De woningnood is kolossaal. Er waren in 2023 circa 437.000 woningvragers, maar slechts 47.000 duizend beschikbare woningen. Zicht op verbetering is er niet: het aantal afgegeven nieuwbouwvergunningen nam vorig jaar met 15 procent af.

De asielmigratie is op hol geslagen en kost de schatkist jaarlijks meer dan 20 miljard euro. Het vierde kabinet-Rutte viel erover, het was het hoofdthema van de campagne in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van 22 november en nu dreigt de kabinetsformatie erop vast te lopen.    

Onze energievoorziening is in acuut gevaar. In grote delen van het land is het elektriciteitsnet zo vol dat er de komende jaren geen nieuwe bedrijven aangesloten kunnen worden. Ook voor kleinverbruikers, zoals huishoudens en winkeliers, dreigt stroomuitval.

Het Nederlandse onderwijs verkeert in deplorabele staat. De resultaten glijden jaar na jaar weg; het lerarentekort is torenhoog en groeit.

We gaan richting een permanent zorginfarct. De financiering van de zorg staat op instorten; bureaucratie en regeldruk doen de rest.

Nederland is een narcostaat geworden, inclusief drugslabs in woonwijken, explosies, liquidaties, criminele witwassers in de bovenwereld en duizenden agenten en OM’ers die iedere dag bezig zijn met het beveiligen van door de Mocro-maffia bedreigde rechters, officieren van justitie, politici en journalisten.

Last but not least: ons bestuurlijke establishment is geobsedeerd door multiculturalisme, klimaatverandering en eurofilie en heeft nog maar weinig voeling met de denk- en leefwereld van doorsnee burgers.

Grootste ramp ooit

Toch lijken al deze problemen makkelijker oplosbaar dan de hardnekkige moeilijkheden die we hebben met het jaarlijks herdenken van de slachtoffers van de Duitse bezetting.

Aan de Duitse bezetting zelf kan dat niet liggen: het is de op afstand grootste ramp die ons land ooit heeft getroffen. Omstreeks 250.000 Nederlanders kwamen in de jaren 1940-1945 om of werden vermoord, onder wie ruim 100.000 Nederlandse Joden. 

Meteen na de oorlog ontstond in tal van steden en dorpen de gewoonte om op de avond voorafgaande aan de viering van de bevrijding (5 mei) een ‘rouw-omgang’ te houden, gekoppeld, op klokslag acht uur, aan twee minuten stilte. ‘Van aanvang aan,’ meldde Loe de Jong in de epiloog van zijn magnum opus Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog, ‘verliepen die dodenherdenkingen in perfecte harmonie’. Regel werd ook dat op de herdenkingsdag nog één nationale plechtigheid plaatsvond: een kranslegging op de Dam, waar in 1947 een voorlopig en in 1956 een definitief monument werd onthuld. 

Nee, een mooi monument was het niet. ‘De fallische vorm is vaak bespot,’ schreef Fred Feddes in zijn standaardwerk De Dam (2018). ‘De poreuze steensoort kan zo slecht tegen het vochtige Nederlandse klimaat dat het monument al tweemaal moest worden gerestaureerd.’ En dan was er nog de stichtelijke, maar ondoorgrondelijke tekst van dichter Adriaan Roland Holst op de binnenzijde van de muur. Ook had architect J.J.P. Oud, de ontwerper van het monument, niet bepaald een smetteloos oorlogsverleden.

Vanaf de jaren zestig was het op veel plekken voorbij met de spontane, meestal particuliere 4 mei-initiatieven en ging ‘hogerhand’ zich met de zaak bemoeien. Want welke oorlogsdoden herdachten we nu precies? Alleen die van de Tweede Wereldoorlog? Nee, zo bepaalden door de regering goedgekeurde ‘richtlijnen’ in 1961: ook de soldaten die na 1945 sneuvelden ‘in dienst van het Koninkrijk’, bijvoorbeeld in Nederlands-Indië of tijdens de Korea-oorlog. 

De Duitse bezetting als kapstok

Het was een trendbreuk richting een Dodenherdenking die vooral is gaan dienen als kapstok voor het aan de orde stellen van actueel wereldleed en daarmee verbonden hedendaagse politieke en culturele thema’s. In de jaren zeventig Vietnam, Chili en de neutronenbom, in de jaren tachtig de Centrumpartij, Nicaragua en Zuid-Afrika, in de jaren negentig Srebrenica en de Taliban, daarna onder anderen gediscrimineerde Marokkanen, afgewezen asielzoekers, ‘klimaatdoden’ en – editie 2024 – de oorlog in Gaza.  

Het hoofdstuk over Nederland tijdens de Duitse bezetting, analyseerde Volkskrant-columnist Jan Blokker in 2002, zijn we kennelijk een beetje dunnetjes gaan vinden: er moet van alles en nog wat worden ‘bijgeschreven’ om er weer een dik boek van te kunnen maken.

Maar, meende Blokker, ‘je kunt wel net doen alsof het één pot nat is, en met een grote kwast de misère van veertig eeuwen wereldgeschiedenis in een schildersemmer doormekaarroeren om die vervolgens met een groot plamuurmes over het monument op de Dam te strijken, maar dan ben je met een andere plechtigheid bezig dan de afspraak was. Dan vergeet je de Tweede Wereldoorlog niet alleen, dan verzuip je ‘m.’

Nationaal onvermogen

Vooral door toedoen van het malle, in 1987 door de regering ingestelde Nationaal Comité 4 en 5 mei is de Duitse bezetting inmiddels gereduceerd tot een ‘thematiek’ die moet ‘aansluiten’ bij zoveel mogelijk ‘belevingswerelden’ om maximaal moreel nut te genereren. Met herdenken heeft dat weinig te maken. Wel met ons nationale onvermogen om het een paar minuten per jaar níet over het heden en níet over onszelf te hebben.

‘Geen land dat zo als een slons met z’n verleden omgaat,’ schreef Blokker in 2002. De 250.000 slachtoffers van de Duitse bezetting hebben inderdaad beter verdiend.

Roelof Bouwman is columnist en adjunct-hoofdredacteur van Wynia’s Week. Hij schrijft over politiek, geschiedenis en media.

Wynia’s Week is jarig! Bent u al donateur? Doneren kan op verschillende manieren. Hartelijk dank!

Het bericht Dodenherdenking: 120 seconden per jaar géén Gaza en géén jodenhaat, is dat nou te veel gevraagd? verscheen eerst op Wynia's Week.

Wat gebeurde er precies? De HU annuleerde vrijdagochtend (26 januari) de reeks lezingen, die op 7 februari zou beginnen. Onbekend was nog of de reeks op een later moment doorgang zou vinden. Een woordvoerder van de HU verklaarde daarover aan De Telegraaf:

‘Wij willen namelijk een diverse en gebalanceerde dialoog faciliteren rond dit onderwerp. We hebben meer tijd nodig om de gebeurtenissen van 7 oktober en daarna in breder perspectief te plaatsen, met ruimte voor uiteenlopende meningen en overtuigingen.’

Verontwaardigde reacties

Kennelijk wilde de HU een tegengeluid laten horen omtrent de gruweldaden van het naziregiem. Zouden complotdenkers, waaronder holocaustontkenners, een podium krijgen op de hogeschool? Het lijkt niet nodig om een ‘tegenperspectief’ te plaatsen bij een lezingenreeks over de Holocaust. Net zo min als je een creationist zou horen uit te nodigen bij een lezingenreeks over evolutie op eilanden.

Na verontwaardigde reacties, van onder anderen demissionair minister Dilan Yesilgöz, veranderde de HU haar berichtgeving op zondagochtend (28 januari). Niet langer zou het gaan om de gebalanceerde dialoog, maar, zo stelde De Telegraaf:

‘De veiligheid van sprekers, studenten, docenten en bezoekers kan nu niet gewaarborgd worden’, zo schreef de HU op haar website. Toen werd doorgevraagd bleek echter dat de veiligheidssituatie tussen de twee persmomenten is veranderd. Zondagmiddag stelde collegevoorzitter Wilma Scholte, in tegenstelling tot alle eerdere communicatie van de HU: ‘De suggestie dat wij onderwijs over de holocaust verbinden aan de huidige spanningen werpen wij verre van ons.’

Toen bleek zondagavond ineens dat de reeks toch door zou gaan, maar op een later moment in 2024. Maandagmiddag bleek vervolgens dat de reeks toch op de oorspronkelijk geplande datums zou doorgaan.

Wat zorgde voor dit gedraai? De Utrechtse ‘community’ New Neighbours (NN) was tegen de lezingenreeks en nodigde de HU uit tot een gesprek op 17 januari. Op 18 januari bleek dat zij de HU wederom hadden uitgenodigd voor een gesprek. NN bleef de HU op sociale media taggen in berichten. Uiteindelijk vond een gesprek plaats.

Na de aanvankelijke cancelling van de reeks op vrijdag 26 januari schreef NN dat de reeks is gecanceld ‘na kritiek op samenwerking. Later meer hierover. Maar je uitspreken werkt’. Ook in de kantine van de HU was na het gesprek met NN op die dag op een scherm te lezen: ‘New Neighbours Utrecht noemt de samenwerking tussen CIDI en HU “totaal onverantwoord en zeer bedenkelijk”.’

Bestuurders willen geen gedoe

NN lijkt actief te zijn geworden na de terroristische aanslagen van Hamas op 7 oktober. NN lijkt te steunen op drie activisten wiens namen mogelijk niet echt zijn: (1) Rama Abdulhadi, een Palestijns-Nederlandse die medische wetenschappen studeert aan de Universiteit Utrecht. Abdulhadi en NN lijken nauwe banden te onderhouden met Utrecht4Palestine, dat allerlei demonstraties lijkt te organiseren tegen Israël. (2) Ene Rawan Awad en (3) ene Medhat. Zij lijken uit cultureel of religieus perspectief te strijden tegen Israël en het CIDI.

Wellicht vraagt u zich af wat de relevantie van zo’n ogenschijnlijk onbeduidende actiegroep is waarvan u nog nooit gehoord had. Precies hier toont zich de relevantie. Ze gebruiken methoden waarvoor bestuursorganen vrezen; zoals het regelmatig taggen, het dreigen met acties; het namen-and-shamen en het oproepen tot boycots. Ze weten dat bestuurders geen ‘gedoe’ willen en daarom snel zwichten voor hun wensen. Dat geldt eens te meer als het om Israël gaat, waartegen al jaren een serieuze lobby geactiveerd is in Nederland; vooral op hogescholen en universiteiten.

Zwakke knieën

Sinds de terreuraanslagen door Hamas van 7 oktober en de Israëlische reactie daarop ligt dit nog gevoeliger in academische kringen. Wierd Duk stelde dat ‘het anti-Israëlische sentiment onder studenten en docenten op hogescholen en universiteiten hoogtij viert’. Dat de HU zwicht voor activisten toont de zwakte van het bestuur aldaar aan. Of gaat het verder en laat het zijn eigen anti-Israëlische aard zien? Dat zo’n bestuur zwakke knieën toont, is kenmerkend voor het handelen in woke-tijden en is uitgebreid door Coen de Jong beschreven in Wokeland.

Tot slot moet worden ingegaan op het punt dat er een veiligheidsrisico zou spelen bij de lezingenreeks. Dat is best geloofwaardig. De afgelopen maanden zijn meerdere aan het jodendom gerelateerde evenementen afgelast; de meeste in verband met de veiligheid. Dat gold voor een herdenking van de terreuraanslagen van 7 oktober door de Bulgaarse ambassade in oktober 2024.

Ook de joodse Stichting Emmer Sjoel Sjemmesj stopte haar activiteiten in de voormalige synagoge in Emmen voorlopig in verband met veiligheid. Israëlische ondernemers sloten tijdelijk hun zaken in Nederland. Diezelfde maand ging een lezing in Kamp Westerbork niet door vanwege bedreigingen. Er was twijfel over de voortgang van meerdere Kristallnachtherdenkingen; uiteindelijk werd in Groningen de jaarlijkse stille tocht voorafgaand aan die herdenking geannuleerd.

Falen van de samenleving

Als de HU signalen van serieuze dreigingen heeft ontvangen dan is dat vreselijk. Maar is dat niet juist een extra reden om de reeks door te laten gaan? Het annuleren van evenementen uit veiligheidsoverwegingen is een falen van onze samenleving. In dit geval gaat het zelfs om een specifiek falen van de HU. In de woorden van Yoeri Albrecht, directeur van De Balie in Amsterdam:

‘Als wij in De Balie de deuren zouden sluiten of de gesprekken zouden afgelasten of uitstellen als er dreiging zou zijn, zouden we nauwelijks een avond open zijn. HU, het gaat er om dat je als publieke instelling je verantwoordelijkheid neemt v.w.b. educatie en publiek debat.’

Precies dit is het geval. Een lichte dreiging kan een hogeschool doorgaans oplossen met haar eigen beveiliging, al dan niet opgeschaald. Waar de dreiging toeneemt heeft de instelling contact met de politie en eventueel de NCTV. Maar het cancellen of uitstellen van educatieve programma’s omdat mensen daar niet blij mee zijn en wellicht de boel komen verstoren is niet academiewaardig. Misschien wel eens te meer als het gaat om zulke vreselijke gebeurtenissen als de Holocaust, waarover we moeten blijven leren.

Bange bestuurders

De Hogeschool Utrecht is gezwicht voor activisten, heeft flink gezwalkt, maar is nu weer de juiste weg op geduwd. Het is typerend gedrag voor bange bestuurders die opereren in een wokecultuur. Dat de lezingenreeks doorgaat is goed nieuws, maar van deze casus dienen besturen van andere onderwijsinstellingen lering te trekken. Toegeven aan zeurende of intimiderende activisten om geen gedoe te hebben past niet in de academische wereld.

Van Bart Collard verscheen onlangs ‘Het recht op desinformatie’. Het boek is overal te koop en te bestellen, zoals ook in de winkel van Wynia’s Week. Kijk HIER.

De donateurs maken Wynia’s Week mogelijk. Doet u mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht Reconstructie: Waarom zwichtte Utrechtse Hogeschool onder druk van handjevol anti-Israël-activisten? verscheen eerst op Wynia's Week.