Een paar dagen later besloot Trump om vluchten uit China streng te beperken, tegen het advies van zijn ambtenaren. Trump krijgt iedere dag emmers kritiek en modder over zich heen, maar deze vroege beslissing was prudent en wijs, daarmee heeft hij tijd gewonnen en levens gespaard.

Een journalist vroeg senator Cotton hoe hij aan dat inzicht kwam:  ‘Ik ben geen medicus of wetenschapper,’ ze de senator. Maar Ik volg nieuwsbronnen uit Oost-Azië.’

Het is erger dan tragisch dat het RIVM, CEO Dick Benschop van Schiphol en de Haagse autoriteiten in Nederland niet in staat lijken te zijn om die nieuwsbronnen ook te volgen. Eerder deze week beweerde het RIVM opnieuw dat er weinig nuttigs viel te leren in Oost-Azië omdat de omstandigheden daar zo anders zijn.

En het is crimineel dat het RIVM nog steeds leugens verspreidt over het nut van maskers. Het kan natuurlijk niet waar zijn dat maskers overbodig zijn om besmetting te verminderen op Schiphol en in de supermarkt,  maar cruciaal zijn om besmetting te verminderen in het ziekenhuis. Straks is Nederland het laatste land in Europa dat maskers niet verplicht stelt bij een trip naar de supermarkt.

Niemand binnen zonder masker

Uw correspondent gaat een keer per week naar de supermarkt. De bewaking laat niemand binnen zonder masker en de klanten moeten wachten – op 2 meter van elkaar – omdat de supermarkt maar weinig mensen tegelijk binnen wil laten.

Op weg  naar huis even gestopt bij het Shell-benzinestation: hetzelfde protocol .

De lokale krant heeft op de website een bericht over elke patiënt die overlijdt met geanonimiseerde informatie over de relatie met andere patiënten. Zo weet iedereen in Maleisië dat het Ministerie van Volksgezondheid bij elk nieuw ziektegeval de contacten van de patiënt traceert, waarschuwt, en waar nodig isoleert. Dat zal allemaal niet perfect zijn, onder andere omdat mensen elkaar kunnen aansteken voordat ze symptomen vertonen. Maar het is onvergelijkbaar beter dan de situatie in Nederland.

Aan de enkelband

Het vliegveld van Kuala Lumpur is gesloten, behalve voor Maleisische burgers die terugkeren naar hun vaderland, en die moeten twee weken in quarantaine. Vanaf morgen niet meer op hun erewoord, maar in een eenpersoonskamer in een door de regering geregeld hotel.

Andere landen in de regio geven hun terugkerende staatsburgers een enkel-armband mee of een verplichte app op hun telefoon zodat de overheid kan controleren of zij zich aan de quarantaine houden. Ik zie niets wat daar op lijkt op de website van Schiphol: geen masker, geen controle, geen quarantaine.  Alle landen in Oost-Azië zetten zich in om besmettingen te voorkomen van terugkerende landgenoten; Nederland is de onbegrijpelijke uitzondering.

Het virus zou wel uitsterven

Nederland loopt zo verschrikkelijk achter omdat het RIVM ons aanpraatte – met een misdadig model zonder up-to-date inputs uit andere landen – dat de besmettingen zich in een rustig tempo moesten uitbreiden tot 60 procent van de bevolking, omdat het virus dan zou uitsterven door een gebrek aan nieuwe slachtoffers. Die strategie werd alleen in Engeland en in Nederland aangehangen tegen alle waarschuwingen in vanuit Oost-Azië. Intussen heeft Engeland een nieuwe topadviseur aangesteld.

Hier zijn drie redenen om ook in Nederland de foute strategie om mikken op 60 procent infecties te schrappen en – net als in Oost-Azië – in te zetten op maximale bescherming met mondkapjes, maximale isolatie in een éénpersoonskamer en maximaal testen:

1. Er is een goede mogelijkheid dat HCQ (hydroxychloroquine) met azithromycin en zink helpt indien tijdig ingenomen. Alle ingrediënten kunnen snel worden geproduceerd en we weten van 50 jaar gebruik tegen malaria dat HCQ veilig is voor bijna iedereen. Als dit combo-medicijn inderdaad helpt tegen het virus, kunnen in mei alle Nederlanders zonder extra risicofactoren zoals overgewicht en hoge bloeddruk weer aan het werk. Binnen één of twee weken weten we of de vele positieve (maar nog anekdotische) berichten – en de even veelzeggende afwezigheid van negatieve berichten – worden bevestigd door grootschaliger onderzoek.

2. Overal – ook in Nederland – vinden al tests plaats met antilichamen tegen het virus. Een vaccin (je  bent beschermd en krijgt de ziekte niet) laat nog maanden op zich wachten; antilichamen (het lichaam krijgt hulp om een beginnende infectie te overwinnen) komen binnen bereik. In combinatie met universeel testen kan dat de pathologie en de economie van de crisis gigantisch verbeteren.

3. Er zijn sterke aanwijzingen dat het virus het meest gevaarlijk is bij een buitentemperatuur tussen 5 en 11 graden, en dat lijders aan het virus veel meer kans hebben van overleven bij hoge temperaturen – niemand weet nog hoe dat kan, maar de cijfers zijn overtuigend. In Nederland is de gemiddelde temperatuur in maart ongeveer 6 graden en dat is in de gevaarlijkste zone. In landen met een gemiddelde temperatuur in maart van 15 graden was het sterftecijfer volgens berekeningen van Alpine Macro vier keer lager dan in de landen – zoals Nederland – met een temperatuur in de gevaarlijke bandbreedte. In Nederland zal in mei bij de gemiddelde temperatuur voor die maand van 13 graden het virus al twee derde van zijn dodelijke kracht verliezen. Er is hoop, maar RIVM, Schiphol en Den Haag moeten sneller leren van andere landen.

Volgende week weten we weer meer. Ik houd u op de hoogte.

Het bericht Van uw correspondent in Oost-Azië verscheen eerst op Wynia's Week.

Vijf landen in het Verre Oosten waar Covid niet of nauwelijks heeft toegeslagen: Australië, Maleisië, Singapore, Taiwan en Thailand. Drie van de vijf zijn hoogontwikkelde landen met een sterke nationale gezondheidszorg. Maleisië en Thailand krijgen in de categorie ‘upper-middle-income countries’ heel goede beoordelingen van de Wereldbank voor de gezondheidszorg en hebben in de grote steden uitstekende ziekenhuizen met internationale accreditaties. We kunnen dus vertrouwen hechten aan hun statistieken over Covid.

Drie tropische landen

Maleisië, Singapore en Thailand liggen in de tropen. Maart en april zijn de warmste maanden. Terwijl ik dit schrijf is het buiten in de schaduw 33 graden. Thailand had het eerste ziektegeval buiten China op 13 januari; Singapore en Maleisië volgden op 23 en 24 januari, dat is meer dan een maand eerder dan de eerste patiënt in Nederland. In geen van die drie landen is het aantal gevallen exponentieel gestegen; de drie tropische landen met gezamenlijk 105 miljoen inwoners betreuren na bijna twee maanden een enkel sterfgeval (in Thailand). In de grafieken van Tomas Pueyo is te zien dat alle drie tropische landen de explosieve stijging van China, Korea, Italië en nu ook België en Nederland hebben kunnen voorkomen.

De informatie over de patiënten en hun ziektebeeld is uitstekend in Singapore en goed genoeg in Maleisië en Thailand en de aantallen zijn in alle drie landen zo klein dat grondige tracering van de contacten van besmette patiënten mogelijk blijft. Dan resteren twee verklaringen voor het lage aantal besmettingen: stom geluk of de tropische temperaturen.

Australische zomertemperaturen zijn nu gunstig

Australië heeft direct de grenzen gesloten voor studenten en andere reizigers uit China, maar binnenslands is het leven meer relaxed dan nu in West-Europa: de theaters in Sydney en Melbourne zijn open, en de restaurants zitten vol. Dat kan veranderen, maar tot nog toe is het patroon vergelijkbaar met de tropische landen: eerste patiënt een maand eerder dan in Nederland op 25 januari, en nu zes keer zo weinig gevallen per miljoen inwoners als in Nederland en België. Dezelfde twee verklaringen: enorm geluk of de Australische zomertemperaturen. Eerst afschuwelijk met de ramp van de branden; nu gunstig tegen de verspreiding van het virus.

In Taiwan greep overheid krachtig en tijdig in

En dan tot slot Taiwan: 2,1 ziektegevallen per miljoen inwoners tegen 35 in Nederland en België, hoewel de eerste patiënt daar al op 21 januari in het ziekenhuis was opgenomen. Taiwan ligt niet in de tropen (behalve dan de meest zuidelijke punt van het eiland) en in januari werd breed voorspeld dat de ziekte daar hard zou toeslaan vanwege alle contacten met Wuhan in China. Maar veel Taiwanezen herinnerden zich nog het SARS-virus uit 2002-2003 toen 37 mensen er aan stierven en nog eens 36 patiënten bezweken aan de combinatie van SARS en andere kwalen. De publieke opinie had dus begrip voor de nodige ingrepen, inclusief enige beperking van persoonlijke privacy.

In Taiwan lijkt het krachtig en tijdig ingrijpen van de overheid de verklaring. Ik hoop maar dat ons departement van VWS intensief kennis neemt  van de aanpak in Taiwan waar de ziekte zonder hulp van tropische temperaturen tot nog toe heel goed is bedwongen. De foto laat een schoolklas zien in Taiwan; daar valt zeker iets te leren.

Meer en snellere testen

Taiwan heeft minder regels voor privacybescherming dan Nederland. Gegevens over de gezondheid worden gekoppeld aan het reisgedrag en dus kan de douane op de vliegvelden aan een bar-code zien welke reizigers direct door kunnen en wie een verwijzing krijgt voor een test op infectie en mogelijke medische zorg. De testen zijn ook sneller en veel frequenter dan in West-Europa.

Nederland ligt niet in de tropen, dus het geluk van Maleisië, Thailand en Singapore is niet ons geluk. Maar we kunnen de wai (de traditionele groet in Thailand, lijkt op Namaste in India) kopiëren als groet en hard gaan werken om te leren van Taiwan (en van Singapore).

Voor de volledigheid: er zijn cijfers voor Brunei, Cambodja, Indonesië en Vietnam. Wellicht minder van kwaliteit, maar zonder uitzondering bevestigen die het beeld dat alle tropische landen in Zuidoost Azië, ook al liggen ze dicht bij China, er tot nog toe veel beter van af komen dan de koude landen op het noordelijk halfrond.

Warmer weer

Het kleine straaltje goed nieuws is dus dat warmer weer waarschijnlijk een pauze zal brengen in de Covid-crisis. President Trump noemde de mogelijkheid al weken geleden, en werd daarvoor onmiddellijk verketterd door zijn talrijke opponenten, maar nu komt ook de wetenschap steeds meer tot die conclusie waar de redactie van de vooraanstaande Britse Lancet schrijft: ‘in noordelijke landen wordt gespeculeerd dat … warmer weer kan leiden tot een reductie in de verspreiding van het virus in de zomer… gegevens van het zuidelijk halfrond kunnen ons leren in welke mate het seizoen invloed zal hebben’.

Deze bijdrage is een momentopname met gegevens tot en met 12 maart. Ik hoop binnenkort meer te schrijven  over de economische en financiële gevolgen van de crisis.

Het bericht Een zonnestraaltje hoop gaat op in het Oosten verscheen eerst op Wynia's Week.

Bangladesh gaat ook van het gas af (nu nog 54 procent van de elektriciteit), want de ondergrondse voorraden raken uitgeput. Maar dat is het eind van de overeenkomst tussen Nederland en Bangladesh.  Bangladesh gaat miljarden lenen van China voor 29 nieuwe kolencentrales en voor twee havens om nog veel meer steenkool in te voeren uit Australië. Op dit moment stookt Bangladesh nog nauwelijks kolen (wij in Nederland gebruiken nog vier keer zo veel), maar dat gaat veranderen.

Er komen ieder jaar een miljoen Bangladeshi bij

De regering van Bangladesh weet natuurlijk ook wel dat steenkool niet goed is voor het milieu en  bijdraagt aan de opwarming van de aarde en dus aan de stijgende zeespiegel. Maar er komen ieder jaar een miljoen Bangladeshi’s bij en al die kinderen hebben ook een dak boven hun hoofd en een school nodig, terwijl hun moeders graag meer zouden verdienen dan 4-5 euro per dag. 

Bangladesh is wanhopig arm. Per persoon is het binnenlands product een derde van Egypte en minder dan een kwart van Thailand – om even te vergelijken met twee vakantielanden waar Nederlanders zich gemakkelijker iets bij kunnen voorstellen. En ondanks de ramp van de textielfabrieken van Rana Plaza in 2013 waarbij 1100 vrouwen omkwamen doordat hun fabriek instortte, heeft nog steeds 45 procent van de textielfabrieken geen behoorlijke nooduitgangen en sprinklers.

Een euro is in Bagladesh effectiever besteed

De Deense expert Bjorn Lomborg (zie:  http://www.lomborg.com/news/ ) legt uit dat de rijke landen in het westen met hun handtekeningen onder het klimaat-akkoord van Parijs de temperatuur in het jaar 2100 met 0.05 graad Celsius kunnen verlagen. Acties om Bangladesh te helpen zijn vele malen effectiever per euro om de opwarming van de aarde en de stijging van de zeespiegel te beperken.

Politici in rijk Europa tekenen voor schone beloftes, maar zoals Lomborg analyseert (en Syp Wynia vertaalt naar Nederland) is elke kosten-baten analyse afwezig. En nu zijn in Nederland en in Engeland ook de rechters zich gaan bemoeien met het milieubeleid door te eisen dat de politici zich houden aan wat ze in Parijs beter niet hadden kunnen beloven.

In Bangladesh komt armoede op de eerste plaats, niet het klimaat

Wij hebben onze problemen met het Urgenda-arrest; in Engeland heeft de rechter met een verwijzing naar de beloftes van het Parijs-akkoord een derde landingsbaan van het vliegveld van Heathrow bij Londen verboden. Misschien goed nieuws voor de vliegvelden van Luik en Düsseldorf die graag meer passagiers willen, en misschien zelfs voor Amsterdam, Parijs en Frankfort, maar voor de opwarming van de aarde marginaal.

Het aardgas in Bangladesh raakt op. Steenkool komt er voor in de plaats, omdat voor Bangladesh ontsnappen uit de dodelijke armoede op de eerste plaats komt. Dat is rationeel voor dat land, ook nog omdat minder armoede wereldwijd samen gaat met beter onderwijs, betere medische zorg en meer levensjaren in goede gezondheid.  Mensen verschillen van mening over wat die trend in Bangladesh vanuit moreel oogpunt betekent voor een rijk land op een ander continent.

Je hoeft geen moralisme los te laten op het milieu

Nobelprijswinnaar Jan Tinbergen pleitte voor een wereldregering en voor een morele solidariteit met alle mensen. Hij was een geniale man en een groot leermeester, maar zonder theorie waarom die wereldregering er nooit komt. Aan de andere kant van het spectrum staan politici die zich niets aantrekken van het lot van mensen die toch niet op hen kunnen stemmen omdat ze ver weg wonen, of – nog erger – die stemming maken tegen buitenlanders en zo met vreemdelingenhaat aanhang proberen te winnen.

Moreel verantwoordelijke mensen kunnen van mening verschillen of wij ons met ontwikkelingshulp tot een maximum van 1 procent van onze economie  moeten bekommeren om arme mensen in verre landen, of dat wij onze broeders en zusters in Bangladesh bijna net zo moeten behandelen als onze broers en zussen in eigen land. Maar die morele afweging is niet nodig voor het milieudebat.

Scrubbers op Bengaalse kolencentrales

Het is ons eigenbelang om het geld dat wij over hebben voor klimaatbeheersing zo effectief mogelijk te besteden, en dat betekent scrubbers (‘uitlaatgaswassers’) op kolencentrales in Bangladesh. En dat betekent ook om Nederland Gidsland te beperken tot de universiteiten van Wageningen, Delft, Eindhoven en Twente: als onze technici innoveren, kan dat wereldwijd helpen om meer welzijn te bereiken met minder vervuilende energie.

Met een goede analyse van kosten en baten kan het energiebeleid ook meer acceptabel worden voor de boeren, voor de transportsector en voor alle kiezers die vinden dat de belastingdruk al hoog genoeg is. Zonder analyse van kosten en baten leidt het klimaatbeleid tot foute politieke polarisatie.  Denk daarom aan Bangladesh, ook uit eigenbelang.

Het bericht Denk bij het klimaatbeleid liever aan Bangladesh verscheen eerst op Wynia's Week.