Er waait een andere wind door Europa en het kabinet-Schoof is trendsetter, hoe erg de progressieve familie dat ook vindt. Het vorige kabinet, Rutte IV, zette de draai al in, zelfs met D66 aan boord. Toenmalig staatssecretaris voor Asiel en Migratie Eric van der Burg (VVD) tekende op 15 mei samen met veertien andere Europese lidstaten een ‘gemeenschappelijke brief’ inzake ‘nieuwe oplossingen’ om ‘ongecontroleerde migratie’ tegen te gaan. Die brief omschreef de situatie, met een snelle toename van het aantal migranten, als ‘onhoudbaar’. Doel: ‘thinking outside the box’.

Tijdens de Europese top van vorige week voerden de regeringsleiders het tempo verder op, onder leiding van Nederland, Italië en Denemarken. Die twee laatstgenoemde landen worden geleid door vrouwen die van aanpakken weten: de conservatieve Giorgia Meloni en sociaal-democrate Mette Frederiksen.

Bastion op de morele hoogvlakte

De drie initiatiefnemers kregen de politieke leiders van Oostenrijk, Cyprus, Polen, Tsjechië, Griekenland, Hongarije, Malta en Slowakije mee aan tafel. Ook de voorzitster van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, zat erbij. Zij stuurt de ambtelijke machinerie aan want zonder Commissie is er geen beginpunt voor Europese wetgeving. Coalitievorming is in de Europese politiek verplichte kost. De rest is poëzie.  

Wie is er dan wél geïsoleerd? Progressief Nederland, dat zich heeft verschanst in een intellectueel en politiek zelf-isolement, als bastion op de morele hoogvlakte. In de veronderstelling dat verandering van het migratie- en asielbeleid niet kan en niet mag. Maar het gebéurt wel, zie de ‘tafel van Schoof’. Europa is sinds de Europese verkiezingen veranderd, maar dat proces is aan progressief Nederland voorbijgegaan. Alle heilige huisjes die PvdA en Groen Links vanuit hun fusiereflex aanroepen, worden in Brussel ‘verticaal geklasseerd’, richting oud papier. Dat is natuurlijk pijnlijk, maar wie, zoals de Russische leider Michail Gorbatsjov ooit zei, te laat is, wordt door de geschiedenis ingehaald. In casu aan de stembus.

Wat nu gebeurt, is in Europa niet nieuw. Dat moet ook de actieve Kati Piri, buitenlandwoordvoerder voor GroenLinks-PvdA, weten. De juridische diensten van de Europese Commissie en de Europese Raad zijn inventief. Wat gisteren onmogelijk leek, is morgen haalbaar. De Belgische premier Jean-Luc Dehaene zei ooit: ‘Onder hoge druk wordt alles vloeibaar’. De Poolse premier Donald Tusk, voormalig president van de Europese Unie, wilde al enige tijd dat de Europese migratie- en asielregels worden opgeschort voor de bescherming van de Poolse grens met Belarus en Rusland (Kaliningrad). Finland wil hetzelfde voor de 1600 kilometer lange grens met Rusland. Aldus geschiedde.

Hoe zit het dan met de zuidgrens van de Europese Unie? Italië verplaatst de opvang van asielzoekers en de beoordeling van asielaanvragen naar Albanië. Bij afwijzing worden deze locaties ‘terugkeerhubs’, een systeem dat al wat lijkt op de methode die Hongarije toepast: detentie aan de grens, beoordeling en (in de meeste gevallen) uitwijzing.

De trend is: zo weinig mogelijk asielzoekers binnen de EU, afhandeling van asielverzoeken in derde landen en terugkeer naar een veilige regio buiten de EU. Het beste zou zijn asielverzoeken af te handelen in bijvoorbeeld Afrika en de opvang organiseren in samenwerking met landen ter plaatse. Dat bespaart asielzoekers een lange, soms dodelijke, tocht naar Europa, georganiseerd door misdadige bendes.

Richting ‘vesting Europa’

Het doel van de huidige besprekingen is om elementen uit het Migratie- en Asielpact van mei dit jaar, dat pas in 2026 in werking treedt, naar voren te halen en meteen te beginnen met de uitvoering. De druk is groot en de juridische diensten weten daar zeker een mouw aan te passen.

We gaan stapje voor stapje richting ‘vesting Europa’. Zo wordt het in Brussel niet verkocht, maar is wel waar het op neerkomt. De buitengrens van de EU in Zuid-Europa zal gaan lijken op die met Rusland en Belarus. Er zijn natuurlijk verschillen, maar de bedoeling is hetzelfde: een harde grens. Oftewel een échte grens.

Nu zullen progressieve Nederlanders zeggen: maar Duitsland, Frankrijk, België en Spanje zaten níet bij Schoof aan tafel. De verklaring is eenvoudig. De Duitse bondskanselier Olaf Scholz leidt een kabinet met de groenen die, na de moordaanslag in Solingen, zelf in een politieke doodstrijd verkeren. Het roer bij onze oosterburen ging om: grenscontroles, zeker een half jaar, deportatie van 28 Afghanen die misdaden hadden begaan, korting van uitkeringen en uitzetting van illegalen. Duitse socialisten en groenen hebben noodgedwongen een ommekeer moeten maken die voor de fusiepartij GroenLinks-PvdA onverteerbaar is. Op 28 september volgend jaar zijn er in Duitsland Bondsdagverkiezingen.

In Frankrijk heeft premier Michel Barnier al een strenger asielbeleid aangekondigd, hoewel de Franse grondwet stelt dat asielverzoeken op Frans grondgebied moeten worden afgehandeld. Maar ja, Corsica is ook Frankrijk. België zal onder de mogelijk nieuwe federaal premier Bart De Wever meteen toetreden tot de ‘groep Schoof’.

De Spaanse socialistische premier Pedro Sanchez is de enige uitgesproken criticaster, maar dat zal hij niet lang volhouden. Nu Italië ingrijpende maatregelen treft, daalt daar de toestroom, die zich echter heeft verplaatst naar Spanje, waar het aantal asielzoekers fors toeneemt. Sanchez denkt dat de nieuwkomers aan het werk kunnen, maar hij kent zijn eigen economie niet. Spanje heeft de hoogste werkloosheid van de EU: 11,3 procent. De jeugdwerkloosheid bedraagt 27 procent. Spaanse kiezers zitten niet te wachten op de intocht van immigranten.  

De tafel van Schoof zal drukker worden omdat de feiten zich opdringen aan de regeringsleiders. De kiezer laat van zich horen, in héél Europa, met hetzelfde thema. De migratiedruk zal voorlopig niet verdwijnen. Afrika telt nu 1,2 miljard inwoners; voor 2100 wordt dat aantal geschat op circa 4 miljard. De migratiedruk blijft deze hele eeuw bestaan en daarna ook nog. Open of zelfs poreuze grenzen leiden tot zelfopheffing van Europa.

Timmermans is zwijgzaam 

Hoe zit het met het isolement van progressief Nederland? Alle energie is gericht op de val van het zittende kabinet en dat voelt kennelijk als een warm bad. Resultaat: een naar binnen gekeerde blik, ontkenning van de boze buitenwereld en voor de rest Oost-Indische doofheid. Zelfs PvdA-leider Frans Timmermans, voormalig eerste vicevoorzitter van de huidige Europese Commissie, is opvallend zwijgzaam. Of is er ruzie in de fusiepartij?

Aan het kabinet-Schoof valt wel wat te verbeteren en vooral de bestuurskracht kan omhoog. Maar de stelling dat Nederland met dit kabinet is geïsoleerd in Europa snijdt geen hout. Nederland zet mede de trend in Europa, praat mee, zit aan tafel en bouwt coalities terwijl progressief Nederland zijn toevluchtsoord heeft gevonden in dromenland.

Op 9 oktober verscheen ‘Rechtsomkeert’, het nieuwe boek van Derk Jan Eppink. Daarin schetst hij in heldere taal hoe zich in Europa, de Verenigde Staten en vooral Nederland een rechtse omwenteling voltrok. Het boek verscheen bij Uitgeverij Blauwburgwal, kost € 22,95 en kan HIER worden besteld. Informatie voor media en de boekhandel: info@blauwburgwal.nl

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Derk Jan Eppink: Niet het kabinet-Schoof zit in een Europees isolement, maar de dromers van GroenLinks-PvdA verscheen eerst op Wynia's Week.

Die pijn in het debat over de regeringsverklaring kwam in eerste instantie van links. Timmermans van GroenLinks/PvdA, Jetten van D66, Van Baarle van DENK en Dassen van Volt gingen vanaf het begin helemaal los, op een ongekend agressieve manier, en wapperden al bij voorbaat met moties van wantrouwen.

Reden: de aanwezigheid van twee PVV-ministers in het nieuwe kabinet die in het verleden het woord ‘omvolking’ in de mond hadden genomen, zich daar inmiddels nadrukkelijk van hadden gedistantieerd maar op wie het toch gemakkelijk prijsschieten was. Racisten waren zij, aanhangers van een nazistische gedachte, en dus dienden zij bij voorbaat naar huis te worden gestuurd – wat hun woorden en daden als minister ook zouden zijn. Als Schoof werkelijk wilde ‘normeren’, naar hij zelf had gezegd, diende hij dat te doen door de twee van Wilders onverwijld te verwijderen.

Schoof moest incasseren

Hun racisme zou zich vooral richten op moslims, in het bijzonder op moslima’s met een hoofddoek. Het theater ging zelfs zover dat Schoof, op uitnodiging van Jetten, het GroenLinks/PvdA-Kamerlid Esmah Lahlah letterlijk recht in de ogen keek en nog maar eens, voor de zoveelste keer, verklaarde dat vrouwen met een hoofddoek er wat hem betreft net zo goed bij hoorden als ieder ander. En dat nadat hij al plechtig en nadrukkelijk had verklaard dat zijn kabinet stond voor de ‘publieke zaak’, voor de ‘rechtstaat’ en voor de ‘veiligheid’, dat dit kabinet er voor alle Nederlanders was, geen racisten in zijn gelederen telde, geen aanhangers van omvolkingstheorieën, en dat het beleid dat dit kabinet de komende maanden gaat formuleren, zich binnen de grenzen van de befaamde zeven punten en het hoofdlijnenakkoord zou voltrekken.

Maar het was niet genoeg. Schoof moest dat keer op keer herhalen, en incasseren dat zijn kabinet even zovele malen werd weggezet als een regeringsploeg met racisten in de gelederen. Het werd Wilders wat te machtig – en daarmee begon de pijn hem vanuit eigen gelederen toegebracht. ‘Slappe hap’, noemde hij Schoofs verweer, zowel op X als voor de camera. En toen moest het parallelle debat nog beginnen.

Tijdens het debat had Fleur Agema (sinds 2006 Wilders rechterhand en inmiddels minister van Volksgezondheid) een tweetje de wereld ingestuurd waarin zij oude en kritische uitspraken van de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema over de islamitische hoofddoek contrasteerde met haar die dag geuite steun aan Esmah Lahlah.

Dat berichtje bleef niet lang onopgemerkt. De schrille, agressieve toon van het begin van het debat werd vanaf toen nog overtroffen. Hier werd een ‘hondenfluitje’ de samenleving in geslingerd, de sussende woorden van Schoof publiekelijk gecorrigeerd door een ‘kwaadaardige provocatie’, hier werd de positie van de minister-president ondermijnd door ‘gesar, geëmmer en geëtter’ vanuit nota bene vak K zelf, hier bleek dat het gezag van de premier op dag één al weg was want hij had niet ingegrepen en was niet op zijn strepen gaan staan, dit was geen serieus kabinet maar een ‘circus’ en een ‘kleuterklas’.

Aan het slot van het debat leek de Kamer zich toch een beetje te schamen voor de lijders aan het syndroom van Gilles de la Tourette die zij opzichtig hadden uitgebeeld. De toon werd wat rustiger. En de linkse tactiek om via een hoofdelijke stemming over de twee moties van wantrouwen VVD’ers en NSC’ers uit de coalitie los te weken, werkte niet: die werden alleen door het linkse smaldeel gesteund.

Zelfs geen verstandshuwelijk

Maar bij het woord ‘rust’ denk je na afloop van dit giftige, tumultueuze debat toch in de eerste plaats aan Schoof. Hij sprak van een ‘schijn van bedreiging van de eenheid van kabinetsbeleid’, maar die eenheid was nooit bedreigd geweest. Hij stond voor al zijn mensen. En het moet gezegd: Schoof heeft het debat rustig, koelbloedig en zakelijk gevoerd, met een ‘uitgestoken hand’ naar de gehele kamer om ‘voor Nederland aan de slag te gaan’. Ik denk dat je na dit tweedaagse debat mag concluderen dat Schoof zijn eerste test ruimschoots heeft doorstaan.

Als dit debat de voorbode voor de komende tijd is, dan heeft het veel duidelijk gemaakt. We hebben eigenlijk geen echte coalitie, zelfs geen verstandshuwelijk, maar een verband van vier politieke partijen met een eigen uitgesproken profiel, die elkaar zullen vasthouden zolang zij dat profiel in beleidskeuzes kunnen waarmaken.

Deze club wordt geleid door een partijloze premier, die op er op cruciale momenten alleen voor staat en al zijn ervaring (die tot nog toe volledig buiten het politieke tumult lag) en (mensen)kennis nodig zal hebben om de boel bij elkaar te houden. En dat tegenover een venijnige, volstrekt onwelwillende en diep wantrouwige oppositie die dit kabinet weinig tot niets zal gunnen, en geen gelegenheid voorbij zal laten gaan om het moreel verdacht te maken.

Schaamte als begin

Van de week hoorde ik cultuurhistoricus René Cuperus op Radio1 zeggen dat hij hoopte dat dit kabinet een kabinet van verzoening zou zijn – een kabinet dat de ‘afgehaakten’ er weer bij zou trekken, en de kloof tussen stad en platteland, volk en élite, rijk en arm, autochtoon en allochtoon zou overbruggen. Het zou de kloof die links in de samenleving heeft geslagen, weer kunnen gaan dichten. Daarmee vertolkte Cuperus precies de hoop die ik ook had en heb.

Is er nog grond voor die hoop na het debat van deze week? Er moet veel wederzijdse weerzin worden overwonnen, veel morele meewarigheid worden afgelegd, veel neerbuigendheid worden afgeleerd voordat het zover zal zijn. Maar misschien is de schaamte die de Kamer bedekte een begin, en kan dit begin onder de handen van Schoof toch nog tot iets moois uitgroeien.      

Bart Jan Spruyt is historicus en journalist. Zijn columns over politiek en samenleving verschijnen iedere zaterdag in Wynia’s Week.

Wynia’s Week verschijnt altijd, twee keer per week. Het zijn de donateurs die dat mogelijk maken. Nog geen donateur? Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Het debat was giftig, maar Schoof heeft zijn eerste test ruimschoots doorstaan verscheen eerst op Wynia's Week.

Wynia stelt dat politici als Frans Timmermans en Rob Jetten zo de zorgelijke demografische ontwikkelingen door immigratie aan het zicht willen onttrekken, maar daar hun weggelopen kiezers niet mee terugkrijgen.

Geert, Dilan, Pieter en Caroline

Van Galen en Wynia lopen de regeringspartijen langs. Geert Wilders van de PVV zal de komende tijd eigen accenten leggen en zo wellicht enige afstand nemen van het kabinet. Wilders heeft de afgelopen maanden een goede relatie ontwikkeld met Caroline van der Plas, die wat teleurgesteld is in Pieter Omtzigt van NSC, wiens partij wel eens een wankele factor zou kunnen worden binnen de coalitie, al dan niet geplaagd door gewetensproblemen bij Kamerleden.

En de VVD? Die heeft in de Rutte-jaren de invloed ondergaan van D66, waardoor er afstand dreigt te ontstaan met (eerdere) VVD kiezers. Partijleider Dilan Yeşilgöz kan niet om de D66-vleugel in kader, Kamer en kabinet heen, maar verliest zo aanhang in het land.

Doe mee!

De artikelen, video’s en podcasts van Wynia’s Week zijn gratis beschikbaar – voor iedereen! Dat wordt mogelijk gemaakt door de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan HIER. Hartelijk dank!

Deze WWTV-video is ook te beluisteren als podcast, zowel via Spotify als via Apple. Kijk ook HIER

Het bericht Timmermans probeert migratieproblemen weg te stoppen met ‘omvolking’ verscheen eerst op Wynia's Week.