De Britse schrijver en documentairemaker Satham Sanghera was niet enthousiast over deze actie. Hij beschouwt het verwijderen van standbeelden om de koloniale geschiedenis als het ware uit te wissen als zinloos. Zijn credo luidt ‘de geschiedenis trekt zich niets aan van persoonlijke gevoelens.’

Ambivalente erfenis

Het Britse imperium was er gewoon – en zijn gevolgen moeten we, zowel in het moederland als in de voormalige koloniën, nuchter onder ogen zien. En dan blijkt de koloniale erfenis ambivalent. Die bevat zowel de slavenhandel als de beweging de slavernij af te schaffen. Die heeft bevolkingsgroepen tegen elkaar opgezet, maar overzee ook democratie gebracht.

De ouders van Sathnam Sanghera kwamen vanuit de Punjab eind jaren zestig naar Engeland. Sanghera werd in 1967 in Wolverhampton geboren. Toen hij naar school moest, kon hij nog geen Engels spreken. Aan het Britse imperialisme werd in het onderwijssysteem geen enkele aandacht besteed. Sanghera studeerde uiteindelijk in Cambridge af in de Engelse taal en literatuur. Hij moet niks hebben van migranten die zich in hun eigen kringetje blijven opsluiten.

Drie jaar geleden brak Sanghera door met Empireland. Dat boek behandelt de vraag hoe het moderne Verenigd Koninkrijk door het imperialisme is gevormd. Het is een zeer leesbare combinatie van rake observaties en persoonlijke anekdotes. Het leverde de auteur veel enthousiaste lezers op, maar ook veel racistische drek aan zijn adres.

Sanghera reageert hierop in zijn nieuwe boek Empireworld, dat dit voorjaar verscheen: ‘Het feit dat Groot-Brittannië de racistische Duitsers in de Tweede Wereldoorlog heeft bestreden en verslagen, het feit dat wij de slavernij hebben afgeschaft en ervoor gezorgd hebben dat die elders ook werd afgeschaft en, meer recent, het feit dat de Conservatieve Partij erin slaagde een bruin persoon als premier aan te stellen, blijkt de populaire visie te hebben geschapen dat wij als land altijd vrij zijn geweest van racisme. Dit leidt tot het onvermogen te accepteren dat racisme in het Britse imperialisme net zo gewoon was als het toeteren is in het verkeer in India.’

Mauritius

Empireworld gaat over de invloed van het Britse imperium op de voormalige koloniën. Sanghera koos voor een journalistieke aanpak. Hij bezocht Barbados, Mauritius, India en Nigeria om ter plekke de koloniale erfenis vast te stellen.

Mauritius is een populaire bestemming voor Britse toeristen. De inwoners laten de koloniale erfenis het liefst rusten in de omgang met de gasten. Sanghera constateert dat de verhouding tussen de zwarte bevolking, afstammelingen van slaven, en de bruine bevolking, die afstamt van contractarbeiders, spanningen kent. Hij legt uit dat die laatste categorie ook werd uitgebuit, maar toch meer perspectief had (na beëindiging van het contract) dan de voormalige slaven.

Zakelijke benadering

Origineel is het hoofdstuk over ‘nuttige planten’. Zonder de ontdekking van kinine was het hele imperiale project niet eens mogelijk geweest. Dankzij kinine werd de kolonist weliswaar ziek van malaria, maar ging er niet dood aan. Vanaf de achttiende eeuw werden planten en zaden uit het hele koloniale rijk naar Londen gebracht om geclassificeerd en onderzocht te worden. De veredeling leverde tal van nieuwe gewassen op, die vervolgens weer overzee werden aangeplant.

De plantages van indigo, suikerriet en rubber brachten vervolgens de massale migratie van slaven en contractarbeiders op gang en de monoculturen eindigden meer dan eens in uitputting van de bodem. Dit bracht weer een nieuw fenomeen op gang: natuurbescherming en -behoud.

Met zijn zakelijke benadering houdt Sanghera zijn landgenoten een spiegel voor: ‘Het is niet langer een optie voor de Britten om zich zelfgenoegzaam te blijven afvragen of hun imperium ‘goed’ of ‘slecht’ was. De wereld heeft andere kwesties aan zijn hoofd (..) Zeker na de Brexit kunnen we geen nieuwe handelsrelaties aanknopen met Maleisië, India, Mauritius, Guyana of Nigeria, zonder er ons rekenschap van te geven hoe wij deze landen hebben behandeld gedurende de kolonisatie.’

Sathnam Sanghera: Empireworld. How British Imperialism Has Shaped the Globe, Viking, 449 pagina’s, € 22,99.

Hans Wansink is historicus en journalist en publiceert over boeken in Wynia’s Week. Hij was redacteur van NRC Handelsblad, Intermediair en de Volkskrant. 

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Over de ambivalente erfenis van het Britse imperialisme verscheen eerst op Wynia's Week.

Het recente oproer in Britse steden bewees hoezeer het gezag glasnost vreest als immigratie kan worden gelinkt aan misdaad of terreur. Zo ook nadat op 29 juli een 17-jarige jongen in de plaats Southport drie kleine meisjes tijdens een dansfeest had doodgestoken en vijf kinderen en twee volwassenen ernstig had verwond. De verdachte is een Brits staatsburger, geboren in Cardiff, maakte de politie dezelfde dag bekend. Maar zijn naam en Rwandese afkomst gaf de politie pas op 31 juli vrij.    

Anti-migrantenrellen 

Het verband met immigratie ontbrak dus bij de mededeling dat ‘een Brit’ was gearresteerd. Burgers, gewend aan verhullend taalgebruik, konden vermoeden dat de werkelijkheid dieper gelaagd was. Dus kwam een geruchtenstroom op gang. Binnen de kortste keren noemden sociale media als dader een moslim die kort tevoren als illegaal per boot Het Kanaal zou zijn overgestoken. Onjuist en kwaadaardig, en extra brisant in een land vol woede over de onmacht van rechtse regeringen de clandestiene overtochten te stoppen.  

De geruchten leidden tot anti-migrantenrellen in 23 steden. De beelden zijn verbijsterend: jonge mannelijke onverlaten weten hier en daar de oproerpolitie te verdrijven, belagen moskeeën en stichten brand in hotels ingericht als asielzoekerscentra, mensen van kleur worden uit auto’s gesleurd, jonge moslims vormen vigilantegroepen.  

Elon Musk plaatste er foto’s van op X met als onderschrift: ‘Burgeroorlog in Groot-Brittannië onvermijdelijk.’ De pas aangetreden Labour-premier Sir Keir Starmer had in een toespraakje tot een verbijsterde natie zijn walging uitgesproken over de aanvallen op ‘moskeeën en moslimgemeenschappen’. Waarop Musk twitterde: ‘Zou u niet bezorgd moeten zijn over álle gemeenschappen?’ Een verkapt verwijt dat de premier blanke Britten, vooral zij die last hebben van niet-westerse immigratie, Labours achterban, laat barsten. 

De politietop onderschatte de razernij en het verdriet die het doodsteken van kleine kinderen teweeg had gebracht. Britten wilden meteen alles weten over degene die zoiets had gedaan. Het vermoeden van verdoezelen van de waarheid, waarop de anti-immigratiepoliticus Nigel Farage meteen zinspeelde, vergrootte de volkswoede. Dat de 18-jarige moordverdachte Axel Rudakubana op het moment van zijn daad nog 17 was, en dus gevrijwaard van publicatie van persoonsgegevens, was een legalistisch argument dat de Britten niet wilden horen.  

De politie stopte pas de Britten te belazeren toen de eerste eenheden van de ME werden teruggedreven door getatoeëerde jongens en mannen van wie sommigen sterk genoeg bleken om kliko’s op te tillen en naar de arme agenten te gooien.  

Enoch Powell 

In Groot-Brittannië is het taboe op ongemakkelijke waarheden rond immigratie en afkomst extra groot sinds de Conservatieve politicus Enoch Powell in 1968 ‘rivieren van bloed’ voorspelde als de instroom uit niet-blanke delen van het Commonwealth ongestoord zou doorgaan. Powell werd meteen ontslagen als schaduwminister. Maar ook nu wijzen Britten op Powells ‘gelijk’.  

Powell (1912-1998) zei over het gebrek aan actie tegen immigratie: ‘Het is alsof wij als natie druk bezig zijn onze eigen brandstapel op te richten.’  ‘(…) we moeten als natie gek zijn, letterlijk gek, om jaarlijks de instroom toe te staan van ongeveer 50.000 dependents.’ Hij doelde daarmee op mensen uit alle delen van het voormalige koloniale imperium die zich in Groot-Brittannië vestigden in het kader van wat later gezinshereniging zou heten, al verwijst Powell ook naar gearrangeerde huwelijken.   

‘Grand remplacement’ 

50.000? Enoch Powell zat er flink naast. Want alleen al vorig jaar en in 2022 kwamen volgens Britse statistieken ruim 70.000 illegalen Engeland binnen op bootjes vanuit Frankrijk, een miniem aantal vergeleken bij de gekleurde volksmassa’s die de afgelopen decennia al dan niet legaal zijn neergestreken in het voormalige koloniale moederland.  Blanken vormen inmiddels snel slinkende minderheden in de grootste steden Londen (36,8 procent) en Birmingham (43 procent).  

En dat ondanks de ferme taal van rechtse politici als Margaret Thatcher, die in 1978 sprak over de dreiging te worden ‘overspoeld’ door migranten. Labour was toen aan de macht, maar ook onder de Tories voltrok zich een ‘grand remplacement’ die zelfs Enoch Powell voor ondenkbaar had gehouden. Hij was parlementslid voor de stad Wolverhampton in de West Midlands. Wolverhamptons bevolking bestaat inmiddels volgens officiële statistieken voor 54 procent uit moslims, hindoes en sikhs.   

Sunak 

Veruit de meeste immigranten en hun nakomelingen zorgen uiteraard niet voor problemen. Sterker nog, in de vorige Conservatieve regering zaten ze op de belangrijkste posten. Oud-premier Rishi Sunak is een hindoe, zoon van welvarende en verdienstelijke Indiase immigranten.  

Dat hij toch geen echte Brit is, bewees Sunak bij de herdenking van D-Day op 6 juni, toen hij de traditionele samenkomst met andere wereldleiders in Normandië liet schieten om op tijd in Londen terug te zijn voor zijn verkiezingscampagne. De blunder toonde aan dat Groot-Brittannië werd bestuurd door een kosmopolitische buitenstaander die met zijn schatrijke Indiase echtgenote altijd nog naar hun villa in Californië kan terugkeren. India lijkt een minder aantrekkelijke optie. 

Terwijl Sunaks Conservatieven hun machteloze woede richtten op de gammele bootjes in Het Kanaal, geëscorteerd door de Royal Navy, hielden ze de sluizen uit ex-koloniën open. Voormalig NOS-correspondent in Londen Tim de Wit vermeldt in zijn boek Wankel Koninkrijk (Arbeiderspers, 2022) dat de Tories om die reden extra populair waren bij Indiase en Pakistaanse immigranten. Vooral eerstgenoemden behoren in de regel door ondernemerschap, studie en financiële discipline tot de gegoede middenklassen.  

De relschoppers, van wie sommigen bij snelrecht tot jarenlange gevangenisstraffen zijn veroordeeld – het cellentekort was als bij toverslag verdwenen – lijken eerder afkomstig uit klassen die, net als in Nederland, concurrentie ondervinden van ‘statushouders’ bij de toewijzing van sociale huurwoningen.  

Mesjogge  

Nu de kalmte is teruggekeerd, stijgt de druk op de Labour-regering om de immigratie echt aan te pakken, volgens peilingen de wens van ruim de helft van de bevolking. Bij rellen van Black Lives Matter in Groot-Brittannië, waarbij het standbeeld van Winston Churchill in Parliament Square in Londen werd beklad met ‘racist’,  regende het vergoelijkende verwijzingen naar ‘achterliggende oorzaken’, zoals rassendiscriminatie. Keir Starmer ging in die dagen, nog als oppositieleider, voor George Floyd op de knieën.   

Hij had meteen na zijn aantreden als premier een streep gehaald door het inderdaad mesjogge plan van zijn Conservatieve voorganger om illegalen uit te wijzen naar Rwanda, waar ze een beslissing over hun asielaanvraag moesten afwachten. Nog geen enkele migrant is echter naar Rwanda gestuurd, wel kwamen uit dat land immigranten en/of vluchtelingen naar Groot-Brittannië. Onder wie familieleden van de verdachte van de moorden op kinderen in Southport, een daad die Engelse steden in vuur en vlam zette, de tol van een ‘letterlijk krankzinnig’ immigratiebeleid, in de woorden van Enoch Powell. 

René ter Steege is journalist, schrijver en vertaler. Hij vertaalde het boek ‘De laatste dagen van Samuel Paty’ over de terroristische moord op een Franse leraar. Het boek is overal te koop, zoals in de winkel van Wynia’s Week.  

Wynia’s Week is onafhankelijk, ongebonden en broodnodig. De donateurs maken Wynia’s Week mogelijk. Doet u mee? Dat kan op verschillende manieren, kijk HIER. Hartelijk dank!  

Het bericht Oproer in Engelse steden is de tol van een krankzinnig immigratiebeleid  verscheen eerst op Wynia's Week.

De nieuwe premier van Groot-Brittannië, Keir Starmer, overweegt de bouw van ‘Emergency Detainment Camps’, tijdelijke gevangeniskampen, op de afgelegen, rotsige Falklandeilanden, voor de kust van Argentinië. In de Britse gevangenissen moet namelijk ruimte komen voor demonstranten die, na de moord op drie kleine meisjes, protesteerden tegen de onveiligheid op straten en scholen, en tegen verdere massa-immigratie. Afgelopen week is gebleken dat je in Engeland via een snelrechtprocedure in de gevangenis kunt belanden door alleen maar mee te lopen in een demonstratie of door je in een enkel Facebookberichtje kritisch uit te laten over de regering. 

Tegen geboefte, voor meer migratie 

Dit doet sterk denken aan de kampen in Zuid-Afrika die door de Universiteit van Kaapstad werden beschreven als ‘Britse concentratiekampen tijdens de Boerenoorlog van 1900-1902’. Deze keer gaat het niet om gewapende Boeren die zich verzetten tegen uitbreiding van de Britse macht in Zuid-Afrika. Nee, nu heeft de Britse overheid het gemunt op de eigen burgers die zich verzetten tegen de bezetting van de steden waar zij geboren zijn. Toch eist The Economist: ‘Punish the thugs. Stand up for immigration’. Oftewel: straf de relschoppers en strijd voor immigratie. 

De bekende Britse econoom Paul Collier – Left Behind is de titel van zijn nieuwste boek – beschrijft de sociale oorzaken van het protest: ‘De rellen spelen zich af in gebieden met een zeer hoge werkloosheid, slechte banen en lage lonen. Veel mensen daar hebben geen perspectief, vooral de jongeren niet. Veel asielzoekers worden juist in deze armere streken in hotels opgevangen, omdat de hotels in rijkere regio’s, zoals Londen, veel te duur zijn.’ Tja. 

En toch geeft Keir Starmer gehoor aan de oproep van The Economist om fors te straffen en nog meer immigranten toe te laten. Dat kan niet anders dan tot een geweldsspiraal leiden: legale en illegale immigratie naar Groot-Brittannië wordt weer gemakkelijker gemaakt. De plannen van de vorige regering gaan voorlopig de ijskast in: geen kampen meer in Rwanda, waar asielzoekers geïnterneerd zouden worden zolang hun zaak nog in onderzoek was. Het recente, harde optreden van de regering – met steun van de media en moslimmilities – tegen de protesterende, autochtone, blanke, bevolking is ongekend, niet alleen voor de EU, waar Groot-Brittannië geen lid meer van is, maar voor heel Europa. 

Hoe verder naar het westen, hoe hoger de immigratie. Het immigratiesaldo in Groot-Brittannië bedraagt ruim een miljoen per jaar, en is daarmee zelfs hoger dan dat van het grotere Duitsland. Terwijl het voor Europeanen na de Brexit moeilijker is geworden om in Engeland te verblijven, nam de toestroom van veel minder gekwalificeerde immigranten uit Afrika en delen van Azië flink toe. 

Verzonnen economische groei 

Ook Douglas Murray heeft onlangs in The Spectator over de achtergronden van de rellen geschreven, in een artikel getiteld ‘The unfashionable truth about the riots’, waarvan een Nederlandse vertaling verscheen in Wynia’s Week. De hotspots van de rellen zijn allemaal Britse steden met een werkloosheid van meer dan 25 procent, en de armoede neemt er snel toe. Het resultaat is steeds langere wachtlijsten in de gezondheidszorg, die toch al zo overbelast is in Engeland. De huren en andere kosten van levensonderhoud stijgen. Murray verwijt de regering in Londen dat die de economische groeicijfers manipuleert. Natuurlijk maken steeds meer mensen aanspraak op steeds meer uitkeringen, meer levensmiddelen en meer leefgeld, maar is dat dan economische groei? De economische productie per hoofd van de bevolking daalt. De taart groeit, maar de taartpunten krimpen. 

Nu zijn Britse hooligans natuurlijk wel een slag mensen dat je beter uit de weg kunt gaan. Maar het is opvallend hoe in Groot-Brittannië de traditionele, blanke onderklasse tegenover de immigranten komt te staan, die op hun beurt een nieuwe, migrantenonderklasse vormen. In de Amerikaanse bevolkingswetenschap bestaat al tachtig jaar de term ‘eth-class-society’, etnische-klassenmaatschappij. 

White trash, de witte bevolking die is afgehaakt, moet ruimte maken voor black trash, en allemaal zitten ze gevangen in dezelfde armoedeval. De blanke onderklasse verwijt dat vooral de overheid die geen respect toont. Dat roept weerstand op. Een demonstrant kon vorige week in Engeland, onder luid applaus en bijval van de menigte in alle ernst roepen: ‘Het zijn weerzinwekkende nazi-fascisten, en we moeten ze de hals afsnijden en ze allemaal uit de weg ruimen.’ 

Dit soort afschuwelijke oerbewoners concurreert om banen, huisvesting, kansen, gezondheidszorg en een plek op school voor hun kinderen, met de recentelijk in het land gearriveerde, voornamelijk islamitische, ‘zwarte’ of op zijn minst niet-blanke bevolking. 

Kunnen dergelijke sociale conflicten worden opgelost met gevangenisstraffen voor Facebook-pestkoppen en met grootscheepse politieoperaties tegen blanke relschoppers? Een politiecommissaris die in de week van de rellen omringd door moslim-functionarissen op tv verschijnt om de gemoederen te sussen, en die dan zijn betoog begint met een opgewekt ‘Salam Aleikum’, voedt bij het white trash de vermoedens van ‘two-tierpolicing’, een politiemacht die de oorspronkelijke bevolking anders behandelt dan immigranten. 

In Frankrijk is de situatie nauwelijks anders. Het heeft iets wonderlijks als de Britse premier Starmer uitlegt dat hij geen Franse toestanden wil met almaar grotere no-go-gebieden, waar de Franse politie en blanke Fransen niet meer naar binnen kunnen zonder hun leven te wagen. Starmers stevent daar met zijn beleid juist recht op af. 

Nu vloeit immigratie naar Groot-Brittannië en Frankrijk, maar ook naar België, Denemarken en Nederland natuurlijk ook voort uit het vroegere koloniale verleden. Spanje en Portugal merken dat ook: de Canarische Eilanden zijn een nieuwe toegangspoort. Dit is het Westen. 

Oost-Europa doet het anders 

Hoe anders is dat in Oost-Europa. Tsjechië, Slowakije en Hongarije bewaken hun grenzen. Zelfs Polen, dat nu een regering heeft die zich aan de EU-regels wil houden, heeft de rigide immigratieweigering van de vorige regering nauwelijks aangepast. Bulgarije en Roemenië zitten ook op die lijn. 

In Italië is het aantal bootimmigranten sinds het aantreden van Giorgia Meloni gehalveerd. Het is een publiek geheim dat Italië de nieuwkomers ruimhartig naar Duitsland en Frankrijk doorstuurt. Overigens onderhandelt Meloni met Rwanda over net zo’n vluchtelingendeal als de vorige Britse regering. Mogelijk komt er in Ruanda ruimte vrij als de nieuwe regering in Londen dit beleid niet doorzet. 

In heel Europa is de aanpak van migratie aan het verschuiven: Nederland, Zweden en Denemarken, laatstgenoemde geregeerd door sociaaldemocraten, proberen beperkingen op te leggen aan immigratie. In Duitsland en Oostenrijk woedt een binnenlands politiek conflict. 

Terwijl SPD-kanselier Olaf Scholz begin dit jaar pleitte voor beperkingen en gelijktijdige deportaties, staat hij nu op één lijn met zijn groene coalitiepartners. Vooral de Groene minister van Buitenlandse Zaken Annalena Baerbock pleit eigenlijk voor onbeperkte immigratie en heeft binnen de bestaande wetgeving afgifte van inreisvisa afgedwongen. In Oostenrijk zou bij de komende verkiezingen de FPÖ aan de macht kunnen komen, en die roept op tot strikte limieten. 

Repressie of afscherming 

Duitsers zijn nogal gecharmeerd van ontspannende vakanties aan de Oostzee, niet in Duitsland, maar in Polen. Daar vinden ze de steden schoner, de straten veiliger en de sfeer ontspannen. Ook vinden ze straatfeesten en kerstmarkten leuker in Hongarije en Slowakije, waar – anders dan in Duitsland – geen angstaanjagende tot de tanden toe bewapende politieagenten de wacht houden, en waar geen lelijke betonnen barrières de stadscentra hoeven te beschermen tegen aanvallers in vrachtwagens. 

Het contrast is opvallend en illustreert ook hoezeer de conflicten in de nieuwe eth-class-society bijvoorbeeld het Duitse bewustzijn hebben aangevreten. Een ontspannen, open en vriendelijke levenshouding, zoals in de naoorlogse Bondsrepubliek, is nu in de voormalige Oostbloklanden te vinden. In veel westerse landen vertrouwen de autoriteiten, nu de integratie op niets is uitgelopen, op repressie van de lokale bevolking en niet op afscherming van het eigen gebied, zoals in het Oosten. Dat kost veel geld. Hoe nijpender de situatie, en hoe dichterbij de verkiezingen, hoe strenger de inperking van burgerrechten, van vrijheid van meningsuiting.  

Dit zorgt voor een schisma in Europa. 

Roland Tichy is hoofdredacteur en uitgever van ‘Tichys Einblick’ www.tichyseinblick.de Hij was eerder onder meer hoofdredacteur van ‘Wirtschaftswoche’. 

Vertaling: Willy Hemelrijk. 

Wynia’s Week is jarig! Bent u al donateur? Doneren kan op verschillende manieren. Hartelijk dank! 

Het bericht Het Westen moedigt immigratie aan, in het Oosten leven de mensen vreedzaam verder verscheen eerst op Wynia's Week.