Maar er is meer aan de hand. De boeren zijn slachtoffer van het rampzalige honderden miljarden kostende klimaat- en natuurbeleid van de EU. De afbouw van de subsidie op agrarische diesel is maar één aspect daarvan. Het natuurbeleid dwingt de boeren 4 procent van hun akkerland braak te laten liggen. Gewasbeschermingsmiddelen mogen niet of nog maar in beperkte mate worden gebruikt. Mest mag slechts in kleine hoeveelheden over de weiden worden uitgereden. De intensieve veehouderij moet plaatsmaken voor extensieve, niet rendabele veeteelt. Het klimaatbeleid zet in op minder zuivel- en vleesconsumptie.

Derde landen hoeven niet te voldoen aan strenge EU-eisen

Al deze maatregelen tellen op. Elke keer dat de boeren via innovatie (en het maken van enorme kosten, waarvoor ze zich in de schulden moeten steken) tegemoet komen aan de eisen uit ‘Brussel’, komt er weer een nieuwe maatregel. Klimaatbeleid is ontaard in een groene planeconomie die op z’n grenzen stuit en (onder andere) de landbouwsector verstikt.

Aan de andere kant is de EU-markt grotendeels open voor producten uit derde landen, die niet hoeven te voldoen aan de strenge eisen van de EU. Dat geldt in het bijzonder voor Oekraïne en als het Mercosur-akkoord in de huidige versie wordt aangenomen ook voor Brazilië en Argentinië. Groeihormonen en antibiotica voor de vleesindustrie zijn daar niet verboden en klimaat- en natuurbeleid kent men al helemaal niet.

De Franse boeren protesteren hier terecht tegen. Handelsakkoorden zijn prima – weten we sinds Ricardo (comparatieve kostenvoordelen van internationale handel) – maar er moet wel een level-playing-field zijn. Zo worden er nog steeds kooi-eieren, die al sinds 2012 verboden zijn, geïmporteerd uit Oekraïne. Met Canada is er wel grotendeels een level-playing-field – handelsakkoord, het CETA-verdrag, hoewel ook tegen onderdelen daarvan bezwaar wordt gemaakt.

Maar met Mercosur dus nog niet. Op recent verzoek van Macron, die hiermee het boerenprotest in zijn land wil sussen, zullen waarschijnlijk heronderhandelingen met de 4 Mercosurlanden (Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay) plaatsvinden.

Frankrijk

De (nieuwe) Franse regering is de boeren inmiddels tegemoetgekomen, met onder andere een steunpakket van 450 miljoen euro. Dat bedrag komt bovenop de 200 miljoen euro die het kost om het afschaffen van de subsidie op agrarische diesel weer ongedaan te maken.

Saillant is echter dat de regering een verbod heeft afgekondigd op de import van groente- en fruitgewassen die behandeld zijn met thiacloprid, een insecticide dat sinds 2019 verboden is in de EU. Tevens zegt de Franse regering de import van pluimvee en graan uit Oekraïne te gaan beperken. De Franse regering heeft dergelijke bevoegdheden echter helemaal niet. Het nemen van importmaatregelen is een bevoegdheid van de EU. Als andere lidstaten de Franse maatregelen overnemen is het einde van de exclusieve bevoegdheid van ‘Brussel’ op het gebied van handelspolitiek in zicht.

Confrontatie met ‘Brussel’

De nieuwe Franse premier Attal zegt ook onomwonden dat dit zijn intentie is: ‘We willen autonoom zijn en zelf beslissen over de landbouw. Zelf beslissen over onze oogst. Zelf ons land voeden.’ Attal wil het streven naar voedselautonomie zelfs opnemen in de wet. Of de soep zo heet wordt gegeten als door Attal opgediend, moet worden afgewacht, maar een stevige confrontatie met ‘Brussel’ ligt op de loer.

Het geven van de schuld aan ‘Brussel’ is niet nieuw. Het is voor regeringen van lidstaten de gemakkelijke weg om zichzelf vrij te pleiten. Maar deze keer ligt de hoofdoorzaak van de maatregelen die de boeren raken toch echt in Brussel. De protesten van de boeren gaan niet alleen over handelspolitiek. De boeren zijn de dupe van de Green Deal en de natuurherstelwet (van Timmermans). Met maatregelen die elke keer een stuk verder gaan. Tot uiteindelijk in 2050 de EU ‘klimaatneutraal’ is.

Het zijn daarenboven niet alleen de boeren die slachtoffer zijn van het rigoreuze klimaat- en natuurbeleid. Iedereen heeft er last van. Met de verhoogde energieprijs (zonne- en windenergie zijn veel duurder dan fossiele brandstof), het gebrek aan aansluitingen (het netwerk kan de intermittent/onregelmatig beschikbare zonne- en windenergie niet aan en moet met forse kosten worden verstevigd en uitgebreid) en veel andere kostenverhogende maatregelen van dit beleid. Zowel de bevolking  als de industrie protesteert hier tegen. Zo komen in Frankrijk ook de leraren al in opstand. Het beleid vermindert de koopkracht van de bevolking en doet de industrie failliet gaan of vertrekken naar elders. Het is om deze reden dat het boerenprotest zoveel steun onder de bevolking ondervindt. Men is niet alleen solidair met (de noden van) de boeren, die noden heeft men zelf ook.

Politieke landschap gaat danig veranderen

Met de verkiezingen voor het Europees Parlement in juni, eind dit jaar in België en volgend jaar in Duitsland en daarna in Frankrijk zijn politici van de huidige (coalitie)regeringen ongerust over hun toekomst. En niet zonder reden. De opiniepeilingen laten al een dramatisch verlies zien. Politieke partijen, die opkomen voor de boeren en een verzachting willen van het rigoreuze klimaat- en natuurbeleid – EVP en ID in het Europees Parlement, PVV, BBB en NSC in Nederland,  N-VA en Vlaams Belang in België, AfD en CDU/CSU in Duitsland en Rassemblement National en les Républicains in Frankrijk – zitten in de lift.

Als de boerenprotesten doorzetten, als de bevolking zich achter de boeren schaart, de boeren niet ontzien worden en het rigoreuze klimaat- en natuurbeleid niet wordt afgezwakt zouden de huidige peilingen wel eens kunnen uitkomen en het politieke landschap in de Europese Unie danig kunnen wijzigen.

Johannes Vervloed was gedurende bijna vier decennia verbonden aan het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken, met als standplaatsen onder meer Jakarta, Sint-Petersburg en Parijs. 

Wynia’s Week verschijnt twee keer per week, 104 keer per jaar. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank

Het bericht Als de bevolking zich achter de boerenprotesten schaart kan het politieke landschap er heel anders gaan uitzien verscheen eerst op Wynia's Week.

Op de avond van 5 juli werden er Heerenveen door de politie pistoolschoten gelost op boeren, die demonstreerden tegen het stikstofbeleid van de regering-Rutte. Het was het voorlopige dieptepunt in een reeks confrontaties tussen demonstrerende boeren en de Nederlandse regering.

De afgelopen weken blokkeerden boeren al snelwegen en distributiecentra en ze demonstreerden ook bij het woonhuis van de verantwoordelijke minister. Voor verdere escalatie wordt gevreesd. De leider van een van de coalitiepartijen zei te vrezen voor een ‘burgeroorlog’, zij het ‘op een beschaafde manier’. Dat laatste bleek niet meer zo zeker.

Tienduizenden Nederlandse boeren vrezen hun boerderij op te moeten geven, omdat ze volgens de overheid voor teveel stikstof in nabijgelegen natuurgebieden zorgen. Er zijn in het kleine Nederland – het dichtstbevolkte land van het Europese continent – zowel relatief veel boeren als veel, vaak piepkleine natuurgebieden. Die talrijke kleine natuurgebieden zijn door de Nederlandse overheid bovendien vastgelegd in Europese wetgeving.

Hoewel de Nederlandse boeren al veel minder stikstof uitstoten dan dertig jaar geleden, is dat volgens de Nederlandse bestuursrechter niet genoeg om aan Europese regels te voldoen. De regering-Rutte wenst echter zowel vast te houden aan de talrijke (kleine) natuurgebieden als aan de eigen interpretatie van de Europese regels. De roep uit de samenleving aan premier Mark Rutte om in Brussel de voor Nederland zeer belemmerende regels voor natuur en stikstof te heronderhandelen wordt door Rutte genegeerd.

De woede en de wanhoop van de boeren lijkt echter meer kanten te hebben: de regering in Den Haag wordt verweten geen oog te hebben voor het platteland, de plattelandscultuur en tradities, in tegenstelling tot de leefwereld van steden als Amsterdam, Rotterdam en Den Haag.

De Randstad weegt altijd zwaarder

Die boosheid wordt versterkt, omdat in de regio’s in Nederland het idee bestaat, dat vooral de politieke wensen van ‘de Randstad’ doorwegen in het regeringsbeleid. Ondertussen moet het platteland wel opdraaien voor de gevolgen, zoals windmolenparken en zonneweiden voor het klimaatbeleid. Boeren moeten inschikken voor het natuurbeleid. De grote opvangcentra voor asielzoekers bevinden zich ook in de regio. Dat beeld wordt nog versterkt door het lot van tienduizenden inwoners van de provincie Groningen, die getroffen werden door aardbevingen als gevolg van grootscheepse aardgaswinning maar lang moeten wachten op herstel van hun huizen.

In de regeringscentra en de omroepen werd ondertussen besloten om populaire tradities als Zwarte Piet – gewoontegetrouw de knecht van Sinterklaas – zijnde ‘racistisch’ af te schaffen. Zoals ook het in Nederland populaire vuurwerk op Oudejaarsavond evenals de paasvuren – in de oostelijke regio’s – aan banden worden gelegd.

Illustratief is, dat vlakbij Heerenveen – waar de politie deze week op demonstrerende boeren schoot – vijf jaar geleden eveneens boeren en hun sympathisanten de snelweg blokkeerden, toen om te voorkomen dat twee bussen met actievoerders uit Amsterdam konden doorreizen naar Dokkum, waar de op de nationale televisie uitgezonden intocht van Sinterklaas (met Zwarte Piet) dat jaar plaatsvond. Uiteindelijk werden de ‘blokkeerfriezen’ veroordeeld tot taakstraffen. Dat van Zwarte Piet wordt beweerd dat die een racistische figuur zou zijn leidt tot veel ergernis in Nederland.

De boeren hadden traditioneel veel invloed in Nederland, onder meer via de christendemocratische partij CDA, die lang de grootste van het land was. Maar die dagen zijn voorbij. Steeds vaak grijpen boeren naar het inzetten van hun tractoren als intimiderend demonstratiemiddel.

De christendemocraten van het CDA zijn gemarginaliseerd en de VVD van Mark Rutte – premier sinds 2010 – lijkt zich meer te vereenzelvigen met progressieve, urbane ideeën over ‘duurzaamheid’ en ‘diversiteit’, die eerder vooral als linkse thema’s werden gezien.

Doelwit D66

Een sleutelrol wordt vervuld door de links-liberale partij D66, een partij van overwegend hoogopgeleide, grootstedelijke progressieven, die het electoraat deelt met de groenen en sociaaldemocraten. D66 steunt al tien jaar de coalities van Mark Rutte en heeft zich zo een machtspositie verworven.

In het jongste regeerakkoord van een half jaar geleden is die machtspositie van D66 meer dan ooit zichtbaar geworden. Nederland moet van D66-leider Sigrid Kaag – tevens minister van Financiën en vicepremier –  ‘koploper’ worden op klimaatgebied. Haar secondant, klimaatminister Rob Jetten, stelde dat Nederland als ‘Berlijn aan de Rijn’ diende te worden: één grote stad, vol bouwkranen en omringd door windmolens. D66 eiste ook halvering van de Nederlandse veestapel. Die eis is in grote lijnen gehonoreerd in het regeerakkoord van het vierde kabinet-Rutte.

De stadspartij D66 is het belangrijkste doelwit van boze boeren en andere bewoners van de regio, maar de woede richt zich sinds enkele weken ook op de liberale regeringspartij van premier Rutte en de eveneens regerende christendemocraten.

VVD mort tegen Rutte

Een meerderheid van Rutte’s eigen partijcongres keerde zich tegen Rutte’s stikstofpolitiek: de ernstigste confrontatie met zijn achterban in veertien jaar. De leider van de christendemocraten, minister van Buitenlandse Zaken Wopke Hoekstra, werd ook hard aangevallen door zijn eigen achterban. De politieke toekomst van zowel Hoekstra zelf als die van zijn partij is hoogst ongewis.

De winnaar van de ‘beschaafde burgeroorlog’ – waar dus wel degelijk bij geschoten werd – is dus tot dusver vooral een nieuwe plattelandspartij, de BoerBurgerBeweging, die zich tot tolk van het plattelandsverzet heeft gemaakt. De leidster, Caroline van der Plas, zit nu nog in haar eentje in het parlement maar haar partij zou wellicht een van de grootste van het land kunnen worden.

Er waren in Nederland al eerder kloven zichtbaar tussen hoog- en laag opgeleid, tussen behoudend en progressief, tussen grootstad en platteland. Hoewel minstens de helft van de bevolking zichzelf als ‘rechts’ ziet, is de regeringskoers vaak veel linkser, getoonzet in de grote steden.

Het heeft er alle schijn van dat die misfit zich nu aan het wreken is. Op de achtergrond speelt de aanhoudende immigratie een rol, zowel door arbeids- als asielmigratie. Boeren verwijten de regering dat zij onder valse voorwendselen – ‘stikstof’, ‘natuur’ – plaats moeten maken voor asielzoekerscentra en nieuwe stadswijken.

De Nederlandse boeren behoren weliswaar tot de productiefste – maar ook de meest diervriendelijke – ter wereld, maar zijn relatief klein in getal. Hoewel er veel ergernis is over het met tractoren – ‘boerentanks’ – blokkeren van snelwegen, overheerst onder de bevolking toch de sympathie.

Uit de verdediging

Dat leidt tot grote spanning in de coalitie van premier Rutte. Veel van zijn eigen partijleden vinden dat hij teveel heeft weggegeven aan de ‘elitaire linksen’ van D66. Er is openlijke opstand binnen het CDA. Mogelijk leidt de ‘burgeroorlog’ van boeren en hun sympathisanten tegen de ruimtelijke en ideologische opdringerigheid van de groenen, de linksen, de linksliberalen en andere stadspartijen met woke-reflexen tot nieuwe politieke en maatschappelijke verhoudingen in Nederland. De traditie en de regio zijn in ieder geval uit de verdediging gekropen. De gevolgen zijn weliswaar ongewis, maar kunnen groot zijn.

De drie boeren – waaronder een jongen van 16 – die in Heerenveen werden gearresteerd na de pistoolschoten van de politie werden na een dag vrijgelaten. Er wordt hen niets te laste gelegd. Er wordt nu een onderzoek ingesteld naar het politiegeweld tégen de boeren.

De Duitstalige versie van bovenstaand artikel staat hier.

We vallen u er zo weinig mogelijk mee lastig. Maar het is natuurlijk wel waar: Wynia’s Week wordt mogelijk gemaakt door de donateurs. Mogen we u noteren? Doneren kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Platteland tegen de Randstadregering verscheen eerst op Wynia's Week.

Van De Groot is bekend dat hij de veestapel in ons land wil halveren. Van Campen vindt dat de natuur in ernstig gevaar verkeert. Daarom zijn beiden groot voorstander van de rigoureuze stikstofplannen van het kabinet en dat hebben ze in allerlei toonaarden laten weten.

Je kunt over de stikstofcrisis en ook over die kabinetsplannen verschillend denken, maar wat de heren vinden is respectabel en hun goed recht.

Nou wilden ze allebei naar de grote demonstratie van de boeren in Stroe op 22 juni jongstleden. ‘Om met de boeren in gesprek te gaan’, zoals ze op Twitter verklaarden. Maar op advies van de NCTV hebben ze ervan afgezien want hun veiligheid kon niet worden gegarandeerd, zoals dat in die kringen heet.

Front tegen onbeschaafde buitenwereld

En ik was nog wel uitgenodigd, mopperde De Groot. Zo kunnen we als volksvertegenwoordiger ons werk niet doen, foeterde Van Campen. ‘Zonder last of ruggespraak’, voegde hij er aan toe, een opmerking die zoals hierna zal blijken vooral bestemd is voor mensen die de krant niet lezen.

Hun boodschap was duidelijk: die boeren zijn onbeschaafd en nog ondemocratisch ook. ‘Andere meningen zijn niet welkom’, had de terreineigenaar volgens De Groot gezegd. En kijk, collega Bisschop van de SGP die de stikstofplannen helemaal niet ziet zitten, liep in Stroe gewoon rond, veilig en wel. Trouwens ook andere Kamerleden waren er.

Het leidde tot grote verontwaardiging bij D66 en de VVD. Of de collega’s zich niet meer herinnerden hoe de Kamer altijd een lijn trok als een Kamerlid ergens werd geweigerd, zoals indertijd met Turkije en Rusland!

Erdogan, Poetin, boeren.

Een inkijkje in het wereldbeeld van de twee grootste Kamerfracties.

Ver verwijderd van de realiteit

Het staat De Groot en Van Campen uiteraard vrij – uw columnist is een rasdemocraat  – om de boeren met het zwaarst denkbare morele geschut te beschieten.

U en ik vragen zich evenwel af wat de heren bezielde om met boeren in gesprek te willen gaan, uitgerekend op de dag dat die massaal aan het demonstreren zijn. Zijn de heren zo ver van de realiteit verwijderd geraakt dat ze niet weten dat demonstraties geen discussiebijeenkomsten zijn, maar dat daar – ik zeg het zo kort mogelijk – eensgezind boeh! wordt geroepen om de politiek op andere gedachten te brengen?

Woordvoerders van de stikstofplannen

Zou het misschien bij de heren kunnen opkomen dat zij met hun aanwezigheid vuur zouden kunnen trekken? Niet omdat die boeren (allemaal) pummels zonder beschaving zijn, maar omdat die plannen nogal onverhoeds zijn gelanceerd, zich alleen op de boeren richten en naar inmiddels duidelijk is vol leemtes en tegenstrijdigheden zitten? En dat die plannen heel veel bedrijven en gezinnen, vaak al generaties in het vak, regelrecht in hun bestaan bedreigen?

De Groot en Van Campen moeten niet doen alsof zij daarbuiten staan. Zij hebben zich tot woordvoerder en pleitbezorger van de stikstofplannen van het kabinet gemaakt.

Uitvoerend medewerkers van het kabinet

Op het laatste D66-congres werd zonder omhaal gezegd dat die plannen moeten worden uitgevoerd en dat ‘pruttelende provincies’ gewoon aan de slag moeten. Niet anders was het op het VVD-congres (dat daar festival heet, nogal navrant in dit verband). De motie tegen de stikstofplannen werd door Van Campen eerst ontraden en toen die toch werd aangenomen, afgedaan als een soort oproep om goed met de provincies te overleggen over de uitvoering.

Inmiddels is ook bekend geworden dat beide heren weken achtereen in achterkamertjes met het kabinet hebben gesproken over de stikstofplannen. De plannen zijn (ook) hun werk, van hun hand.

Laten u en ik ook eens een moral high horse bestijgen en tegen de heren zeggen: hoe durft u te beweren dat u uw werk als volksvertegenwoordiger niet goed kunt doen als u bij de boerendemonstratie niet welkom bent? U heeft zich de afgelopen tijd niet gedragen als een volksvertegenwoordiger, maar als een uitvoerend medewerker van het kabinet.

En dan praten over ‘zonder last of ruggespraak’.

Kom op zeg.

Wynia’s Week is ongebonden en onafhankelijk. De donateurs maken dat mogelijk. Wordt u ook sponsor van Wynia’s Week? Dat kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht De krokodillentranen van Tjeerd de Groot en Thom van Campen verscheen eerst op Wynia's Week.