Er waait een andere wind door Europa en het kabinet-Schoof is trendsetter, hoe erg de progressieve familie dat ook vindt. Het vorige kabinet, Rutte IV, zette de draai al in, zelfs met D66 aan boord. Toenmalig staatssecretaris voor Asiel en Migratie Eric van der Burg (VVD) tekende op 15 mei samen met veertien andere Europese lidstaten een ‘gemeenschappelijke brief’ inzake ‘nieuwe oplossingen’ om ‘ongecontroleerde migratie’ tegen te gaan. Die brief omschreef de situatie, met een snelle toename van het aantal migranten, als ‘onhoudbaar’. Doel: ‘thinking outside the box’.

Tijdens de Europese top van vorige week voerden de regeringsleiders het tempo verder op, onder leiding van Nederland, Italië en Denemarken. Die twee laatstgenoemde landen worden geleid door vrouwen die van aanpakken weten: de conservatieve Giorgia Meloni en sociaal-democrate Mette Frederiksen.

Bastion op de morele hoogvlakte

De drie initiatiefnemers kregen de politieke leiders van Oostenrijk, Cyprus, Polen, Tsjechië, Griekenland, Hongarije, Malta en Slowakije mee aan tafel. Ook de voorzitster van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, zat erbij. Zij stuurt de ambtelijke machinerie aan want zonder Commissie is er geen beginpunt voor Europese wetgeving. Coalitievorming is in de Europese politiek verplichte kost. De rest is poëzie.  

Wie is er dan wél geïsoleerd? Progressief Nederland, dat zich heeft verschanst in een intellectueel en politiek zelf-isolement, als bastion op de morele hoogvlakte. In de veronderstelling dat verandering van het migratie- en asielbeleid niet kan en niet mag. Maar het gebéurt wel, zie de ‘tafel van Schoof’. Europa is sinds de Europese verkiezingen veranderd, maar dat proces is aan progressief Nederland voorbijgegaan. Alle heilige huisjes die PvdA en Groen Links vanuit hun fusiereflex aanroepen, worden in Brussel ‘verticaal geklasseerd’, richting oud papier. Dat is natuurlijk pijnlijk, maar wie, zoals de Russische leider Michail Gorbatsjov ooit zei, te laat is, wordt door de geschiedenis ingehaald. In casu aan de stembus.

Wat nu gebeurt, is in Europa niet nieuw. Dat moet ook de actieve Kati Piri, buitenlandwoordvoerder voor GroenLinks-PvdA, weten. De juridische diensten van de Europese Commissie en de Europese Raad zijn inventief. Wat gisteren onmogelijk leek, is morgen haalbaar. De Belgische premier Jean-Luc Dehaene zei ooit: ‘Onder hoge druk wordt alles vloeibaar’. De Poolse premier Donald Tusk, voormalig president van de Europese Unie, wilde al enige tijd dat de Europese migratie- en asielregels worden opgeschort voor de bescherming van de Poolse grens met Belarus en Rusland (Kaliningrad). Finland wil hetzelfde voor de 1600 kilometer lange grens met Rusland. Aldus geschiedde.

Hoe zit het dan met de zuidgrens van de Europese Unie? Italië verplaatst de opvang van asielzoekers en de beoordeling van asielaanvragen naar Albanië. Bij afwijzing worden deze locaties ‘terugkeerhubs’, een systeem dat al wat lijkt op de methode die Hongarije toepast: detentie aan de grens, beoordeling en (in de meeste gevallen) uitwijzing.

De trend is: zo weinig mogelijk asielzoekers binnen de EU, afhandeling van asielverzoeken in derde landen en terugkeer naar een veilige regio buiten de EU. Het beste zou zijn asielverzoeken af te handelen in bijvoorbeeld Afrika en de opvang organiseren in samenwerking met landen ter plaatse. Dat bespaart asielzoekers een lange, soms dodelijke, tocht naar Europa, georganiseerd door misdadige bendes.

Richting ‘vesting Europa’

Het doel van de huidige besprekingen is om elementen uit het Migratie- en Asielpact van mei dit jaar, dat pas in 2026 in werking treedt, naar voren te halen en meteen te beginnen met de uitvoering. De druk is groot en de juridische diensten weten daar zeker een mouw aan te passen.

We gaan stapje voor stapje richting ‘vesting Europa’. Zo wordt het in Brussel niet verkocht, maar is wel waar het op neerkomt. De buitengrens van de EU in Zuid-Europa zal gaan lijken op die met Rusland en Belarus. Er zijn natuurlijk verschillen, maar de bedoeling is hetzelfde: een harde grens. Oftewel een échte grens.

Nu zullen progressieve Nederlanders zeggen: maar Duitsland, Frankrijk, België en Spanje zaten níet bij Schoof aan tafel. De verklaring is eenvoudig. De Duitse bondskanselier Olaf Scholz leidt een kabinet met de groenen die, na de moordaanslag in Solingen, zelf in een politieke doodstrijd verkeren. Het roer bij onze oosterburen ging om: grenscontroles, zeker een half jaar, deportatie van 28 Afghanen die misdaden hadden begaan, korting van uitkeringen en uitzetting van illegalen. Duitse socialisten en groenen hebben noodgedwongen een ommekeer moeten maken die voor de fusiepartij GroenLinks-PvdA onverteerbaar is. Op 28 september volgend jaar zijn er in Duitsland Bondsdagverkiezingen.

In Frankrijk heeft premier Michel Barnier al een strenger asielbeleid aangekondigd, hoewel de Franse grondwet stelt dat asielverzoeken op Frans grondgebied moeten worden afgehandeld. Maar ja, Corsica is ook Frankrijk. België zal onder de mogelijk nieuwe federaal premier Bart De Wever meteen toetreden tot de ‘groep Schoof’.

De Spaanse socialistische premier Pedro Sanchez is de enige uitgesproken criticaster, maar dat zal hij niet lang volhouden. Nu Italië ingrijpende maatregelen treft, daalt daar de toestroom, die zich echter heeft verplaatst naar Spanje, waar het aantal asielzoekers fors toeneemt. Sanchez denkt dat de nieuwkomers aan het werk kunnen, maar hij kent zijn eigen economie niet. Spanje heeft de hoogste werkloosheid van de EU: 11,3 procent. De jeugdwerkloosheid bedraagt 27 procent. Spaanse kiezers zitten niet te wachten op de intocht van immigranten.  

De tafel van Schoof zal drukker worden omdat de feiten zich opdringen aan de regeringsleiders. De kiezer laat van zich horen, in héél Europa, met hetzelfde thema. De migratiedruk zal voorlopig niet verdwijnen. Afrika telt nu 1,2 miljard inwoners; voor 2100 wordt dat aantal geschat op circa 4 miljard. De migratiedruk blijft deze hele eeuw bestaan en daarna ook nog. Open of zelfs poreuze grenzen leiden tot zelfopheffing van Europa.

Timmermans is zwijgzaam 

Hoe zit het met het isolement van progressief Nederland? Alle energie is gericht op de val van het zittende kabinet en dat voelt kennelijk als een warm bad. Resultaat: een naar binnen gekeerde blik, ontkenning van de boze buitenwereld en voor de rest Oost-Indische doofheid. Zelfs PvdA-leider Frans Timmermans, voormalig eerste vicevoorzitter van de huidige Europese Commissie, is opvallend zwijgzaam. Of is er ruzie in de fusiepartij?

Aan het kabinet-Schoof valt wel wat te verbeteren en vooral de bestuurskracht kan omhoog. Maar de stelling dat Nederland met dit kabinet is geïsoleerd in Europa snijdt geen hout. Nederland zet mede de trend in Europa, praat mee, zit aan tafel en bouwt coalities terwijl progressief Nederland zijn toevluchtsoord heeft gevonden in dromenland.

Op 9 oktober verscheen ‘Rechtsomkeert’, het nieuwe boek van Derk Jan Eppink. Daarin schetst hij in heldere taal hoe zich in Europa, de Verenigde Staten en vooral Nederland een rechtse omwenteling voltrok. Het boek verscheen bij Uitgeverij Blauwburgwal, kost € 22,95 en kan HIER worden besteld. Informatie voor media en de boekhandel: info@blauwburgwal.nl

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Derk Jan Eppink: Niet het kabinet-Schoof zit in een Europees isolement, maar de dromers van GroenLinks-PvdA verscheen eerst op Wynia's Week.

Eind 2027 moet Nederland voldoen aan de EU Kaderrichtlijn Water (KRW). Waarschijnlijk gaat dat niet lukken en worden we getrakteerd op gigantische EU-boetes en veel rechtszaken. Krijgt Johan Vollenbroek ook op dit dossier vrij spel?

De vervuiling van het oppervlaktewater in Nederland was in de vorige eeuw zeer ernstig. Op rivieren dreef schuim en het water stonk soms ondraaglijk. Tot 1970 was het gevaarlijk om in kanalen, rivieren en meren te zwemmen en de vissterfte was vaak massaal.

In dat jaar trad de Wet verontreiniging oppervlaktewateren in werking, die voor een grote verbetering heeft gezorgd. Er kwamen zuiveringschappen en de vervuiler moest gaan betalen. Er werden rioolzuiveringsinstallaties gebouwd voor het afvalwater van huishoudens en bedrijven.

Daarnaast was een belangrijk probleem dat Nederland een delta is en via de Rijn, Maas en Eem ook het afvalwater van Duitsland, Frankrijk en België binnen kreeg. Een belangrijke internationale stap was het Rijnactieprogramma in 1978 met als doel de zalm weer in de Rijn te krijgen: als graadmeter voor de verbetering van de waterkwaliteit. Dat is gelukt, want sinds 1990 is de zalm terug in de Rijn. Volgens het rapport Milieubalans 2004 van het RIVM was de watervervuiling in Nederland toen al meer dan gehalveerd ten opzichte van 1950.

Grote consequenties

Sinds eind 2000 is de EU Kaderrichtlijn Water (KRW) van kracht. Deze richtlijn verplicht alle EU-lidstaten de kwaliteit van hun oppervlakte- en grondwater uiterlijk in 2027 op orde te brengen. In Nederland hebben sindsdien het Rijk, de waterschappen (betere rioolzuiveringsinstallaties), de landbouw en de industrie (minder agrarische en industriële emissies) veel geïnvesteerd in het verbeteren van de waterkwaliteit. Maar kennelijk was dat allemaal niet genoeg. Ik beperk me hier tot de kwaliteit van het oppervlaktewater en de chemische toestand daarvan.

Algemeen wordt aangenomen dat Nederland – ondanks de inspanningen in de afgelopen jaren – niet in 2027 aan de eisen van de KRW zal kunnen voldoen. Dat kan grote consequenties hebben: boetes van de Europese Commissie maar ook tal van bestuursrechtelijke en civiele geschillen. Johan Vollenbroek slijpt al de messen voor de procedures.

Als je alle berichten op de (vele) websites over dit onderwerp leest, lijkt het erop dat Nederland het er de afgelopen decennia flink bij heeft laten zitten. Uit metingen van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) in 2021 en een in opdracht van Natuurmonumenten door advies- en ingenieursbureau Witteveen+Bos in 2022 vervaardigd rapport, zou blijken dat minder dan 1 procent van de Nederlandse rivieren, beken en meren aan de Europese normen voldoet.

Onlangs werd dat cijfer in de talkshow Eva als onomstreden feit geponeerd en kreeg landbouwminister Femke Wiersma (BBB) de vraag hoe ze wil gaan ingrijpen. Hoewel het gaat om een dossier dat op het ministerie van Verkeer en Waterstaat thuishoort, heeft links en weldenkend Nederland kennelijk bij voorbaat de boeren als hoofdschuldigen aangewezen.

Het voorzorgbeginsel lijkt in de hele discussie een prominente rol te spelen: als risico’s niet goed kunnen worden ingeschat, zouden maar beter helemaal geen risico’s mogen worden genomen. Ook het principe ‘one out-all out’ komt vaak voorbij: wanneer slechts één stof de norm overschrijdt, luidt het oordeel meteen dat de algehele chemische toestand niet aan de eisen voldoet. Hier wreekt zich het feit dat de laboratoria steeds verfijnder meetmethoden hebben. Inmiddels kunnen zelfs vervuilingen in microgrammen (een miljoenste van een gram), nanogrammen (een miljardste van een gram) en picogrammen (een biljoenste van een gram) worden gemeten.

Op verschillende niveaus vinden regelmatige KRW-rapportages plaats. Zo blijkt uit de rapportages van het PBL dat de chemische toestand van de oppervlaktewateren tussen 2015 en 2021 aanzienlijk zou zijn verslechterd, maar geeft het PBL tegelijkertijd toe dat een vergelijking niet goed mogelijk is omdat sommige normen zijn ‘aangepast’ (lees: verder zijn aangescherpt).

Extreme normen

En inderdaad: in de Algemene maatregel van bestuur (Bijlage III van het Besluit kwaliteit leefomgeving) zijn de normen voor 45 chemische stoffen in het oppervlaktewater vastgelegd. De eenheid waarin deze normen worden gemeten, zijn microgrammen per liter water. Dat lijkt op het eerste gezicht heel redelijk. Maar een microgram is – als gezegd – een miljoenste gram en een liter water is duizend gram. Het gaat dus om eenheden van een miljardste deel (1000 keer 1.000.000) of in een percentage uitgedrukt 0,0000001.  

Iedereen van zekere leeftijd en met nuchter verstand ziet en weet dat de kwaliteit van het water in de afgelopen jaren aanzienlijk is verbeterd. Maar de paniekfabriek draait met de hulp van de media op volle toeren zodra ergens de normen zijn overschreden, terwijl je nergens leest dat die normen extreem laag zijn en dat zelfs een honderdvoudige overschrijding reuze kan meevallen. Met de huidige normen is het eigenlijk verbazingwekkend dat bijna 1 procent van de Nederlandse wateren wél aan de Europese normen voldoet.

Ik ben geen chemicus en beveel voor iedere niet-deskundige het onlangs verschenen boek Paniek om niets van Simon Rozendaal aan. Rozendaal is wél chemicus en bovendien wetenschapsjournalist. Hij geeft in zijn boek als vuistregel: ‘Maak u geen zorgen over ppb’s (één deeltje per miljard), ppq’s (één deeltje per biljoen), ppq’s (één deeltje per biljard), maar wees op uw hoede wanneer het over procenten (één op de honderd), promille (één op de duizend) en ppm’s (één deeltje per miljoen) gaat.’

Het gaat bij dit alles om de verhoudingen. Om met een door Rozendaal geciteerde benzinepomphouder te spreken: ‘Je moet geen liter benzine drinken, maar van een druppel ga je echt niet dood.’ 

Stop met onhaalbare doelen

Bij het oplossen van problemen geldt dikwijls de 80/20-regel. Die houdt in dat de eerste 80 procent vaak met eenvoudige middelen en tegen redelijke kosten kan worden verholpen. Als het gaat om verbetering van de waterkwaliteit hebben we die 80 procent allang gehaald. Willen we koste wat het kost naar de 100 procent toe? Het lijkt mij verstandig als Femke Wiersma samen met haar collega Barry Madlener van Verkeer en Waterstaat de extreem lage normen op dit dossier aan een kritische blik onderwerpen in plaats van onhaalbare doelen na te blijven streven.

*Joost Schepel was advocaat en directeur en eigenaar van reisbureaus.

Wynia’s Week verschijnt twee keer per week en is vrij toegankelijk, voor iedereen. Dat wordt mogelijk gemaakt door de vrijwillige abonnementen. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Paniek over de waterkwaliteit is nergens voor nodig. Toch zijn er boetes en procedures in aantocht verscheen eerst op Wynia's Week.

Henryk Broder, de befaamde columnist van de Duitse krant Die Welt, is sinds de Hamas-pogrom van 7 oktober vorig jaar, nog somberder over het lot van de Joden dan hij daarvoor al was: Er zijn nu wereldwijd ongeveer 14 miljoen Joden. En aan die 14 miljoen storen de mensen zich blijkbaar. Ik weet niet waarom, maar de wereld heeft blijkbaar een rekening te vereffenen met de Joden. En om het nog duidelijker te zeggen: het karwei dat halverwege 1945 werd afgebroken, moet worden afgemaakt. Dit keer in Palestina, from the river to the sea.’

Uw journalistieke strijd tegen antisemieten in Duitsland is legendarisch en heeft vaak voor veel ophef gezorgd. Na de terreuraanval van Hamas op Israël op 7 oktober 2023 is het antisemitisme in Duitsland hoger opgelaaid dan misschien zelfs u had verwacht.

‘Als je het hebt over antisemitisme in Duitsland, volstaat het om Karl Lagerfeld te citeren, want daarmee is eigenlijk alles wel gezegd: “Zelfs als er tientallen jaren tussen zitten, kun je niet eerst miljoenen Joden doden en dan later miljoenen van hun ergste vijanden het land in halen.” Dat kan natuurlijk wel, maar je moet wel weten welke gevolgen zoiets heeft.’

Waar was u op 7 oktober 2023?

‘Ik was in Berlijn en ik geloofde er in eerste instantie niets van. Het leek mij volkomen onmogelijk dat de Israëli’s zich zo konden laten overvallen; dat ze zo in de val gelokt konden worden en dat het in dat kleine land uren zou kosten om de politie en militaire eenheden van A naar B te krijgen. Erger kan de overheid niet falen. Tot nu toe heb ik altijd alleen in Duitsland naar extreme voorbeelden van overheidsfalen gezocht, en ze ook gevonden. Maar wat er nu in Israël is gebeurd, slaat alles.’

‘Het wordt met de dag erger. Gaza zou een beperkte operatie worden. Maar blijkbaar heeft het voormalige hoofd van de Israëlische binnenlandse inlichtingendienst, Ami Ayalon, gelijk als hij zegt: “Je kunt Hamas niet militair verslaan.” En ik denk ook niet dat je ze met andere middelen kunt verslaan. Dat gevoel heb ik al relatief snel na 7 oktober gekregen en het laat me sindsdien niet meer los. Het verlamt mij ook, want ik vrees dat dit het historische begin van het einde van Israël kan worden.’

Zo pessimistisch?

‘Ja. Ten eerste: alles wat fout kan gaan, zal op een gegeven moment ook fout gaan. Ten tweede: er is eenvoudigweg een grens aan wat zo’n klein land kan volhouden. Dit land is zo klein, de naam past niet eens op een landkaart. Je kunt een hightech-natie niet verdedigen tegen een horde barbaren. Je kunt niet de modernste middelen inzetten en veel bloed vergieten en denken dat je de oorlog daarmee zult winnen. In dit geval geldt wat Osama bin Laden ooit zo beeldend heeft gezegd: “Jullie houden van het leven, wij houden van de dood.” En je kunt niets beginnen tegen een massa barbaren die van de dood houdt.’

Helpt het dan niet dat Israël in de afgelopen jaren via de Abraham-akkoorden belangrijke stappen heeft gezet in de richting van vrede met zijn Arabische buren? Je kunt nu zelfs koosjer Pesach vieren in Abu Dhabi. En in de herfst van 2023 had Israël zulke afspraken ook al bijna gemaakt met Saoedi-Arabië, het land waar de Kaaba, het islamitische heilige der heiligen, zich bevindt. Dat zou Hamas waarschijnlijk wel het ergste vinden.

‘Helemaal niet. Dat is juist geweldig voor Hamas, omdat het daarmee een reden heeft om eindeloos, grenzeloos en planmatig mensen op te offeren. Het past juist precies in het concept van Hamas. Bovendien hebben wij allemaal – de Israëlische Joden, de Joden in andere landen, iedereen die pro-Israël is, iedereen die anti-Israël is – allemaal hebben we de situatie verkeerd ingeschat. We dachten allemaal dat er nu vrede met de Arabische wereld aan zat te komen.

‘En de meest idiote oplossing waarvoor je daarbij kunt kiezen is de tweestatenoplossing. Omdat de tweestatenoplossing een Europese fictie is, een hersenschim die de Europeanen moet helpen vergeten hoe fantasieloos ze de afgelopen vijftig jaar zijn geweest. De tweestatenoplossing is een voorbeeld van hoe weinig Europeanen afweten van het Midden-Oosten en hoe ze in hun eigen wereldbeeld trappen, net zoals ze in het idee trapten dat socialisme een menselijk gezicht had.’

‘Wat ik vind van de reacties in Duitsland en Europa na 7 oktober? Ik heb nooit gedacht dat er een Europa zonder antisemitisme zou kunnen bestaan. Wel moet gezegd worden dat Engeland en Frankrijk op dit moment veel sterker besmet zijn met antisemitisme dan Duitsland, en niet pas sinds 7 oktober. Er is geen overheidsantisemitisme in Duitsland, integendeel. En onder het grote publiek is het antisemitisme ook niet zo sterk aanwezig als in Frankrijk en Engeland.

‘Hoewel dat in Frankrijk en Engeland waarschijnlijk te wijten is aan het feit dat de massa-immigratie daar veel eerder op gang is gekomen en kwantitatief veel groter is dan in Duitsland. Het nieuwe Duitse antisemitisme komt onder het mom van kritiek op Israël. Het zijn jonge mensen die roepen: “From the river to the sea, Palestine will be free!” Jonge mensen die voor het ministerie van Buitenlandse Zaken sit‑ins houden en ‘Bevrijd Gaza van de Duitse schuld!’ eisen. Waar de mensen in de tijd van opa en oma riepen: ‘Joden eruit, naar Palestina!’, heet het vandaag: ‘Joden uit Palestina!’ Het gaat niet om een tweestatenoplossing, maar om de eenstaatoplossing: Israël moet weg! Daarmee vergeleken is de vogelpoep-zin van Alexander Gauland…’ (AfD-politicus Alexander Gauland noemde onlangs de nazi-tijd ‘slechts een vogelpoepje in de lange Duitse geschiedenis’.)

‘…eigenlijk gewoon vogelpoep. Een domme zin, maar geen dreigement voor een Endlösung van het jodenvraagstuk in het Midden-Oosten. Ik was in ieder geval niet verrast door de reacties op 7 oktober, want het antisemitische potentieel is er nog altijd, maar het is nu geïmporteerd antisemitisme en daar sluiten veel mensen nog steeds de ogen voor. Antisemitisme is in Duitsland immers onvermijdelijk verbonden met Auschwitz. Maar antisemitisme gaat met de tijd mee en heeft vele gezichten. Ik ben het beu om het steeds opnieuw te publiceren, omdat ik het al duizend keer heb geschreven.’

‘Auschwitz is nu een Disneyland van de dood.’ Dat is een citaat van u. Het stond op 27 januari 2014 in Die Welt. Staat u nog steeds achter deze uitspraak?

‘Ja, natuurlijk sta ik daar nog steeds achter. De zin klopt ook helemaal. In tegenstelling tot de slogan “Nooit meer Auschwitz” of “Auschwitz mag nooit meer in gebruik worden genomen”. Met dezelfde logica zou je ook kunnen zeggen dat de Titanic niet opnieuw mag zinken.
Bovendien zijn er allerlei redenen waarom ze Auschwitz nooit meer, God verhoede, in gebruik zullen nemen. Ten eerste zouden de Polen het tegenhouden. Dat konden ze destijds niet. En ten tweede: je kunt geen eco-neutrale concentratiekampen bouwen, dat is volstrekt onmogelijk. Nieuwbouw zou stuklopen op milieuregelgeving en CO2-uitstoot.’

‘Er was dus antisemitisme vóór Auschwitz, antisemitisme na Auschwitz, en er is altijd links en rechts antisemitisme geweest. Links antisemitisme is geen uitvinding van Alain Finkielkraut (Franse filosoof) en mij. Het was er aldoor al. Het was al groot sinds Marx, en vóór Marx zag je het al in de publicaties van de anarchisten. Voltaire was een antisemiet, Richard Wagner was er één – en wat voor een! – en natuurlijk mogen we ook Martin Luther, de grootste antisemiet in de Duitse geschiedenis, niet vergeten. En die hebben niet gewacht tot de nazi’s Auschwitz openden. Ze waren er gewoon.

‘Maar in ons collectief geheugen is antisemitisme het werk van de nazi’s. Toch is antisemitisme niet rechts en niet links. Het interesseert de antisemiet niet wat de Jood doet. Het stoort hem dat er Joden zijn, dat ze bestaan. Maar proberen de mensen dat aan het verstand te peuteren is een mission impossible.’

U noemde Alexander Gauland. Maar Björn Höcke nog niet, de AfD-partijleider in Thüringen. En de strafzaken tegen hem ook nog niet.

‘Höcke speelt een fantastische rol in dit land: hij is gepromoveerd tot staatsvijand nummer één. Alles kan op hem afgeschoven worden. Höcke wordt veroordeeld omdat hij publiekelijk de zinsnede “Alles voor Duitsland” heeft uitgesproken, waarvan ik tot dan toe niet wist dat het een SA-slogan was, en alle mensen die ik ken, wisten het ook niet. Deze processen tegen Höcke zijn een gerechtelijke aanfluiting. “Alles voor Duitsland” – ik snap niet hoe dat een antisemitisch, racistisch of nationaal-socialistisch motto zou kunnen zijn. In de jaren twintig was het een slogan van de SPD. En of de bruinhemden die kreet al dan niet gebruikten, daar stond die slogan bij de SPD los van. Dan zou “Make America Great Again” of “America First” misschien ook een racistische slogan zijn.

‘Höcke is hier uiteraard de zondebok. Ik vind hem buitengewoon onsympathiek, niet alleen vanwege zijn uitspraken over de geschiedenis, die inderdaad heel vreemd zijn, maar gewoon als type. Hij pleit voor een andere herinneringscultuur. Claudia Roth (van de  Groenen) wil ook het herdenken en herinneren hervormen. Die vind ik ook onsympathiek. Maar als je alle mensen die ik onaangenaam vind uit de politiek zou bannen en ze zou opsluiten, zouden de gevangenissen heel snel vol raken.

‘Volgens een uitspraak van de hoogste Beierse bestuursrechter is “From the river to the sea Palestine will be free” geen antisemitische, anti-Israëlische slogan maar een meningsuiting. Ik kan alleen maar vragen: wie is gevaarlijker voor de meningsvorming – Höcke of de hoogste Beierse bestuursrechter?’

Meneer Broder, we kennen elkaar al dertig jaar, en in die tijd heb ik u verschillende keren op tv en in kranten geïnterviewd. We zijn allebei wat ouder geworden, en ik denk dat ik u nu wel kan vragen om de balans van uw leven op te maken. U hebt het antisemitisme altijd zeer resoluut bestreden. Wat voor nut heeft dat gehad?

‘Helemaal geen. Het had geen enkele invloed. Maar ik ben ook nooit geïnteresseerd geweest in invloed. Ik ben Kurt Tucholsky of Karl Kraus niet en ik ben niet zo slim als de Beierse neuroloog Oskar Panizza, die het zo prachtig formuleerde: ‘Als waanzin epidemisch wordt, noemen we het gezond verstand.’

‘Kent u de trap met de drie treden die Tucholsky kort voor zijn dood getekend heeft? Op de onderste tree staat “spreken”, op de middelste “schrijven” en op de hoogste staat “stilte”. Ik ben nooit op zoek geweest naar invloed, bedoel ik daarmee te zeggen, want ik weet dat er geen invloed is. Hoogstens is er hoop op invloed, maar die is volkomen onvoorspelbaar. Niemand had er rekening mee gehouden dat de Berlijnse Muur zou vallen. Niemand had gedacht dat de Israëliërs uiteindelijk de Jom-Kippoeroorlog van 1973 zouden winnen.’

Hebt u nu de bovenste trede bereikt, namelijk de stilte?

‘Nee, nog niet. Ik kan niet zwijgen, want van zwijgen word ik ziek. Ik heb waarschijnlijk nog niet eens genoeg geschreven. Het gaat niet om invloed, het gaat om het registreren. Kort voordat de historicus Simon Dubnow in 1941 in Riga werd doodgeschoten, riep hij tegen de andere Joden: “Schrijf alles op!” Dat is het motto van mijn leven. Ik weet dat het geen zin heeft, maar ik moet het doen.’

In een interview uit juli 2006 zei u: ‘In principe heb ik er niets tegen dat er nu moslims naar Europa komen, integendeel.’ En een tweede citaat uit hetzelfde interview: ‘Wat ik echt een goede zaak vind, is dat we de huidige demografische structuur van Europa niet langer zo kunnen handhaven. Hoe eerder de Europeanen dat beseffen, hoe beter. Een paar steden zijn al best kleurrijk en niet langer ‘Arisch’ wit, en dat is helemaal niet verkeerd.’ Zou u dat vandaag ook zo zeggen?

‘Nee, zo zou ik het niet meer zeggen. Wat ik destijds zei, kwam overeen met mijn toenmalige kennisniveau en gemoedstoestand. Ik ben inderdaad voorstander van het vermengen van volkeren en naties. Mijn vriend Leon de Winter heeft daar eens een mooie opmerking over gemaakt: ‘Er zijn maar twee dingen die mensen dichter bij elkaar brengen: voetbal en gemengde huwelijken.’ En natuurlijk denk ik dat gemengde huwelijken nog effectiever zijn dan voetbal. Maar destijds legde ik, denk ik nu, een ondraaglijk optimisme aan de dag. Ik dacht echt dat immigratie bijdroeg aan diversiteit.

‘Ik heb ook niets tegen de komst van mensen die idiote of exotische godsdiensten aanhangen. Ik vraag me alleen af: waarom hebben we met de Vietnamezen geen problemen? We hebben ook geen grote problemen met Russische Joden of met de Oekraïners die hierheen zijn verhuisd. Ik ben dus voor immigratie, ik ben ook voor vermenging, maar dat kan alleen plaatsvinden tussen individuen. Er bestaat geen vriendschap tussen naties.’

Op de vraag: ‘Betekent een gekleurd Europa dat daaruit geen catastrofes meer zullen voortkomen?’ antwoordde u in datzelfde interview uit 2006: ‘Dat zou kunnen. Maar het zou ook kunnen betekenen dat Europa ophoudt te bestaan.’ Hebben we dat punt in 2024 bereikt?

‘Ja. Wij zijn op dat punt aangeland. Waarbij het dan wel zo is dat als Europa onder vreedzame omstandigheden ophoudt te bestaan, dan zou ik daar eigenlijk niets op tegen hebben. Ik vind het ook prima als het onder vreedzame omstandigheden door immigratie, of door een actieve geboortepolitiek ophoudt te bestaan. Ik kan de mensen niets voorschrijven.’

Wat ik u al heel lang wilde vragen: zijn de Joden nog steeds Gods uitverkoren volk?

‘Ja. Want misschien is dat vervolgd worden, jezelf keer op keer moeten verdedigen, steeds weer moeten vluchten om je eigen leven te redden, misschien is dat wel uitverkoren zijn.

‘Ik sprak daarover eens met onze wederzijdse vriend, de katholieke theoloog monseigneur Wilhelm Imkamp, en die zei tegen mij: “Ja, dat is de betekenis van uitverkoren zijn.” Dat is natuurlijk een verschrikkelijke gedachte, want als dat het is, uitverkoren zijn, dan zal het nooit ophouden.’

‘Er zijn nu wereldwijd ongeveer 14 miljoen Joden. Alleen al in Mumbai wonen ruim twintig miljoen mensen. En aan die 14 miljoen storen de mensen zich blijkbaar. De wereld heeft een probleem met Joden. Simpelweg omdat ze bestaan. Ik weet niet waarom, maar de wereld heeft blijkbaar een rekening te vereffenen met de Joden. Een jaar geleden zou ik hetzelfde gezegd hebben, maar ik zou niet gezegd hebben dat de wereld een probleem heeft met Joden; ik zou gezegd hebben dat Duitsland een probleem heeft met Joden. En om het nog duidelijker te zeggen: het karwei dat halverwege 1945 werd afgebroken, moet worden afgemaakt. Dit keer in Palestina, from the river to the sea.’

Meent u dat?

‘Ja. Als ik bijvoorbeeld hoor hoe gelaten Lars Klingbeil (SPD-parlementslid) ‘nazi’ zegt tegen Alice Weidel (lijsttrekker van de AfD), dan denk ik dat het probleem niet bij mevrouw Weidel ligt, maar bij Lars Klingbeil. Simpelweg omdat Klingbeil kennelijk dringend behoefte heeft aan rehabilitatie van oma en opa. Want als mevrouw Weidel een nazi is, als de AfD een nazibende is, dan waren de oorspronkelijke nazi’s van de jaren dertig en veertig blijkbaar een onschuldige beweging. Klingbeil voelt blijkbaar een sterke drang om de nazi’s te bagatelliseren, als hij mevrouw Weidel in de nazi-traditie plaatst.’

Als ik bij de demonstraties ‘tegen rechts’ de Antifa-slogan ‘Nazi’s weg!’ hoor, denk ik altijd: waarnaar toe dan ‘weg’? Welk land moet ze dan opnemen?

‘Het nieuwe Duitse fascisme draagt de naam Antifa. Ze rennen hier rond en roepen: “Een boom, een touw, een AfD-nek!” Ze willen mensen ophangen, vermoorden. Antifa, dat zijn de erfgenamen van de Waffen-SS, de SS, het Reichssicherheitshauptamt en alle andere nazi-organisaties. Het is een autoritair overblijfsel van het “Derde Rijk” dat hier misschien wel het voetvolk is voor de volgende dictatuur. “Een boom, een touw, een AfD-nek!” – het is je reinste moordzucht. En niemand wordt gearresteerd. Ze verdwijnen in de menigte.’

Dit interview met Henryk Broder verscheen op 1 augustus in Cato, Magazin für Neue Sachlichkeit.

Vertaling uit het Duits: Willy Hemelrijk

Henryk M. Broder (1946, Katowice, Polen) is een Duits-Joodse journalist en auteur. Van 1995 tot 2010 schreef hij voornamelijk columns en polemieken voor het tijdschrift Der Spiegel en voor het Berlijnse dagblad Der Tagesspiegel. Sinds 2011 is hij voor Die Welt, Welt am Sonntag en Welt online werkzaam. Zijn werken Hurra, wir kapitulieren!! (2006) en Das ist ja irre! Mein deutsches Tagebuch (2015) werden bestsellers.

Ingo Langner (1951, Rendsburg) is een Duitse schrijver, publicist en tv-producent. Sinds februari 2022 is hij hoofdredacteur van het politieke tijdschrift Cato.  

Het bericht Henryk M. Broder: ‘Dit kan het historische begin van het einde van Israël worden’ verscheen eerst op Wynia's Week.

Het vorige kabinet is erop gevallen, de verkiezingen gingen erover, en het wordt natuurlijk ook hét politieke thema van de komende tijd: migratie. Terwijl de nieuwe bewindslieden van hun zomerhuisjes zijn teruggekeerd en nu druk delibereren over de begroting voor Prinsjesdag en de uitwerking van hun hoofdlijnenakkoord, is nu al duidelijk dat al deze zaken bijna gerommel in de marge zijn in vergelijking met het thema van de migratie. Met alle aanpalende thema’s: eigenheid en cohesie van de coalitie tegenover de multiculturele droom van de kosmopolitische oppositie. 

‘Asielcrisis’ 

Minister Marjolein Faber nam al een voorschotje op dat debat door van de week te verklaren dat er sprake is van een ‘asielcrisis’. Van ‘gewoon een asielcrisis’ zelfs, omdat de problemen zich opstapelen. Daarmee doelde zij op de overvolle opvang van Oekraïense asielzoekers in de Utrechtse Jaarbeurs (die moest sluiten), op de locaties van het COA die overal ‘bomvol’ zitten, op de 40.000 ‘nareizigers’ die op een verblijfsvergunning wachten, en op de vele mensen die hier niet kunnen blijven en moeten worden uitgezet.  

Geert Wilders moedigde haar op X opzichtig aan: 

‘Wat heeft ze weer gelijk! 

Heel Nederland ziet het! 

We hebben een asielcrisis! 

En nu actie en maatregelen! 

Met haar ontwapenende eerlijkheid en gedrevenheid is Minister Faber (PVV) nu al de beste Minister van Nederland.’ 

Ze bleek zich een beetje vergaloppeerd te hebben, omdat het woord ‘asielcrisis’ een technische term is en een zaak die alleen bij wet kan worden uitgeroepen. Daarom kondigde zij aan met Prinsjesdag een ‘Asielcrisiswet’ te zullen presenteren met daarin maatregelen ‘om de acute asielinstroom en -opvangcrisis te bestrijden’. 

En tegelijk tekenden zich de contouren van het nieuwe spanningsveld af. Schoof was er snel bij om een beetje te sussen: die wet zal wat meer tijd vragen en er met Prinsjesdag nog niet zijn. Er werd herinnerd aan de uitspraak van Eurocommissaris Ylva Johansson van Migratie, die aan het begin van de zomer heur vingertje al ophief om Nederland eraan te herinneren dat het zo’n wet eerst goed moet onderbouwen en ter goedkeuring aan Brussel moet voorleggen. Het opschorten van de behandeling van asielaanvragen mag al helemaal niet, schreef zij.  

Morele verontwaardiging 

En de voltallige oppositie liet al doorschemeren hoe de vlag er daar bij hangt, door in een moreel verontwaardigde open brief op het voortgezette verblijf van de 11-jarige Mikael uit Armenië aan te dringen. Faber heeft in ieder geval de popular vote achter zich: 97 procent van de Nederlandse bevolking vindt het zo langzamerhand nodig een asielcrisis uit te roepen. Die crisis is ‘gewoon een feit’. 

De kaart van de morele verontwaardiging wordt ongetwijfeld de troefkaart van de voltallige oppositie tegen de voornemens van het nieuwe kabinet. Woorden als ‘schande’ en ‘inhumaan’ zullen de lucht vullen, gevolgd door een beroep op internationale verdragen zoals Europese afspraken waarop Nederland nu eenmaal niet mag ‘inbreken’ en als we die toch zouden schenden kan die mevrouw Johansson ons wel eens, naar ze al aankondigde, voor de Europese rechter dagen. 

Diversiteit als bestemming van de mensheid 

De tegenstellingen van de komende tijd zijn daarmee duidelijk. Het gaat om de autonomie om in eigen huis orde op zaken te stellen, zelf te bepalen of we hier nieuwkomers binnenlaten, en wie dan en hoeveel. Het gaat om de bevoegdheid om van nieuwkomers integratie te eisen. En om de macht om mensen die hier ten onrechte verblijven het land uit te zetten. 

Wat is eigenlijk het alternatief van de oppositie? We zouden het bijna vergeten maar de Grote Oppositieleider heeft zich in zijn vorig leven niet alleen als de grote klimaatpaus ontpopt, maar ook als de grote voorvechter van het multiculturalisme. ‘Europa zal divers zijn’, kreet hij in 2015 al uit (op het First Annual Colloquium on Fundamental Rights). Diversiteit is in zijn optiek de ‘bestemming van de mensheid’. Hij eiste daarom dat ook Midden- en Oost-Europese landen hun grenzen voor Afrikanen en Aziaten zouden openstellen en onomkeerbaar multicultureel zouden worden. Alleen diversiteit brengt vrede en veiligheid, in zijn optiek; wie zich ertegen verzet, neemt welbewust het risico op oorlog. 

Het kan zijn dat ons Frenske werkelijk in zijn dogma’s gelooft. We hebben de afgelopen decennia voortdurend te horen gekregen dat massa-immigratie economische noodzaak is, goed is tegen de vergrijzing of een humanitaire plicht is. Wie er net iets anders over denkt, is islamofoob, xenofoob, extreem-rechts of kortweg een nazi. 

Timmermans dogma’s zijn gebaseerd op een ideologie die alles relativeert: onze waarden, onze cultuur en beschaving. De ene cultuur is niet beter dan de andere, maar alleen maar anders. En het samenbrengen van die verschillen leidt alleen maar tot verrijking.  

Het is nu wel genoeg 

Voor de hogere klassen is dat misschien ook zo. Maar voor alle andere mensen is die droom een valse gebleken en zij weten inmiddels beter: de realiteit heeft hen geleerd dat al die diversiteit juist tot minder sociale cohesie leidt, tot wantrouwen en gevoelens van onveiligheid. En dat bevordert uiteindelijk de segregatie en de verpaupering en radicalisering van hele bevolkingsgroepen. Het door de straten dansende antisemitisme heeft het recent overduidelijk aan het licht gebracht en het populisme van de weeromstuit aan de macht geholpen. De etnische conflicten (vroeger ‘rassenrellen’ genoemd) zoals we die recent in Engeland hebben gezien, zijn elders allerminst denkbeeldig. 

We mogen daarom hopen dat dit kabinet inderdaad een ‘asielcrisiswet’ zal presenteren, Brussel Orbániaans zal trotseren en in eigen huis orde op zaken zal stellen. Het is nu wel genoeg. En onze toekomst staat op het spel als we de Timmermansen hun onverantwoordelijke gang laten gaan. 

Bart Jan Spruyt is historicus en journalist. Zijn columns over politiek en samenleving verschijnen iedere zaterdag in Wynia’s Week. 

Wynia’s Week verschijnt altijd, twee keer per week. Het zijn de donateurs die dat mogelijk maken. Nog geen donateur? Kijk HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht Hoog tijd dat we zelf gaan bepalen hoeveel en welke immigranten hier binnen mogen komen verscheen eerst op Wynia's Week.

Orbán zei na afloop op een persconferentie dat hij het komend half jaar ziet als ‘vredesmissie’, zolang Hongarije het roulerende EU-voorzitterschap in handen heeft. Hongarije is immers het enige  

Europese land dat met iedereen kan praten. De standpunten van Rusland en Oekraïne liggen zover uit elkaar dat ze er samen niet uitkomen. Ondanks enorme verliezen aan beide kanten zal het conflict in Oekraïne voortduren zolang er geen diplomatieke interventie van buitenaf plaatsvindt.  

Weer een paar dagen later ging hij naar Peking om de Chinese president Xi Jinping te ontmoeten. Vervolgens reisde Orbán door naar de NAVO-top in de Amerikaanse hoofdstad Washington. Daar ging hij iets eerder weg om oud-president Trump te ontmoeten. In een brief aan de leiders van de Europese Unie schreef Orbán over deze ontmoeting dat Trump ‘gedetailleerde en goed onderbouwde plannen’ heeft om de oorlog in Oekraïne te beëindigen.  

Moeizame relatie met Oekraïne 

Hongarije heeft een moeizame relatie met Oekraïne. Na de machtswisseling in Oekraïne in februari 2014, die volgde op de afzetting van president Janoekovitsj, heeft Oekraïne geprobeerd zijn banden met het Westen te versterken en de invloed van Rusland te verminderen. Dit leidde echter ook tot conflicten met andere minderheidsgroepen, waaronder de Hongaren in Oekraïne. Hongarije heeft de Oekraïense regering opgeroepen de rechten van de Hongaarse minderheid te respecteren.  

Hongarije heeft wel na de Russische inval in Oekraïne in februari 2022 de eerste opvang verzorgd van 1 miljoen Oekraïense vluchtelingen. De meeste daarvan zijn daarna doorgereisd naar andere Europese landen. 

In een artikel in Newsweek van 2 augustus stelt Orbán dat de NAVO zich weer moet beperken tot zijn verdedigende rol. Het gaat om de veiligheid van de lidstaten. Dat was voor Hongarije ook de reden om lid te worden van de NAVO. Het huidige NAVO-beleid is volgens Orbán te veel gericht op confrontatie met opkomende geopolitieke machten.  

Orbán heeft ook herhaaldelijk kritiek geuit op de rol van de Europese Unie in de oorlog in Oekraïne. Hij stelt dat de EU te sterk afhankelijk is van de Verenigde Staten en vooral van de Democratische partij, waardoor het beleid van de EU niet meer aansluit bij de belangen van de lidstaten.  

Opt-outregeling inzake Oekraïne 

De visie van Orbán op de oorlog in Oekraïne speelt ook een rol bij het lange tijd blokkeren van de kandidatuur van Rutte als opvolger van Jens Stoltenberg als secretaris-generaal van de NAVO. Rutte is een uitgesproken voorstander van intensivering van wapen- en munitieleveranties aan Oekraïne. Orbán vindt dat het Westen en de NAVO daarmee de oorlog blijven voeden. Daarom laat Orbán geen Westerse wapenleveringen over Hongaars gebied naar Oekraïne toe. 

Uiteindelijk heeft hij een opt-out regeling bedongen. Hij wil de toezegging dat Hongaren niet mee hoeven doen aan toekomstige NAVO-missies voor Oekraïne. Stoltenberg heeft daarmee tijdens een bezoek aan Boedapest ingestemd en beloofd dat er geen beroep op Hongarije zal worden gedaan als het gaat om Oekraïne. 

Nationale belangen 

Het is natuurlijk niet moeilijk om in te zien dat de vredesmissie verre van belangeloos was. Hongarije is in grote mate afhankelijk van Russische energiebronnen. Orbán heeft dus ook een pragmatisch belang bij een goede relatie met Rusland. Ook in Peking heeft hij goede zaken gedaan. Later in juli werd bekend dat Hongarije een nieuwe omvangrijke staatslening bij drie Chinese banken was aangegaan. Ook zijn er afspraken gemaakt over investeringen van Chinese bedrijven en financiële instellingen.  

Opvallend is dat ook de Italiaanse premier Meloni eind juli een bezoek aan Peking bracht. In december 2023 is Italië uit de Nieuwe Zijderoute ‘het Belt and Road Initiative’ van China gestapt, maar tijdens haar bezoek in juli 2024 kondigde Meloni aan dat Italië de samenwerking tussen beide landen nieuw leven wil inblazen.  Mogelijk speelt daarbij een rol dat Meloni tot voor kort braaf aan de leiband van Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen heeft gelopen, maar daar onvoldoende voor is beloond.  

In de visie van Orbán is opkomen voor je nationale belangen de kerntaak van een regeringsleider. Dat staat ook centraal in zijn geopolitieke visie. Hoe kan hij de belangen van Hongarije het best behartigen in een veranderd geopolitiek landschap? In een lezing op 27 juli voor Roemeense studenten spreekt hij over een wereldwijde systeemverandering. Het dominante centrum van de wereld verschuift richting Azië, naar landen zoals China, India, Pakistan en Indonesië.  Die landen hebben al verschillende economische samenwerkingsverbanden gecreëerd, zoals de BRICS en de Shanghai Cooperation Organisation.  

Deze mondiale verandering is al begonnen en zal nog eens twintig tot vijfentwintig jaar duren. Dit proces is onomkeerbaar.  De wereldeconomie zal niet uitsluitend westers of oosters zijn. Hongarije moet in beide zitten, in het westen en in het oosten. 

Nationale soevereiniteit 

Het grootste verschil tussen het wereldbeeld van de westelijke helft van Europa en de landen van Centraal-Europa is de waardering van de natiestaat. De West-Europese leiders leven in een post-nationale wereld, waarin het logisch is dat de bevoegdheden en de soevereiniteit van de natiestaten naar Brussel worden overgedragen.  

Het wereldbeeld van Midden-Europeanen is juist gebaseerd op natiestaten. In zijn relaties met andere staten is de natiestaat soeverein en heeft de capaciteit om onafhankelijk zijn buitenlandse en binnenlandse beleid te bepalen. In die opvatting is de natiestaat geen juridische abstractie, want de natiestaat is geworteld in een bepaalde cultuur en een gedeelde set van waarden, waarover een bepaalde consensus is ontstaan. 

Staatsvijand nummer 1: die andere Hongaar 

In april 2018 won de regerende Fidesz-partij van premier Orbán de parlementsverkiezingen met een ruime meerderheid. In de verkiezingscampagne van 2018 was een hoofdrol weggelegd voor de Hongaars-Amerikaanse miljardair George Soros. De Open Society Foundation van Soros steunt wereldwijd non-gouvernementele organisaties die opkomen voor minderheden, open grenzen en het bevorderen van de liberale democratie. In Nederland werd de Open Society Foundation (OSF) bekend door prinses Mabel. In 1997 kreeg zij de leiding over het OSF Instituut in Brussel, in 2003 over de vestiging in London en sinds december 2012 is ze lid van het bestuur van de OSF. 

Soros staat symbool voor alles waar Orbán tegen is. Soros pleit voor open grenzen en vindt dat Europa de plicht heeft grote aantallen migranten en vluchtelingen op te nemen. Daarbij zou hij zijn geld gebruiken om de besluitvorming in Brussel te beïnvloeden. Orbán vindt juist het tegenovergestelde. In 2015, op het hoogtepunt van de vluchtelingencrisis, reageerde Orbán met harde maatregelen en de bouw van een dubbel grenshek aan de zuidgrens.  

Tijdens de verkiezingscampagne in 2018 stonden in Hongarije overal borden langs de weg waarop Soros te zien was met linkse oppositieleiders die met heggenscharen en prikkeldraad op het punt stonden om het door Orbán geplaatste hek langs de grens door te knippen. Halverwege 2018 voert Orbán zelfs de Stop Soros-wet in, die het strafbaar maakt illegale immigranten te helpen. 

Over het Europa zonder grenzen zegt Orbán dat als er meer gasten dan gastheren zijn, thuis niet langer thuis is. Bovendien waarschuwt hij dat er in het kielzog van de vluchtelingenstroom ook terroristen (IS) en criminelen Europa binnenkwamen.  

Tijdens een conservatieve conferentie in Texas in 2022 stelt Orbán dat Hongarije het veiligste land van Europa is en dat Boedapest een van de weinige Europese hoofdsteden is waar je zelfs ’s nachts veilig kunt rondlopen. 

Staatsvijand nummer 2: de vrouw die Hongarije wilde straffen 

In september 2018 stemde een meerderheid van het Europarlement in met strafmaatregelen tegen Hongarije. Aanleiding was een kritisch rapport van de Nederlandse Europarlementariër Judith Sargentini (GroenLinks), waarin zij stelt dat in Hongarije sprake is van een systematische bedreiging van de democratie en de rechtstaat. Er is grootschalige corruptie, geen onafhankelijke rechtspraak en de rechten van migranten worden met voeten getreden. Daarnaast komt de persvrijheid in de knel doordat Orbán samen met bevriende rijke zakenlui vrijwel alle onafhankelijke media opkoopt.  

Als reactie op het rapport kwam de Hongaarse regering met televisiespotjes tegen Sargentini, waarin zij samen te zien is met George Soros. De boodschap: ‘Laat ze ons niet chanteren. Laten we Hongarije verdedigen!’  

Inmiddels heeft Orbán er een geduchte concurrent bij gekregen. Peter Magyar, een voormalige partijgenoot, richtte een rivaliserende partij op, de Partij voor Respect en Vrijheid. Hoewel Magyar in grote lijnen het conservatief christelijke gedachtegoed van Orbán deelt, wil hij de corruptie bestrijden en de rechtsstaat herstellen. De partij van Magyar behaalde bij de verkiezingen voor het Europees Parlement in juni 31 procent van de stemmen en werd daarmee vanuit niets de tweede partij na Fidesz, die met 44 procent de grootste bleef. 

Staatsvijand nummer 3: de man die Hongarije op de knieën wilde krijgen 

Volgens Orbán heeft het Westen zijn spirituele fundament verloren. Het christelijk geloof is door de politieke elite overboord gezet, evenals de natiestaat, de familiebanden en het gezin. In de plaats daarvan is de genderideologie gekomen, waarin het gezin gezien wordt als een onderdrukkend patriarchaat, liefde is losgekoppeld van het huwelijk en er meer dan twee geslachten bestaan. 

In 2021 nam de Hongaarse conservatieve regering in 2021 een wet aan om kinderen onder de 18 jaar te beschermen tegen boeken, films en andere media met een seksuele inhoud die niet heteroseksueel is. Ook reclame-uitingen waarin homo- of transseksualiteit als normaal wordt voorgesteld mogen niet meer worden getoond. De wet was eerst per referendum voorgelegd aan de Hongaarse bevolking, die er met een grote meerderheid mee instemde. 

‘Kolonisator Rutte’ 

Volgens Orbán is de nieuwe wetgeving helemaal niet gericht tegen homo’s, maar wordt ouders de mogelijkheid gegeven hun kinderen te beschermen tegen seksueel getinte media. Bovendien is hij naar eigen zeggen niet anti-homo. ‘Ik ben vrijheidsstrijder en tijdens het communisme heb ik gestreden voor de homorechten.’ 

De gemoederen liepen hoog op in Europa. Het felst was de Nederlandse premier Rutte: ‘Mijn doel is Hongarije op dit punt op de knieën te krijgen. Ze moeten zich realiseren dat ze lid zijn van de Europese Unie en zich moeten houden aan de Europese waarden. Voor Hongarije is geen plek meer aan de Europese tafel als het land de wet niet intrekt.’  

Volgens de Hongaarse minister Varga sprak Rutte ‘met de stem van oude koloniale arrogantie’. ‘Zolang ik leef, zal ik vechten zodat Hongaren nooit hoeven te knielen voor Rutte of een andere kolonisator.’ 

Hongarije eerst 

Opmerkelijk is dat het Bulgaarse parlement begin augustus 2024 een vrijwel identieke wet heeft aangenomen. Net zoals volgens de in Brussel sterk bekritiseerde Hongaarse wet, is het nu ook in Bulgarije illegaal om ‘niet traditionele seksuele geaardheid’ aan te moedigen op school. Daarover is echter geen storm van verontwaardiging uitgebroken, noch in de EU noch in de West-Europese media. 

Hoe je ook over Viktor Orbán denkt, hij is niet de baarlijke duivel die de EU en de westerse media vaak van hem maken. Hij denkt inderdaad anders over het belang van het gezin, van seksualiteit en, vooral, over het belang van de natiestaat. Voor hem staat het belang van Hongarije en de Hongaren voorop. En hij heeft zich tot taak gesteld dat belang ten koste van alles te waarborgen. Ook in West-Europa, in Nederland incluis, zullen er heel wat kiezers zijn die zouden willen dat hun politici in dat opzicht wat van Orbáns mentaliteit zouden hebben. 

Feike Reitsma is meer dan veertig jaar werkzaam geweest op het gebied van overheidspersoneelsbeleid, arbeidsmarktbeleid en arbeidsmarktonderzoek. 

Het zijn de donateurs die Wynia’s Week mogelijk maken. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!    

Het bericht Is Viktor Orbán de baarlijke duivel die er in Brussel van wordt gemaakt? verscheen eerst op Wynia's Week.

Waarom kijken West-Europese leiders en EU-excellenties neer op Polen en Hongarije? De Belgische oud-diplomaat Mark Geleyn heeft een idee.

‘Van Stettin aan de Baltische Zee tot Triëst aan de Adriatische Zee, is een ijzeren gordijn neergelaten, dwars door het Europese continent.’  Zo sprak Winston Churchill in maart 1946 tijdens een toespraak op een hogeschool in Fulton, Missouri. Die breuklijn, met muren, prikkeldraad en wachttorens, bepaalde het Europees strategisch landschap bijna een halve eeuw lang.

Tot in 1989 de muur werd neergehaald, het prikkeldraad opgerold, de wachttorens afgebroken. Een nieuw tijdperk van verzoening, samenwerking en optimisme werd ingezet. Heel Europa was blij. Maar er bleven andere breuklijnen lopen: breuklijnen tussen de liberale democratieën van West-Europa en de Midden-Europese naties die in 1989 vanonder de communistische betonlaag waren gekropen en in een beloftevolle, maar bedrieglijke geopolitieke context belandden. Die breuklijnen waren van culturele en emotionele aard en zij gaan tot ver in de geschiedenis terug.

Neerbuigendheid en rancune

Die geschiedenis kende glorieperioden, zoals het Polen van de Jagiellonen of de verfijnde beschaving onder de Habsburgse monarchie. Die geschiedenis kende ook gruwelen zoals de Duitse volkenmoord op Joden, op Polen, op zigeuners, zoals de massale klassenmoorden door de Sovjets, de gedwongen volksverhuizingen van Balten, Polen en Duitsers of de Trianon-vernedering van de Hongaren. Dat liet diepe littekens na in het collectieve denken van de Midden-Europese volken. Maar ook in de relaties tussen West- en Midden-Europa zijn er diepe littekens: de restanten van hoopvolle verwachtingen en van bittere teleurstellingen.

De apocalyptische dimensie van mensenleed dat Midden- en Oost-Europa in de twintigste eeuw doormaakten, is West-Europa bespaard gebleven. West-Europeanen zijn zich amper bewust van wat zich in Midden- en Oost-Europa heeft afgespeeld en hoe dat alles nog weegt op de mentaliteit in die landen. In West-Europa is er sowieso weinig empathie voor de Midden-Europese naties, wel een grote mate van neerbuigendheid bij westerse regeerders tegenover die wirwar van lastige volkeren met hun onmogelijke talen. Op hun beurt hebben Midden-Europese volken rancunes opgekropt omwille van ontgoochelingen uit het verleden.

Die rancunes dateren niet van na 1989, maar gaan een heel stuk in de geschiedenis terug. Keer op keer werden de belangen van landen als Polen, Hongarije en Tsjechoslowakije genegeerd in het voordeel van ‘goede verstandhoudingen’ met de Russische Sovjets. Keer op keer konden ze rekenen op de sympathie en ‘morele steun’, maar keer op keer werden hun protestbewegingen en opstanden zonder tussenkomst van het Westen door de Sovjets gewelddadig in de kiem gesmoord.
 
De ervaringen uit dat dramatische verleden tekenen het denken van nu. Na de communistische ontworteling van hun samenlevingen, zochten de Midden-Europese volken opnieuw houvast in de vroegere cultuurpatronen, in het christelijk geloof en in de eigen natie als eerste kader van solidariteit. Ook speelt de reflex om zich, na de onderdrukking door Moskou, als soeverein land niet opnieuw door het buitenland te laten voorschrijven hoe ze moeten leven.

Niet in de hemel, maar in Brussel

Dat verleden verklaart ook waarom die staten in de jaren negentig frenetiek zochten naar een strategisch dak boven het hoofd, en dus naar de bijstandsgarantie van artikel 5 van de NAVO. Wel moesten Balten en Polen ontgoocheld vaststellen dat Russische delegaties al vόόr hen op de NAVO in Evere ontvangen waren en dat zij zelf pas later uitgenodigd werden. Die eeuwige westerse gevoeligheid voor Russische belangen…

Maar goed: met een zwaar geladen emotionele rugzak vol herinneringen en ontgoochelingen, konden de Midden-Europese landen lid worden van de NAVO en de EU. Maar zij belandden niet in de hemel, maar in Brussel.

Nationale reflex als verwerpelijke ontsporing

West-Europese landen hebben na de oorlog een heel ander parcours afgelegd: een parcours van integratie. De vaders van de Europese gedachte ging het om verzoening, om het overwinnen van oude vijandschappen, om het herstel van het mensbeeld en een herbronning van de christelijke inspiratie van de Europese beschaving. Die wil om Europa één te maken, te integreren, hoorde daarbij. Die wil was zo uitgesproken dat een nationale reflex vaak als voorbijgestreefd afgedaan werd, zelfs als een verwerpelijke ontsporing uit het voorbije verleden. Het resultaat was dat de lidstaten belangrijke aspecten van hun soevereiniteit overdroegen aan supranationale instanties.

Er ontstond een supranationale administratie van hooggeschoolde, hoogbetaalde ambtenaren, met een uitgesproken liberaal levensbeeld, zonder binding met land, geloof, traditie, met een beroepsethos dat neerkijkt op het nationale. De nieuwe lidstaten uit Midden-Europa beschouwen zij als staten ‘die nog veel te leren hebben’, die nog niet keurig meelopen in de pas van het liberalistisch progressivisme.

Daarnaast waren er in West-Europa bevreemdende mentaliteitsveranderingen aan de gang, waar sommige Midden-Europese lidstaten het heel moeilijk mee hadden. Het liberale denkmodel, dat de westerse samenlevingen begon te monopoliseren, maakte de moraal ondergeschikt aan een verabsoluteerde individuele autonomie. Dat denkmodel bleek nefast voor de idealen die de vaders van Europa zich gesteld hadden.

Religie moest verdwijnen uit de res publica. Het liberalisme gold voortaan als enig mogelijke politieke filosofie. Liberalisme en individuele autonomie waren ook de brandstof voor een seksuele revolutie die het gezin en de christelijke moraal zou aantasten, die de natuur van de mens als manipuleerbaar beschouwt, en die nu begonnen is aan de seksualisering van het kind. De West-Europese samenleving ontspoorde.

Hervorming gerechtelijk apparaat in Polen

Het scherpst hebben Polen en Hongarije zich afgezet tegen dit op hol geslagen maatschappijmodel. Beide landen kozen bewust voor een samenlevingsmodel dat voorrang verleent aan het gezin, aan het Godsbesef en aan de natie. Zij kozen voor de terugkeer van the strong gods.

Daarmee kwam het onvermijdelijk tot een botsing met het politieke denken in West-Europa en bij de EU-instellingen, in ‘Brussel’. Het conflict met Warschau spitste zich toe op de controle over de rechterlijke macht. De regering Morawiecki wilde doen wat de Duitsers na 1989 hadden gedaan: de rechterlijke macht zuiveren van communisten. Daarvoor was een hervorming van het gerechtelijk apparaat nodig. Het Europees Hof van Justitie zag die hervorming als een inbreuk op de rechterlijke onafhankelijkheid. Het Pools grondwettelijk hof benadrukte bovendien dat de Poolse wet voorrang had op EU-verdragen. Zijn Duitse tegenhanger vindt dat ook, maar gaat subtieler te werk: het ‘toetst’ EU-recht aan Duits recht.

‘Antihomowet’ in Hongarije

Hongarije streeft nadrukkelijk het herstel na van een ouderwetse christendemocratie, geworteld in Europese tradities, wil prioriteit voor de natie en geen afstand van soevereiniteit aan een supranationaal ‘imperium’. Het wil de immigratie tot een minimum beperken. Boedapest stemde ook voor een wet op kinderrechten die verbiedt dat homoseksualiteit en genderoperaties in scholen en tv aan minderjarigen getoond worden. In West-Europa heet dat dan een ‘antihomowet’. Hongarije werd ervan beschuldigd de vrijheid van pers, universiteiten en ngo’s te beknotten, lgbt-rechten te schenden en immigranten te weigeren.

Liberalisme geen synoniem voor rechtsstaat

Tegen deze twee lidstaten zetten de liberale West-Europese staten, gesteund door de EU-ambtenarij, twee zware wapens in: de beschuldiging van schending van de rechtsstaat en het inhouden van miljarden aan cohesiefondsen als drukmiddel. Het inzetten van het concept rechtstaat toont aan hoe het politieke denken vergiftigd is door een liberale democratie die aanspraak maakt op een monopolie van legitieme autoriteit, die zichzelf ziet als de enig aanvaardbare politieke filosofie en die zich identificeert met de rechtsstaat.

Dat is een grondig foute visie. Liberalisme is geen synoniem voor rechtsstaat. Democratie staat niet gelijk aan liberalisme. Er zijn wel degelijk legitieme alternatieve politieke filosofieën, zoals de christendemocratie of de sociaaldemocratie. Hongarije noemt zich bij monde van premier Orban een christendemocratie zoals die in West-Europa nog tot voor 25 jaar gold. Het gaat hier dus niet om een juridisch geschil, maar om een politiek conflict tussen twee botsende maatschappijvisies.

Er gaapt nog een andere grote kloof door Europa. In het omarmen van het liberale gedachtengoed verwierpen de West-Europese politiek, academische wereld, media en intelligentsia, de metafysische basis van de rechtsorde, die was overgeërfd vanuit het Jodendom, Hellas, Rome en de middeleeuwse christelijke synthese. Juist nu die metafysische basis, na de ravage van een halve eeuw communisme, in Midden-Europa opnieuw ontdekt wordt.

Atheïstische stoottroepen

Tekenend voor die kloof is de manier waarop het godsbesef in de grondwetten wel of niet is ingeschreven. De Europese Grondwet verwijst niet naar God. Van 2003 tot 2007 liep daarover een scherp debat, in nationale parlementen en in de Europese Raad. Het waren president Chirac en kanselier Schröder die zich tegen een nominatio Dei verzetten. Het grof gevecht lieten ze over aan de Belgische liberalen Verhofstadt en Michel, die dat met gusto deden en zich als atheïstische stoottroepen gedroegen.

Het is op dat niveau, dat van het goddelijke, dat de kern van de nijd van het West-Europees liberalisme voor landen als Polen en Hongarije moet worden gezocht.

Dit artikel verscheen op 18 januari op doorbraak.be.

*Mark Geleyn is voormalig directeur-generaal op Buitenlandse Zaken en ambassadeur van België in Israël en in Duitsland.

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Waarom kijken West-Europese leiders en EU-excellenties neer op Polen en Hongarije? verscheen eerst op Wynia's Week.

In juni volgend jaar worden de verkiezingen gehouden voor het Europees Parlement. De Berlgische socioloog Mark Elchardus vindt dat de politieke partijen bij elk thema dat in hun partijprogramma aan bod komt, moeten verduidelijken wat op dat vlak de bevoegdheden van Europa zijn, waarvoor de Europarlementariërs gaan ijveren en welke standpunten de ministers zullen innemen in de Raad.

Een recent onderzoek van de European Council on Foreign Relations bevestigt dat in de ogen van de Europeanen hun continent er een van neergang is, van gebrek aan hoop. Op de vraag of in hun land de dingen de goede of de slechte kant opgaan, antwoordt 31 procent van de Europeanen ‘de goede’, nagenoeg dubbel zoveel (59 procent) ‘de slechte’.

Wat een contrast met bijvoorbeeld India waar 86 procent het gevoel heeft dat de dingen de goede kant op gaan. Zelfs in Rusland is een meerderheid (54 procent) optimist. Slechts 11 procent van de Russen ziet het land de slechte kant opgaan.

Een zwak continent

Dat onderzoek laat ook zien hoe andere landen naar Europa kijken. Kort samengevat: een aangename plek om te leven, maar zo zwak dat de Europeanen zich terecht zorgen maken. Zelfs de toekomst van de Europese Unie lijkt niet verzekerd. Een op de drie van de gepeilde Europeanen acht het waarschijnlijk dat zij binnen dit en twintig jaar uiteenvalt. De nipte helft acht dat onwaarschijnlijk. Buiten Europa is men nog veel pessimistischer over de toekomst van de Unie.

Het EU-palmares oogt na meer dan een halve eeuw niet bijzonder fraai. Het Europese asiel- en migratiebeleid is een ramp. Europa is achteropgeraakt op het vlak van spitstechnologie. Geopolitiek stelt het niets voor. Met de uitzondering van Duitsland zijn de landen van de unie gedeïndustrialiseerd. En door het Europese klimaatbeleid riskeert nu ook de Duitse industrie onderuit te gaan.

De pandemie leerde ons dat grensoverschrijdende zaken soms het beste geregeld worden door de grenzen te sluiten. Het vrij verkeer van personen, dat velen waarderen, heeft er ook voor gezorgd dat we met goedkope arbeidskrachten uit het oosten van de Unie, in dichtbevolkte regio’s in het westen van de Unie bedrijfstakken in stand houden die daar niet zo goed passen en grotendeels voor de export werken. We importeren bij wijze van spreken mensen, om varkensvlees te exporteren.

De grootschalige emigratie uit de landen van centraal en Oost-Europa heeft daar vele gezinnen ontwricht en de ontwikkeling van die landen geremd. Stel u even in de plaats van die mensen. Stel dat een politieke partij in Vlaanderen zou zeggen: ‘We sluiten een internationaal akkoord dat onze economische groei remt, maar geen zorg, in ruil mogen jullie gastarbeider worden in Bulgarije. Met zogeheten ‘Europese subsidies’ worden die landen enigszins gecompenseerd, althans als zij braaf zijn.’

Vage begrippen

‘Braaf zijn’, zich conformeren aan de vanuit ‘Brussel’ opgelegde normen speelde, buiten het reguleren van de eengemaakte markt, oorspronkelijk geen grote rol. Op dat vlak voltrok zich een fundamentele verandering: als bindmiddel werd ‘nut’ aangevuld door ‘waarden’. Maar wat moest zorgen voor meer Europese gemeenschap, heeft geleid tot grote verdeeldheid.

De waarden worden nog eens opgesomd in 2009, in de preambule van het Verdrag van Lissabon: ‘(…) de universele waarden van de onschendbare en onvervreemdbare rechten van de mens en van vrijheid, democratie, gelijkheid en rechtsstaat’. Naast de achttiende-eeuwse hyperbool van ‘onschendbare’ en ‘onvervreemdbare’ rechten, gaat het om vrijheid, gelijkheid, democratie en rechtsstaat.

Dat zijn vage begrippen. Over de betekenis ervan voeren we al een paar eeuwen politieke strijd. Rechtsgeleerdheid bevordert het geloof dat dergelijke grote woorden wet kunnen maken en de uitspraken van rechters kunnen bepalen. Sociologie bevordert daarentegen aandacht voor de manier waarop die vage, voor meerdere interpretaties vatbare begrippen door verschillende groepen worden gebruikt om hun eigen waarden en belangen te bevorderen en macht te verwerven.

Europese waarden

Het is moeilijk precies het moment in de tijd aan te wijzen waarop het gevecht over de interpretatie van ‘de Europese waarden’ losbarstte. In het Verdrag van Amsterdam (1997) wordt gesteld dat die waarden ‘gemeenschappelijk’ zijn in de lidstaten, zonder ruimte te laten voor verschillende interpretaties in het licht van nationale eigenheid en politieke meerderheid.

In dat verdrag wordt meteen een procedure vastgelegd om vast te stellen of de gedeelde waarden worden geschonden. Vanaf dan wordt  gezocht naar manieren om ‘afwijkende’ interpretaties te sanctioneren en normatieve conformiteit af te dwingen. De focus ligt daarbij op de rechtsstaat (meer dan op democratie, gelijkheid of vrijheid).

Artikel 7 van het Verdrag van de Unie maakt het mogelijk een lidstaat stemrecht te ontzeggen als de Raad van staatshoofden en regeringsleiders daar eenparig (minus de stem van het geviseerde land) toe besluit. Die eenparigheid is moeilijk haalbaar en dat artikel wordt beschouwd als een ‘nucleaire optie’. Daarom wordt druk gezocht naar andere sanctioneringsmiddelen.

In 2013 pleitten een aantal ministers van Buitenlandse Zaken (waaronder Frans Timmermans) voor financiële sancties tegen landen waarvan wordt aangenomen dat zij de Europese waarden schenden. De commissie reageerde daarop met een ontwerp om dat mogelijk te maken.

Dat stuitte op vernietigende kritiek van de Juridische Dienst van de Europese Commissie: er is, buiten artikel 7,  geen basis in de verdragen die het de EU mogelijk maakt een mechanisme te ontwikkelen dat toezicht houdt op respect voor de rechtsstaat in de lidstaten.

Toch blijft men dat proberen, zonder een aanpassing van de verdragen. Sinds 2020 is er een jaarlijks evaluatieverslag over hoe de lidstaten het doen op het vlak van waardenconformiteit. Naar aanleiding van het verslag over 2022 worden Hongarije 16 miljard en Polen 35 miljard subsidies onthouden.

Grondwet

Een rechtsstaat is een staat die zijn eigen wetten respecteert. De hedendaagse discussies over de rechtsstaat gaan over de vraag welke beperkingen rusten op het maken van die wetten. Het traditionele antwoord op die vraag was duidelijk: de grondwet bepaalt die beperkingen.

Maar in de zaak die de meeste aandacht kreeg, die van de EU tegen Hongarije, gaat het om beperkingen die de EU wil opleggen aan een grondwetgevende meerderheid en over materies waarvan het niet duidelijk is of zij wel onder de Europese verdragen vallen. Los van de vraag wie gelijk heeft, de Unie of Hongarije, is het zonder meer duidelijk dat aan de grondwettelijke meerderheid in de lidstaten geen beperkingen kunnen worden opgelegd die niet expliciet in de verdragen zijn voorzien.

Machtsstrijd

De discussies en conflicten rond de rechtsstaat roepen echter een andere vraag op: kwamen de beperkingen die wij via een Europees verdrag aan de grondwettelijke bevoegdheid van ons parlement opleggen tot stand op de manier die voorzien is voor grondwetswijzigingen? In het geval van België, en tal van andere lidstaten, is het antwoord daarop: neen.

Het Verdrag van Lissabon werd goedgekeurd met een gewone parlementaire meerderheid, terwijl het in de praktijk om een grondwetswijziging gaat waarbij afstand werd gedaan van een flink deel van onze grondwettelijke bevoegdheid. Voor de Europese Unie geldt in feite dat zij de rechtsstaat systematisch krenkt.

In feite zitten we in een machtsstrijd. Dat geldt voor de wijze waarop Viktor Orban en anderen meer greep willen krijgen op de benoeming van rechters en de financiering van ngo’s aan banden willen leggen, evenzeer als voor de huidige meerderheid in het Europees Parlement die — met als kern liberalen, socialisten en groenen — het landen met een conservatieve meerderheid moeilijk willen maken, en macht willen verschuiven van de meerderheden in de lidstaten naar rechters, experts en ngo’s.

In de resoluties van het Europees Parlement duikt die democratie-ondergravende frase ’tirannie van de meerderheid’ steeds vaker op. De ‘bescherming van de rechtsstaat’ wordt gebruikt als dekmantel voor een betrekkelijk brutaal gevoerde politieke machtsstrijd.

Slag om Europa

De Europese Unie kan nuttig zijn, maar daartoe is een slag om Europa nodig. Herstel van respect voor de diversiteit van nationale culturen, voor de soevereiniteit en de grondwettelijke bevoegdheid van de lidstaten.

Er is behoefte aan een Unie die rigoureus haar verdragen respecteert, enkel die competenties uitoefent die zij expliciet van de lidstaten heeft gekregen en oprecht waakt over de basisprincipes van de rechtsstaat. Bovenal is een Unie nodig die in de eerste plaats haar aandacht richt op de grote uitdagingen waarvoor we staan en die de burgers van de lidstaten weer reden tot optimisme en hoop geeft. Herhalen dat het beste nog moet komen, volstaat geenszins.

Wat zijn de bevoegdheden van Europa

Met de huidige meerderheid in het Europees Parlement kan het duidelijk niet de goede kant opgaan. De slag om Europa is daarom misschien wel de belangrijkste van de komende verkiezingen. ‘Europa’ kan niet langer het zoveelste kleine hoofdstukje zijn in de programma’s waarmee de partijen in juni 2024 naar de kiezer trekken.

Bij elk thema dat in de partijprogramma’s aan bod komt, moet worden verduidelijkt wat op dat vlak de bevoegdheden van Europa zijn en waarvoor de Europarlementariërs gaan ijveren, welke standpunten de ministers zullen innemen in de Raad. Dat zijn onze partijen de kiezers verplicht, de Europese burgers in voor- en tegenspoed.

Mark Elchardus is hoogleraar sociologie aan de Vrije Universiteit Brussel. In 2021 verscheen van hem het geruchtmakende boek ‘Reset. Over identiteit, gemeenschap en democratie’.Uitgeverij Ertsberg, 608 pagina’s, 39,95. Bestellen en informatie HIER.

Dit artikel verscheen op Doorbraak.be van 4 december.

Wynia’s Week wordt mogelijk gemaakt door de vrijwillig betaalde abonnementen van de lezers, kijkers en luisteraars. Doet u al mee? Doneren aan Wynia’s Week kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Het Europees Parlement gebruikt ‘bescherming van de rechtsstaat’ als dekmantel voor een brutale politieke machtsstrijd verscheen eerst op Wynia's Week.