Het kunnen uitvoeren van de ultieme lijfstraf – de doodstraf – wordt ook in sommige hoogbeschaafde landen nog noodzakelijk geacht, maar zelden toegepast. De laatste executie in Europa vond in 1977 plaats in Frankrijk. Destijds was de zoon van Frankrijks hoofdbeul, Marcel Chevalier, nog bij die terechtstelling aanwezig om hem voor te bereiden op de opvolging, maar dat bleek niet nodig. In 1981 werd de doodstraf ook in Frankrijk afgeschaft.

Alleen gevangenisstraf, financiële boete en taakstraf resteren de beschaafde rechter nog. Daarbij mag worden aangetekend dat de overheid in Nederland er steeds minder in slaagt opgelegde gevangenisstraffen ten uitvoer te brengen, maar wel heel goed is in het innen van boetes. Zelfs onterechte boetes. En dat de heersende mening luidt dat langer opsluiten niet afschrikwekkend werkt, maar boetes verhogen wél.

Een vergeten straf

Een vergeten straf is verbanning. Oorspronkelijk was verbanning een kerkelijke straf. Wie bepaalde misdrijven had begaan werd uit de gemeenschap (van gelovigen) gestoten: geëxcommuniceerd. In Coena Domini (‘Aan het Avondmaal des Heren’) was de titel van de pauselijke bul, waarmee de banvloek in 1363 werd geïntroduceerd.

Oorspronkelijk waren er slechts een paar misdrijven die zo werden bestraft, waaronder ketterij, het in beroep gaan tegen een beslissing van de paus bij een kerkvergadering, nieuwe belastingen instellen zonder goedkeuring van de paus en het leveren van wapens aan vijanden van de kerk, zoals de Saracenen en de Turken.

In de loop der eeuwen werden steeds meer ‘misdrijven’ aan de lijst toegevoegd. Na de Reformatie vonden ook protestanten al snel redenen om personen uit hun gemeenschap te verbannen. En een halve eeuw nadat ze toestemming kreeg om een synagoge in Amsterdam te openen, verbande de Sefardische gemeenschap in 1656 de tolerante wijsgeer Spinoza.

In de Middeleeuwen hanteerden ook tal van steden verbanning als straf. Her en der zijn in Nederland nog steeds de ‘banpalen’ te vinden die de grens van de ‘banne’ (het rechtsgebied) van een stad aangaven. De veroordeelde werd geacht de stad verlaten te hebben als hij de banpaal was gepasseerd. Hij was dan banneling.

De seculiere overheid stuurt allang geen onderdanen meer weg, al krijgt de douane van Australië op de vraag of iemand een strafblad heeft van grapjassen het antwoord: ‘Is dat nog steeds verplicht?’

Nieuwe ketters

Maar het tij keert. Een paradox in de Nederlandse geschiedenis is dat de ontkerkelijkte bevolking religieuze gebruiken in nieuwe vorm voortzet. Het is inmiddels weer staand gebruik om mensen te ‘verketteren’. De anders denkende wordt dan in nieuwe termen uitgemaakt voor duivelsaanhanger. Hij is ‘fascist’, ‘racist’ of ‘extreem-rechts’.

Daar is weinig tegen te doen. In 2020 zei Volkskrant-columnist Max Pam aangifte te hebben gedaan tegen GroenLinks-prominent Sybren Kooistra, omdat die hem op Twitter voor racist had uitgemaakt. ‘Ik wil graag uitgezocht hebben of de racismebeschuldiging inmiddels zo gemeengoed is geworden dat het niets meer voorstelt,’ aldus Pam destijds.

Hoe die strijd is afgelopen hebben we nooit gehoord. Begin 2023 stond op de agenda van het partijcongres van GroenLinks wel een ‘antifascisme-motie’ die was ingediend door dezelfde Sybren Kooistra. Hij riep de Kamerfracties van zijn partij op om slechts bij hoge uitzondering interrupties te plaatsen tijdens de spreektijd van PVV en FvD en geen wetsvoorstellen en moties van die partij mede te ondertekenen. Kortom, hen dood te zwijgen. De motie werd door het partijbestuur omarmd en met overweldigende meerderheid van stemmen aangenomen.

Op verkettering volgt uitsluiting

Dat zou mij niet zijn opgevallen, ware het niet dat de Eerste Kamer toen net een sessie voor fractievoorzitters had georganiseerd over integriteit en omgangsvormen. De toenmalige fractievoorzitter van de PVV, Marjolein Faber, zei daar niet aan mee te zullen doen, mede vanwege die motie. Waarom praten over omgangsvormen met een partij die niet met je om wil gaan?

Ik ging wel naar die bijeenkomst en vond het – naïef als ik ben – wel zo netjes om tevoren tegen Paul Rosenmöller, de fractievoorzitter van GroenLinks, te zeggen dat ik daar aan de orde zou stellen hoe zijn fractie die motie zou uitvoeren. Bij de opening van de vergadering vroeg Rosenmöller meteen het woord. Hij stelde voor om geen verslag te maken van het besprokene. Een overgrote meerderheid stemde daar mee in. Niemand zal dus ooit iets leren van wat de leidende senatoren vonden van hun onderlinge omgangsvormen en hun handelen zonder last of ruggenspraak, waartoe ze zich bij eed hebben verplicht.

Op verkettering volgt uitsluiting. Zo heeft het Nationaal instituut Nederlands slavernijverleden en erfenis (NiNsee) in juni van dit jaar de uitnodiging aan de Tweede Kamer om de eerste ‘Nationale Herdenking Slavernijverleden’ bij te wonen ingetrokken, omdat de voorzitter van de Tweede Kamer lid is van de PVV.

We zien dat ook bij andere mantelorganisaties. De Nederlandse tak van UNWomen, een aan de Verenigde Naties gelieerde club, had enkele ministers uitgenodigd aanwezig te zijn bij de aftrap van een campagne rond het thema ‘geweld tegen vrouwen’. De ministers waren te druk en hun staatssecretarissen zouden komen. Die zijn van de PVV. Dat was niet de bedoeling, zei de directeur van UNWomen, voormalig GroenLinks-Europarlementariër Marije Cornelissen. Ze wilde een andere bewindspersoon.

En dan hebben we natuurlijk nog de Amsterdamse GroenLinks-wethouder Rutger Groot Wassink, die meteen na de verkiezingen liet weten dat hij de telefoon niet op zou nemen als een PVV-minister zou bellen.

In haar zucht naar regeringsdeelname noemt GroenLinks zichzelf de laatste jaren ‘lid van het constructieve politieke midden’, maar wie anderen uitsluit zit per definitie niet in het midden. Net zomin als de paus in het religieuze midden zat, toen hij In Coena Domini uitbracht.

Een flinke stap terug

Na verkettering en uitsluiting volgt net als vroeger weer verbanning. Iedereen die zegt dat er geen platform moet worden geboden aan bepaalde ideeën en daarom sprekers weigert, verbant mensen virtueel en wil eigenlijk ook nog de ultieme virtuele lijfstraf uitdelen: de ander monddood maken. Deze nieuwe vorm van een oude straf is een flinke stap terug op het pad van de vooruitgang.

Zo’n stap is niet zonder risico, want de nieuwe virtuele straf staat niet los van de oude fysieke straf. Op 2 november is het twintig jaar geleden dat Mohammed Bouyeri Theo van Gogh vermoordde. Van Gogh nam alles en iedereen de maat, op al dan niet fraaie wijze. Maar hij is om slechts één reden vermoord: omdat hij kritiek uitte op de islam.

Mag het verwonderen dat GroenLinks, met zijn hang naar verbanning, twintig jaar na die moord, islamofiel blijkt te zijn? En dat beschaafde PvdA-leden huiveren voor een fusie met die partij?   

Paul Frentrop was achtereenvolgens journalist, bankier, ondernemer, pensioenbeheerder, hoogleraar en lid van de Eerste Kamer.

Wynia’s Week verschijnt drie keer per week met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Paul Frentrop: ‘Geen platform bieden’ is de moderne vorm van het middeleeuwse ‘verbannen’ verscheen eerst op Wynia's Week.

Het is een zonnige zaterdagochtend in Antwerpen wanneer ik Douglas Murray ontmoet in de lobby van het hotel waar hij verblijft. De Brit ziet er moe uit. ‘Ik ben pas terug uit New York’, vertelt hij. ‘Woensdagavond moest ik spreken in een synagoge in Londen, gisteren had ik een debat met de Antwerpse burgemeester, maandag moet ik de Roger Scruton-lezing houden in Oxford en daarna ga ik naar de Baltische Staten waar ik samen met Jordan Peterson moet optreden.’

Opiniemaker bij uitstek

De avond voordien ging de bekende polemist in gesprek met Bart De Wever in het Antwerpse stadhuis. Dat deed even wat stof opwaaien in de Antwerpse gemeenteraad. Men verweet de burgemeester en zijn partij, de N-VA, dat het een boekvoorstelling gebruikte als onderdeel van de op gang komende verkiezingscampagne.

Dit Antwerpse akkefietje zal de Brit worst wezen. Douglas Murray (1979) heeft immers van zijn scherpe opinies zijn beroep gemaakt. De man is onder meer aan de slag voor het Britse conservatieve weekblad The Spectator, waar hij een wekelijkse column aflevert, en daarnaast is hij commentator voor verschillende nieuwskanalen zoals Fox News en Sky Australia en schrijft hij voor allerlei dagbladen en tijdschriften. Hij schreef enkele bestsellers die eenzelfde thema delen: de westerse cultuur is in gevaar. Zijn recentste boek, The War on the West, is nu in het Nederlands vertaald als ‘De aanval op het Westen. Hoe we onze waarden wapenen tegen de waanzin’. Het wordt uitgegeven door Houtekiet.

Murray is door zijn meningen een controversieel figuur en hij weet dat. Wanneer ik hem erop wijs dat zijn naam voor sommigen werkt als een lap op een rode stier, antwoordt hij minzaam: ‘Daar trek ik me niets van aan. Jordan Peterson zei eens op een evenement dat zodra iemand aanstalten maakt om me te bekritiseren dat ik dan van nature een ‘probeer maar eens als je durft’-houding aanneem. Ik vind dit een accurate beschrijving.’

Het tijdschrift Prospect Magazine bestempelde Murray eens als een ‘militante nostalgicus’. Hij wuift die kritiek weg: ‘Prospect was ooit toonaangevend, maar het stelt vandaag niet veel meer voor’. Douglas Murray is alleszins niet bang voor de cancelcultuur: ‘Ik zoek hun lof niet op, dus het raakt me niet wat ze van me denken.’ En toch gaat hij even dieper in op de opmerking dat hij nostalgisch is: ‘Ik wil niet in het verleden leven, want we leven in de beste tijd. Als ze ermee bedoelen dat ik geef om het goede dat het verleden ons heeft nagelaten, dan zit ik niet met die omschrijving. Ik schaam me geen seconde dat ik trots ben op de grootse dingen die onze beschaving heeft verwezenlijkt. Waarschijnlijk begrijpen ze zelf niet goed wat nostalgie inhoudt.’

De fundamenten van het Westen

Ik grijp even terug naar zijn optreden in de Londense synagoge waar hij verklaarde dat wie de Palestijnse Hamas steunt gelijk moet worden gesteld met wie IS steunt. ‘Ja, ik ben daar al lang van overtuigd en het conflict in Gaza is de uitgelezen kans om het te zeggen. Ik hoef jou of je lezers niet te vertellen wat het probleem is met de radicale islam. Wanneer mensen geweld verheerlijken en haatboodschappen prediken, dan is het voor onze samenleving toch zo klaar als een klontje dat dit een probleem is.’

‘Het was in het Midden-Oosten en in het Westen een misdaad om met de IS-vlag te zwaaien en ik vind dat Hamas en IS inwisselbaar zijn. Dus is het staan zwaaien met een Hamasvlag minstens zo problematisch. Dat is voor mij trouwens niet hetzelfde als de Palestijnse vlag, want Hamas toejuichen betekent niet hetzelfde als opkomen voor een Palestijnse staat. Maar je zegt er wel mee dat je de gruwelijkheden toejuicht die zaterdag 7 oktober plaatsvonden in Israël. En dat is onduldbaar en daarom moet iedereen die Hamas steunt, behandeld worden als een aanhanger van het terrorisme.’

Murray stoort zich er enorm aan hoe bepaalde stemmen het geweld van Hamas nuanceren: ‘Het doet me denken aan wat er gebeurde tijdens de terreuraanval van 11 september 2001 waarbij de New Yorkse Twin Towers ten onder gingen. Een prominente academica zoals Mary Beard zei doodleuk dat het Amerika zijn eigen schuld was. Die uitspraak heeft trouwens op geen enkele manier haar academische carrière geschaad noch haar opgang als geliefde publiekshistorica. Zo zie je maar.’

Alles wat het Westen schraagt, wordt doorgezaagd

‘Zulke opmerkingen komen van mensen die zich geen beeld kunnen vormen van pure horror. Ze zijn het gewend kleine punten van kritiek te uiten op de samenleving en wanneer zoiets gruwelijks gebeurt zien ze niet in dat ze te maken hebben met pure terroristen die horror willen verspreiden. Die critici zijn het zo gewend om onze eigen beschaving te ondergraven dat ze blind blijven voor het kwaad dat er geschiedt.’

Murray beschrijft in De aanval op het Westen hoe er een bepaalde beweging aan de gang is die alles wat de westerse cultuur schraagt, doorzaagt: ‘Het gaat niet over anderen, het gaat over onszelf en hoe er van binnenuit een aanval plaatsvindt op alles wat we hoog in het vaandel dragen. In de Verenigde Staten is het gemeengoed geworden om de Founding Fathers, de stichters van de natie, aan te vallen, iets wat tot niet zo lang geleden ondenkbaar was. Op die manier valt men de fundamenten van de VS aan en zegt men dat die samenleving al vanaf zijn oorsprong verrot was. Het is een patroon dat je in het hele Westen ziet.’

Hij erkent dat zijn boek bijzonder Angelsaksisch is. Ik vraag hem of hetgeen hij beschrijft ook niet sterker optreedt in van oorsprong protestantse landen dan in traditioneel katholieke gebieden. ‘Dat is een interessante observatie. De Engelssprekende landen zijn alleszins vatbaarder voor het Amerikaanse virus. De VS zijn een netto exporteur van slechte ideeën geworden. Toen naar aanleiding van de moord op George Floyd in Amerika ook in Groot-Brittannië betogingen plaatsvonden die Brits politiegeweld aanklaagden, vroegen velen zich af: “Waar gaat dit over?”.

In het Verenigd Koninkrijk draagt de politie geen vuurwapens, sterker nog, je loopt er meer risico om als agent neergeschoten te worden dan als misdadiger. Als ik met mijn Franse vrienden spreek, dan valt het me ook op dat zij zich er beter van kunnen afsluiten. Misschien ligt dat aan hun gehechtheid aan de Franse republiek, of het sterke secularisme of, wie weet, aan de katholieke achtergrond van het land. Zij kunnen alleszins krachtiger “Nee, dit willen we hier niet” zeggen.’

In China leren ze niet hoe slecht ze zijn

China speelt volgens Murray een intrigerende rol: ‘De westerse orde waaraan we gewend zijn geraakt, zal niet voor eeuwig blijven bestaan, en we moeten waakzaam blijven voor China. Dat land bezit een sterke economische en militaire positie en zoekt duidelijk een dominante rol op. Het hele canceldebat vindt niet plaats in China. Terwijl kinderen in het Westen steeds minder en minder degelijk onderwijs krijgen, zie je in China een bijzonder prestatiegericht onderwijssysteem.’

‘Wist je dat slechts de helft van de leerlingen in een stad als New York een voldoende leesniveau haalt? Hetzelfde geldt voor wiskunde. De stad investeert massa’s geld in onderwijs en bereikt dan slechts dit resultaat. De Chinezen zijn niet geïnteresseerd in lesprogramma’s over sociaal activisme of zij laten hun leerlingen niet leren hoe slecht de Chinese geschiedenis wel was. Niets daarvan. Terwijl wij spelletjes in zelfkastijding spelen, investeert onze belangrijkste rivaal volop in de belangrijkste elementen van het onderwijs.’

Men bagatelliseert het nazisme

‘We slagen er niet meer in op een volwassen manier over onze samenleving te praten. En dat komt omdat onze kennis over het verleden ons ontglipt. Neem bijvoorbeeld de kwestie van het kolonialisme. Er was een tijd dat dit grondig bestudeerd werd, maar daarna werd het thema verschillende decennia genegeerd op de universiteiten. Gewoon, omdat het veertig en dertig jaar geleden beschouwd werd als een saai onderwerp waarop je geen academische carrière kon bouwen. Vandaag krijg je hierover een debat waarin mensen totaal overtrokken meningen uiten, gebaseerd op een beperkte kennis van de feiten.’

‘Het kolonialisme wordt nu bijna gelijkgesteld aan het nazisme. Daarmee bagatelliseert men zomaar even het kwaad van een van de meest diabolische ideologieën in de geschiedenis. Het debat dient eigenlijk niet om het kolonialisme te bespreken op een wetenschappelijk manier, het dient vooral om aan te tonen hoe slecht wij westerlingen wel niet zijn en hoe rot onze geschiedenis wel niet is. Ze willen dat we door het stof kruipen. Waarom wil men al die onzin zo gedwee inhaleren? Wie hieraan toegeeft, die kent zijn verleden niet of zoekt op korte termijn politiek gewin en buigt voor deze schreeuwers. Ik kijk neer op wie dat doet.’

‘De Antwerpse burgemeester vertelde me gisteravond dat hij soms op de schouders getikt wordt door academici die hem stiekem gelijk geven. Ik raadde hem aan om in het vervolg te doen wat ik doe op zo’n ogenblik: “Ah, ik begrijp het: je bent een lafaard”. Er bestaan voldoende mensen die anders denken, maar ze durven het niet te uiten.

In het Verenigd Koninkrijk zie je wel meer en meer gebeuren dat er openlijk tegengas wordt gegeven. Ik denk maar aan de groep van academici die zich verenigt in Reclaim History (waar onder meer de Churchill-biograaf Andrew Roberts in actief is, redactie) en die zonder complexen het debat aangaat met de critici van het Westen en ons verleden.’

Focus op erfzonde

Het brengt ons bij de religieuze aard van de hypercorrecte bewegingen. ‘Er is een grote focus op een erfzonde. Zo zijn wij als blanken allemaal dragers van de zonde van de slavernij. Dat het Ottomaanse Rijk of de Arabische wereld daarin misschien nog een grotere rol speelde dan Europa, dat negeren ze doodleuk. Deze lui gooien het feit dat de Britse marine in de negentiende eeuw slavernij actief bestreed gewoon in de prullenmand. Naar mijn mening hebben we nochtans onze schuld ruim vereffend. Ze wentelen zich ook in apocalyptische denkbeelden en ben je het niet met hen eens, dan ben je een ketter en word je gecanceld. Tweeduizend jaar terug had men een zondebok.’

‘De cancelbeweging bezit zijn eigen helden en heiligen. Het is zoals vroeger waarbij men de tempel van de vijand plunderde en nadien de eigen goden in de tabernakels plaatste. De geschiedenis van grote mannen heeft alleszins afgedaan en werd vervangen door een klassengeschiedenis en een economische kijk op geschiedenis. Ik erken dat er zaken rammelen aan de heldengeschiedenis van weleer. Het negeert nogal gemakkelijk de omstandigheden waarin die grote figuren fungeerden. Maar, het valt me wel op hoe een grote groep mensen nog altijd opkijkt naar dit soort van geschiedenissen. Kijk maar naar het succes van Andrew Roberts’ boek over Churchill.’

Helden kunnen je inspireren tot grootse dingen

‘De historicus David Starkey zei onlangs op een debat van de Oxford Union dat hij als jongetje in extreem arme omstandigheden opgroeide. Hij vertelde dat hij van een vrouw een boek kreeg over de grote figuren in de Britse geschiedenis. De vrouw zei tegen David: “Jij zal op een dag in dit boek staan.” Nu, David noemt zichzelf verre van een groot man, maar hij vertelde aan de Oxford Union dat hij probeerde te leven zoals die grote figuren uit dat boek.

Mijn punt is dat zulke helden jou kunnen inspireren tot grootse dingen. Maar als je ervan overtuigd wordt dat de mensheid tot niets goed in staat is, zeker in het Westen, dan ga je door het leven glibberen als een mak en wezenloos mens. Grote figuren moedigen aspiratie en de zin tot heldendaden aan. Dat is bijzonder verontrustend voor de mensen die onze maatschappij willen ondergraven.’

Ik vertel hem dat het naar mijn gevoel sterkste hoofdstuk van het boek handelt over dankbaarheid. In dit deel citeert hij uit Dostojevski’s De gebroeders Karamazov waarin een van de hoofdfiguren, Ivan, bezocht wordt door de duivel. ‘Ja’, vertelt de auteur, ‘de duivel is in de roman van Dostojevski een charmante edelman die gekleed is op zijn Frans en allerlei Franse manieren heeft.’

De Brit lacht even. ‘De duivel zegt tegen Ivan dat een emotie als dankbaarheid formeel verboden is voor hem, vanwege zijn maatschappelijke positie. Toen ik die passage las, werd ik van mijn sokken geblazen. Deels omdat ik al van andere auteurs had geleerd dat heel veel afhangt van erkentelijkheid. Toen ik gisterenavond door Antwerpen wandelde en opkeek naar de prachtige toren van de kathedraal, vroeg ik me niet af of die werd gebouwd dankzij slavenarbeid of dat het werkvolk wel voldoende divers was? Nee, ik was onder de indruk van wat onze voorouders voor ons achterlieten.’  

‘De filosoof Roger Scruton zei in ons laatste gesprek voor hij stierf, dat wanneer je opkijkt van je smartphone, die bol staat van redenen waarom we het verleden moeten minachten, en je rondom je heen kijkt, dat je dan pas alle dingen ziet waarvoor je dankbaar moet zijn. Het is een eenvoudige analogie, maar naar mijn aanvoelen bijzonder waar. Het extreme individualisme met zijn bijzondere vooringenomenheid ligt aan de basis hiervan.’

‘Ik stel me vaak de vraag wie of wat iemand wel denkt dat hij is om een oordeel te vellen over bijvoorbeeld Winston Churchill of over de geschiedenis van een hele bevolking. De selfiecultuur heeft dit soort denken enorm versterkt. Roger Scruton zei me ook eens dat de selfiecultuur ons kijken naar dingen enorm veranderd heeft. De selfie-individualisten staan niet meer voor een groots schilderij dat ze bewonderen en waar men van leert. Neen, ze gaan voor het schilderij staan en dat ding heeft dan het geluk dat het mee op de foto mag. Dat willen ze dan zo snel mogelijk delen met de wereld.

Het leren speelt hierin geen enkele rol. De laatste woorden die Roger ooit publiceerde waren: “Dicht bij de dood begin je te weten wat het leven betekent, en de betekenis is dankbaarheid.” Ik vind dit bijzonder waardevol.’

Ongelukkige mensen doen ongelukkige dingen

‘Een leven vol rancune lijdt alleen maar tot meer depressie en eenzaamheid. Ik denk dat de cijfers hierover in het Westen boekdelen spreken. Ongelukkige mensen doen ongelukkige dingen en je zoekt dan iets of iemand om de schuld aan te geven. In Amerika bestaat er zelfs iets onzinnigs als intergenerationeel trauma. Stel je voor! De enige persoon die verantwoordelijkheid draagt voor je ongeluk dat ben jijzelf.’ Douglas Murray proeft nog even van zijn cappuccino: ‘Ik voel me overigens bijzonder gelukkig.’

De aanval op het Westen van Douglas Murray is onder meer verkrijgbaar via boeken.café.

*Harry De Paepe (1981) is auteur en leraar. Hij heeft een grote passie voor geschiedenis en Engeland. Dit interview met Douglas Murray verscheen op 17 oktober in Doorbraak.be.

Wynia’s Week is er het hele jaar door. Met onafhankelijke, verrassende berichtgeving. Wynia’s Week is wel gratis, maar niet goedkoop. De lezers, kijkers en luisteraars maken Wynia’s Week mogelijk. Doet u mee? Doneren kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Douglas Murray: ‘Chinese kinderen moeten presteren, onze kinderen worden onderwezen in zelfkastijding’ verscheen eerst op Wynia's Week.

Een keurig boek, maar niet voor bol.com. Dat plaatste er op zijn site een waarschuwing bij: ‘Dit boek bevat mogelijk grof taalgebruik en/of de weergave van een racistische behandeling van mensen of culturen.’

Wat is hier aan de hand?

In ons land mag je alle boeken kopen en lezen die je je maar kunt indenken. Op één uitzondering na: Mein Kampf van Adolf Hitler. Dat boek mag formeel niet worden gedrukt en verhandeld. Van dat verbod is overigens weinig meer over. Op het internet is het boek eenvoudig te verkrijgen, zelfs in Nederlandse vertaling. Bovendien zijn wetenschappelijke uitgaves, met voetnoten en zo, toegestaan.

Zonder voorafgaand verlof

Ook mag je alle boeken schrijven die maar uit je pen kunnen vloeien. Je mag ze zoals de Grondwet zegt zonder voorafgaand verlof van wie dan ook laten drukken en verkopen. Het enige wat drukkers en verkopers moeten doen, is zich aan de wet houden. Oproepen tot geweld, haat zaaien en de staatsveiligheid in gevaar brengen zijn een paar voorbeelden van die wettelijke beperkingen, maar verder is de vrijheid van meningsuiting onbegrensd. De basis van onze democratie.

Preciezer, uitgevers en verkopers hoeven niet met de microscoop hun koopwaar te inspecteren. Als in een boek iemand uitroept ‘ik haat dikke mensen’, mag dat gewoon in de handel. Kortom, de grootste boekhandel van ons land kan zich volledig op zijn business richten, boeken verkopen. Dat is fijn voor bol.com – over dit bedrijf hebben we het – want zo goed gaat het ze financieel nu ook weer niet. De beursgang is afgezegd en dit jaar schrappen ze 300 arbeidsplaatsen, zo’n 10% van het totaal.

Maar nee, de ‘winkel van ons allemaal’ is het in de bol geslagen en wil voortaan bepalen wat wij mogen lezen.

Woke geworden

Was er dan misschien een probleem? Waren er opeens massa’s klanten die Mein Kampf wilden kopen? Of waren er na de slavernijexcuses van de regering talloze klachten binnengekomen over De negerhut van oom Tom? Zijn voetbalhooligans eigenlijk opgehitst door boeken als Gijp?

Welnee. De winkel van ons allemaal is woke geworden. Niet op verzoek van klanten, niet onder druk van de overheid, maar op eigen gezag. En een beetje aangeduwd door de Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding.

Mét voorafgaand verlof

Het heeft er alle schijn van dat er een relatie ligt met de komst in 2021 van een nieuwe ceo, de Nederlands-Australische Margaret Versteden. Die liet in een interview weten groot voorstander van diversiteit te zijn. Diversiteit, dat betekent in de praktijk meestal dat er moraliserend beleid komt, met veel verboden en verplichtingen.

En ja hoor, binnen een jaar gaf bol.com zichzelf een bevoegdheid die de Grondwet aan ieder ander onthoudt: voorafgaande toestemming om een boek wel of niet te verkopen. En dat voor een bedrijf met zo’n marktmacht als bol.com!

Betweters

De argumentatie klinkt nobel, maar is van hetzelfde paternalistische en autocratische niveau dat je hoort in landen die het niet zo hebben op de vrijheid van meningsuiting. U moet beschermd worden tegen verkeerde boeken.

De winkel is niet meer van ons allemaal, het is de winkel geworden van een selecte groep betweters. Regelgever en rechter ineen, behept met de wijsheid en moraliteit die u en ik volgens hen niet hebben.

Bol.com kent voortaan drie soorten boeken: verboden boeken, toegestane boeken en gesignaleerde boeken. Zo staat het natuurlijk niet in het beleidsdocument van het bedrijf, want daar moet u het doen met zacht omzwachtelde zinnen over welkom voelen, stappen zetten en uitdagingen aangaan. Maar mijn driedeling is de bottom line van het nieuwe beleid.

Boeken die volgens bol.com discrimineren dan wel oproepen tot geweld of haat zijn voortaan taboe. Boeken die zich naar het oordeel van bol.com bedienen van grove taal en/of mensen of culturen racistisch behandelen zijn nog wel te koop, maar worden voorzien van een waarschuwingslabel. De rest mag u zich zonder begeleiding van bol.com aanschaffen.

Boeken aangeven

Iedereen kan zich bij bol.com melden om een boek door ze te laten verbieden of labelen. Klanten, actiegroepen, ja – ik noem maar wat – jaloerse schrijvers, iedereen. Die meldingen worden door een speciaal ‘kwaliteitsteam’ onderzocht en beoordeeld. Binnen 24 uur krijgt de aangever uitsluitsel.

Dat kwaliteitsteam werkt ook op eigen initiatief; alle nieuwe boeken worden ‘proactief’ getoetst. Even rekenen: per dag worden er honderden nieuwe boeken bij bol.com geüpload. Sinds de start van het toetsingsbeleid in november 2022 zijn dat er dus vele duizenden. Arm team …

Bij de screening wordt een vaste procedure aangehouden en worden de boeken getoetst aan een paar containerbegrippen als groep en effect waardoor medewerkers van bol.com snel kunnen zien of het boek deugt of niet ‘ondanks dat ze de letterlijke inhoud niet kennen’. Jazeker, het staat er echt.

In geval van twijfel kan bol.com een beroep doen op ‘experts’ van buiten zoals het Meldpunt Discriminatie Amsterdam en Artikel 1. Uitslag gegarandeerd.

Beroep is niet mogelijk. Is je boek verboden, jammer. Heb je een waarschuwingslabel, ook jammer. Doe je navraag, krijg je geen antwoord. Eigen schuld of zo.

Index librorum prohibitorum

Volgens bol.com zijn inmiddels duizenden boeken verboden verklaard. Een volledige lijst is er niet, althans kreeg ik niet. Pijnlijk, want zelfs een van de voorlopers van bol.com, de rooms-katholieke kerk, publiceerde altijd wel haar lijst met verboden boeken, de Index librorum prohibitorum. De Index bestaat overigens al decennia niet meer.

Ik moest het doen met een paar voorbeelden zoals Race differences in intelligence (2006) en The protocols of the Learned Elders of Zion (1903). 

Ook van de gesignaleerde boeken ontving ik geen overzicht, maar weer slechts enkele voorbeelden. De hut van Oom Tom (niet De negerhut van Oom Tom trouwens dat nog steeds ongelabeld te krijgen is) uit 1852 en Met de paplepel uit 2022.

Mij werd op het hart gebonden dat bol.com ‘vele tientallen miljoenen boeken’ in de verkoop heeft en dat die duizenden verboden en gesignaleerde boeken in dat perspectief peanuts zijn.

Principes, peanuts.

Dat je je private modieuze moraal boven die van de Grondwet en de ethiek van het boekenvak plaatst, is al nauwelijks te verteren, maar dat bol.com niet voorziet hoe dit beleid gaat vastlopen, is nog eens erg dom ook.

Het is natuurlijk ondenkbaar dat bol.com in staat is om die tientallen miljoenen boeken in zijn schappen te screenen. Dat gebeurt dus ook niet, anders dan volgens een ‘piepsysteem’.

Sjors en Sjimmie

Wie piept (lees: een ‘fout’ boek aangeeft), krijgt zijn onderzoek. Het zal het bedrijf onvermijdelijk in verlegenheid brengen.

Race differences in intelligence dat beweert dat zwarten een laag IQ hebben, is verboden, maar Sjors en Sjimmie niet, terwijl de zeer zwarte Sjimmie niet veel verder komt dan gebroken gebrabbel en onbevangen domheid.

Ook verbieden dan maar? Bedankt voor de tip, hoor ik bol.com al zeggen. Tja, dan ook Kuifje in Afrika maar. En wellicht ook het neerbuigende jeugdboek Matt, een dappere negerjongen (1983). En Archie, de man van staal, wegens verheerlijking van geweld. En Batman, hoewel … die bedoelde het goed. Dus die mag wel, of misschien een waarschuwingslabel? Net als Robin Hood?

The protocols of the Learned Elders of Zion is niet meer te koop, maar een studie naar dit zeer antisemitische complotverhaal wel (De zeven levens van de Protocollen van de wijzen van Zion van Klaas Smelik uit 2010). Zonder waarschuwingslabel.

Terecht hoor ik u zeggen, want een wetenschappelijk vertoog. Pakken we even het boek Met de paplepel erbij. Een historische studie naar de beeldvorming over joden in Nederlandstalige jeugdverhalen 1782 – heden van Ewoud Sanders. Waarschuwingslabel erbij: racisme-gevaar!

Het is wel duidelijk waarom bol.com geen lijst publiceert van de boeken die het in de ban heeft gedaan. Ze zouden voor aap staan.

Censuur op industriële schaal

Ook de kunstgreep om alleen nieuwe boeken te toetsen gaat natuurlijk niet werken. Geen team, hoe groot en slim ook, is in staat om honderden boeken per dag te screenen. Zelfs als je ze niet leest …

We werken aan een algoritme, werd me door bol.com verteld. Inderdaad, dat kan helpen om grote hoeveelheden boeken te checken, hoe bedenk je het: censuur op industriële schaal.

Echter, uiteindelijk gaat het niet om de aantallen, maar om de inhoudelijke keuzes. Die zullen altijd en steeds weer omstreden en aanvechtbaar zijn. Dom en in strijd met de vrijheid van meningsuiting. En woke, erg woke.

Koop dat boek

En zo kreeg ook het overzichtswerk van Coen de Jong zijn label. Omdat Wokeland geen lofzang was, maar de oneigenlijke en despotische kanten van woke belicht. Dat mag niet. Dan krijg je straf van bol.com, dat gemakshalve vergeet er zelf het bewijs van te zijn.

En u, de lezer, bent gewaarschuwd. Gewoon kopen dus.  

Paul Verburgt schrijft wekelijks in Wynia’s Week over politiek en samenleving.

Wynia’s Week is onafhankelijk, ongebonden en onverstoorbaar. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Wokeland

In ‘Wokeland. Hoe een radicale voorhoede vat kreeg op de samenleving’ laat Coen de Jong zien hoe aan huidskleur en ‘gender’ ontleende Amerikaanse denkbeelden in hoog tempo vat kregen op Nederland. Het begon met acties tegen Zwarte Piet en verschoof al snel naar het slavernijverleden, ‘wit privilege’ en institutioneel racisme.

In amper tien jaar tijd wisten kleine groepjes actievoerders de Nederlandse media, de vaderlandse geschiedenis, het subsidiebeleid, de taal en het nationale zelfbeeld naar hun hand te zetten. Nederland werd een schuldig Daderland. De (zelfbenoemde) slachtoffers eisten met opmerkelijk succes op tal van terreinen bijstelling van de nationale identiteit.

Ondertussen voegde de eveneens uit de VS geïmporteerde ‘genderneutraliteit’ zich in de woke-agenda. De Nederlandse autoriteiten bogen in opvallend hoog tempo mee onder de morele druk van activisten, zonder dat er een politiek debat aan te pas kwam. Een beperkt aantal politici en bestuurders speelde daarbij een opvallende rol.

Wokeland is te koop in elke boekhandel en kunt u ook HIER bestellen.

Het bericht Tegen dit voorbeeldige boek wordt u door bol.com gewaarschuwd verscheen eerst op Wynia's Week.

Clausule

Waar een fictieve heldenrol vaak relatief eenvoudig kan worden gespeeld door zowel een man als een vrouw is dat bij vertolkingen van het werk van Beckett complexer. De Ukrant van Groningen bericht hierover:

‘Schrijver Beckett heeft voor zijn overlijden in een clausule laten vastleggen dat iedereen die het stuk opvoert dat precies volgens zijn aanwijzingen moet doen. Dat geldt onder meer voor waar de acteurs op het podium staan, maar belangrijker voor wie de rollen mogen spelen: alleen mannen.’

Het toneelstuk bevat dus een clausule omtrent de invulling van de rollen. Wellicht vindt u dat vreemd, maar er zijn meerdere gevallen te bedenken waarin dat denkbaar is. Zou het niet vreemd zijn als de rol van Martin Luther King Jr. vertolkt zou worden door een blanke? Wat zou dat betekenen voor zijn woorden ‘I have a dream’? Of wat als de rol van Tina Turner in een musical over haar leven door een man zou worden vervuld?

Sommige voordrachten lijken welhaast een bepaald geslacht of een bepaalde huidskleur te vereisen. Andere rollen laten meer ruimte. Als James Bond de komende drie films door een bruine man wordt gespeeld is dat geen probleem. Ook zijn er nieuwe verhalen op Netflix denkbaar waarin de hoofdpersoon zowel een man als een vrouw zou kunnen zijn.

Discriminatie

De persvoorlichter van de Rijksuniversiteit Groningen, Elies Kouwenhoven, denkt daar anders over en verdedigt het besluit om het toneelstuk af te blazen. Tegenover The Irish Times verklaarde zij:

‘Moving forward, times have changed. And that the idea that only men are suitable for this role is outdated and even discriminatory.’

Voor haar is het uitgangspunt dat een man de rol van een man zou moeten spelen discriminerend van aard. Door slechts mannelijke acteurs op te roepen voor de auditie van een mannelijke rol worden in haar ogen mensen die zich anders identificeren geëxcludeerd. De producent van het toneelstuk in Groningen, Medeea Anton, probeerde zich nog te verdedigen tegenover de wokisten:

‘Although there was a restriction on the actors, which are only five people in this production, the rest of our production is majority female. We also have trans people, we have non-binary individuals, the majority of the production is people from the LGBT community.’

Slechts vijf mensen van de productie identificeerden zich als man. De andere mensen waren vrouwen, transgenders, non-binairen of het waren homo- of biseksuelen. Maar het gaat de RUG kennelijk niet om quota. Vijf mannen op het podium wordt sowieso gezien als fout.

Gaat dit niet erg ver? Annabel Nanninga van JA21 spreekt van ‘diversiteitsdrammen’. De bescherming van universitaire studenten tegen meningen of beelden die hen onwelgevallig zouden kunnen zijn neemt ogenschijnlijk steeds extremere vormen aan.

Auteur Marieke Hoogwout schetst in dat kader terecht: stel u voor ‘dat studenten een millimeter buiten een zelfgecreëerd teletubbieland moeten kunnen denken’. Studenten zouden juist overal aan blootgesteld moeten kunnen worden. Slechts zo kunnen zij zich ontwikkelen tot vrijdenkers.

De paradox van huidskleur, gender en seksuele gerichtheid

Er is in deze casus over Waiting for Godot ook sprake van een noemenswaardige paradox op het gebied van huidskleur, gender en seksuele gerichtheid. In de ogen van wokisten mag een blanke man niet de filmrol van een zwarte man aannemen, omdat die zich nooit zou kunnen inleven in zwarte mensen. Een heteroseksueel zou omwille van dezelfde reden nooit een homoseksueel kunnen spelen. Een niet-transgender zou daarom ook nooit een transgender kunnen spelen. Maar kan een transgender dan wel een niet-transgender spelen? Of kan een vrouw daarom wel een man spelen? In de redeneerwijze van de wokisten kunnen slechts mannen de vijf rollen van de mannen in Waiting for Godot van Samuel Beckett vervullen. Door van hun eigen redenering af te wijken lijken de wokisten zich discriminerend op te stellen.

De universiteit zou zich druk moeten maken over zaken die er werkelijk toe doen, zoals de kwaliteit van het onderwijs, de onder druk staande academische vrijheid en de belasting van docenten. Daarnaast zou het cultureel centrum van de universiteit niet moeten willen besluiten over rolverdelingen in toneelstukken.

Een voorstelling over vijf mannen moet door vijf mannen kunnen worden gespeeld. Zoals een kunstenaar vrij moet zijn om een schilderij naar diens eigen wensen te schilderen en zoals een zanger zelf kan bepalen met wie hij een duet opneemt, zo dient een regisseur te mogen bepalen welke personen hij voor welke rollen zoekt. Het cancellen van de voorstelling door de RUG druist in tegen de artistieke vrijheid.

Bart Collard is criminoloog en publiceert regelmatig in Wynia’s Week. Hij schrijft een proefschrift over de rol van ideologie bij islamitisch terrorisme.

De donateurs maken Wynia’s Week mogelijk. Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Cancellen toneelstuk door de RUG druist in tegen artistieke vrijheid verscheen eerst op Wynia's Week.

Zodra de BN’er iets zegt dat met immigratie, islam of identiteitspolitiek van doen heeft kan de ophef zich zomaar tegen hem of haar keren. Niet eens omdat er iemand beledigd of gekwetst zou zijn, maar omdat andere BN’ers in het geweer komen voor kwetsbaren die beledigd zouden kúnnen zijn. Ook als de boodschap de kwetsbaren nog niet heeft bereikt wordt er al preventief ingegrepen. Want heimelijk worden de kwetsbaren ook als licht ontplofbaar gezien.

Het begon bij de plofkip

Het is niet helemaal nieuw, maar het wordt wel een patroon. Het eerste deel van het patroon bestaat uit economische chantage. Een bekend voorbeeld is de ‘plofkip’-campagne van de door de Postcodeloterij gesponsorde actiegroep Wakker Dier. Die ondermijnde jarenlang de reputatie van Nederlandse supermarkten – Albert Heijn voorop – met radio- en tv-reclames met akelige beelden van kippen.

Tot de supermarkten stuk voor stuk voor de bijl gingen en alleen nog maar van duurzame etiketten voorziene kippen verkochten. Je gaat dus met een paar mensen bij elkaar zitten, je haalt wat geld bij elkaar – loterijgeld als het even kan – en je ondermijnt met een reclamecampagne de reputatie van een bedrijf tot dat bedrijf voor de bijl gaat.

Die economische chantage wordt sinds een aantal jaren ook toegepast op media, hun uitgevers en hun adverteerders. Een bekend geval is dat van GeenStijl, dat zijn zelfgekozen slogan ‘Tendentieus, ongefundeerd & nodeloos kwetsend’ nogal eens eer aandoet. Bijna vijf jaar geleden riepen 140 vrouwelijke journalisten en tv-presentatoren de uitgever van GeenStijl op om de handen er van af te trekken. En de adverteerders werd ook opgeroepen daarmee te stoppen.

Dat alles omdat op GeenStijl seksistische taal was uitgeslagen, met name ten koste van een columniste van De Volkskrant. En inderdaad: adverteerders trokken zich – tijdelijk of niet – terug, waarmee de economische basis van de website wankel werd. De nieuwe uitgever, het Belgische Mediahuis, deed GeenStijl even later van de hand.

Vanwege ‘vrouwenvernedering’

De 140 vrouwen wilden GeenStijl een toontje lager laten zingen, omdat er naar hun idee – zo stond het in een Open Brief – systematisch aan ‘vrouwenvernedering en racisme’ werd gedaan. Ze kozen er niet voor om naar de rechter te gaan, wat in een rechtsstaat toch een voor de hand liggende route zou zijn geweest. Ze kozen er voor om zelf voor rechter te spelen. Om zelf een tribunaal op te richten, om het in actueel Nederlands te zeggen.

De hefboom van dit tribunaal was het ondermijnen van de reputatie van de uitgever en de adverteerders. En omdat reputatie alles is, betekent ondermijning van reputatie verlies van waarde, beurswaarde eventueel ook. Dat willen de meeste bedrijven ten koste van alles voorkomen, ook als er niets onwettelijks is gebeurd waar zij ook maar indirect voor verantwoordelijk gehouden kunnen worden.

En toen: Veronica Inside

Twee jaar geleden was er nog zo’n voorbeeld, dat bijna de ondergang leek te gaan worden van het tv-programma Veronica Inside, met de BN’ers Johan Derksen, Wilfred Genee en René van der Gijp. Dat praatprogramma gaat over voetbal, maar ging steeds vaker over andere zaken waar mensen zich druk over maken.

Johan Derksen maakte in dat programma een helemaal niet zo onaardige grap ten koste van de rapper Akwasi, die enkele weken eerder op een podium op de Dam in Amsterdam had gedreigd Zwarte Piet te zijner tijd in het gezicht te trappen. Het land was te klein, niet over het dreigement van Akwasi, maar over de grap van Derksen. Het Nederlands voetbalelftal ging het programma boycotten en een reeks van adverteerders van Veronica Inside werd opgeroepen het programma niet meer te sponsoren. Derksen weigerde te buigen, maar moest wel in zijn eigen programma allerlei gekleurde moralistische praat slikken.

En nu dan: de Meilandjes

Een nieuwe fase werd dit najaar bereikt. Erica Meiland, echtgenote in de real life-serie Chateau Meiland, heeft een biografie uitgebracht waarin ze zich terloops kritisch betoont over de kleding van islamitische vrouwen en meisjes, de hoofddoek en de boerka met name. ‘Er is echt geen meisje dat in de zomer op de fiets wil met een hoofddoek om. Je wil gewoon de wind in je haren voelen. Dát is vrijheid. Ik ben ook voor een boerkaverbod. Rot op joh, met je boerka.’

Meiland kwam haar boek toelichten in het RTL-programma Jinek en haar opmerkingen over de islam vielen daar niet goed. Presentator Eva Jinek vreesde dat ‘mensen beledigd zijn’ en ‘dat mensen zich niet welkom voelen’ [in Nederland]. Een andere tafelgast, RTL-ster Chantal Janzen bleek te weten dat er ‘heel veel moslimvrouwen [zijn] die dat wél fijn vinden’ – gehoofddoekt door het leven gaan, dus. Waar Janzen die wetenschap aan ontleent gaf ze niet aan.

Met de Emma-matrassen voorop

Er was nauwelijks of geen gehoofddoekte vrouw die Chantal Janzen bevestigde of Erica Meiland aanviel, maar toch ontstond er een shitstorm ten koste van Meiland, die zich ook keerde tegen haar dochter, die eveneens een BN’er-winkeltje heeft, met als gevolg dat een reeksje commerciële partners zich van haar afkeerden. Zoals een bedrijf dat Emma-matrassen verkoopt en dochter slechts enkele uren de tijd gaf om zich publiekelijk tegen haar moeder te keren.

Andere sponsors volgden, waarna de dochter alsnog excuses aanbood voor uitlatingen die niet zij niet had gedaan. De baas van de Emma-matrassen vond het allemaal heel logisch, want zijn bedrijf was helemaal van diversiteit en inclusie.

En het boerkaverbod omstreden?

Bijzonder is natuurlijk, dat wat Erica Meiland zei over wat een groot deel van de – altijd mannelijke – islamitische leiders de vrouwen oplegt volledig common sense is. Zoals het ook volledig absurd is te denken dat islamitische vrouwen liever geen wind in de haren hebben.

En het boerkaverbod? Dat hèbben we nota bene in Nederland, al sinds de zomer van 2019 – en in vele andere Europese landen al langer. Erica Meiland hoeft daar dus helemaal geen voorstander van te zijn: het boerkaverbod bestaat al (in het openbaar vervoer, ziekenhuizen, scholen en overheidsgebouwen).

De nieuwste cancelmethode door economische chantage is dus niet alleen een soort volksgericht dat de economische bodem wegslaat onder het medium of de spreker in kwestie, maar zelfs die van kinderen als ze zich niet publiekelijk afkeren van hun eigen ouders.

Ook Emma-matrassen of wie ook maar heeft een klacht ingediend omdat Erica Meiland iets onwettigs heeft gedaan. De tribunalen van de cancellers vormen een parallelle rechtsgang, die beoogt de rechtsstaat die we hebben te ondermijnen: weg met de vrijheid van meningsuiting, vooruit met de cancelcultuur, vooruit met de sharia.

De chanteurs gechanteerd?

Het goede nieuws is nog zwak, maar het is er wel. In stille hoekjes van medialand zijn er de enkelingen die zich niet laten doen. Columnist Rob Hoogland pakte in De Telegraaf de Emma-matrassen aan, en Hallmark, en Nivea. ‘Zullen we nu eindelijk met zijn allen terug gaan schoppen,’ aldus Hoogland.

De schrijfster Lale Gül, ervaringsdeskundige in hoofddoekland, pakte de chanteurs en de laffe adverteerders aan in haar column in Het Parool. ‘Het is vrij triest als je tegenwoordig je inkomen verliest als je een mening durft te uiten over de al dan niet onderdrukkende aard van een religieus kledingstuk voor de vrouw en dat dat moeiteloos wordt gekoppeld aan ‘racisme’. (…) Genoeg vrouwen in het Midden-Oosten en in Nederland die de mening van Erica onderschrijven.’

Vrijheidslievende moslims het slachtoffer

En columnist Arthur van Amerongen citeert in De Volkskrant de Franse schrijver Pascal Bruckner, die zich tegen ‘de uitvinding van de islamofobie’ keerde. Bruckner: ‘Islamofobie ontkent de realiteit van het islamitisch offensief in Europa, valt secularisme aan door het weg te zetten als fundamentalisme en wil vooral moslims die vragen bij de Koran hebben, die streven naar gelijkheid der seksen en die het recht eisen op geloofsafval of een eigen geloofsbeleving, het zwijgen opleggen.’

Anders gezegd: wie denkt de kwetsbare moslima’s bij te staan door Erica Meiland en haar gezin de mond te snoeren jaagt in werkelijkheid vrijheidslievende moslims terug in het hok.

Misschien moest Jinek Rob Hoogland, Lale Gül en Arthur van Amerongen maar eens aan het woord laten. Want de chantagecultuur moet gestopt. Als vrijheid, democratie en recht ons lief zijn, tenminste.

Steunt u ook de onafhankelijke journalistiek van Wynia’s Week? Wynia’s Week is er ook in het nieuwe jaar, 2022. Donaties maken Wynia’s Week mogelijk. Doneren kan op de bankrekening van Wynia’s Week NL94 INGB 0006 3945 08 of HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Paal en perk aan het chanteren van meningen verscheen eerst op Wynia's Week.