bij de NPO zowat met bloemen en applaus wordt binnengehaald om voor ‘de verrechtsing van de maatschappij’, die feitelijk niet meer is dan een via democratische verkiezingen verlopende correctie op de kabinetten-Rutte, te waarschuwen. Sterker, in 2021 mocht ze de 4 mei-lezing verzorgen.

Nu zou je, met een toegeeflijke blik, nog kunnen zeggen dat de repo over het North Sea Jazz Festival niet alleen kitsch is, maar tot op zekere hoogte ook een (weliswaar heilig afgebeeld) voorproefje van de toekomst van Europa. En dat rechtse krachten zich vergeefs verzetten tegen wat onafwendbaar is: het in de minderheid raken van blanke Europeanen in Europa.

Maar het werkelijke gif van genoemde publicisten is niet dat ze zo’n scenario prima vinden en in sommige gevallen zelfs toejuichen, maar dat zij en hun aanhang elke, volstrekt legitieme vorm van islamkritiek, zorg over de kosten en de gevolgen van massa-immigratie of de noodzakelijke samenhang binnen een samenleving delegitimeren, het verdachte etiket van ‘radicaal-’ of ‘extreemrechts‘ opplakken. Zulke discussies tot taboe willen verklaren en daarmee de bandbreedte van het publieke debat willen inperken, getuigt van puur anti-intellectualisme of, zoals Grunberg al zei, ‘in het blijven hangen in simpele vijandbeelden’.  

Zuur en nodeloos negatief

Het framen als tak van sport in de politieke arena is – helaas – zo dominant geworden dat je zelf soms ook begint te twijfelen of sommige van je gedachten nog wel echt van jóu zijn dan wel het resultaat van een succesvol geïmpregneerd frame.

Toen ik laatst in een van mijn app-groepen constateerde dat degenen die zich laten voorstaan op een ver ontwikkeld klimaatbewustzijn en haantje de voorste zijn in het bevragen en veroordelen van milieubelastend gedrag bij anderen zelf met het grootste gemak aankondigden hun huwelijks- of relatiejubileum met een verre vliegreis luister bij te zetten, vroeg ik me, middels een ingetypte reactie, af of ze zeker wisten ‘dat de aarde al die jubilea wel kon dragen’. Hetgeen door het merendeel van de app-groep werd becommentarieerd als zuur en nodeloos negatief.     

Zou ik dan toch een rechtse sfeerbederver zijn?

Hans van Willigenburg (1963) is journalist, schrijver, dichter en podcastmaker. Zijn laatste boek is de interviewbundel ‘Vrijheidsvuur’. 

WYNIA’S WEEK ligt iedere woensdag- en zaterdagmorgen bij u op de mat. De donateurs maken dat mogelijk. Wordt u ook donateur? Dat kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht ‘Rechtse’ mensen zijn sfeerbedervers, zegt het frame van de progressieve elite verscheen eerst op Wynia's Week.