Enkele ogenblikken na het sluiten van de stembureaus hield echter niet RN-leider Jordan Bardella een overwinningstoespraak, maar blafte zijn ultra-linkse rivaal Jean-Luc Mélenchon de Fransen toe. Zijn linkse coalitie Nouveau Front Populaire (NPF) was eerste geworden, president Emmanuel Macrons alliantie Ensemble tweede, het RN derde.

Linkse kameraden beteuterd

Mélenchon sprak in Parijs tot een uitzinnige menigte, zwaaiend met Palestijnse, Algerijnse en zelfs enkele Franse vlaggen. Bizar, eigenlijk, dat hij zich de overwinning toeëigende. Hij is de leider van de grootste partij, La France Insoumise (LFI), binnen de linkse vierpartijencoalitie. Daarin kregen de gematigder socialisten slechts iets minder stemmen. Mélenchon is officieel niet de leider, ook geen parlementariër, maar vond kennelijk dat de rol van triomfator alleen hem toekwam.

Linkse kameraden stonden er beteuterd bij, want ook onder hen is Mélenchon omstreden. Maar zonder zijn dwingende overredingskracht zou links na de zege van het RN in de eerste ronde, op 30 juni, versplinterd zijn gebleven. En geen akkoorden met gematigd rechts hebben gesloten om een week later de gezamenlijke vijand te verslaan. Ondanks die tegenwerking en een vijandig kiesstelsel won het RN een veertigtal zetels en werd het de grootste fractie in de Assemblée. Inmiddels stemt bijna 80 procent van de rechtse kiezers op de partij van Bardella en Marine Le Pen. Het gejuich over de linkse zege behoeft dus enige nuance.

De in 1951 in het Marokkaanse Tanger geboren Mélenchon deelt met de jonge Bardella een zekere demonisering in de Franse media. De eerste wordt uitgemaakt voor antisemiet, de tweede voor islamofoob. Hun kiezers, bleek ook nu weer, trekken zich er niets van aan.

Mélenchons voorouders waren Spanjaarden die emigreerden naar Noord-Afrika toen dat nog ‘Frans’ gebied was. Zijn ouders verhuisden van het Algerijnse Oran naar Tanger, waar zijn vader bij de posterijen werkte en zijn moeder als onderwijzeres. Zijn ouders scheidden toen Jean-Luc 11 jaar oud was. Met zijn moeder vertrok hij naar Frankrijk, waar zij haar werk als onderwijzeres voortzette.

Oprichting La France Insoumise

Jean-Luc stond als middelbare scholier op de barricaden in mei 1968 voordat hij filosofie en Franse taal- en letterkunde ging studeren. Hij werkte in de Jura als leraar, freelance-journalist en tekenaar voor een katholiek blad, maar had nog tijd over voor een trotskistische organisatie. In 1977 werd hij lid van de Parti Socialiste (PS) van François Mitterrand. In de regio Parijs klom hij na Mitterrands eerste zege in 1981 op in de partijhiërarchie. Hij werd regionaal bestuurder, parlementariër, onderminister van Onderwijs en lid van het Europees Parlement.

Binnen de PS botste hij met voorstanders van de sociaal-democratie, die hij softheid verweet jegens de grote vijanden: het kapitalisme, de Verenigde Staten en de Navo. Tony Blair had Labour met een gematigd programma terug aan de macht gebracht, maar Mélenchon vond hem een ‘verrader van het socialisme’. In 2008 verliet hij de PS, stichtte en ontbond enkele linkse splinters tot hij in 2016 La France Insoumise oprichtte, Frankrijk dat zich niet onderwerpt.

Volksmenner-dichter

Wat begon als de zoveelste splinter, groeide uit tot een magneet voor liefhebbers van een authentiek oud-links geluid. Mélenchon doet soms denken aan wijlen de communistische leider Georges Marchais, die ook graag journalisten uitkafferde en zo heerlijk overzichtelijk kapitalisten en imperialisten de schuld gaf van Frankrijks kwalen.

Mélenchon geldt als een tribun, volksmenner. Franse media bedoelen dat niet per se negatief. Ze roemen zijn talent als redenaar in een land dat graag literaire gaven ziet in zijn politieke leiders. Zelf noemt hij zich een tribun-poète en koketteert met zijn boekenkasten. Aan het slot van een toespraak vraagt hij soms om stilte, ‘want poëzie heeft bezinning nodig’, voordat hij afsluit met een gedicht.

Bevriend met Chávez

De man die dankzij zijn afkomst vloeiend Spaans spreekt, was bevriend met wijlen de linkse Venezolaanse dictator Hugo Chávez. Wie durft te zeggen dat Chávez en zijn opvolger Nicolás Maduro Venezuela in de afgrond hebben gestort, krijgt de wind van voren. Het is immers zonneklaar dat de ‘barbaarse macht van het Amerikaanse imperialisme’ daarachter zit. De Navo is volgens hem medeverantwoordelijk voor de aanval op Oekraïne, Aleksej Navalny was een racist en een antisemiet en Rusland annexeerde de Krim om burgers daar te beschermen tegen Oekraïense neo-nazi’s.

Toch nemen steeds meer Fransen hem serieus. Mélenchon was drie maal presidentskandidaat en scoorde elke keer beter. In 2022 had het weinig gescheeld of hij en niet Marine Le Pen had het in de beslissende ronde opgenomen tegen Macron. Een jaar later schoot in Nanterre een politieman Nahel Merzouk dood na hem te hebben aangehouden in de Mercedes waarin de 17-jarige zonder rijbewijs niets te zoeken had. De rellen verspreidden zich vanuit Nanterre over heel Frankrijk, maar Mélenchon veroordeelde alleen het politiegeweld, niet de relschoppers, voornamelijk nazaten van Arabische en Afrikaanse immigranten. ‘La police tue!’ had hij eerder getweet bij een soortgelijk incident, en een politievakbond vergeleken met een criminele bende. 

Hij zorgt er altijd voor dat op een podium een jonge vrouw met een keffyeh naast hem staat, al dan niet vergezeld van Fransen met een kleurtje. In de deels geïslamiseerde banlieues is hij veruit de populairste politicus; in het departement Seine-Saint-Denis ten noorden van Parijs kreeg hij bij de laatste presidentsverkiezingen 49 procent van de stemmen, in stembureaus in ‘moeilijke wijken’ van Marseille tegen de 80 procent.

Rechts verwijt Mélenchon ‘Gaza’ de Franse politiek binnen te sleuren, uitsluitend om stemmen te winnen onder moslims. De aanval van Hamas op 7 oktober vorig jaar weigerde hij te veroordelen, antisemitische hondenfluitjes doen pijn aan de oren als hij solidariteit met Israël veroordeelt. Parlementsvoorzitter Yaël Braun-Pivet, die joods is, had in Tel Aviv volgens hem een ‘kampement’ opgeslagen ‘om het bloedbad (in Gaza) aan te moedigen’. De rector van de universiteit van Lille noemde hij ‘Eichmann’ wegens het verbod op een LFI-bijeenkomst. Toch ontwaarde GroenLinks-PvdA-fractieleider Frans Timmermans ‘verbinding’ in de Franse verkiezingsuitslag.

Politiek vacuüm

Op basis van die uitslag eist Mélenchon dat Macron hem, of een partijgenoot van LFI, tot premier benoemt. De kans daarop is miniem. Maar het is onduidelijk wat er wél gaat gebeuren nu Frankrijk na 7 juli in een politiek vacuüm is beland en partijen moeten leren om parlementaire coalities te smeden.

Mélenchon als premier is zelfs voor zijn socialistische coalitiegenoten onaanvaardbaar. Zeker nadat hij laatst het antisemitisme in Frankrijk ‘marginaal’ noemde, zelfs toen na ‘Gaza’ het aantal aangiften van incidenten omhoog schoot. De filosoof Alain Finkielkraut, nooit om een overdrijving verlegen: ‘Als Mélenchon aan de macht komt, is het met de Joden in Frankrijk gedaan.’

René ter Steege is journalist, schrijver en vertaler. Hij vertaalde het boek ‘De laatste dagen van Samuel Paty’ over de terroristische moord op een Franse leraar. Het boek is overal te koop, zoals in de winkel van Wynia’s Week.

Wynia’s Week is onafhankelijk, ongebonden en broodnodig. De donateurs maken Wynia’s Week mogelijk. Doet u mee? Dat kan op verschillende manieren, kijk HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht Ook voor zijn socialistische coalitiegenoten is de ultra-linkse Jean-Luc Mélenchon onaanvaardbaar als premier verscheen eerst op Wynia's Week.

Sinds de Europese electorale triomf van de partij van Jordan Bardella en Marine Le Pen (31,3 procent van de stemmen) verkeert links Frankrijk in een anti-fascistische en anti-racistische hysterie. Voetballers uit de banlieues, linkse media, YouTubers met miljoenen volgers, een keur van bekende Fransen en de uiterst linkse partij La France Insoumise (LFI) vrezen een autoritair regime onder leiding van premier Bardella.

Buitenlanders, voor zover niet blank, kunstenaars, betogers, ambtenaren, werkers in de culturele sector krijgen het dan zwaar te verduren, volgens de linkse krant Libération: ‘Frankrijk wordt dan als het Hongarije van Viktor Orbán.’ En toch bereikt de hysterie niet dezelfde massale omvang als in 2002, toen Jean-Marie Le Pen de tweede ronde haalde van de presidentsverkiezingen. Theatermaker Ariane Mnouchkine verzuchtte in de krant Nice-Matin: ‘Een deel van onze medeburgers is onze onmacht, ons narcisme, ons sektarisme beu.’

Nieuwe rellen dreigen

Zondagavond, als om acht uur de eerste exitpolls verschijnen, zal Frankrijk extra letten op de acties van jongeren in de banlieues. Hoe reageren zij als volgens de laatste peilingen het racistisch geachte RN rond de 33 procent van de stemmen haalt, genoeg voor een relatieve parlementaire meerderheid? Een nieuwe opstand is dan niet uitgesloten, precies een jaar na het ongekend heftige oproer van 2023.

Maar ook extreem-linkse elementen kunnen zorgen voor geweld, dat in Frankrijk altijd dicht aan de oppervlakte ligt. Zeker omdat hun verzet tegen het ‘fascisme’ goeddeels wordt gelegitimeerd door LFI, die vorig jaar weigerde de geweldsexplosie van allochtone jongeren te veroordelen en de politie de schuld gaf. Le Monde citeerde een voormalige hoge politiefunctionaris: ‘Een RN-regering zal de spanningen en de verdeeldheid aanwakkeren, met alle kansen op geweld vandien, ook tijdens de Olympische Spelen in Parijs.’

Het Rassemblement National heeft nog moeite om de omvang te beseffen van zijn electorale triomf bij de Europese verkiezingen: in meer dan 32.000 van de 35.000 Franse gemeenten kwam de RN-lijst bovenaan. Nu regeringsverantwoordelijkheid wenkt, doet de partij er alles aan om niet extremistisch of verkwistend over te komen.

Zo belandde de verkiezingsbelofte over afschaffing of verlaging van de btw op honderd producten van eerste levensbehoeften en brandstof al in de ijskast. De veel rechtsere concurrent Reconquête, die ruziënd uiteen is gevallen, wordt op afstand gehouden. Marine Le Pens nicht Marion Maréchal, wegens insubordinatie uit Reconquête gezet door partijleider Eric Zemmour, ving bot toen ze haar tante verzocht om weer in genade te worden aangenomen.

Samenwerking met Les Républicains?

Marine Le Pen begint zich al presidentieel te gedragen. Ze wil ‘alle Fransen’ vertegenwoordigen, niet alleen rechtse. Wel hapert de missie van het RN om een geloofwaardige regeringspartij te worden. Want waar haalt de partij goede, niet door extremisme besmette, mensen vandaan? Mogelijk uit de dezer dagen geïmplodeerde post-gaullistische partij Les Républicains (LR).

Partijleider Eric Ciotti werd afgezet en uitgemaakt voor collaborateur toen hij samenwerking aanging met Le Pen en Bardella, maar de meeste LR-kiezers zijn daar juist voorstander van. De partij telt veel ervaren bestuurders. Overigens wil Bardella alleen premier worden als het RN de absolute meerderheid haalt in de Assemblée Nationale. Daar zijn 289 van de 577 zetels voor nodig. Peilingen voorzien, met de nodige slagen om de arm,  een RN-fractie van rond de 240 zetels. Dat zou al sensationeel zijn. In de ontbonden Assemblée had de partij er 89.

Mélenchon geliefd in banlieues

Alle aandacht gaat uit naar de voorspelde zege van het RN, waarbij de goede score van het linkse Nieuwe Volksfront naar de achtergrond verdwijnt. Alle invectieven ten spijt, stijgt deze gelegenheidscoalitie in de peilingen tot 27 procent. Fransen die gruwen van het RN zullen, desnoods met de neus dicht, stemmen op kandidaten van LFI, de Parti Socialiste, de Parti Communiste en de Groenen.

De leider van LFI, Jean-Luc Mélenchon, houdt zich er officieel buiten, op dringend verzoek van zijn partners die walgen van zijn Hamas-vergoelijkende standpunten en beledigingen. Maar hij kan bogen op veel meer aanhangers dan zijn coalitiegenoten. Vooral in de deels geïslamiseerde banlieues is hij geliefd. De beschuldigingen van antisemitisme deren zijn populariteit niet.

Maar het gelegenheidspact is vernederend voor gematigd-linkse politici als oud-president François Hollande die zich uitsluitend met hem hebben verbonden om het ultra-rechtse gevaar te keren. Hollande verzocht Mélenchon wel om tijdens de verkiezingscampagne zijn mond te houden. Lekker sfeertje bij de kameraden. Als straks de Franse politiek wordt beheerst door rechtse radicalen van het RN en linkse radikalinski’s van LFI liggen instabiliteit en geweld op de loer.

Geïsoleerde Macron mag blij zijn met een derde plaats

President Emmanuel Macron hintte daar maandag op, toen hij zei te vrezen voor een ‘burgeroorlog’ als ‘extremen’ aan de macht komen. Overdrijving blijft dus niet beperkt tot links. De president maakt na de zware Europese nederlaag van zijn partij (14,6 procent) een verwarde, geïsoleerde indruk. Hij had de vervroegde verkiezingen niet hoeven uitschrijven en kunnen aanblijven tot 2027. In plaats daarvan rekende hij op een schokeffect van de zege van het RN bij verkiezingen die Fransen weinig interesseren. Als het er wél op aankomt, zouden ze kiezen voor het veilige midden, vooral zijn partij Renaissance, en de extremen naar de marges duwen.

Het tegendeel gebeurde: RN en LFI werden nóg populairder. Macrons bondgenoten, voor zover niet gevlucht, mogen zondag blij zijn als ze de derde plaats behalen. Macron zal ongeacht de uitslag aanblijven als president, verzekerde hij zondag in een ‘brief aan de Fransen’. Hij is in eigen kring inmiddels zo ongeliefd, dat aspirant-parlementsleden van Renaissance zijn konterfeitsel van hun verkiezingsposters halen.

René ter Steege is journalist, schrijver en vertaler. Hij vertaalde het boek ‘De laatste dagen van Samuel Paty’ over de terroristische moord op een Franse leraar. Het boek is overal te koop, zoals in de winkel van Wynia’s Week.

Wynia’s Week is onafhankelijk, ongebonden en broodnodig. De donateurs maken Wynia’s Week mogelijk. Doet u mee? Dat kan op verschillende manieren, kijk HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht Macrons hoop gaat niet in vervulling: uiterst rechts en uiterst links zijn populairder dan ooit verscheen eerst op Wynia's Week.