Vijf jaar geleden presenteerde Mounk in The People vs. Democracy een simpele stelling. De liberale democratie, zo staat in alle leerboeken, bestaat uit twee componenten die onverbrekelijk aan elkaar vastgeklonken zijn: individuele vrijheid en de wil van het volk. Mounk stelde vast dat die twee componenten uit elkaar zijn gevallen in ‘democratie zonder rechten’ (denk aan Turkije, Hongarije, India) en ‘rechtsstaten zonder democratie’ (denk aan de Europese Unie met haar niet-gekozen Commissie en autonoom opererende Europese Centrale Bank).

Buiten de kiezer om

Populistische machthebbers kunnen in het begin rekenen op steun van een meerderheid van de bevolking. Die steun houdt (door corruptie en wanbeleid) niet eeuwig stand. Om aan de macht te blijven kwalificeren de volkstribunen alle politieke opposanten als verraders en saboteren ze de vrije pers en eerlijke verkiezingen.

In die andere component, de ‘rechtsstaten zonder democratie’ worden steeds meer beslissingen die de burgers raken buiten de kiezers om genomen. Denk aan verplichtingen die voortvloeien uit internationale verdragen, uitspraken van supranationale gerechtshoven en aan het ingrijpen van centrale banken in de wereldeconomie.

In zijn nieuwe boek The Identity Trap richt Mounk zijn pijlen op de bedreiging van de liberale democratie door de linkse obsessie met groepsidentiteiten. Vanwege zijn kosmopolitische achtergrond is Mounk zelf moeilijk in de mal van een groep te persen, maar als professor aan de Johns Hopkins University zit hij zelf midden in de cultuuroorlogen die Amerika onveilig maken.

Zijn stelling is opnieuw heel simpel: postmodern loony left (maf links), is vanuit de zolderkamers van de academie bezig aan een verontrustende opmars in de maatschappij als geheel. Hoe gevaarlijk die identiteitspolitiek kan uitpakken illustreert Mounk aan de hand van het Amerikaanse vaccinatiebeleid inzake corona. Toen de vaccins nog schaars waren gaven bijna alle instanties in de wereld voorrang aan de meest kwetsbare groepen: ouderen en mensen met een zwakke gezondheid.

Identiteitspolitiek als reactie op klassiek-links

Maar in de VS kwamen de betrokken instanties op het idee dat niet-blanken op die manier benadeeld zouden worden, omdat ze relatief ondervertegenwoordigd onder 65-plussers zijn. Het gevolg was dat verschillende staten en steden jongere zwarte Amerikanen (die dus niet tot de kwetsbare groepen behoorden) voorrang verleenden. Daarbij werd op de koop toe genomen dat vele duizenden ouderen dus niet konden worden gevaccineerd en zo onnodig aan covid zijn overleden. Het wrange is, onderstreept Mounk, dat dit voorkeursbeleid ten gunste van minder kwetsbaren logischerwijs ook duizenden zwarte 65-plussers onnodig fataal werd.

Mounk ziet de opkomst van de identiteitspolitiek als een reactie op klassiek-links, dat juist de nadruk legt op universele waarden. Wie zichzelf als vooruitstrevend beschouwt, staat erop dat mensen niet beoordeeld mogen worden op grond van hun ras, godsdienst, afkomst of seksuele voorkeur. Emancipatie van achtergestelde groepen was een kwestie van erkenning van de gelijkwaardigheid van alle mensen.

De Amerikaanse burgerrechtenbeweging van Martin Luther King – die droomde van zwarte jongetjes en meisjes die hand in hand liepen met witte jongetjes en meisjes – eiste dan ook gelijke rechten voor de zwarte bevolking. Wat zestig jaar geleden op papier werd bereikt, betekende evenwel nog lang niet dat een einde was gekomen aan racisme en discriminatie.

Teleurstelling daarover, analyseert Mounk, leidde tot de pessimistische conclusie dat racisme, seksisme en discriminatie onuitroeibaar zijn. Slavernij en koloniale onderdrukking werken door tot in de tiende generatie van de slachtoffers. Dat mensen van verschillende culturen en subgroepen elkaar kunnen begrijpen, is een illusie. Universele waarden als vrijheid van meningsuiting en gelijke kansen zijn afleidingsmanoeuvres om de marginalisering van minderheden te bestendigen.

Deze gedachtegang sloot mooi aan bij de postmoderne kritiek op ‘grote verhalen’ over de vooruitgang van de mensheid. Objectiviteit bestaat niet, het gaat om je eigen gevoel en ervaring. Mounk legt het vocabulaire van het postmodernisme helder uit, maar staat niet al te lang stil bij de filosofische achtergronden van de culture wars. (Daarvoor kunt u prima terecht bij het vorig jaar bij Boom verschenen Culturele veldslagen van Gijs van Oenen, docent filosofie aan de Erasmus Universiteit)

Oorlogvoerende stammen

De obsessie met groepsidentiteit, concludeert Mounk, ondermijnt de solidariteit en tolerantie met andere groepen en werkt een maatschappij van oorlogvoerende stammen in de hand. Een cultuur die mensen uitsluitend ziet als leden van een collectief, is niet in staat die leden als autonome individuen te zien. De betrokkenen lopen in de val van de groepsdwang: een zwarte vrouw mag niet trouwen met een witte man. Kritiek op groepsleden is verboden. Toe-eigening van de cultuur, zeden en gewoonten van anderen is uit den boze.

Links separatisme en rechts-populisme versterken elkaar, meent Mounk, voeden extremisme door polarisatie, die nog eens wordt aangewakkerd door sociale media. Zijn invalshoek is – in tegenstelling tot zijn eerdere boek – sterk Amerikaans. Volgens de socioloog Herman Vuijsje (in HP/deTijd van november 2023) valt het in Nederland nogal mee met het wokisme. Ik ben daar niet zo zeker van. De humaniora, de sociale faculteiten en veel culturele en maatschappeijke instellingen wedijveren ook bij ons met elkaar in politieke correctheid en zelfkastijding. Tot en met onze brave koning aan toe, die nota bene zijn eigen overgrootmoeder van haar voetstuk laat vallen.

Yascha Mounk: The Identity Trap, Allen Lane; 416 pagina’s; € 23,99. In het Nederlands verschenen als De identiteitsval, Spectrum; 464 pagina’s; € 29,99.

Hans Wansink is historicus en journalist. Hij was redacteur van NRC Handelsblad, Intermediair en de Volkskrant.

Wynia’s Week is er het hele jaar door. Met onafhankelijke, verrassende berichtgeving. Wynia’s Week is wel gratis, maar niet goedkoop. De lezers, kijkers en luisteraars maken Wynia’s Week mogelijk. Doet u mee? Doneren kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht De obsessie met groepsidentiteit leidt tot een maatschappij van oorlogvoerende stammen verscheen eerst op Wynia's Week.

Een voorbeeld is hoe er omgegaan werd met de vertaling van Amanda Gorma’s gedicht The hill we climb bij de inauguratie van Joe Biden en Kamala Harris. Uitgeverij Meulenhoff zocht Marieke Lucas Rijneveld aan voor de Nederlandse vertaling. Maar Rijneveld werd al snel afgezegd, ze was blank, en had niet de veronderstelde juiste etnische ervaring.

Rijneveld is niet opgevoed zoals Amanda Gorma –  door een alleenstaande moeder – en daarbij is ze is geen ‘spoken word artist’. Meulenhoff verontschuldigde zich onmiddellijk voor de gemaakte fout. De opdracht ging naar Zaïre Krieger, wel van het spoken word en wel zwart. Dat ze geen ervaring had met vertalingen deed er kennelijk niet toe.

Culturele veldslagen

De strijd over dit gedicht is een goede barometer van de culture wars, zo schrijft Gijs van Oenen in zijn boek Culturele Veldslagen. Het lijkt wel of er taalpolitie actief is. Dat is in alle gevallen begonnen binnen de universiteiten waar literatuurwetenschappen, en mens en maatschappijwetenschappen de voortrekkersfuncties vervullen.

Vervolgens is het uitgewaaierd naar maatschappelijke instituties als musea, overheidsinstellingen op het gebied van wetenschap en cultuur, de kranten, televisieprogramma’s, en zelfs het bedrijfsleven. Overal moet je nu op je woorden passen, en in een aantal gevallen kan het je je baan kosten als je je verkeerd uitdrukt.

De culturele oorlogen zijn een Amerikaans fenomeen, daar is het op de campus nog een graadje erger dan hier. Hoewel de culture war via Amerika is komen overwaaien, is die van oorsprong Frans. De Engelse vertalingen van de Franse filosofie van onder andere Jacques Derrida en Michel Foucault hebben er in Amerika toe bijgedragen dat wij nu op onze tenen zijn gaan lopen om geen fouten te maken met de juiste ‘inclusieve’ termen. Er is een soort Franse boemerang weggegooid die nu in volle vaart is teruggekomen.

Een dodelijk serieus taalspel

In Amerika en Europa is inmiddels een heel eigen ‘discours’ ontstaan, een dodelijk serieus taalspel. Dat taalspel speelt zich af langs de lijnen van de klassieke tegenstelling van links een rechts. De kenmerkende dynamiek is die van de taalzuivering. Dat kan zo ver gaan dat ook in de eigen gelederen conflict ontstaat over wat wel en niet gezegd kan worden. Pogingen om de authenticiteit van Gormans gedicht te behouden, mondden uit in het tegenovergestelde: uitsluiting en valse identiteit.

Van Oenen ziet hier terecht een vorm van filosofische tragiek in. Tragisch inzicht is bij voorstanders van politieke correctheid niet bepaald populair, zo schrijft hij. Tolerantie gaat niet samen met politieke correctheid die een steeds grotere sensitiviteit voor leed, onrecht, gekwetstheid en slachtofferschap aan de dag legt.

Macht

Via spreken en taal wordt macht uitgeoefend, zo hebben generaties studenten geleerd van Foucault. De filosofie van de jaren zestig en zeventig is in die zin nog springlevend. Foucault is nog steeds de meest geciteerde auteur in de literatuurwetenschap en sociale wetenschappen. Je zou kunnen zeggen dat postmodernisme en Theorie uit de jaren zestig een uitwas is van de Franse filosofie.

Veelal wordt dit denken kortweg aangeduid met Theorie, zonder verdere omschrijving. Wat is er aan de hand, is de Franse filosofie in die periode krankzinnig geworden? Is dit alles een vreemd soort aberratie waar we zo snel mogelijk vanaf moeten, terug naar het gezonde verstand? Dat lijkt op het eerste gezicht een aantrekkelijk perspectief, maar het is toch wat ingewikkelder dan we denken.

Verschillen

Om dicht bij huis te blijven kijk ik naar Josse de Voogd en René Cuperus. Zij laten in hun Atlas van Afgehaakt Nederland zien dat er grote verschillen in Nederland bestaan tussen ervaringen van mensen in de verschillende regio’s, gemeenten en wijken. Verschillen in opleidingsniveau, inkomen, gezondheid, vertrouwen en mobiliteit bepalen in sterke mate een al dan niet succesvolle aanpassing aan nieuwe maatschappelijke omstandigheden.

Ook hier geldt dat al die groepen zich verschillend uitdrukken, ze denken verschillend, gebruiken andere woorden en zien die maatschappelijke verandering vaak met lede ogen aan. Hoor je bij de bestuurlijke elites, of hoor je bij de ‘Randstedelingen’, of de Grachtengordel, dan beoordeel je die maatschappelijke veranderingen wezenlijk anders, veelal positief. Dan vier je met je kinderen Paarse Vrijdag. Woon je in ‘de regio’ of in multiculturele ‘achterstandsgebieden’ dan heb je er veel meer moeite mee. Dan vier je liever Sinterklaas, Kerstfeest of het Suikerfeest.

Verschil in taal

Die kennelijke onmogelijkheid om tot overeenstemming te komen omdat er niet alleen verschillend gedacht wordt, maar ook een verschillende taal gesproken wordt, zegt ook iets over taal zelf.  Dat fenomeen zie je ook in de Franse filosofie, zij het algemener en vele malen abstracter. Daar gaat het in abstracte termen over de grens tussen rede en waanzin, en of de waanzin ook niet verborgen zit in de rede zelf.

Dat maakt die vraag naar het gezond verstand ook zo ingewikkeld. Waar begint gezond verstand en waar beginnen de eerste tekenen van waanzin? Van Oenen noemt dat een kernthema in de moderne westerse cultuur. En hij accepteert dat ook als onontkoombaar.

‘Theorie’ is vooral een experiment met nieuwe vormen van grensoverschrijdend en vooral ontregelend denken. Theorie doet een poging het marxisme te ‘vergeten’. In Nederland is dat de tijd van Jan Foudraine die een boek schreef over ‘antipsychiatrie’. Het is de tijd van de seks, drugs en rock- ‘n-roll, het feminisme, de NVSH. Een tumultueuze tijd, net als in Frankrijk.

‘Theorie’ in Nederland is naar mijn idee onlosmakelijk verbonden met de jaren tachtig. Al wordt het hier niet zo genoemd. Paradoxaal genoeg is het ook de tijd van het ontwaken uit een roes van de jaren zestig en zeventig, zo schrijft Van Oenen. De werkeloosheid loopt op, in Nederland regeert de sobere politiek van de kabinetten-Lubbers. In Nederland is de kritische studentenbeweging in de jaren zeventig volledig gevangen in de ideologische retoriek van de toenmalige CPN. Net als in Parijs werd in de jaren vijftig en zestig de discussie over het marxisme op het scherpst van de snede gevoerd, voor of tegen het communisme, je sloot je aan, of niet. Sartre en Camus botsen in de jaren vijftig al over politiek geweld. Pas veel later in de jaren tachtig gaan er in Nederland deuren open naar andere perspectieven.

Waanzin

Van Oenen accepteert uitdrukkelijk niet alle dagelijkse gektes en waanzin van dit moment omdat hij een zekere mate van ‘waanzin’ in taalexperimenten accepteert, integendeel. Maar het verklaart wel waarom bijvoorbeeld ‘gender’ op dit moment zo’n dubbelzinnig begrip is. De aanhangers van dit concept zijn er werkelijk van overtuigd dat biologie geen rol speelt, en dit gaat door tot in de ‘kwaliteitspers’.

Jan Kuitenbrouwer kreeg zijn column Wakkerlands (mei 2022, over ‘baarmoeder’) niet gepubliceerd in de Volkskrant. Peter Vastermans artikel over de toeloop van kandidaat-transgenders bij de klinieken en ziekenhuizen werd niet in de NRC geplaatst. De aanhangers en beschermers van de term ‘gender’ spreken een andere taal en zullen blijven zoeken naar ‘bewijs’ van hun gelijk.

Dit fenomeen beperkt zich niet tot seksualiteit. Nationaliteit, identiteit en emancipatie functioneren allemaal in verschillende contexten en met verschillende betekenissen. Al die woorden en begrippen zijn geladen met emotie. De rede of het gezond verstand heeft zo zijn beperkingen zou je kunnen zeggen. Toch een vorm van gekte in de taal zelf?

Taal

Evenals Frank Furedi ziet Van Oenen de culturele oorlogen als een al langer lopend project, al wordt de term niet gebruikt in het begin van de twintigste eeuw. Er is nu eenmaal geen eenduidig woord als ‘culturele veldslag’ dat door de tijd heen hetzelfde blijft. Alles verandert, ook de terminologie. De taal is vormend voor onze subjectiviteit en onze identiteit, taal is vormend voor ons begrip van onszelf en de wereld. De grammatica ordent op een specifieke manier wat we kunnen zeggen, en wat niet.

Taal is ervoor om onderscheidingen aan te brengen. Daarmee tuig je natuurlijk gelijk normativiteit op. Er is geen ‘neutrale taal’ waarin we ons dagelijks uitdrukken. Dat zagen we al bij Afgehaakt Nederland. En dat meerduidige wordt ook duidelijk bij de term ‘queer’.

Queer

Queer, wat is dat? Om hier greep op te krijgen moeten we even terug naar die ‘neutrale taal’ die niet bestaat.

Judith Butler is een Amerikaanse filosofe die het denken van Foucault verder ontwikkelt op het gebied van sekse en gender. Queer gaat bij Butler over de meervoudigheid van termen als ‘lesbisch’, en ‘homoseksueel’, die ze vervangt door queer. De betekenis van queer wordt door haar als onbepaald genomen, in feite oneindig.

De symbolische en verbale filosofie van Butler houdt nauwelijks verband met de werkelijkheid van vrouwen, zo zeggen vele critici. In Nederland zijn dat Hanneke Kouwenberg en Voorzij. Maar Van Oenen schrijft dat het net andersom is, als consequente volgeling van Foucault en Derrida laat Butler zien dat de idee van een natuurlijke biologische seksualiteit zelf een sociale constructie is.

Deze filosofische exercitie is inmiddels uitgemond in complete krankzinnigheid. Je kunt inmiddels strafrechtelijk vervolgd worden als je biologie neemt voor wat het is, een onveranderlijke reproductieve eenheid. Queer stopt bij onze genen. De ambtenarij, de musea, het (internationaal) recht, de NPO, en grote delen van het bedrijfsleven hebben de terminologie volledig geïncorporeerd, het Theoretisch taalspel is de nachtmerrie van een correcte lifestyle in de instituties geworden zoals Coen de Jong’s Wokeland laat zien.

Postmoderniteit

Dit probleem van de normativiteit van de taal kan zich verdiepen tot iets wat we ‘postmoderniteit’ noemen. De term wordt veel gebruikt in relatie tot kunst en cultuur, al blijft de betekenis vaak in nevelen gehuld. De Nederlandse kunst en architectuurkritiek kwam meestal niet verder dan het beschrijven van het leven van de kunstenaar of architect.

Veel werd beschreven rondom het schilderij, of het gebouw, weinig of niets over de betekenis of de ‘affecten’ ervan. Op dit moment is de kunst omgeven door identiteit denken, we krijgen uitgelegd dat de specerijen op het schilderij door de VOC geronseld werden in Indië, en dat we ons moeten schamen over die Gouden Eeuw.

Hoe rampzalig ver dat inmiddels is voortgeschreden wordt duidelijk uit Wokeland waar Coen de Jong beschrijft hoe de taalpolitie in de culturele sector voorschrijft hoe een ‘veilige, inclusieve en toegankelijke taal’ voorwaarde is om in aanmerking te komen voor subsidie. Als je die Jip en Janneke taal leest ga je terugverlangen naar Foucault die van mening was dat identiteit iets was voor de politie.

Louter simulatie

Bij postmoderniteit is de rationaliteit in je tekst zoekgeraakt. Wat je ziet is een eindeloze proliferatie van opinies, zo schrijft Van Oenen. Inhoud wordt gereduceerd tot ‘content’, die zo profijtelijk mogelijk verspreid wordt. Content is beroofd van zijn inhoud. Het is een pakketje met economische waarde. Televisie en internet vormen het levende bewijs voor de claims van het postmodernisme met hun eindeloze talkshows, reality-tv en andere simulaties. Het gaat om het consequentieloze simuleren, de werkelijkheid is nauwelijks van belang.

Paul Verburgt schreef onlangs over een interview in dagblad Trouw met twee vertegenwoordigers van Kick Out Zwarte Piet. Het gaat niet over de werkelijkheid van racisme, maar over consequentieloos voor- en nabeschouwen. Het is inderdaad geen interview zoals Verburgt schrijft, maar een ‘rode loper’. Het is postmoderne simulatie zoals in de vele talkshows.

Tot slot

Van Oenen’s boek is een links georiënteerd caleidoscopisch geheel van maatschappijtheorie en vooral filosofie. Het is een adembenemend boek, ook letterlijk. Je bent er wel even mee bezig. Foucault en Derrida zijn uit het Frans geciteerd, de rest is Engelstalige receptie van die filosofie.

Duitse literatuur komt nauwelijks voor, alleen Sloterdijk speelt een bescheiden rol. Nederland komt niet voor in zijn boek. Een internationaal discours dus. Je zou het de tegenhanger kunnen noemen van mijn laatste besprekingen van Frank Furedi’s boeken. Die zal hij ongetwijfeld als rechts typeren, al komt Furedi niet voor in zijn zoektocht naar rechtse intellectuelen.

In het laatste hoofdstuk van zijn boek komt Van Oenen tot een interessante stellingname, links en rechts in de culturele veldslagen staan diametraal tegenover elkaar, maar hun posities kennen volgens hem een hoge mate van symmetrie. Beide kampen eisen het recht op een eigen identiteit en een eigen vocabulaire. Beide klagen dat het andere kamp niet luistert. Beide zien de klassieke democratische representatie als disfunctioneel. Het liberalisme geeft geen oplossing, het is corrupt en disfunctioneel.

Hoe nu verder? Van Oenen pleit terecht voor een adempauze in de culturele oorlog. Dat maakt zijn boek tot een geslaagde en interessante intellectuele stellingname die we hard nodig hebben. Waarom?

Wierd Duk als mikpunt

Wierd Duk lijkt in Nederland tot centrum van linkse ‘kritiek’ te zijn geworden. Zijn interviews met de mensen die ik hierboven noemde, die liever Sinterklaas vieren dan Paarse Vrijdag, roepen ongekende agressie op van ‘links’. De reden ligt in zijn concrete belangstelling voor diegenen die steeds meer in de knel raken, zeg maar de ‘afgehaakten’ van de Voogd en Cuperus.

Woke-links is vooral geïnteresseerd in de terminologie van inclusiviteit, niet de concrete vorm en uitwerking ervan. Die taal is inmiddels dankzij de nieuwe inclusie-managers en ambtenaren overal ingedaald in de instituties, maar niemand ligt wakker van de sociale en economische werkelijkheid. Het gaat om de taal.

Dat risico loopt ook Van Oenens boek. Het neomarxisme had daar altijd een verhelderend idee over; de vraag is wie het ‘subject van verandering’ is. Stel je deze vraag naar de sociologische relevantie van Theorie, dan wordt het echt zoeken wie dit draagt. Je komt uit bij minuscule groepjes, in Nederland waarschijnlijk bij Bij1.

Laten we hopen dat zijn boek landt in de universiteiten. En dat van Oenen’s hyperreflexiviteit helpt een inmiddels krankzinnige wereld daarbinnen/buiten van inzicht te voorzien. Het is hard nodig.

Dit zijn de in dit artikel genoemde boeken:

Gijs van Oenen, Culturele Veldslagen, filosofie van de culture wars (Boom, 2022)

Coen de Jong, Wokeland. Hoe een radicale voorhoede vat kreeg op de samenleving (Blauwburgwal, 2022). Te koop in de winkel van Wynia’s Week

Wierd Duk, Wierd Duk in Nederland (Blauwburgwal, 2022). Te koop in de winkel van Wynia’s Week

De donateurs vormen het fundament van Wynia’s Week. U maakt het mogelijk dat ons online magazine 104 keer per jaar verschijnt – ook straks weer, in 2023. Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht De politieke taalpolitie maakt steeds meer slachtoffers verscheen eerst op Wynia's Week.

‘Europa pleegt zelfmoord. Of tenminste, de leiders van Europa hebben beslist om zelfmoord te plegen. Of de Europese bevolking dat zomaar zal laten gebeuren, zullen we nog moeten zien’, waarschuwde schrijver Douglas Murray in 2017.

‘Gedaan met de Europese zelfhaat die we tegenwoordig als een jokaribal in het gezicht krijgen’, verklaarde de Antwerpse burgemeester Bart De Wever in maart 2021. ‘De dagelijkse stroom aan eco-fundamentalistische en woke provocaties voedt het Trumpisme zonder omzien en zonder weerga.’

Maar ondanks waarschuwingen van (conservatieve) politici en intellectuelen dendert de woketrein verder.

Waar de culturele ineenstorting van het westen aan te wijten is, verklaart Douglas Murray in zijn boek The Strange Death of Europe: ‘Europa heeft het vertrouwen verloren in zijn waarden, tradities en autoriteit. Europa wordt verteerd door een schuldgevoel over zijn verleden.’

Het begon bij de wereldoorlogen

De oorsprong van dat schuldgevoel ligt in de wereldoorlogen en de verschrikkingen van de Holocaust. Dat zulke horror kon gebeuren in het epicentrum van de westerse beschaving, heeft het westerse zelfbeeld een enorme klap gegeven. Daaruit kwam de groeiende invloed van de Frankfurter Schule voort met ontgoochelde marxistische ideologen die zich afzetten tegen de moderniteit.

Dat leidde tot het postmodernisme, waar de rede, de rationaliteit en de objectiviteit in vraag werden gesteld. Dat heeft verstrekkende gevolgen. Als we niet meer kunnen bepalen wat waar is, dan verliezen we onszelf. Dan wachten enkel chaos en geweld.

In 1953 schreef Hannah Arendt daarover: ‘Het ideale subject van een totalitaire staat is niet de overtuigde nazi of communist, maar mensen voor wie het onderscheid tussen feit en fictie (d.w.z. de realiteit van de ervaring) en het onderscheid tussen waar en onwaar (d.w.z. de normen van het denken) niet meer bestaan.’ Het is duidelijk dat we ondertussen op dit punt zijn aanbeland.

En toen kwam het eco-fundamentalisme

Uit het postmodernisme volgde later onder meer het eco-fundamentalisme waarover Bart De Wever zich beklaagt. Die strekking ziet de mensheid zélf als bron van alle kwaad. Het idee dat de mensheid een speciale, unieke rol heeft, hebben ze begraven. Inclusief de notie dat de mensheid superieur is aan andere diersoorten. Er kan immers geen hiërarchie van waarden, culturen of systemen meer bestaan.

Die notie uit het postmodernisme is tragisch. Alle levende wezens zijn georganiseerd in een hiërarchie. Hiërarchische systemen zijn zelfs noodzakelijk voor een functionerend sociaal systeem. Anders keren we ons tegen elkaar.

De Britse schrijfster Melanie Phillips luidt de alarmbel. ‘Als we niet meer overtuigd zijn dat er iets is dat de mensheid uniek maakt waardoor we respect moeten hebben voor élke mens, dan gaan we ons tegen elkaar keren. Dat kan niet anders dan leiden tot barbarij, repressie en geweld. Nietzsche schreef ‘God is dood’. Een culturele ineenstorting is het gevolg daarvan. Als je God verjaagt en tegelijk de waarden en principes van het humanisme uitholt, wat drijft je dan nog?

Met het verdwijnen van religie uit ons leven ebde ook langzaam het geloof in onze gedeelde christelijke basiswaarden weg. Het idee diep in onszelf dat er fundamentele principes en waarden zijn die het verdedigen en uitdragen waard zijn, werd de afgelopen decennia weggerelativeerd.’

Na de Koude Oorlog verdween het zelfvertrouwen

De twee seculiere religies van de vorige eeuw, het communisme en het nationaalsocialisme, hebben gefaald. Het Westen is na de Koude Oorlog zijn zelfvertrouwen kwijtgeraakt, het vertrouwen in westerse normen en waarden werd uitgehold en wordt nu frontaal aangevallen. In de plaats daarvan heeft een radicale ideologie het terrein bezet met een cynische, polariserende visie op mens en samenleving. Die ideologen en activisten hanteren zichzelf door een orwelliaans, misleidend discours met een dubbelzinnig taalgebruik, gecombineerd met totalitaire methodes en repressie tegen andersdenkenden.

Wat diep verontrustend is, is dat mensen en instellingen die beter weten en horen weerstand te bieden dat niét doen. Zelfs de liberalen lijken afstand te doen van de basisbeginselen van het liberalisme. Privébedrijven springen mee op de kar omdat ze denken er iets aan te kunnen verdienen.

Het woke-isme als verontrustende religie

Geen enkele maatschappij kan lang overleven zonder een overkoepelend verhaal dat zin geeft aan ons bestaan. De Israëlische historicus Yuval Noah Harari wijst erop dat de maximale sociologische grens van een functionerende groep mensen ongeveer honderdvijftig deelnemers telt. Je kan niet meer mensen echt grondig kennen.

Groepen kleiner dan honderdvijftig personen kunnen zichzelf organiseren en in stand houden. Grotere groepen hebben mythes nodig om langdurig vreedzaam te kunnen samenleven. ‘Large numbers of strangers can cooperate successfully by believing in common myths.’  Volgens Harari ligt daar de oorsprong en het belang van godsdiensten. Ze zijn essentieel om grote samenlevingen toe te laten om langdurig vreedzaam samen te leven.

Ik wil met mijn boek [zie onder] aantonen dat de maatschappelijke analyse en de methodes van de activisten die ‘Social Justice Warriors’ worden genoemd, op zijn zachtst gezegd diep verontrustend zijn en in hun praktische toepassing helemaal niks met rechtvaardigheid te maken hebben. Eerder het omgekeerde.

De activisten willen revolutie

De activisten willen het systeem niet zozeer aanpassen, maar omverwerpen. Hun analyse van wat fout loopt in onze maatschappij en de stelling dat het Westen een inherent racistische, patriarchale maatschappij is, is niet alleen karikaturaal en feitelijk onjuist, maar bezwijkt ook onder interne tegenstrijdigheden. Hun repressieve methodes zijn verwerpelijk.

Die houding is in strijd met alles waar onze westerse vrije samenleving voor staat. Is het dan verstandig om achter die vlag van ‘Diversiteit, Inclusie en Gelijkheid’ te blijven aanlopen? Dat is de vraag die de lezer zich zou moeten stellen.

We worden vandaag geconfronteerd met een ideologie die alles wat we al honderden jaren zeker weten in vraag stelt en die met absolute zekerheid dingen poneert waarvan we allemaal weten dat ze niet waar zijn. De moderniteit wordt opzij geduwd door de toegepaste postmoderniteit.

De grens tussen waarheid en fictie vervaagt en daarmee ook onze referentiekaders. Onze vrijheden die we decennialang als vanzelfsprekend ervoeren, eroderen steeds sneller. Intolerantie, polarisering, tribalisme en geweld komen in de plaats.

Woke tegen de redelijkheid

Het tegengestelde van woke is niet racisme. Het tegengestelde van woke is redelijkheid. ‘De redelijkheid is de grootste uitvinding van de mensheid. Het is niet wat we denken, maar hoe we denken. Het is op deze fundamenten dat alles wat ons dierbaar is werd gebouwd. Wetenschap, technologie, engineering, wiskunde. Door de Rede hebben we al onze problemen kunnen oplossen en overleven en ongeziene welvaart kunnen scheppen. Die Rede ligt nu onder vuur door diegenen die vergeten zijn hoe we zover zijn geraakt, of het nooit hebben geleerd,’ zegt de auteur Julian Christopher.

Wokeness is overal en dat virus zal zich blijven verspreiden zolang we niet durven opkomen voor onze westerse waarden. We zijn bang om dat te doen, want er mag sinds het postmodernisme geen hiërarchie van waarden meer zijn. Wat zijn onze kernwaarden in een liberale westerse samenleving? Als we in het Westen geen antwoord formuleren op die vraag, zal die gapende leegte opgevuld worden door tirannen.

Om samen te leven is er een verhaal nodig

Marie­Louise von Franz was de naaste medewerkster van Carl Jung en formuleert het zo: ‘We weten dat wanneer missionarissen de mythe van een volk vernietigen, dat volk begint te zwalpen. Dan is het verloren. Geen enkele samenleving kan leven van uitkeringen. Elke samenleving heeft een mythe nodig. Alle grote beschavingen hadden in hun bloeiperiode zo’n levende mythe. Ik denk dat de mythe waar wij in het Westen op leefden in verval is ge­ raakt.’

Auteur Vivek Ramaswamy deelt die analyse: ‘De echte oplossing bestaat in het geleidelijk ontwikkelen van een visie op onze gedeelde [Amerikaanse] identiteit die zo diep is en zo krachtig, dat de woke-ideologie verwatert. Zodat we niet meer uit elkaar gespeeld kunnen worden door bedrijven op zoek naar maximaal winstbejag. Het harde werk is opnieuw op zoek gaan naar wie we echt zijn.’

Een gezond, open, positief en inclusief nationalisme als dam tegen totalitaire onverdraagzaamheid. Ook bij ons duikt die analyse op.

Ramaswamy: ‘Ik ben een millennial en de generatie waartoe ik behoor snakt naar een hoger doel, snakt naar een identiteit. Bedrijven buiten dat uit door consumerisme met moraliteit te mengen, terwijl we iets heel anders en veel substantiëlers nodig hebben: patriottisme, vertrouwen en hard werk. We moeten echt eens praten over een soort civiele burgerdienst tijdens de middelbare school. Mensen appreciëren nooit wat ze zomaar cadeau krijgen. Ze appreciëren wat ze samen bouwen.’ Niet iedereen zal het met deze voorstellen eens zijn, maar voor zulke debatten is de democratie bestemd.

Liberalisme  als  tegengif

Dr James Lindsay en Helen Pluckrose komen tot dezelfde conclusie: ‘We hebben de vorige generaties niet opgevoed met liberale basiswaarden. We hebben ze niet grootgebracht met onze rijke geschiedenis en de verhalen over onze helden. Zo zijn die jonge generaties makkelijk over te halen en makkelijk te overtuigen. Ze missen een solide basis over hoe we een vreedzame en welvarende maatschappij geworden zijn.’

Julian Christopher sluit daarbij aan. ‘Wat is de inzet?’, vraagt hij zich af. ‘Alles wat u dierbaar is, staat op het spel. Uw werk, uw thuis, uw partner, uw kinderen, uw overtuiging en belangrijkste van al – uw identiteit. Als ze u dat kunnen afpakken, dan hebben ze gewonnen. Zet een stapje terug en vraag uzelf af hoe we in het Westen zo’n welvaartsniveau hebben kunnen bereiken? Ons dak boven ons hoofd. Een politiemacht die criminaliteit bestrijdt. De straten waardoor we rijden. De energie die ons verwarmt. Het eten dat ons voedt. Het is heel eenvoudig: alles wat we hebben, is tot stand gekomen door een gemeenschappelijk beeld van wat objectieve realiteit inhoudt. Als je bijvoorbeeld niet aanvaardt dat 2 + 2 = 4, dan kunnen we geen appartementsgebouwen meer neerzetten. We kunnen geen cake meer bakken, of vliegtuigen in de lucht houden, een alarm instellen of experimenten uitvoeren. We kunnen geen oordelen meer vellen, voorspellingen doen of een coherente argumentatie uit­ bouwen als we het niet eens zijn met wat echt is, wat waarheid is. We moeten het eens zijn dat er een objectieve realiteit bestaat waarnaar we kunnen verwijzen, of alles valt in duigen. Het is die objectiviteit die nu wordt belaagd.’

Sinds het einde van de Koude Oorlog was er geen duidelijke vijand meer. Ondertussen werd het systeem van binnenuit aangevreten door een ideologie die onze openheid, vrijheid en tolerante samenleving cynisch uitbuit. Herbert Marcuse, peetvader van de Frankfurter Schule, schrijft letterlijk dat het westerse liberalisme ideaal is om de revolutie voor te bereiden. Niet alleen hebben we onze verworven vrijheden nooit hoeven verdedigen, we hebben die liberale basiswaarden nooit uitdrukkelijk in onze opvoeding meegekregen.

De activisten voor Sociale Rechtvaardigheid gaan niet stoppen bij het verzieken van de sfeer onder collega’s, het neerhalen van standbeelden, het dekoloniseren van de publieke ruimte, het cancelen van andere meningen. De strijd is pas gestreden als de revolutie plaatsgrijpt en de utopische egalitaristische droom waargemaakt kan worden. Alleen: dat heeft nog nooit ergens gewerkt.

Bovendien is dat einddoel geen gedeelde breed gedragen ambitie van een meerderheid in de maatschappij. Het is de verborgen agenda van een fanatieke extreemlinkse minderheid die haar radicale recepten verpakt in misleidend taalgebruik, een moreel superieure pose en een uitgebreid arsenaal van repressie tegen andersdenkenden.

Waar stopt dit alles? De Amerikaanse academicus en auteur James A. Lindsay stelt de vraag: ‘Waar ligt uw woke breekpunt?’ Het is het best dat breekpunt ruim vooraf te bepalen. Achteraf gaan mensen immers vaak hun houding rationaliseren en zo vervagen normen in snel tempo.

Wanneer ligt de grens?

Stel u dus vandaag de vraag: wanneer gaan de woke activisten volgens u té ver? Woke vandalen bekladden standbeelden van Leopold II. Niemand durft te reageren. Welke standbeelden moeten ze nog omverhalen en hoeveel kunstwerken moeten ze nog van daken halen? Welke gebouwen moeten ze nog besmeuren?

Hoeveel mensen moeten ze nog bedreigen voor u zegt: dit gaat echt té ver? Wanneer maakt u een vuist? Als het contact met uw eigen kinderen onmogelijk wordt omdat ze gebrainwasht terugkeren van de universiteit? Als een naaste ontslagen wordt omwille van een misplaatste maar onschuldig bedoelde grap?

Bovenstaand artikel is samengesteld uit enkele fragmenten uit het nieuwe boek ‘Zwijg! Waarom woke niet deugt’ van Paul Boonefaes. Het boek kunt u HIER bestellen, omvat 128 pagina’s en kost 22,50. Het boek is ook beschikbaar als e-book.

Paul Boonefaes (1965) studeerde talen in Antwerpen, behaalde een MBA, was werkzaam in de internationale maritieme sector en pendelt nu tussen Knokke en de Algarve.

Het bericht Het woke-isme is een aanval op de redelijkheid verscheen eerst op Wynia's Week.

Dit is een typisch Nederlands verschijnsel. In de Verenigde Staten wordt woke aangevuurd door een activisme met militante trekjes. Bivakmutsen, molotovcocktails, ingeslagen ruiten: zulke taferelen komen voor op Amerikaanse campussen. In Nederland vinden ze niet plaats en zullen ze vermoedelijk ook uitblijven. Geweld of de dreiging daarvan is onnodig, de progressieve agenda wordt op een andere manier ingevoerd.

Slechts een invloedrijke enkeling hoeft overtuigd te zijn van de wenselijkheid. Als die vervolgens nauwelijks op weerstand stuit, gaat de implementatie ervan door. Zelden komt beleid tot stand na een fundamentele discussie, door uitwisseling van argumenten. Eerder het tegendeel. Maatregelen en nieuw beleid zijn het gevolg van het uitblijven van een echt debat.

Woke per wetenschap

Stilte als de aandrijfas van de Nederlandse polder. Weinig beleidsmakers maken zo handig gebruik van het mechanisme als Ingrid van Engelshoven. Andere bewindslieden zijn vaker in de media en hebben nog grotere begrotingen dan de demissionaire minister van OCW. Intussen zou zij weleens één van de meest effectieve bestuurders kunnen zijn. Als geen ander heeft zij toegang tot de hoofden van burgers – via maar liefst drie kanalen: Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

We staan aan de vooravond van het nieuw academische jaar, dat volgende week begint. Met de blik op de toekomst zou je haast vergeten wat zich eind juli voltrok; van demissionaire deemoed was geen sprake. De Kamer was al met reces toen Van Engelshoven universiteiten nog eens op het hart drukte genderplannen op te stellen. Anders komen subsidies in gevaar.

Optreden tegen seksuele intimidatie was onvoldoende; de inmenging met de campus ging verder. De minister gaf alvast enkele richtlijnen mee aan de universiteiten. ‘Controleren van de fysieke omgeving’ ter voorkoming van kunstwerken op de campus die als microagressie kunnen overkomen. En: ‘Vakken over gender, intersectionaliteit en ongelijkheden.’

Waar je kritiek zou verwachten, bleef het nagenoeg stil. De Telegraaf en weblog Geenstijl sloegen aan, maar de onderwijssector zelf? Die reageerde nauwelijks.

Het geweten?

Deze stilte was laakbaar omdat wetenschappers hun intellectuele plicht verzaakten. Niet voor het eerst was er sprake van een verraad der klerken. Zo bekritiseerde Julien Benda zijn collega’s tijdens het interbellum. Intellectuelen loochenden hun roeping, vond deze Franse filosoof destijds. Morele en politieke idealen wogen zwaarder dan het ideaal van belangeloze kennisverwerving. Opnieuw verdient dat ideaal een hartstochtelijke verdediging, met een minister die zich intensief bemoeit met de wetenschap.

Noblesse oblige. De wetenschap heeft de lat voor haarzelf hoog gelegd. Nog geen half jaar geleden kwam de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), het genootschap van uitmuntende geleerden en volgens eigen zeggen ‘het forum, de stem en het geweten van de wetenschap in Nederland’, op voor de academische vrijheid die nu in het geding is.

De KNAW schreef een uitvoerige notitie over het thema. De academische vrijheid blijkt een ideaal met vele implicaties. Misschien wel de belangrijkste is deze: ‘Overheden hebben niet alleen de verantwoordelijkheid om zich te onthouden van inbreuken op de academische vrijheid; zij dienen deze vrijheid ook te beschermen en te faciliteren.’

Het verraad begint met die (terechte) cursivering. Het schept verplichtingen als je de vrijheid als sleutelwaarde voor de wetenschap benadrukt. Dat vraagt om een assertieve verdediging als ze onder druk komen staan. Wanneer die uitblijft, verloochenen de hedendaagse klerken hun eigen ideaal.

De macht van soft power

Niet dat er helemaal geen reactie kwam. Enkele wetenschappers lieten per twitter van zich horen, maar zij zitten niet aan de knoppen van het academische bedrijf. Rectoren, collegevoorzitters, decanen – een enkeling daargelaten spraken zich niet uit tegen de Haagse bedilzucht.

Of de reactie was formeel van aard. De voorzitter van de Jonge Akademie, onderdeel van de KNAW, ageerde tegen misleiding door De Telegraaf, die het had over ‘dwang’ van de minister, terwijl zíj helemaal niet dwong, zo werd gesteld. De dwang kwam uit Europa, geldschieter van wetenschappelijk onderzoek via het HORIZON-programma. Daarbij stonden de voorgestelde maatregelen slechts in een ‘handreiking’ met suggesties.

Behalve van weinig urgentie getuigden deze sussende woorden van een gering inzicht in het politieke krachtveld. Komt een handreiking van de minister, dan is dat niet ‘slechts’ een handreiking. Evenmin kunnen universiteiten de ‘suggesties’ even makkelijk naast zich neerleggen als ze overnemen. De dwang mag uit Europa komen, de drang is afkomstig van een minister die weet hoe de raderen van de macht draaien.

Natuurlijk zet ze niemand het mes op de keel via harde pressie. Zo gaat dat in autocratische regimes, niet bij ons. Maar soft power – uitgeoefend via de handreiking en suggesties – kan ook effectief zijn. Deze benadering heeft als voordeel dat grote ophef uitblijft die losbreekt als regeren per decreet gaat. Waarna de minister het stilzwijgen kan uitleggen als instemming en een volgende stap zet in de uitvoering van haar ambitieuze agenda.

Erbij horen

Het persoonlijke is politiek geworden. Voor Van Engelshoven geldt dat meer dan voor andere bewindslieden. Hen zie je makkelijk switchen van ministerie; bij haar is dat moeilijker voorstelbaar. Vergroting van de diversiteit en meer inclusie is niet zomaar een takenpakket, zoals een andere minister als wegen moet aanleggen. Van Engelshoven heeft een missie. Ze herkent zich in de groep waarvoor ze opkomt, want kent volgens eigen zeggen het gevoel tot een minderheid te behoren.

Midden jaren tachtig kwam de 20-jarige Ingrid naar Nederland, nadat ze haar jeugd in België had doorgebracht. ‘Wij waren de eerste “buitenlanders” in het dorp,’ zei ze na haar aantreden tegen Trouw (5 mei 2017). ‘Ik kan me nog steeds inleven in wat integratie in de praktijk betekent. De hardnekkigheid van het stempel dat je anders bent, wat je ook doet. En vooral: de diepe wil om erbij te willen horen.’

Het gaat te ver om het ministerschap van Van Engelshoven te zien als een vorm van traumaverwerking. Wel wil ze minderheden het gevoel geven dat zij heeft ontbeerd.  Behalve onderwijs en wetenschap zet zij daartoe ook cultuur in. Meest in het oog sprong haar besluit in 2019 dat de canon op de schop moest.

Nu evolueert een canon voortdurend. Nimmer zijn het de statische dingen geweest die de pleitbezorgers van verandering ervan maken. Zij moffelen weg dat nieuwe inzichten invloed tot een andere invulling van de canon. De herziening door Van Engelshoven was echter van een andere orde. Haar voorstel had een sterk politiek karakter. De vijftig vensters van de canon verwerden tot een instrument van de tijdgeest.

Er moest meer aandacht komen voor de zwarte bladzijden uit de geschiedenis, gaf de minister mee als opdracht aan de samenstellers van de nieuwe canon – alsof in de oude canon niet al heel wat slavernij zat. Door het prisma van de identiteitspolitiek naar de geschiedenis werd nog iets duidelijk: vrijwel alleen maar witte mannen. Met die oververtegenwoordiging getuigde de canon van gisteren, terwijl de generaties van de toekomst zich erin moeten herkennen.

Meebuigen

Weer contrasteerde de assertiviteit van de minister met de lauwheid vanuit het veld. Historicus James Kennedy zag geen belemmering om het comité voor te zitten dat de nieuwe canon moest samenstellen, hoewel de minister het gewenste resultaat voorafgaand aan het onderzoek bestelde.

Zo stond het op rijksoverheid.nl (31 mei 2019): ‘Ik vraag de commissie om evenwichtig aandacht te besteden aan de verhalen en perspectieven van verschillende groepen in de samenleving, en om de schaduwkanten van de Nederlandse geschiedenis voldoende aan bod te laten komen.’ 

Dus niet: ik vraag de commissie om te onderzoeken of de canon te weinig divers is. De minister beschouwde de canon niet als uitkomst van wetenschappelijk onderzoek, per definitie een grillig en onvoorspelbaar proces. In plaats daarvan betrof het een rechtvaardigheidsvraagstuk. De geschiedenis werd in een taart die je in gelijke punten moet verdelen over de maatschappelijke groeperingen. Alsof geschiedschrijving zo werkt.

Geen principiële bezwaren intussen bij historicus Kennedy, maar meegaandheid. Dit was een typische Hollandse reflex, die nota bene hijzelf blootlegde in zijn dissertatie Nieuw Babylon in aanbouw (1996). Daarin vroeg hij zich af waarom de jaren ’60 in Nederland zo rimpelloos verliepen in vergelijking tot elders? Omdat het maatschappelijke middenveld de kunst van het meebuigen verstond. En meebuigen doet het dus nog steeds.

Terwijl de tijd vraagt om Prinzipienreiter. In de snelle transitie van Nederland tot woke-land worden principes met de voeten getreden, blijven fundamentele discussies uit. Aan de vooravond van een nieuwe academische jaar en cultureel seizoen hoop je op meer zelfbewustheid en grotere waakzaamheidberaad. Variërend op de woorden van Burke: de kans op een overwinning van het goede neemt toe als goede mensen van zich laten horen.

Sebastien Valkenberg, maar ook andere auteurs van Wynia’s Week leggen regelmatig hun vinger bij de even snelle, als sluipende infiltratie van ‘woke’-identiteitspolitiek via overheid, onderwijs, cultuur en media. Wynia’s Week gaat onverminderd door met kritische publicaties over deze gevaarlijke ontwikkeling. Steunt u onze broodnodige berichtgeving? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Waar blijft het verzet tegen woke-minister Ingrid van Engelshoven? verscheen eerst op Wynia's Week.

Vrouwen zijn in ons land aan een sterke opmars bezig. Ze bekleden steeds meer sleutelposities op de werkvloeren. Feministen eisen topposities op en wensen nog meer macht voor vrouwen. In mijn boek ‘Feminisme op de werkvloer’ duik in historische achtergronden van feminisme, feministische golven, feministisch marxisme, de Clinton-affaire, #MeToo, kinderspeelgoed, boerka, ‘nature–nurture’, kansenongelijkheid, stereotypen, diversiteit en vrouwenquotum.

De radicaal-feministen

Ik ben talrijke werkvloeren opgegaan en praatte met vrouwen en mannen die zich openhartig uitspreken over vrouwenemancipatie, werkomstandigheden, kansen en mogelijkheden. In dit artikel bepaal ik me tot de groep vrouwen die zich in radicale bewoordingen en daden uitspreken over de vermeende onderdrukking en achterstelling door mannen. Ze noemen zich feministen. Ik noem ze radicaal-feministen.

Radicaal-feminisme is een nichtje van fundamentele islam, marxisme, streng gereformeerd en streng Rooms-Katholiek, met dezelfde rigiditeit, fanatisme, en intolerantie. Menselijke wezens zijn sociale dieren. Ze vormen morele gemeenschappen rond een gedeelde interpretatie wat goed en verkeerd zou zijn, zoals naar voren gebracht door de Franse socioloog Emile Durkheim (1858-1917).

Feministen als intolerante strijders

Radicaal feministen bewaken stringent het vigerende gedachtegoed van de groep en verketteren afvalligen. Ze kunnen tot de zogenaamde ‘Social Justice Warriors’ gerekend worden. Ze claimen sociale rechtvaardigheid, maar zijn gefascineerd door macht en hoe dat vorm te geven in de samenleving. Het is seculier en geen substituut voor religie, maar voorziet in soortgelijke psychosociale behoeften vanuit een ander paradigma. Voor de sociale normen willen ze vechten.

‘Joods-Christelijk ‘zijn we kwijtgeraakt, maar nu vormen radicaal-feministen ideologisch gemotiveerde morele gemeenschappen, met gedeelde maar ongeschreven sociale normen en waarden. Voor de nieuwe religie, ‘women power’, gaan zij de strijd aan – met mannen.

Geloof als waarheid

Radicaal-feministen hebben de zaken zodanig naar hun hand weten te zetten, dat hun ‘geloof’ aanvaard wordt als ‘kennis’. De geopenbaarde ‘kennis’ is echter weinig meer dan de vooroordelen van bepaalde mensen wier claims op kennis de gebruikelijke mechanismen van epistemologische toetsing omzeilt.

Deze identiteitspolitiek is het beoordelen van het individu naar de groep waarvan men deel uitmaakt en de wenselijkheid dat gelijk te trekken met dwang, conform de frase ‘inclusie als een afspiegeling van de maatschappij’. Het draait dan niet om individuele competentie, maar om eigenschappen waar men niets aan kan doen, zoals huidskleur kleur, afkomst, seksuele geaardheid en – in dit geval – geslacht. Het is racisme, volgens iedere definitie.

Het institutionaliseren van de ‘kennis’ gaat geleidelijk en is verraderlijk omdat het niet eenvoudig herkenbaar is. Het lijkt zo onschuldig, maar dit racisme is bedreigend voor het functioneren van de westerse samenleving. Het is tijd te onderkennen dat het even gevaarlijk is als iedere sekte.

Radicaal-feministen gaan er van uit, dat de historische arbeidsverdeling het resultaat is van een tirannieke mannelijke dominantie: het patriarchaat. Dat is een abjecte gedachte, want ze verwarren competentie, verantwoordelijkheid nemen, ambitie en inzet van mannen met de zucht naar macht.

Vrouwen hebben zich op de werkvloeren kunnen manifesteren vooral dankzij de inspanning van mannen: de pil, de technologische ontwikkelingen en de verzorgingsstaat. Radicaal-feministen erkennen dit niet. Integendeel. Ze menen dat vrouwen collectief door mannen onderdrukt en achtergesteld worden in ‘het mannenbolwerk en het glazen plafond’. Ze willen dat corrigeren door vrouwen meer macht te geven.

Haat zaaien tegen mannen

De gedachte dat mannen vrouwen onderdrukken en achterstellen is niet alleen onjuist, maar ook walgelijk, want het kweekt haat naar mannen. Bovendien is de visie dat de bestaande hiërarchie enkel het resultaat is van een tirannieke sociale constructie die gedomineerd wordt door mannen, te weerzinwekkend om aan kinderen door te geven.  De volgende generaties worden geïnfecteerd door mannenhaat.

Radicaal-feministen worden aangestuurd door de marxistische ideologie (Karl Marx, c.s., nurture). Ze hebben een bloedhekel aan de evolutieleer (Charles Darwin, c.s., nature). Door deze belangrijke tak van wetenschap niet in beschouwing te willen nemen, zijn ze als een intellectueel achtergebleven bevolkingsgroep te beschouwen.

Voorspelbaar als in een mal

Het marxistische paradigma maakt hun visie voorspelbaar. Alles past bij hen in het marxistische raamwerk, zodat er geen sprake is van eigen gedachtegoed. Daardoor is het oninteressant om met een radicaal-feminist te spreken. Men praat immers niet tegen een individueel denkend mens, maar tegen een ideologie. Het maakt radicaal-feministen inwisselbaar.

Radicaal-feministen vormen weliswaar een vrij bescheiden groep, maar vanuit hun fanatisme krijgen ze veel gedaan, ‘the tail wags the dog’. Ze menen nu aan de winnende hand te zijn en dat het tijd is om door te pakken met de houding ‘we zijn boos op mannen, onze onderdrukkers, we gaan met de vuist op tafel slaan, we gaan nu afrekenen’. Mannenhaters krijgen een kans en slaan hun slag.

Dogmatici ontberen zelfspot, humor en relativeringsvermogen, zoals bij dictators. Radicaal-feministen zijn gevaarlijk voor onze samenleving.  Ze streven immers niet naar een betere maatschappij, maar naar macht, waarbij het doel de middelen heiligt. Ze zijn koppig, kortzichtig, eenzijdig, hypocriet, onoprecht en onbuigzaam. Deze eigenschappen gelden niet als een pluspunt, misschien nog wel om de top van een bedrijf te behalen, maar niet om daar succesvol te blijven.

De contragroep

Radicaal-feministen triggeren een contragroep vrouwen. Anders dan de eerste en tweede golf feminisme is er in de derde golf niet alleen een strijd van vrouwen contra mannen gaande, maar vooral ook een strijd van vrouwen onderling.

De contragroep neemt niet alleen het voortouw in de discussie rond feminisme, maar laat zich ook uit over immigratie, integratie en identiteitspolitiek. Deze vrouwen worden rechts genoemd en door links als abject weggezet, zoals rechts al decennia wordt gedemoniseerd, bedreigd, vervolgd, buitengesloten, valselijk beschuldigd, verdacht gemaakt, uitgescholden of zelfs vermoord. Mogelijk lukt het de contragroep om daaraan een eind te maken.

Mogelijk lukt het de contragroep een einde te maken aan het verval van onze democratie door een dwangmatig vrouwenquotum. Mogelijk lukt het hen een einde te maken aan het intimideren van mannen. Vrouwen ontwaakt! You can do it!

Ik heb ook met vele mannen op de werkvloeren gesproken en ook van hun ervaringen doe ik verslag in mijn boek. Mannen leggen radicaal-feministen geen strobreed in de weg, mede afgedwongen door ‘naming & shaming’. Media gijzelen het bedrijfsleven om radicaal-feminisme af te dwingen.

De stilte bij mannen maakt het gemakkelijk praten voor radicaal-feministen. Ze ondervinden amper weerstand. Mannen worden gemarginaliseerd en laten zich marginaliseren. Mannen houden zich afzijdig, bevreesd als ze zijn dat ze hun baan kwijtraken als ze zich bijvoorbeeld negatief uitlaten over het vrouwenquotum of publiek en privé met de nek worden aangekeken. ‘Noem vooral mijn naam niet, Frits!’

Het bericht Radicaal-feministen zijn intolerante fanatici geworden verscheen eerst op Wynia's Week.

Kun je dat geloven…? Er is misschien geen vraag die dit jaar vaker is gesteld. De meest recente grote verontwaardiging in de joodse gemeenschap kwam op de sabbat voor Jom Kippoer – de heiligste dag van de joodse kalender – toen veel Amerikaanse joden stomverbaasd leken door wat voor mij voorspelbaar nieuws was: Alexandria Ocasio-Cortez, progressieve superster, had zich teruggetrokken van deelname aan een evenement ter ere van Yitzhak Rabin, de Israëlische premier die werd vermoord vanwege zijn pogingen om vrede te sluiten met de Palestijnen. Rabin was, zoals Bill Clinton zei op zijn begrafenis, ‘een martelaar voor de vrede van zijn land’.

Misschien wist ze niet wie Rabin was?

Veel joden waren in shock. Als Rabin, symbool van het progressieve zionisme, al buiten de orde is, welke Israëliërs zijn dan wel acceptabel? Hoe zit het dan met de 95% van de joden die de joodse staat steunen? Waarom zou het Congreslid uit de Bronx – die de politieke partij vertegenwoordigt waaraan meer dan 70% van de Amerikaanse joden consequent trouw zijn gebleven – zoiets kunnen doen?

Omdat ze eerder heeft toegegeven dat ze ‘geen geopolitiek expert in deze kwestie is’ wist ze misschien niet wie Rabin was? Dat moest het zijn. Of misschien was het de schuld van de joodse gemeenschap: Als ze maar was voorgesteld aan de columnisten uit de Haaretz-stal was ze vast wel langsgekomen. Zei AOC tenslotte niet dat ze van sefardische afkomst was? Realiseerde ze zich niet dat Mandy Patinkin—Mandy Patinkin! Ambassadeur van het International Rescue Committee! —het evenement leidde? Ze moet dat niet begrepen hebben. Er bestond vast verwarring over. Misverstanden.

Gewiekst

Maar het was niet AOC die in de war was. De gewiekste politica had begrepen wie er zouden zijn en gaf een glashelder signaal af wie er bij de nieuwe progressieve coalitie hoort en wie niet. De verwarring bestaat bij de Amerikaanse joden die denken dat ze, door zich te onderwerpen aan voortdurend veranderende loyaliteitstesten, op de een of andere manier de oude status quo en hun plaats daarin kunnen behouden.

Heeft u gezien dat de Ethical Culture Fieldston School een spreker uitnodigde die Israëliërs gelijkstelde aan nazi’s? Wist u dat Brearley nu aan gezinnen vraagt om een verklaring te schrijven waarin ze hun steun aan ‘anti-racisme’ betuigen? Zag u dat Chelsea Handler een clip van Louis Farrakhan tweette? Zag u dat demonstranten een synagoge in Kenosha bekladden met ‘Free Palestine’-graffiti? Hoorde u over de demonstratie in Washington D.C. waar ze zongen ‘Israël, we kennen je, jij vermoordt ook kinderen’? Hoorde u dat de Biden-verkiezingscampagne excuses aanbood aan Linda Sarsour na haar eerst te hebben veroordeeld? Zag u dat Twitter de club van Bret Weinstein schorste maar nog steeds toestaat dat de Iraanse ayatollah openlijk oproept tot genocide van het joodse volk? Zag u dat burgemeester Bill de Blasio ‘de joodse gemeenschap’ tot zondebok maakte voor de verspreiding van Covid in New York, en tegelijk massaprotesten verdedigde omdat dit een ‘historisch moment van verandering’ is?

Verward

Luister, het is een vreselijk jaar geweest. We hebben allemaal veel aan ons hoofd; vaak is het zenuwslopend, soms verschrikkelijk. Daar komt bij dat veel van deze verhalen alleen aan de oppervlakte komen op plekken als Twitter; ze halen niet de pagina’s van The New York Times of het Facebook-account van je vrienden, waar tegenwoordig de meeste Amerikanen hun nieuws vandaan halen. Verslaggevers brengen deze verhalen niet adequaat, door ze in de context te plaatsen, lezers te vertellen welke waar zijn en welke niet, welke ertoe doen en welke niet.

Het is dus niet zo gek dat veel slimme, goedbedoelende mensen verward zijn. Of liever: Op zoek zijn naar iemand om uit te leggen waarom een opkomende beweging die voorgeeft de idealen te bevorderen die zij altijd gesteund hebben – eerlijkheid, gerechtigheid, het rechtzetten van historisch onrecht – het gevoel geeft dat ze het tegendeel doet.

Een nieuw gevaar

Ook is er de the X factor van Donald Trump, die moeilijk te overschatten is. Een begrijpelijke vijandigheid ten aanzien van hem heeft veel joden belet het probleem aan de andere kant te zien. Om ook maar een moment weg te kijken van de obsceniteit in het Witte Huis zien velen als onverantwoordelijk of irrelevent.

Met de meeste Amerikaanse joden deel ik de walging voor Trump en het trumpisme, dat schijnheiligheid en wreedheid heeft genormaliseerd op manieren die de Amerikaanse samenleving hebben verminkt. Die waarheid doet niet af aan een andere: Er is een ander gevaar, en dit komt van links. En anders dan Trump heeft dit culturele dominantie verworven en de elites en machtigste instituten van Amerika veroverd.

In geval van een Biden-overwinning is het moeilijk voorstelbaar dat het weerstand ontmoet. Laat me daarom mijn oogmerk glashelder maken: Ik wil alarm slaan. Ik wil zeggen: Wees niet langer geshockeerd. Zeg niet langer: Kun je dit geloven? Het is tijd om de realiteit te aanvaarden als we enige hoop willen houden om haar beter te maken.

Het individu boven de groep of stam

Om de enorme omvang van de verandering waar we nu doorheen gaan te begrijpen, moeten we Amerika even zien zoals de overgrote meerderheid van de Amerikaanse joden dacht dat het was – en zoals we altijd dachten dat het zou blijven.

Het was liberaal.

Niet liberaal in de enge, partijpolitieke betekenis, maar liberaal in de meest ruime en typisch Amerikaanse betekenis van het woord: de overtuiging dat iedereen gelijk is omdat iedereen geschapen is naar het beeld van God. Het geloof in de heiligheid van het individu boven de groep of de stam. Het geloof dat de rechtsstaat – en gelijkheid voor de wet – de grondslag vormt van een vrije samenleving. Het geloof dat een eerlijk proces en de aanname dat iemand onschuldig is tot zijn schuld bewezen is, goed zijn, en dat groepsgeweld slecht is. Het geloof dat pluralisme een bron van kraccht is; dat tolerantie een reden tot trots is; en dat de vrijheid van denken, geloven en spreken het fundament van de democratie is.

Het liberale wereldbeeld erkende dat er dingen in het leven zijn – de belangrijkste dingen – die buiten het gebied van de politiek liggen: vriendschappen, kunst, muziek, familie, liefde. Dit was een wereld waarin Antonin Scalia en Ruth Bader Ginsburg hechte vrienden konden zijn. Omdat, zoals Scalia eens zei, sommige dingen belangrijker zijn dan stemmen.

Cruciaal is dat dit liberalisme gebaseerd is op de opvatting dat de Verlichtingsinstrumenten van rede en wetenschappelijke methode dan wel ontworpen mogen zijn door dode witte mannen, maar dat zij aan iedereen toebehoren en het beste gereedschap zijn voor de menselijke vooruitgang dat ooit gemaakt is.

Martin Luther King

Racisme was slecht omdat het in tegenspraak was met de fundamenten van dit wereldbeeld, aangezien het mensen niet beoordeelde op grond van hun karakter maar van hun huidskleur. En hoewel de grondleggers van Amerika onmiskenbaar schuldig waren aan hypocrisie stond hun eigen morele falen hun transformationele project niet in de weg. De ‘founding documents’ waren niet inherent slecht maar ‘grandioos’, zoals Martin Luther King Jr. zei, omdat zij ‘een belofte (waren) waarvan elke Amerikaan de erfgenaam zou worden’. Met andere woorden: De grondleggers plantten zelf het zaad voor de vernietiging van de slavernij. En onze tweede ‘founding fathers’ — abolitionisten zoals Frederick Douglass — realiseerden dat. Amerika zou nooit perfect zijn, maar we konden altijd streven naar een perfectere unie.

Ik wist niet eens dat dit wereldbeeld een naam had omdat ik het ingegoten kreeg met alles waarmee ik in contact kwam – de opvattingen van mijn ouders, de scholen waar ze me naartoe stuurden, de synagoges waar we naartoe gingen, de tijdschriften en kranten die we lazen, enzovoort.

Een nieuwe ideologie

Ik was een van vele miljoenen Amerikanen die verwend waren met deze idealen. Sinds de Tweede Wereldoorlog is het Amerikaanse intellectuele en culturele leven gemaakt en beschermd door een aantal instituten — universiteiten, kranten, tijdschriften, platenmaatschappijen, beroepsorganisaties, vakbonden, culturele centra, uitgeverijen, Hollywood-studios, denktanks, historische en kunstmusea – die afgestemd waren op deze principes. Als zodanig bezaten zij een ongelofelijke macht – een macht die ons respect afdwong omdat zij de liberale orde in stand hielden.

Dat is niet langer zo. Het Amerikaanse liberalisme ligt onder vuur. Er is een nieuwe ideologie die het wil vervangen.

‘Therapeutisch totalitarisme’

Niemand heeft nog besloten welke naam de macht moet krijgen die het liberalisme wil afzetten. Sommigen zeggen dat het ‘Sociale Rechtvaardigheid’ is. De auteur Rod Dreher heeft het ‘therapeutisch totalitarisme’ genoemd. De schrijver Wesley Yang verwijst ernaar als de ‘opvolger ideologie’ – dat wil zeggen de opvolger van het liberalisme.

Op een gegeven moment zal het een formele naam krijgen, een naam die recht doet aan zijn mengsel van postmodernisme, postkolonialisme, identiteitspolitiek, neomarxisme, kritische rastheorie, intersectionaliteit en therapeurische mentaliteit. Tot dan toe is het aan ieder van ons om het duidelijk onder ogen te zien. We moeten voorbij de hashtags, de slogans en het jargon kijken om het eerlijk te beoordelen – en het vervolgens uit te leggen aan anderen.

Corrupte spelregels

Het uitgangspunt van het nieuwe geloof luidt zo ongeveer als volgt: We zijn in een oorlog waarin de strijdmachten van gerechtigheid en vooruitgang staan opgesteld tegenover de strijdmachten van achterlijkheid en onderdrukking. En in een oorlog moeten de normale spelregels – eerlijke procesgang, politieke compromissen, de aanname van onschuld, vrije meningsuiting, zelfs de rede – worden opgeschort. Om te beginnen zijn die regels zelf immers al corrupt – aangezien ze zijn opgesteld door dode witte mannen om hun eigen macht in stand te houden. ‘Het gereedschap van de meester zal nooit het huis van de meester ontmantelen’, zoals schrijver Audre Lorde zegt. En het huis van de meester moet worden ontmanteld – omdat het in zijn fundamenten verrot is.

Kleurenblindheid is zelf racistisch

Het kloppende hart van deze nieuwe ideologie is de kritische rastheorie. De juriste Angela Harris zegt het beknopt in haar voorwoord van Critical Race Theory: An Introduction:

‘Anders dan het traditionele burgerrechten-discours, dat de nadruk legt op doormodderen en stapsgewijze vooruitgang, stelt de kritische rastheorie de fundamenten van de liberale orde zelf ter discussie, inclusief de gelijkheidstheorie, juridisch denken, Verlichtingsrationalisme en de neutrale principes van het constitutioneel recht.’

De kritische rastheorie zegt dat er niet zoiets als neutraliteit bestaat, zelfs niet in het recht, en dat dat de reden is dat de notie van kleurenblindheid – de Kingiaanse droom om mensen niet te beoordelen naar hun huidskleur maar naar hun karakter – zelf  racistisch moet worden genoemd. Racisme gaat niet langer over individuele discriminatie. Het gaat over systemen die ongelijke uitkomsten tussen raciale groepen toestaan. Als niet iedereen de race in dezelfde tijd uitloopt, moet het parcours wel slecht zijn geweest en dient dat ontmanteld te worden.

Vandaar de pogingen om de SAT af te schaffen, of het toelatingsexamen voor elitaire scholen als Stuyvesant and Lowell —decennialang de motoren van de Amerikaanse meritocratie die het kinderen uit arme gezinnen mogelijk maakte vooruit te komen op grond van hun verdiensten, ongeacht hun ras. Of het recente betoog van de klassieke muziekrecensent van The New York Times om blinde audities voor orkesten af te schaffen.

In feite moet elk kenmerk van het menselijk bestaan dat ongelijke uitkomsten creëert worden uitgewist: Het kerngezin, beleefdheid, zelfs rationaliteit kan worden gedefinieerd als inherent racistisch of als bewijs van blanke heerschappij, zoals een Smithsonian instituut afgelopen zomer beweerde. De KIPP charter schools hebben onlangs de woorden ‘werk hard’ verwijderd uit hun beroemde motto ‘Werk Hard. Wees Aardig’, omdat het idee van hard werken ‘de illusie van meritocratie ondersteunt’.

Denise Young Smith, een van de eerste zwarte mensen in de leiding van Apple, nam ontslag na gezegd te hebben dat huidskleur niet het enige legitieme teken van diversiteit is. Ze is slachtoffer van een ‘diversiteitscultuur’ die, zoals de schrijver Zaid Jilani heeft opgemerkt, zich verspreidt ‘door het hele bedrijfsleven en wordt afgedwongen door een hoogopgeleide activistische klasse’.

We zijn allen racist of antiracist

De machtigste exponent van dit wereldbeeld is Ibram X. Kendi. Zijn boek How to Be an Antiracist staat bovenaan elke bestsellerslijst; zijn foto siert het mannenblad GQ; hij is een van Time’s invloedrijkste mensen van het jaar; en zijn onderzoeksgroep aan Boston University kreeg onlangs 10 miljoen dollar van Twitter-topman Jack Dorsey.

Volgens Kendi zijn we allemaal ofwel racist ofwel antiracist. Om een Goed Mens te zijn en geen Slecht Mens moet je ‘antiracist’ zijn. Neutraliteit bestaat niet, evenmin als ‘niet racist’. Kendi wil die woorden uit het woordenboek schrappen.

Martin Luther King Jr.’s beroemdste toespraak zou niet voldoen aan Kendi’s definitie van antiracisme, evenmin als die waarin Barack Obama zei dat er teveel vaderloze zwarte gezinnen zijn. Bijna alles dat Amerikanen de afgelopen tientallen jaren is geleerd over hoe je een antiracist moet zijn, is volgens de expliciete definitie van Kendi racistisch.

Retorisch briljant

Het is een retorisch briljante strategie. Racisme is de zwaarste zonde in het Amerikaanse leven. Wie zou ooit iets anders willen zijn dan antiracist? En zo presenteren Kendi en zijn ideologische bondgenoten, onder het mom van een rechtvaardig streven naar achterstallige gerechtigheid en gelijke kansen voor Zwarte Amerikanen, de Amerikanen met een zero-sum keuze: conformeer je aan hun wereldbeeld of je bent niet meer te onderscheiden van Richard Spencer en consorten.

En voor het geval morele overreding niet effectief is, heeft Kendi nog iets achter de hand: Gebruik de macht van de federale regering. ‘Om de erfzonde van het racisme te herstellen’, schreef hij in Politico, ‘zouden de Amerikanen een anti-racistisch amendement moeten toevoegen aan hun Grondwet dat twee leidende antiracistische principes vastlegt: Raciale ongelijkheid is het bewijs van racistisch beleid en de verschillende raciale groepen zijn gelijk.’

Om het amendement te ondersteunen stelt hij een Departement van Antiracisme voor. Dit zou het recht krijgen lokale besturen en privébedrijven te onderzoeken en diegenen te straffen ‘die niet vrijwillig hun racistische beleid en ideeën veranderen’. Stel je voor hoe zo’n departement een joodse school zouden bekijken die leert dat de joden God’s uitverkoren volk zijn, laat staan een school die zionisme onderwijst.

Cultureel relativisme

Kendi — die, let wel, nu de oude leerstoel van Elie Wiesel aan de universiteit van Boston bekleedt — gelooft dat ‘antiracist zijn betekent dat je alle culturen in al hun verschillen beschouwt als van hetzelfde niveau, als gelijken’. Hij schrijft: “Wanneer we cultureel verschil zien, zien we cultureel verschil – niets meer en niets minder.’ Het is moeilijk voorstelbaar dat culturen die eermoord op ‘onkuise’ jonge vrouwen vergoeilijken ‘niets meer en niets minder’ dan cultureel anders zijn dan de onze. Maar of hij het nu gelooft of niet, het is duidelijk dat het aanhangen van een dergelijk relativisme een zeer effectief middel is om hogerop te komen en de macht te grijpen.

Het zou vanzelf moeten spreken dat een ideologie die beweert dat er geen betekenisvolle verschillen tussen culturen bestaan voor joden niet alleen belachelijk is – wij hebben een duidelijk onderscheiden geschiedenis, traditie en religie die de bron geweest is van zowel enorme tragedie als grenzeloze geschenken – maar ook, zoals de geschiedenis heeft aangetoond, dodelijk.

Zionisme wordt omgevormd tot kolonialisme

Door gewoon als onszelf te bestaan ondermijnen joden het beeld van een wereld zonder verschil. En dus moeten de dingen om ons heen, die ons anders maken, gedemoniseerd worden zodat ze uitgewist of vernietigd kunnen worden: Zionism wordt omgevormd tot kolonialisme; regeringsambtenaren rechtvaardigen de moord op onschuldige joden in Jersey City; joodse bedrijven mogen worden geplunderd want joden zijn ‘het gezicht van het kapitaal’. Joden worden afgevlakt tot ‘witte mensen’, onze geschiedenis uitgewist, zodat iemand met uitgestreken gezicht kan beweren dat de Holocaust slechts een ‘misdaad van witten tegen witten’ was.

Dit is niet langer een marginale opvatting. Zoals filosoof Peter Boghossian heeft opgemerkt: ‘Deze ideologie is de dominante morele leer aan onze universiteiten en is doorgesijpeld tot in elk facet van het Amerikaanse leven – uitgeverijen, techniek, kunst, theater, kranten, media’, en in toenemende mate het bedrijfsleven. Het heeft de macht niet gegrepen door bevelen van bovenaf, maar door zich van onderaf meester te maken van de zingeving.

Mars door de instituties

Gedurende de afgelopen decennia en de afgelopen jaren steeds sneller heeft een vastbesloten jonge groep mensen bijna alle instituties van het Amerikaanse culturele en intellectuele leven veroverd. In plaats van dat die instituties hen gevormd hebben, hebben zij de instituties hervormd. Je hoeft niet de meerderheid binnen een instituut te hebben om deze opvattingen te propageren. Je hoeft die meerderheid alleen maar te laten zwijgen, bang dat ze door een onbevreesde en fanatieke minderheid wordt belasterd als racisten als ze het lef heeft het er niet mee eens te zijn.

Daarom heeft Californië geprobeerd een curriculum voor etnische studies aanvaard te krijgen waarin joden alleen maar genoemd worden om uit te leggen dat zij, samen met Ierse immigranten, tot de witten worden gerekend.

Daarom lijken degenen die beweren dat ze iets geven om diversiteit en inclusiefheid niets te geven om het diepgewortelde racisme tegen Aziatische Amerikanen aan onderwijsinstellingen als Harvard.

Een zionist is niets minde dan een racist

Daarom werd een jonge joodse vrouw, Rose Ritch, onlangs uit de studentenraad gezet. Zij werd beschuldigd van medeplichtigheid aan racisme omdat, in overeenstemming met de Sovjet-leugen, een zionist niets minder is dan een racist. Haar collega-studenten begonnen een campagne om haar uit haar positie te verjagen met de leus ‘Impeach her Zionist ass’.

Daarom stuurden de Democratische Socialisten van Amerika, het opkomende machtscentrum van de Democratische Partij in New York, een vragenlijst naar kandidaten voor de gemeenteraad van New York waarin ook beloofd moest worden om geen reis naar Israël te maken.

Daarom krijgt Tamika Mallory, een uitgesproken bewonderaarster van Louis Farrakhan, een glamourbehandeling in een fotoshoot voor Vogue.

En daarom vond AOC, de vaandeldrager van nieuw links in Amerika, Yitzhak Rabin politiek niet de moeite waard, maar zong ze een paar dagen later wel de lof van de Black Panthers. Zij is de voorbode van een politieke realiteit waarin joden weinig macht zullen hebben.

Het maakt niet uit hoe progressief je bent, hoe vegan of hoe gay, hoe graag je een universele gezondheidszorg wilt en voorschoolse opvang en een einde aan de drugsoorlog. Als je gelooft in de gerechtvaardigdheid van het bestaan van de joodse staat – sowieso als je gelooft in joods particularisme – maak je jezelf tot vijand van deze beweging.

‘Jood-zijn is racisme’

‘Het valt moeilijk te overschatten hoe verstikkend dit wereldbeeld is specifiek voor joodse collegestudenten’, schreef Blake Flayton, a progressieve joodse student aan George Washington University me onlangs. ‘We passen niet in de ‘onderdrukker’ of ‘onderdrukten’-categorieën. We zijn zowel bevoorrecht als gemarginaliseerd, we worden beschermd door de machtigen en zijn tegelijk het doelwit van dezelfde racistische idioten die ook mensen van kleur aanvallen. De haat die we op de campus ondervinden heeft niets te maken met het Israëlisch-Palestijnse conflict. Die komt doordat joden de anti-racistische ideologie trotseren, gewoon door te bestaan. Het is dus niet zozeer dat zionisme racisme is. Jood-zijn is racisme.’

Laat me u dat uitleggen. Dit gaat niet over zionisme of huisbazen of kapitalisme of AIPAC. We leven in een wereld waarin tegen iedereen wordt gezegd om ofwel aan de kant van de ‘racisten’ ofwel aan de kant van de ‘antiracisten’ te gaan staan. Joden die weigeren uit te wissen wat ons anders maakt zullen steeds vaker als racisten worden bestempeld, vaak met behulp van andere joden die wanhopig graag geaccepteerd willen worden door de cool kids. 

Leiders zien gevaar niet

Als u, nu het slot van dit essay nadert, zich afvraagt waarom dit niet eerder aan de orde is gekomen, is het antwoord dat we opnieuw op een moment van de joodse geschiedenis zijn beland van grote urgentie, waarin de leiders, met zeldzame uitzonderingen, het gevaar niet tegemoet zullen treden.

Ik begrijp waarom mensen hier blind voor zijn geweest. Het leven is een halve eeuw lang goed – uitzonderlijk goed – geweest voor Amerikaanse joden. Veel oudere leiders van de joodse gemeenschap ontbreekt het aan het morele voorstellingsvermogen om deze dreiging te zien. Ook is het voor iedereen moeilijk om de woorden ‘Ze zijn gewoon niet zo in je geïnteresseerd’ te begrijpen.

‘Wat kan er fout gaan?’

Als ik dit probeer te bespreken met joden in leiderschapsposities dan krijg ik of een boomerachtige reactie – in de zin van dat de wereld altijd zal zijn zoals ze voor hen was – of uitgesproken verzet. ‘Oh alsjeblieft, wokeness is alleen maar belangrijk in heel kleine kring op Twitter.’Als je dan uitlegt dat dat niet zo is en dat deze ideologie universiteiten, uitgeverijen, media en musea heeft overgenomen en nu hard op weg is dat te doen met het bedrijfsleven, kom je een nieuw struikelblok tegen: ‘Maar is dit niet gewoon het rechtzetten van enkele historische onrechtvaardigheden? Wat kan er fout gaan?’Dan moet je uitleggen dat wat er fout kan gaan – en wat er nu al fout gaat – het ruïneren is van het leven van gewone, goede mensen, en hoe meer instituties en bedrijven er het slachtoffer van worden, hoe meer levens het zal ruïneren.

De dominostenen vallen hard en snel. En zo krijg je rabbijnen die betogen dat joden niet zouden moeten claimen dat ze horen bij Israël. Of een organisatie die als doel heeft antisemitisme te bestrijden maar zich op één lijn stelt met Al Sharpton. Of een heethoofd in de stad met de grootste joodse populatie van het land wiens gemeenteinstellingen zich drukker maken om het dekking geven aan politici dan om de fysieke veiligheid van joden te verzekeren.

Twee maanden geleden deed ik mee aan een Zoom-bijeenkomst die werd bijgewoond door enkele belangrijke joodse filantropen. Na een kort praatje over mijn ervaringen bij The New York Times, merkte ik op dat als ze wilden begrijpen wat er met mij gebeurd was, ze de macht moesten beseffen van dat nieuwe, nog naamloze geloof dat de krant had gekaapt en nog veel meer instituties die essentieel zijn voor het Amerikaanse leven. Over wat er toen gebeurde ben ik sindsdien steeds blijven nadenken.

Een van de financiers van de bijeenkomst ging hard tegen me in,  vertelde dat het werk van Ibram X. Kendi van vitaal belang was en schilderde mij af als een reactionair omdat ik me keerde tegen een modieuze ideologie. Omdat dit een vooraanstaande persoon is en machtig genoeg om signalen af te geven die anderen in de joodse wereld volgen, zette dit commentaar mij buitenspel, terwijl bijna alle anderen er geheel overdonderd het zwijgen toe deden. 

Van deze mensen kun je nog het kwaadst worden. Ze hebben de financiële mogelijkheden om zich te keren tegen deze ideologie, maar willen dolgraag hip worden gevonden; opdat hun kinderen hun plek op de juiste scholen houden; opdat ze aan de juiste tafels kunnen zitten tegen de juiste beloning; opdat ze worden geëerd aan Brown of Harvard; opdat hun zaken goed genoeg gaan om hun huis in Aspen of East Hampton te kunnen verbouwen. Omdat ze koste wat kost bij de juiste mensen in aanzien willen blijven zijn ze bereid hun ogen te sluiten voor wat er voor de rest van ons op komst is.

Twee fronten

Jonge joden die de omvang van dit probleem beseffen en het willen bestrijden staan tegenover twee fronten: hun ideologische vijanden en de leiders van hun eigen gemeenschap. Maar onder deze groep – mensen zonder sociaal of politiek kapitaal te verliezen, sommigen nog niet eens afgestudeerd – vind ik de zieners van onze gemeenschap.

De dynamiek doet me denken aan die waarmee Theodor Herzl geconfronteerd werd: Het establishment van zijn gemeenschap was sterk gekeerd tegen zijn zionistisch project. Het waren de armere, jongere joden – vooral die uit Rusland – die het eerst de noodzaak zagen van het levensreddende zionisme.

Decadent

Financiers en gemeenschapsleiders die over elkaar heen buitelen om bondgenootschappen te sluiten met modieuze activisten en ideeën leven een decadent, verwend leven dat deze jonge trotse joden zich niet kunnen veroorloven. Ze leven ver weg van het geweld dat joden treft op plaatsen als Crown Heights en Borough Park. Als het in een stad misgaat, kunnen ze hun toevlucht zoeken in hun tweede huis. Het kan voor de rijken zonder gevolgen zijn om te flirten met een ideologie die voorstelt de politie, het traditionele gezin of het kapitalisme af te schaffen. Maar voor de meeste joden en de meeste Amerikanen heeft het verliezen van die ideeën een hoge prijs.

Oorlog tegen eeuwige waarden

Amerika is niet volmaakt. De problemen die de afgelopen jaren aan de oppervlakte zijn gekomen hebben mijn opvattingen zwaarder dan ooit tevoren op de proef gesteld. Maar de ideeën waar dit land op gebaseerd is zijn echt uitzonderlijk en onze verdediging meer dan waard. Ze worden belaagd door het trumpisme, maar ook door degenen die denken dat de oplossing voor onze problemen ligt in een obsessie met ras; door te suggereren dat sommige Amerikanen van geboorte beter of slechter zijn dan andere; en door af te breken in plaats van te vernieuwen. Dat leiders en filantropen die belast zijn met het beschermen en koesteren van onze gemeenschap dergelijke nihilistische en anti-Amerikaanse ideeën omarmen en eraan meewerken is een schandaal.

Het is geen toeval dat joden floreerden in een wereld waarin het  liberalisme overheersend was. Het idee dat we elke persoon moeten beoordelen op zijn/haar daden, en niet op zijn/haar positie of afkomst; dat mensen een eigen verantwoordelijkheid hebben – dit zijn revolutionaire ideeën die in wezen joods zijn. We moeten nooit geschokt zijn dat een ideologie die oorlog voert tegen deze juiste en eeuwige waarden onvermijdelijk oorlog tegen ons zal voeren.

Vertaling Chris Rutenfrans

Het bericht Bestrijd de ideologie die onze waarden bedreigt verscheen eerst op Wynia's Week.