Balci meent dat voor het brengen van democratie allereerst secularisering nodig is. Als je de godsdienst weet terug te duwen in de kerk, wat in het Westen gelukt is, dan volgt de democratie vanzelf. Dat zou ook in de islamitische wereld moeten gebeuren. Balci’s advies is: ‘Geen geweer, geen kogel, geen bom naar de islamitische wereld, maar boeken, krantenartikelen, theaterstukken, films, muziekinstrumenten. Werk samen met de bijzondere, weinige mensen die in die meest onmogelijke omstandigheden kennis hebben weten te vergaren en de Verlichtingsidealen hebben omarmd.’

En: ‘Vermijd de politieke islam.’

In Afghanistan bestaat het individu niet

Ik denk dat Balci ongelijk heeft. De eerste voorwaarde voor democratie is niet secularisering, maar individualisering. De democratisering van Irak en Afghanistan was bij voorbaat tot mislukken gedoemd omdat Irak en Afghanistan tribale samenlevingen zijn. Het individu bestaat daar niet.

Dat geldt voor de hele islamitische wereld. Je hebt geen waarde als individu, maar alleen als lid van een familie, die weer deel uitmaakt van een stam, die weer deel uitmaakt van een clan.  

25 piek als je KVP stemt

Aan de basis van een democratische rechtsstaat staat het individu. Toen wij voor het eerst mochten stemmen, op ons achttiende, in 1971, vertelde een vriend dat zijn oom hem vanachter het gordijn toefluisterde dat hij 25 gulden kreeg als hij KVP zou stemmen. Hij deed het niet. Dat is westerse individualiteit.

Die is ons niet gegeven met de secularisering, maar bestond al lang daarvoor. In zijn fenomenale werk Inventing the individual beschrijft de Amerikaans-Britse historicus Larry Siedentop de ontwikkeling van de gedachte dat alle mensen gelijk zijn.

‘Geen jood of heiden, geen slaaf of vrije, geen man of vrouw’

Dat idee bestond al in het jodendom. Jezus sprak over God als over zijn ‘vader’ die van al zijn kinderen hield en juist ook van de meest marginalen onder hen.

De apostel Paulus, de eigenlijke stichter van het christendom, zette die gedachte voort. In zijn Brief aan de Galaten schrijft hij: ‘Er is geen jood of heiden meer, er is geen slaaf of vrije, er is geen man en vrouw, want u bent allen één in Christus Jezus.’

Het lijkt Afghanistan wel

Hiermee zette Paulus de wereld van zijn tijd, de eerste eeuw na Christus, op zijn kop. In die wereld was alleen maar aangeboren ongelijkheid. Je waarde werd bepaald door je familie en je plaats binnen die familie. De pater familias oefende de opperheerschappij uit en zijn jongere broers en zonen zijn hem absolute gehoorzaamheid verschuldigd.

De positie van de vrouw zag er volgens Siedentop zo uit: ‘Als meisje staat ze onder controle van haar vader, als haar vader sterft, komt ze onder de hoede van haar broers, als ze trouwt valt ze onder de heerschappij van haar man, en als die sterft, onder die van haar zoons of van de naaste manlijke verwant van haar man.’ Dat lijkt sterk op het lot van de vrouw in Afghanistan.

Van gelijkheid voor God naar gelijkheid voor de wet

In die wereld introduceert Paulus de gelijkheid van alle mensen voor God. Een revolutie. Siedentop beschrijft hoe die gelijkheidsgedachte heel geleidelijk, met veel vallen en opstaan, juridisch verankerd raakt in de westerse cultuur, via Karel de Grote, het canoniek recht en de scholastiek. De kerk heeft daarin een cruciale rol gespeeld die, heel in het kort, kan worden omschreven als van ‘gelijkheid voor God’ naar ‘gelijkheid voor de wet’.

De gelijkheid van alle mensen impliceert de ‘uitvinding van het individu’. Die gelijkheid betekent namelijk dat je waarde niet afhangt van je geslacht (man of vrouw), etniciteit (jood of heiden) of sociale positie (slaaf of vrij). 

Het fokken van een griffioen

Het idee dat mensen in hun individualiteit gelijk zijn, heeft op de lange duur geleid tot de democratische rechtsstaat en grondrechten, rechten die mensen ‘van nature’ hebben, gewoon omdat ze mensen zijn. Die ontwikkeling, waarvan ook de ‘secularisering’ deel uitmaakt,  heeft zich uitsluitend voorgedaan in de christelijke cultuur, niet in de islamitische wereld. De islam, of het nu de politieke islam is of de gewone islam (wie weet trouwens het verschil?), is tot op de dag van vandaag tribaal gebleven.

Het is daarom welhaast onmogelijk om in het hart van die islamitische wereld, in een land als Afghanistan, een democratische rechtsstaat te vestigen. Die onderneming is ‘even kansrijk als de poging een griffioen te fokken door een leeuw met een arend te laten paren’, zoals David P. Goldman het onlangs omschreef.

De politieke islam

Evenmin heeft het zin om, zoals Balci wil, uitingen van de westerse cultuur (muziek, film, theater, literatuur) te verspreiden in de islamitische wereld. Die cultuur is gemaakt door en voor individuen, en zal in een tribale wereld eenvoudigweg niet begrepen worden.

Bovendien zullen de Taliban die verspreiding fanatiek tegengaan. Je kunt de politieke islam wel vermijden, maar de politieke islam vermijdt jou niet.

Mix van tribalisme en islamisme

Ook is het niet zo dat ‘wij allemaal’ Afghanistan verloren hebben, zoals een andere door mij gewaardeerde Volkskrantcolumnist, Arie Elshout, meent. Dat idee komt voort uit het schuldgevoel dat weliswaar ook een vrucht van het christendom is, maar een vrucht waarop we wat minder trots kunnen zijn dan op de uitvinding van het individu.

Elshout geeft zelf het juiste antwoord op de vraag waardoor Afghanistan voor het Westen verloren is gegaan: ‘De middeleeuwse mix van tribalisme en islamisme’ bleek ‘een onneembare horde op de weg naar een moderne, open samenleving’.

Ayaan Hirsi Ali

Maar betekent dit nu dat mensen uit de niet-christelijke, niet-westerse wereld nooit de zegeningen van de democratische rechtsstaat deelachtig kunnen worden? Nee, zeker niet.

Mensen die afkomstig zijn uit die wereld zouden de woorden van Ayaan Hirsi Ali ter harte kunnen nemen. Zij houdt in het laatste hoofdstuk van haar boek Nomade een pleidooi voor het christendom. Als asielzoeker in het AZC Lunteren merkte zij dat ‘een paar migrantengezinnen zich bekeerden tot het christendom en in de lokale kerkgemeenschap werden opgenomen en al snel werd duidelijk dat deze migranten het beter deden dan hun lotgenoten in typische migrantenwijken’.

Het bericht Democratie in de islamitische wereld? Hoe dan? verscheen eerst op Wynia's Week.

Onder Richelieu, de kwade genius van de Dertigjarige Oorlog, versloeg Frankrijk de Oostenrijkse en Spaanse wereldrijken die een twee keer zo grote bevolking hadden en vele malen rijker waren, waarbij twee vijfde van de bevolking van Midden-Europa omkwam.

Maar het museum was dicht door de pandemie, net zoals het grootste deel van de stad. Ik kon zonder moeite een tafel vinden tegenover de kathedraal. Maar hoe de Kardinaal te vinden?

Maurice Chevalier

Als ik toegang had gekregen zou ik langs eeuwenoude muurtjes via nauwe trapjes naar de oude rots zijn geleid tot ik het kleine kamertje had bereikt waar de beenderen van de dode Kartuizers in pyramides lagen opgestapeld. Maar de weg was geblokkeerd.

Mijn dagdromerij werd onderbroken. ‘Ik hoop dat u me niet vergeten bent’, zei een stem die klonk als een 78-toeren opname van Maurice Chevalier. Ik zou hem overal hebben herkend: het was de Kardinaal!  Maar ik zag niets.

Chateau Petrus

‘Wees niet bevreesd’, zei de Kardinaal, ‘Als u zo vriendelijk wilt zijn om te zorgen voor een gepast plengoffer, zal ik dadelijk zichtbaar worden.’

‘Ober’, riep ik, een magnum Chateau Petrus!’

‘Ja mijnheer’, zei de ober. ‘Een of twee glazen?’

‘Een kwispedoor alstublieft’, zei ik.

De ober keek me twijfelend aan.

‘Doe dan maar een lege ijsemmer.’

Betaling vooraf eisend, haastte hij zich weg.

De oude rite werkt

Ik goot de geurige Bordeaux in de ijsemmer en onmiddellijk klonk een gorgelend geluid. De oude rite van de geestenbezwering werkte nog steeds. Vanaf de neus van zijn laarzen, via zijn benen, wambuis, baard en hoed werd de Kardinaal geleidelijk zichtbaar.

Hij leek nog steeds op het portret van Philippe de Champaigne in het Musée des Beaux-Arts in Straatsburg, in elk geval van opzij – maar toen hij zich naar me toekeerde leek hij meer op Charlton Heston in De Drie Musketiers.

Vanavond zijn de geesten overal

‘Heeft u het druk?’, vroeg ik. In de catacomben had de geestenbezwering hem slechts 10 minuten in gematerialiseerde toestand weten te houden.

‘Ik ben de hele avond vrij’, antwoordde de Kardinaal.

‘Maar hoe heeft u weten te ontsnappen aan uw oude kwelgeesten?, vroeg ik.

‘De geesten zijn vanavond overal, antwoordde de Kardinaal. ‘De geesten van de voorbije wereldrijken.’

Het fiasco van Syracuse

Dat was waar; de schemering was plotseling neergedaald, en aan de volgende tafel ontwaarde ik de doorzichtige omtrek van generaal Gamelin, de opperbevelhebber van de Franse strijdkrachten toen die in het voorjaar van 1940 in slechts zes weken werden verslagen door Duitsland. Napoleon de Derde draaide cirkels op rolschaatsen.

Het standbeeld van paus Johannes Paulus voor de Kathedraal veranderde in een figuur die ik hield voor Nicias, de Atheense bevelhebber bij het fiasco van Syracuse in 413 v. Chr.

Allemaal een dagje vrij als er een rijk valt

Aan de overkant van de straat zag ik de schaduw van Anthony Eden, de premier van Groot-Brittannië tijdens de rampzalige Suez-crisis, die zijn hond Nipper uitliet. Admiraal Rozhestvensky, de Russische bevelhebber bij de Slag van de Straat van Tsushima in 1905, zat bewegingloos op een bankje in het park.

‘We krijgen allemaal een dagje vrij als er een groot rijk valt’, zei Richelieu vrolijk. Dit was mijn vierde séance met zijn geest en ik had hem nog nooit in zo’n mededeelzame bui gezien.

Geen strategisch belang

‘U heeft het over de val van Kaboel’, zei ik.

‘Bingueaux!’, zei de schaduw. ‘Dat is Amerika’s Straat van Tsushima, zijn Syracuse, zijn Val van Frankrijk.’

Het informele van onze ontmoeting op een caféterras maakte me stoutmoedig. Diep in de Parijse catacomben zou ik meer eerbied hebben getoond. ‘Maar Afghanistan heeft geen enkel strategisch belang voor de Verenigde Staten, protesteerde ik. ‘Het is absoluut een vernedering, maar het ziet er ook veel erger uit dan het is. Het Amerikaanse publiek heeft Afghanistan afgeschreven toen het jaren geleden koos voor Donald Trump.’

Rusland en Rome herstelden zich

‘Je bent even stom als altijd, Spengler’, antwoordde Richelieu. ‘Welke les heb je nu getrokken uit het advies dat ik je gaf bij onze laatste ontmoeting? Een intact rijk kan zelfs de grootste ramp te boven komen.

Rusland herstelde zich van zijn aanvankelijke nederlagen in 1941 om Duitsland na Stalingrad te vernietigen. Rome kwam met nieuwe legers na Cannae en verpletterde de Carthagers. De protestanten in de Dertigjarige Oorlog kwamen – met iets meer dan een beetje hulp van mijn kant – de keizerlijke overwinningen van de voorgaande 14 jaar te boven om Wallenstein bij Lützen te verslaan en het tij te keren.’

De Amerikaanse instituties zijn door en door rot

‘Maar waarom kan Amerika nu niet hetzelfde doen?’, vroeg ik.

‘Wat bleek uit de val van Kaboel is dat het Amerikaanse leger, en de politieke instituties daarachter, door en door rot zijn – even rot als Frankrijk in 1940.’

‘Amerika begon met het creëren van een moderne democratie uit een tribale samenleving, een onderneming die even kansrijk is als de poging een griffioen te fokken door het laten paren van een leeuw met een arend.

Het stortte twee biljoen dollar in Afghanistan, het equivalent van honderd keer het bruto nationaal product van het land. Het betaalde Afghaanse politici, generaals en krijgsheren om democratietje te spelen in een walgelijk, dwaas toneelstukje.’

Een monstrueuze voor-de-gekhouderij

‘Alles wat nog niet corrupt was toen Amerika binnenviel, werd corrupt in de maalstroom van Amerikaans geld. Intussen maakten Amerikaanse soldaten en bureaucraten fortuin als consultants, aannemers en leveranciers van voedsel en wapens aan het droompaleis van de Afghaanse democratie.

‘Omdat het hele project van meet af aan een monstrueuze voor-de-gekhouderij was, loog iedereen die ermee verbonden was – over de staat van het Afghaanse regeringsleger, over de gezindheid van de Taliban, over de benodigdheden van de Afghaanse troepen en over hun afhankelijkheid van luchtsteun.’

Belachelijke fictie

‘Afghaanse ambtenaren logen tegen hun Amerikaanse geldverstrekkers, Amerikaanse bevelhebbers van grondtroepen logen tegen hun superieuren en Amerikaanse generaals logen tegen de politici. De sleutel tot promotie en rijkdom lag in het voortzetten van de belachelijke fictie die van meet af aan de motivatie was van de bezetting van het land.’

‘Waar ging die twee biljoen dollar naartoe?’ Het offensief van de Taliban begon in april, nadat de Amerikanen kenbaar hadden gemaakt te willen vertrekken.’

‘Niemand vocht voor Afghanistan omdat er geen Afghanistan was om voor te vechten. Binnen enkele weken had het Afghaanse leger geen munitie meer, geen voedsel en geen luchtsteun. Wie ook maar iets kon stelen van de Amerikanen deed dat. De Afghaanse regering stortte in enkele dagen in, omdat ze er eigenlijk nooit is geweest.’

Ook het Amerikaanse leger raakte in paniek

‘Wereldrijken, mon ami, vallen niet omdat ze tegenslagen te verwerken krijgen – hoe erg die ook mogen zijn – maar omdat het niemand iets kan schelen of ze overleven of niet. Niet alleen het Afghaanse leger is in paniek geraakt en gevlucht voor een militie van tuig, maar alle essentiële Amerikaanse instituties, te beginnen met het leger.’

Ik luisterde zwijgend naar de tirade van de Kardinaal. ‘Wat gaat er nu gebeuren eminentie?, vroeg ik toen hij pauzeerde.

Het is gevaarlijk om een vriend te zijn van Amerika

‘Amerika heeft geen strategie, geen richting, geen strategisch doel’, zei hij. ‘Het weerzinwekkende schouwspel op het vliegveld van Kaboel zal een waarschuwing zijn dat het gevaarlijk is om een vriend te zijn van de Verenigde Staten.

China en Rusland zullen in Centraal-Azië de scherven oprapen. India zal zich in stilte voegen naar China. De Duitsers zullen al het nodige doen om een conflict met Rusland te vermijden. De Saoedi’s zullen voor hun eigen veiligheid meer gaan leunen op Rusland – tenslotte verafschuwt Moskou het idee van een regering van de Moslimbroederschap in Riyad evenzeer als de Saoedische monarchen.’

Verloren onder het zand van de tijd

De laatste zonnestralen verdwenen onder de horizon. Rozhestvensky sloeg op de tafel en bestelde wodka. Generaal Gamelin begon te schreeuwen tegen Napoleon III. Nipper maakte zich los van zijn riem en Eden ging als een bezetene achter hem aan. Nicias sprong van zijn voetstuk en rende als een waanzinnige rond het pleintje.

Richelieu begon te zingen, Thank heaven for little girls en de straat vulde zich plotseling met spoken – Thraciërs, Phrygiërs, Mauriërs, Gupta’s, Hellenen, Babyloniërs – en generaals en staatslieden van ter ziele gegane beschavingen wier namen verloren zijn gegaan onder het zand van de tijd.

Een afschuwelijke angst overviel me en ik stond op om te vertrekken, maar de menigte verslagen geesten sloot me aan alle kanten in.

Net voor het aanbreken van de dag werd ik wakker naast een lege fles calvados en een exemplaar van Gibbon.

Dit artikel van David P. Goldman (‘Spengler’) verscheen het eerst in de Asia Times van 16 augustus.

Vertaling Chris Rutenfrans

Het bericht Kaboel gevallen. Amerika speelde democratietje in de Afghaanse stammenwereld verscheen eerst op Wynia's Week.

Het is eind 2005, binnen de muren van onze kazernes gonst het. Er gaan geruchten rond over Zuid-Afghanistan: Kandahar, Helmand, Uruzgan misschien? Een nieuwe missie waarbij wij ons niet afvragen of er militairen gewond gaan raken of zullen sneuvelen, maar hoeveel.

Misschien waren Mazar-e-Sharif en Al Mutannah (Irak) niet meer dan een opmaat. Logische stappen die genomen zijn om enerzijds aan de NAVO te tonen wat de kwaliteit en betrouwbaarheid van het Nederlandse leger is en anderzijds om de bevolking te laten wennen aan de inzet van onze troepen in hoog risico gebieden.

‘The Dutch approach’

Niemand weet nog of het doorgaat en wat onze opdracht zal worden, maar onderling is het verlangen naar die inzet voelbaar. Een krijgsmacht zonder missie is ten dode opgeschreven en dus is meedoen in eerste instantie belangrijker dan winnen. Bovendien lijkt dat laatste, gezien de hoeveelheid troepen in Afghanistan, niet meer dan een formaliteit.

Na ruim een jaar voorbereiden vertrekt mijn eigen eenheid naar Uruzgan. Zelf ben ik er niet alleen omdat ik militair ben, maar veel meer nog omdat ik geloof in vrijheid van meningsuiting en democratie. Dat kinderen, jongens en meisjes, in vrijheid op moeten groeien en omdat er ooit militairen waren die dat voor ons bevochten hebben.

Als de slag om Chora net achter de rug is, land ik in de zomer van 2007 op Kamp Holland en vertrek kort daarna op mijn eerste patrouilles. De politiek en de kranten spreken van ‘een wederopbouwmissie’ en het succes van the Dutch approach. De praktijk blijkt anders, vrijwel dagelijks wordt er ergens in het gebied gevochten en op de buitenpost Poentjak geeft het bordje ‘Taliban’ met pijlen in alle richtingen me het gevoel dat de post een blauwbloezen fort in de indianen woestijn is.

Tijdens onze patrouilles spreek ik urenlang met onze tolk Omari. Hij vertelt me hoe het land echt in elkaar steekt. Hij laat me zien dat ik van de cultuur en de problemen in het land maar weinig begrijp en dus dat – ondanks alles wat ik vooraf over het land las – mijn idealisme kinderlijk naïef was. Dat wij vechten tegen wat wij de Taliban noemen, maar soms gewoon boze boeren zijn, mensen die het niet eens zijn met de regering-Karzai en daarom de wapens oppakken of gedwongen worden om tegen ons te vechten omdat hun gezin gegijzeld is.

Hij laat me zien dat de jongens van een jaar of acht negen die we onderweg met een ezel zien lopen, meer zijn dan een mooie foto. Zij brengen de oogst, die hun vader met de hand van zijn akkers haalt, naar de Bazaar. De jonge meisjes in de dorpen langs de kant van de weg met peuters op hun armen passen op hun broertjes en zusjes zodat hun moeders thuis voor eten en drinken kunnen zorgen. Ze kunnen niet lezen of schrijven, maar leren een vak van hun ouders.

Scholen bouwen

Er is niets mis met het bouwen van een school, maar ik moet ook begrijpen dat dat hier een probleem kan zijn. Niet alleen omdat er geen docenten zijn die les kunnen geven, maar veel meer nog, omdat je met het naar school sturen van de kinderen zoals wij dat in Nederland doen een schakel uit de economie haalt. Gezinnen komen daardoor mogelijk in de problemen waardoor vaders in opstand komen. De 3D benadering (defence, development and diplomacy) die wij graag hanteren gaat volgens Omari te snel. We moeten kleinere stappen maken. Wat voor ons logisch is, is dat niet voor hun en dus moeten we meer geduld hebben. Accepteren dat onze norm nog niet die van hun kan zijn.

Door Omari begrijp ik dat scholen bouwen voor ons misschien belangrijk is, een stipje op de kaart, maar voor hun niet per se noodzakelijk. Dat het vaak beter is om de Mullah of de Malik een uurtje in de week de tijd neemt om de kinderen in de moskee te leren lezen en schrijven, want een school is ’s nachts ook een doelwit.

Tolken: de verraders

Omari is zelf ook een doelwit. Tolken maken het voor ons mogelijk om met de bevolking te communiceren dus zijn er in de ogen van de Taliban geen grotere verraders dan zij. Het deert hem niet, hij gelooft niet alleen in verandering, maar hij vertrouwt op ons.

Omari is niet de enige die hoop put uit onze aanwezigheid. In Tarin Kowt besluit iemand om een krant uit te gaan geven en als er ruim twee jaar na mijn vertrek in de Tweede Kamer opnieuw wordt gedebatteerd over de verlenging van de missie, waagt een aantal inwoners van Uruzgan hun leven door te komen met een petitie die Nederland naast zich neerlegt.

Dat het verzamelen van handtekeningen in Afghanistan levensgevaarlijk is, gaat, net als de moord op de uitgever van de krant in Tarin Kowt, aan ons voorbij. Er speelt een ander politiek spel, verlengen in Uruzgan is hier niet meer dan de laatste ruzie die het kabinet Balkenende IV nodig heeft om vanwege partijpolitieke belangen uit elkaar te gaan.

Uit Uruzgan

Met het vertrek (2010) van Nederland uit Uruzgan, krijg ik voor het eerst de vraag of het het allemaal wel waard was, of Michael Donkervoort, Martijn Rosier, Tom Krist, Ronald Groen, Wesley Schol, Aldert Poortema en de andere Nederlandse militairen voor niets gestorven zijn. Over de gesneuvelde Australische en Afghaanse collega’s met wie we daar vochten heeft niemand het, maar ik laat het van me afglijden en antwoordt kort dat het een NAVO-missie en de Aussies ons werk, de wederopbouw voort zullen zetten. Aangezien de focus van de wederopbouw vooral blijft liggen bij het bestrijden van de Taliban, word ik wel steeds sceptischer over een lange termijn oplossing, een uitweg uit dit conflict.

‘Was het niet allemaal voor niets?’ Nu de NAVO zich terugtrekt en de meeste steden weer in de handen van de Taliban gevallen zijn, wordt die vraag me vaker gesteld dan het aantal dagen dat ik buiten de poort op patrouille was. Misschien wel vaker dan het aantal patronen dat ik in gevechten met de Taliban verschoot.

Voor mijzelf had ik Afghanistan niet willen missen en was het zeker niet voor niets. Het heeft ons geleerd dat de Nederlandse militairen waar voor hun geld bieden. Dat ze onder zware omstandigheden hun werk naar eer en geweten doen. Zelfs lang na hun missie, voelen ze zich betrokken en blijven ze zich niet alleen in woorden, maar vooral ook in daden inzetten voor de mensen die ze daar beschermden.

Tegelijkertijd en vooral, leert het ons dat de politiek niet moet besluiten tot missies waarbij ze niet helder hebben wat het probleem en dus wat de concrete oplossing is. Dat ze niet in moeten grijpen in landen waarvan ze de geschiedenis en de cultuur niet voldoende kennen. Doen ze dat wel, dan is dit alles voor niets geweest en zullen onze militairen ook in de toekomst met een onduidelijke en onmogelijke opdracht op pad gestuurd worden.

Niels Roelen is schrijver en was majoor in het Nederlandse leger en werd verschillende keren uitgezonden, ook naar Afghanistan. Hij schreef onder meer de roman ‘Leven na Uruzgan’. Hij schreef bovenstaand artikel op uitnodiging van Wynia’s Week. www.nielsroelen.com

Het bericht Afghanistan: onze politici moeten geen militairen sturen als ze niet weten wat het probleem is, laat staan de oplossing kennen verscheen eerst op Wynia's Week.

De moedjahedien werden bewapend door de Verenigde Staten en getraind in Pakistan – mede mogelijk gemaakt door de financiering uit de VS onder het presidentschap van Ronald Reagan. Dit stukje geschiedenis is goed blijven hangen bij de Afghaanse bevolking.

De VS vonden de strijd tegen Sovjets belangrijker

De Taliban van vandaag verschillen niet veel van de moedjahedien van toen, al zijn ze met hun terroristische daden wellicht wel iets beter georganiseerd. Ook toen ging de oorlog ten koste van de vrouwen, omdat de moedjahedien de vrouwen verplichtte een hoofddoek te dragen en hen de toegang tot onderwijs ontzegde. In de jaren ‘90 had het verdrijven van de Sovjets bij de Amerikanen de voorkeur. Dat ging ten koste van vrouwenrechten.

Vandaag de dag trekken de Amerikanen zich weliswaar terug uit Afghanistan, maar volgens de Afghanen zelf zouden ze nauw betrokken zijn bij de financiering van de Taliban. De wortels van de Taliban liggen in de madrassa’s van Pakistan. Hun inkomstenbron zou de teelt van papaver zijn voor de productie van heroïne. Wat het laatste betreft sluiten de Afghanen de betrokkenheid van de Amerikanen niet uit. De Amerikaanse overheid zou haar invloed blijven uitoefenen door via Pakistan (broedplaats van de Taliban) de Taliban te steunen. Het is een aanname die sterk leeft onder de Afghanen zowel in Afghanistan als in het Westen.

‘Dood aan de Pakistanen en Amerikanen’

Afgelopen week, in de nacht van dinsdag 3 augustus, zijn mensen de straten op gegaan in de provincies Kabul, Herat, en Badakhsan. De mensen riepen ‘Allahoe Akbar’ (God is de grootste), ‘Dood aan de Pakistanen en Amerikanen, die ons land dit aandoen.’

De demonstranten vinden dat zij de echte moslims zijn, anders dan de islam die door de Taliban wordt opgelegd. Onder het motto: echte moslims willen vrede en geen oorlog. De Taliban zouden wreedheid en angst met zich meebrengen.

In de provincie Balkh laten de Taliban regelmatig van zich horen door mensen te waarschuwen dat meisjes niet naar school mogen. Vrouwen wier mannen de stad uit zijn, worden lastiggevallen en gedwongen te trouwen met leden van de Taliban. In de provincie Parvan, in het oosten van het land, is afgelopen week een vrouwelijke politieagent vermoord door de Taliban.

De huidige president Ashraf Ghani noemde de Taliban onlangs ‘de vreemdelingen’ en ‘slaven’. Met ‘slaven’ bedoelt hij de slaaf van de terroristische agenda, van de Pakistanen.

Wantrouwen tegen het westen

Waar komt dit wantrouwen jegens het Westen vandaan? Ten eerste is het blijven hangen uit de tijd van de moedjahedien. Er is nooit heimelijk gedaan over de steun van de Amerikanen aan deze fundamentalisten.

Het wantrouwen jegens de Amerikanen werd er niet kleiner op, toen die Afghanistan binnenvielen na de aanslagen van 11 september 2001. Hoewel er ergens ook hoop was, omdat de Taliban toen in korte tijd werden verdreven.

Natuurlijk zijn er ook Afghanen die wél het fundamentalisme van de Taliban verwelkomen en alle vormen van moderniteit tegen willen gaan, maar ik heb het hier over het gedeelte van de bevolking dat helemaal niet gediend is van de komst van de Taliban. Een groot deel van de Afghaanse bevolking hoopt juist op een toekomst zonder het fundamentalisme van de Taliban.

In de afgelopen maanden heeft de Taliban in verschillende provincies steeds meer voet aan de grond gekregen. Het nieuws van de afgelopen week dat werd uitgezonden op de Afghaanse zenders toont de ene verschrikking na de andere.

Zo hebben de Taliban alleen al in de westelijke stad Herat op zeven plekken een poging gedaan om een aanslag te plegen, maar deze zijn tegenhouden door de overheid. Hoewel het Afghaanse leger niet bestand lijkt tegen de opmars van de Taliban, vieren ze wel elke overwinning met veel trots.

Vlucht naar het westen

De meeste Afghanen hebben het vertrouwen in hun eigen overheid opgezegd en velen doen een poging om naar het Westen toe te trekken, via Iran en Turkije. De afgelopen week is een grote groep Afghaanse vluchtelingen vastgehouden bij de grens van Turkije. Niemand zit erop te wachten talloze Afghaanse vluchtelingen, vaak mannen, hun land binnen te laten.

Turkije lijkt weinig zin te hebben (weer) als opvangkamp voor Europa te fungeren. Twintig jaar na ‘9/11’ en de inval van de Amerikanen vertrekken de Amerikanen hals over kop en worden de Taliban weer de baas in Afghanistan. West-Europa lijkt daarvoor de prijs te betalen in de vorm van een nieuwe migratiecrisis.

Het bericht De VS trekken zich terug, de Taliban is in opmars, de uittocht naar Europa is begonnen verscheen eerst op Wynia's Week.