In die tijd was het ABP nog een verlengstuk van de overheid. Het fonds kocht automatisch de staatsobligaties van de minister van Financiën. Toen het eerste kabinet Lubbers (1982-1986) minder premie wilde betalen voor de pensioenen van het overheidspersoneel om de hoge staatsuitgaven te drukken, kon het dat straffeloos doen. Jammer van het pensioengat bij het ABP.

Sinds 1996 is ABP zelfstandig. Dan kunnen zulke praktijken niet meer voorkomen. Toch?

Maatje te klein

Na de verzelfstandiging zie je een opmerkelijke beweging. In eerste instantie neemt ABP zoveel mogelijk afstand van beleggen in Nederland. Als er in Nederland belegd wordt is dat vastgoed, vooral kantoren, niet in aandelen van bedrijven. Nederland is een maatje te klein, meent men. ABP is immers een van de drie grootste pensioenfondsen ter wereld.

Maar een paar jaar geleden is de strategie opnieuw gewijzigd. Een deel van de werkende achterban is activistischer geworden (FossielVrij). In het bestuur zitten sociaal geprofileerde (vakbondsbestuurders) en politiek geprofileerde afgevaardigden (Paul Rosenmöller van Groenlinks-PvdA).

Waar eerder goed ondernemingsbestuur een cruciale prioriteit was in het beleggingsbeleid voor adequate rendementen voor de pensioengerechtigden, zie je nu meer doelstellingen opduiken: sociaal beleid, diversiteit en goede werken doen (impact) voor de samenleving. Al die doelstellingen kunnen op papier fijn samengaan, maar vanzelfsprekend is dat niet, zie het rendementsverlies op de Schaefer-woningen.

De gevolgen worden concreet. Waar ABP en de rest van de Nederlandse pensioenwereld zich jarenlang bijna vanzelfsprekend verzetten tegen bemoeienis vanuit politiek Den Haag met hun beleggingsbeleid, zie je nu een omslag van betekenis. ABP en vier andere grote bedrijfstakpensioenfondsen (Zorg en Welzijn, Bouwnijverheid en de industriefondsen PMT en PME) komen het geld nu zelf aanbieden. Ze beleggen samen zo’n 900 miljard euro.

Scheve verdeling

Een paar weken geleden zei het vijftal dat zij miljarden euro’s willen investeren in de uitbreiding van warmte- en elektriciteitsnetten. Ze stellen wel verschillende voorwaarden, zoals overheidsgaranties op leningen en een scheve verdeling van eventuele verliezen (de overheid betaalt als eerste). Het minst concreet, maar wel het meest ingrijpend, is het verlangen om een partnerschap met de overheid af te sluiten voor de lange termijn.

De ommezwaai van de pensioenwereld is des te opmerkelijker omdat hun ervaringen met de overheid als partner niet hoopgevend zijn. Een voorbeeld. De pensioenfondsen investeren van tijd tot tijd in buitenlandse infrastructuur, zoals wegen. Dat roept vragen op. Waarom niet ook in Nederland?

Na lang soebatten kwam er een proef met de financiering van de uitbreiding van de rijksweg N33. Wat maakt deze categorie belegging voor de pensioenwereld interessant? Het is pas rendabel als de opbrengsten voor de pensioenfondsen meestijgen met de inflatie. Maar na een evaluatie liet de overheid in 2013 weten: nee, dat gaan we niet nog eens doen. Dus haakte de pensioenwereld af. Juist de inflatievergoeding betaalt de toekomstige verhoging van de pensioenen om de prijsstijgingen te compenseren.

Semi-politieke rol

Zal het de komende jaren anders gaan? Resultaten uit het verleden zijn geen garantie voor de toekomst, maar…. De afgelopen jaren liet de overheid zich van zijn inconsistente kant zien. Voorbeeld: het Nationaal Groeifonds. Dat fonds moet veelbelovend onderzoek en bedrijvigheid helpen financieren. Het fonds is, na eerdere mislukkingen met zulke investeringsplannen, op afstand van de overheid geplaatst. Het moest geen graaifonds worden. Wat is het na drie jaar geworden? Een grabbelton.

Is de overheid in de dagelijkse praktijk een betrouwbare partner om het beste rendement te behalen voor de pensioengerechtigden? Het antwoord is: mwahh…

Maar er is ook een politieke kant. Met een partnerschap met de overheid wordt de pensioenwereld moeiteloos in een semi-politieke rol gezogen. Dan wordt het pensioenspaarvarken partner van politici met al hun wensen en verlangens waarvoor geld op tafel moet komen. Het bedrijfsleven klaagt dat zij de pinautomaat van de overheid is geworden als er weer een lastenverzwaring wordt aangekondigd. De pensioenwereld is gewaarschuwd.

Daar komt bij dat de twee grootste pensioenfondsen, ABP en Zorg en Welzijn, toch al afhankelijk zijn van politieke besluitvorming over loonafspraken en premiebetalingen.

Slechtste moment

Bovendien moet de pensioenwereld zich óók nog eens de komende jaren compleet opnieuw uitvinden om te voldoen aan de nieuwe pensioenwet. Een wet die de administratie én communicatie van de pensioenwereld op de proef zal stellen. Eventuele klachten zullen tot in Den Haag gehoord worden. De extra complicatie is dat de wet van kracht is, maar dat wetswijziging in de kabinetsformatie zeker ter sprake komt. Dus: politieke strijd. Dat is geen ideaal partnerschap.

Kortom: dit is het slechtst denkbare moment om als partner bij de overheid in bed te kruipen. Denk aan 1983. Zet rendement en pensioengerechtigden op 1. 

Menno Tamminga  is economisch columnist van Wynia’s Week. Eerder was hij redacteur en columnist van Het Financieele Dagblad en van NRC Handelsblad. 

Wynia’s Week wordt mogelijk gemaakt door de vrijwillig betaalde abonnementen van de lezers. Doet u al mee? Doneren aan Wynia’s Week kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Pensioenfondsen moeten geen pinautomaat van de overheid worden maar de deelnemers op één zetten verscheen eerst op Wynia's Week.

Die vredige tijd is voorbij. Voorzitter Harmen van Wijnen van ons grootste pensioenfonds ABP werd door RTL gevraagd naar zijn commentaar op de nieuwe pensioenwet. Hij wist zo gauw niets positiefs over die wet te bedenken en schoot dus maar in het wilde weg met een losse flodder: ‘We gaan terug naar de “pensioenijstijd” wanneer we die nieuwe wet nu niet invoeren’ (zie @harmenvw 6-12-2023).

Schofferingen

Het denigrerende ‘ijstijd’ botst met het jaarlijks herhaalde lovende oordeel van de professionals bij Mercer die Nederland zo roemen precies vanwege de bestaande wet. Ook schoffeert Van Wijnen het oordeel van de drie best bekende oud-uitvoerders bij zijn eigen organisatie: Jean Frijns, Jelle Mensonides en Dick Sluimers, allen tot hun pensioen aan de top bij ABP. Die drie ervaren experts hebben zich herhaaldelijk juist uitgesproken tegen de nieuwe wet.

Recent heeft ABP-voorzitter Van Wijnen een tweede flodder afgeschoten. Nieuw Kamerlid Agnes Joseph (NSC) vertelde in haar maidenspeech in de Tweede Kamer dat ze ontslag had genomen uit haar droomjob als actuaris (‘Vanaf het moment dat ik hoorde van het beroep actuaris, op mijn 15de, wilde ik al actuaris worden’), omdat ze het niet met haar geweten in overeenstemming kon brengen om mee te werken aan de invoering van de slechte nieuwe pensioenwet. Van Wijnen reageerde daarop met de uitspraak: ‘Bij een grote transitie zijn er altijd de laatste stuiptrekkingen van partijen die haar niet willen meemaken.’

Drie eigen topmanagers van kort voor zijn tijd uitgemaakt voor fossielen; het betoog van een pensioenactuaris in de Tweede Kamer benoemd als een ‘laatste stuiptrekking’. Verder nog iets? Helaas wel, want op 30 juni 2023 heeft Van Wijnen in zijn blog bewust een onwaarheid gesproken tegen al zijn ABP-deelnemers. Hij geeft eerst toe: ‘Alle gegevens van onze deelnemers moeten [bij het zogenaamde “invaren”] in kaart worden gebracht. Maar dat moet sowieso. We doen dat elk jaar voor iedere deelnemer die met pensioen gaat. Nu doen we dat voor al onze deelnemers in één keer.’

Dat is niet waar: in het veel eenvoudiger huidige systeem is de  hoogte van het pensioen simpelweg een functie van dienstjaren en salaris. Met de nieuwe wet wordt – voor het eerst – een veel ingewikkelder berekening nodig. Voor een oudere deelnemer moet het ABP dan niet alleen opzoeken hoeveel jaar die deelnemer meedeed, maar ook hoeveel premie zij ieder jaar precies inlegde. En dan daarna hoeveel de persoonlijke pensioenclaim ieder jaar steeg of daalde vanwege de beurs. Voor iemand die bijvoorbeeld in 1976 al jong bij het ABP kwam en in 2018 met pensioen ging zijn dat dus drieënveertig individuele jaarpremies, steeds per jaar vermenigvuldigd met het correcte cijfer voor de beurs in dat jaar, en dan in een kettingreeks met drieënveertig factoren door vermenigvuldigd van 1976 tot en met de pensioendatum.

‘Er moet een wonder gebeuren’

Actuaris Agnes Joseph zei daarom in de Kamer: ‘We moeten [als we de nieuwe wet doorzetten] binnen vier jaar al die IT-systemen omzetten in nieuwe IT-systemen, die momenteel nog niet eens zijn afgebouwd. Ik weet niet of er meer mensen in de IT gezeten hebben, maar dit is niet realistisch. Er moet een wonder gebeuren wil dit lukken.’

Kies maar wie u wilt geloven, Van Wijnen die brutaal beweert dat er helemaal geen extra berekeningen nodig zijn, of actuaris Agnes Joseph. 

Miljarden aan pensioenbesparingen de Noordzee in

Zou een topmanager bij een normaal bedrijf overleven, wanneer hij zich binnen een paar maanden twee keer onbeschoft opstelt, eerst tegen zijn eigen voorgangers in het topmanagement en dan tegen een Kamerlid, en bovendien expres onwaar spreekt over een groot twistpunt bij de invoering van de nieuwe wet? Ik denk van niet, maar Van Wijnen zit er nog en krijgt natuurlijk volle steun van GroenLinks-senator Paul Rosenmöller, het bekendste lid van zijn bestuur.

Als het aan die twee ligt gaan er vlug miljarden aan pensioenbesparingen in de Noordzee. De bouwers van de windmolens eisen garanties van de staat, de staat heeft geld nodig van de pensioenfondsen, en misschien gaat de staat ook nog proberen om de pensioenfondsen aan boord te halen om mee te doen met de benodigde honderd miljard voor de bekabeling.

Alom misleiding. Minister Jetten beweert dat de windmolens rendabel zijn, maar laat dan de noodzakelijke bekabeling buiten beschouwing. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) bedient de minister maar maakt berekeningen met het idiote zelfverzonnen begrip ‘nationale kosten’ waar geen econoom buiten dat PBL mee wil rekenen. En dan wordt deze ondeugdelijk onderbouwde zaak  voorgelegd aan mensen als Van Wijnen en Rosenmöller om daar tientallen miljarden pensioengeld in te steken.

Als nu het ABP een professionele belegger was met een track record van superieure beleggingsresultaten, dan konden we misschien nog hopen dat de beleggers met een koel, zakelijk oog blijven beleggen, en niet in de war raken van een voorzitter die in de media wild om zich heen slaat. Maar dat is ook al niet zo. Veel beleggers verdienen enorme salarissen (hun topman ging in 2023 naar huis met 944.000 euro (het ABP noemde dat vorig jaar toen het slechts 808.000 euro was ‘lager dan marktconform’) maar ze kunnen niet beleggen.

Gokpartijen

Over de tien jaren 2012-2022 schoten de beleggingen van het ABP in aandelen wereldwijd 24 miljard tekort. Ik bereken dat bedrag door de feitelijke opbrengsten uit de tien jaarverslagen van het ABP te vergelijken met beleggingen in professionele fondsen die niet eigenwijs zijn, maar gewoon tegen de laagst mogelijke kosten beleggen overeenkomstig de objectief berekende MSCI-index.

En dan hebben we het nog niet over de mislukte beleggingen van het ABP in rente-derivaten, overbodige gokpartijen die het ABP ongeveer 19 miljard hebben gekost en niets hebben opgeleverd.

Bij het ABP is zo veel mis, dat ik zou pleiten om daar snel in te grijpen, zelfs nog voordat een nieuw kabinet waarschijnlijk het advies volgt van Agnes Joseph (NSC) en de nieuwe pensioenwet castreert.

Van Wijnen weet er te weinig van

Nodig is een integere voorzitter met kennis van de corporate governance van pensioenfondsen – Van Wijnen, oud-schooldirecteur, weet daar kennelijk weinig van. Zijn opvolger moet urgent veel meer gedisciplineerd laten beleggen, het hoofd beleggingen ontslaan vanwege wanprestatie, niet meer de oren laten hangen naar GroenLinks- en D66 politici, en een onafhankelijke custodian aanstellen voor de beoordeling van de resultaten.

Waarom ieder jaar gemiddeld vier miljard onnodig verliezen, en straks misschien nog meer verdrinken in de Noordzee, als het met normaal, professioneel management zo veel beter kan voor de deelnemers?

Eduard Bomhoff is oud-hoogleraar economie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, Nyenrode en Monash University. In 2002 was hij vicepremier in het eerste kabinet-Balkenende.   

Het zijn de donateurs die Wynia’s Week mogelijk maken. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER . Hartelijk dank!   

Het bericht Bij het ABP, het grootste pensioenfonds van Nederland, is zoveel mis dat snel moet worden ingegrepen verscheen eerst op Wynia's Week.

Poetins inval, twee jaar geleden, in Oekraïne, nadat hij in 2014 al de Krim had geannexeerd, heeft de noodzaak van een robuuste Nederlandse én Europese defensie politieke urgentie gegeven. De generaals laten sindsdien geen gelegenheid voorbij gaan om hun hart te luchten over de tekorten. Te weinig technici. Tekort aan oefenruimte. Tekort aan materieel. Maar ook steeds: tekort aan steun van de financiële wereld.    

Dit zei generaal Onno Eichelsheim, Commandant der Strijdkrachten (CDS) en dus onze hoogste militair, twee maanden geleden in NRC Handelsblad: ‘Banken wilden lang niet veel te maken hebben met de defensie-industrie. Die houding is aan het veranderen, maar het is voor een bedrijf dat bijvoorbeeld militaire voertuigen maakt nog steeds niet makkelijk om een banklening te krijgen. Daar is nog wat te halen.’

De clusterbommen van Zembla deden hun werk

Waar nog meer te ‘halen’ is, in geld én in maatschappelijke ruggensteun, is de pensioenwereld. Vorige week nam de politieke superieur van Eichelsheim, demissionair minister van Defensie Kajsa Ollongren (D66), de pensioenwereld op de korrel. BNR had vastgesteld dat de vijf grootste Nederlandse pensioenfondsen ondanks oproepen van het parlement én van de militairen geen extra  geld beleggen in defensiebedrijven. Ollongren tegen BNR: ‘Ik zeg wel eens: wil je onderdeel zijn van het probleem, of van de oplossing?’

Hoe komt de pensioenwereld aan de huiver voor beleggingen in de defensiewereld? En moet dat zo blijven?

Wie het spoor terug probeert te volgen naar de bron van de angst voor beleggingen in de wapenindustrie, komt uit bij een uitzending van Zembla in maart 2007. Pensioenfondsen publiceerden toen nog geen gegevens over beleggingen in individuele bedrijven. Nu doen ze dat, met maanden vertraging wel. Een gespecialiseerd onderzoeksbureau had voor Zembla in kaart gebracht in welke wapenbedrijven de pensioenwereld belegde, met name in de productie van clusterbommen. De combinatie van hartverscheurende beelden van de slachtoffers en de (kennelijk onwetende) keurige geklede pensioenbazen, deed zijn werk.

De Tweede Kamer drong aan op maatregelen. Die kwamen er: een wet die beleggingen verbood van bedrijven die clustermunitie maken.

Sinds Zembla en deze wet zijn aandelen van defensiebedrijven ‘verdacht’. Inmiddels valt de wapenindustrie in dezelfde categorie als tabaksproducenten, fossiele energiebedrijven (Shell en BP) en bedrijven die gebruik maken van kinderarbeid. Ze stinken.

Grote pensioenfondsen sluiten deze sectoren geheel of grotendeels uit van hun beleggingskeuzes. De vraag is: moet een pensioenfonds op morele en/of ideologische gronden specifieke beleggingen bij voorbaat uitsluiten? Of moeten in het belang van pensioengerechtigden andere overwegingen, zoals rendementsperspectief, ook beoordeeld worden, waarna men vervolgens een beslissing neemt. Dan kan de belegging op morele gronden nog wel afvallen, maar is toch het héle plaatje bekeken.

Munitie is een topbelegging

BNR becijferde dat de vijf grootste Nederlandse pensioenfondsen voor 1,4 miljard euro beleggingen in defensiebedrijven hebben. Dat is 0,1 procent van hun kolossale vermogen. Dus ik dacht: laat ik de proef op de som nemen. Welke van deze vijf belegt in Rheinmetall, een Duits defensieconcern met 33.700 werknemers? Van vrachtwagens en wapensystemen tot munitie.

De meest actuele cijfers over beleggingen dateren van eind vorig jaar of eerder. ABP heeft voor 26 miljoen euro in Rheinmetall belegd, Pensioenfonds Zorg en Welzijn ruim 3 miljoen en de industriepensioenfondsen PME en PMT en het Bouwpensioenfonds niks. PMT heeft Rheinmetall uitgesloten van zijn beleggingen vanwege de productie van witte fosfor. Leuk weetje: Pensioenfonds Zorg en Welzijn zet Rheinmetall in de sector kapitaalgoederen, niet in wapens of defensie. Schrikt de belegging anders de achterban af?

Twee jaar geleden, aan de vooravond van Poetins inval was de koers van Rheinmetall 92 euro. Nu 422 euro. Het klinkt cynisch, maar het moet toch gezegd: als oorlog uitbreekt en de Duitse bondskanselier Olaf Scholz spreekt van een Zeitenwende, een historisch keerpunt naar een sterke defensie, dan lijkt me dat een moment om deze aandelen te kopen.

Nog een voorbeeld, dichter bij huis. De F-35. Een of twee van deze gevechtsvliegtuigen zie ik weleens overkomen. Noem het kinderlijk en naïef, maar mij geeft dat een goed gevoel. Goed dat defensie er is.

De belangrijkste producent van de F-35 is het Amerikaanse concern Lockheed Martin. Nederlandse industriële bedrijven zijn betrokken bij de ontwikkeling van het toestel. Toch beleggen de industriepensioenfondsen PME en PMT niet in Lockheed. Ook pensioenfonds ABP, waar de F-35-vliegers en het defensiepersoneel voor hun pensioen moeten sparen, belegt niet in Lockheed.

Waarom is beleggen in relevante defensiebedrijven belangrijk? Voor de bedrijven zelf betekent het een hogere beurswaarde, meer financiële slagkracht en ruimte voor uitbreiding. Voor de pensioenfondsen: genoeg rendementsperspectief.

De pensioenwereld blameert zich

ABP kondigde vorig jaar aan 250 miljoen te investeren in zorgwoningen en betaalbare huurwoningen om de tekorten op de woningmarkt te verlichten. Waarom steekt ABP zo’n bedrag, of een veelvoud daarvan, niet extra in defensiebedrijven? Dan laat ABP zien dat zij de roep van de achterban om financieel engagement serieus neemt. Andere pensioenfondsen kunnen dat voorbeeld volgen.

De pensioenwereld heeft de mond vol over maatschappelijk verantwoord beleggen. Over diversiteit. Over duurzaamheid. Over antifossiel. Het is tijd voor verandering. Een Zeitenwende. Met schraal kapitaal voor defensiebedrijven blameert de pensioenwereld zich. De aandelen van producenten van wapens waarmee Nederland zich verdedigt zijn óók maatschappelijk verantwoorde beleggingen.  

Menno Tamminga  is economisch columnist van Wynia’s Week. Eerder was hij redacteur en columnist van Het Financieele Dagblad en van NRC Handelsblad. 

Wynia’s Week wordt mogelijk gemaakt door de vrijwillig betaalde abonnementen van de lezers. Doet u al mee? Doneren aan Wynia’s Week kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Hoezo de wapenindustrie boycotten? Het is ook voor pensioenfondsen een zéér verantwoorde belegging. verscheen eerst op Wynia's Week.

Dat viel goed, zo meldden verslaggevers. ‘Als de minister eindelijk is uitgesproken, barst in de zaal. gevuld met burgemeesters, werkgevers, vakbondsleiders en geestelijken een luid applaus los. Als één man staan Frans Dohmen, voorzitter van de katholieke bond, dr. Rottier, voorzitter van de hoofddirectie van de Staatsmijnen en gouverneur mr. dr. Van Rooy voor Den Uyl op.’

Groot was toen de dankbaarheid. Ook als de werkloos geworden mijnwerkers niet zelf konden gaan werken bij CBS of ABP, dan wel hun kinderen.

Nieuwe kantoren in New York en Hong Kong

Maar bijna zestig jaar na Den Uyls toespraak staat Heerlen nog steeds bijna onderaan – op plaats 48 – in de top 50 van meest aantrekkelijke Nederlandse steden (en op nummer één voor wat betreft het aantal gescheiden inwoners, een teken dat het leven in Heerlen voor veel mensen moeilijk is). Dan helpt het niet dat de intussen duizend werknemers van de beleggingspoot van het ABP (onder de naam APG) hun vaak vorstelijke salaris niet meer besteden in Heerlen, maar in Amsterdam.

Waarom? Wel, dan kunnen de Britse of Amerikaanse bankiers van Goldman Sachs makkelijker invliegen voor de lunch. En om het de zakenbankiers nog makkelijker te maken, heeft het ABP recent ook nog kantoren geopend in New York en Hong Kong, waar sommige van de 263 beleggers meer dan een miljoen per jaar verdienen.

Joop den Uyl zou, denk ik, boos en verdrietig zijn geweest. En zie wat die duizend beleggers ervan hebben gebakken, onder aanvoering van Ronald Wuijster (salaris 700.000 euro). De uitkomsten van de beleggingen van het ABP zijn om te schrikken. Mijn analyse van de cijfers over de afgelopen tien jaar laat een verlies zien van 24 miljard door op een verkeerde manier in aandelen te beleggen, en daarbij nog een extra verlies van 17 miljard met nutteloze gokpartijen over de rente. In totaal dus 41 miljard verloren.

Ik moest even denken aan de Tweede Kamerleden Caroline van der Plas (BBB) en Pieter Omtzigt (NSC) die zo’n twee miljard euro vroegen voor een verhoging van het minimumloon en iedereen in de Kamer over zich heen kregen omdat niet precies was aangegeven hoe we dat moesten financieren. Wuijster verprutst tientallen miljarden, maar houdt zijn functie en salaris.

Hoe heeft het zo gek kunnen lopen? En met zulke enorme schade voor het pensioenfonds? Antwoord: naïviteit in de omgang met de bankiers die beleggingen aanbieden. Ik ben zelf vele jaren commissaris geweest bij twee grote pensioenfondsen. Bij een ervan moest ik  ageren tegen dezelfde kwaal die ik ook herken bij het ABP.

De directeur wilde naar China om die economie te ontdekken, naar congressen in het buitenland en mee met excursies, gratis aangeboden door de grote banken waar het fonds zaken mee deed. Mijn medebestuurders lieten de directeur enthousiast vertellen over zijn gesponsorde reizen en gaven om de beurt ook een persoonlijke visie op de rente, de economische groei en de beurs.

Waarom niet beleggen in indexfondsen?

Ik was hoogleraar in die onderwerpen en schreef er boeken en artikelen over, maar onthield me meestal van voorspellingen. Waarom zouden acht Nederlanders in een Hollands bestuur de rente en de wisselkoers beter kunnen voorspellen dan de wereldwijde markt? Mijn inbreng in de vergaderingen ging vooral over het management van de beleggingen: was er een externe ‘custodian’ die de resultaten vergeleek met een onafhankelijk geselecteerde index? Sloegen de eigen beleggers niet op hol door na één buitenlands bezoek een mooi gebouw in Washington aan te kopen als belegging voor hun pensioenfonds? Gingen ze zich – na een gesponsord bezoek aan Sydney – niet verplicht voelen om te beleggen bij de bank die hun verre reis had betaald?

Ik denk dat in het bestuur van het ABP het inzicht ontbreekt dat de meerderheid van de academische specialisten er al geruime tijd voorstander van is om vooral te beleggen in zogenaamde indexfondsen. Die volgen computergestuurd – en dus tegen heel lage kosten – de gemiddelde trend van de beurs.

Banken en andere aanbieders van traditionele, zogenaamd ‘actieve’  beleggingsfondsen maken voortdurend selecties, kopen en verkopen en brengen dus ook veel meer kosten in rekening. Als we die kosten aftrekken van de resultaten, blijkt dat acht op de tien ‘actieve’ vermogensbeheerders het slechter doen dan de indexfondsen. En dan heb je – anders dan het ABP – géén duizend medewerkers nodig om te lunchen, te dineren, te congresseren en te reizen met de bankiers die zo graag ‘actief’ voor ze willen beleggen.

En dan is er, zoals gezegd, ook nog  17 miljard euro verloren met gokken op de rente. Uit de cijfers van het ABP maak ik op dat de laatste twee jaar, toen de rente weer ging stijgen, op nog grotere schaal is gegokt dan daarvoor. Resultaat: 6,3 miljard verloren in 2021 en 28,3 miljard in 2022: omdat het ABP maar blééf gokken dat de rente zou dalen.

In het algemeen is het niet zo goed mogelijk om de rente op staatsschuld te voorspellen, maar 2021 en 2022 waren nu net twee jaren waarin iedereen die de rente volgt rekening hield met een aanhoudende stijging: omdat de Europese Centrale Bank (ECB) wel actie móest ondernemen tegen de oplopende inflatie.

Echter, zo niet het ABP, dat hardnekkig volhield dat de rente zou dalen. In eerdere jaren was die inschatting soms zeer winstgevend (vooral in 2014), maar toch is het onbegrijpelijk dat het bestuur van het ABP dit gokgedrag goedkeurt.

Het ABP heeft een onafhankelijke custodian nodig

Het ABP heeft dringend een onafhankelijke custodian nodig die onderzoekt hoe de schade van het actief beleggen kon oplopen tot 24 miljard in tien jaar. ‘Onafhankelijk’ is hier cruciaal, omdat het ABP intussen niet meer wil beleggen in de producenten van fossiele energie (Shell, BP, Total Energies) en de sterk negatieve financiële effecten daarvan in kaart gaan worden gebracht met een in-huis ontwikkelde index. Dan wil je toch weer tegelijk speler en scheidsrechter zijn.

‘Hoe ABP waarde toevoegt’ staat boven het laatste jaarverslag van Neerlands grootste pensioenfonds. Ik bied graag aan om met mijn vriend Pieter Lakeman een urgent interimverslag te schrijven met de treurige titel ‘Hoe ABP zoveel waarde kon vernietigen’.

Eduard Bomhoff is oud-hoogleraar economie aan de EUR, Nyenrode en Monash University. In 2002 was hij vicepremier in het eerste kabinet-Balkenende.    

Het zijn de donateurs die Wynia’s Week mogelijk maken. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!    

Het bericht Hoeveel pensioenmiljarden moeten er nog worden vergokt? Het ABP is dringend toe aan een nieuwe aanpak  verscheen eerst op Wynia's Week.

Onder de brief staan inmiddels de namen van meer dan 160 organisaties, zegt de website. Ook financiële bedrijven, zoals vermogensbeheerder Actiam, ASN, Triodos Bank, BrightPensioen en Polestar Capital hebben getekend. Dat is hun goed recht. Als hun klanten zich eraan storen kunnen zij een alternatief vinden. Misschien hopen zij daarentegen extra klanten te winnen.

Pensioenbeheerders als actiegroep

Helemaal linksboven in de ‘brandbrief’-advertentie, als eerste genoemd, staat het grootkapitaal: de pensioengiganten ABP (470 miljard euro belegd vermogen) en PME, het pensioenfonds voor de Metalektro (51 miljard euro). Zij beheren de kolossale vermogens die nu of later de pensioenuitkering van miljoenen Nederlandse werknemers moet financieren.

Vraag: is een pensioenfonds een actiegroep?

Nee. Twee keer Nee.

Bekt lekker

De eerste Nee is inhoudelijk. ‘Fossiele subsidies’ bekt lekker, maar bestaan ze ook? De terminologie suggereert een geldoverdracht, zoals een bedrag van de gemeente voor het openhouden van de lokale bibliotheek. Maar de overheid betaalt Shell en anderen helemaal geen geld om olie of gas te zoeken.

Wouter Roorda heeft op Wynia’s Week deze subsidieclaims eerder al ontmaskerd. Zijn conclusie: fossiele energie wordt juist belást. Niks 17,5 miljard euro subsidies, maar 35 miljard aan belastingopbrengsten.

De brandbrief poneert echter: ‘Miljarden vloeien vanuit de samenleving weg naar vervuilende bedrijven.’ Proeft u ‘m? Je hebt de samenleving én je hebt de vervuilende bedrijven, die kennelijk niet tot de samenleving behoren.

Toch leveren deze ‘vervuilende bedrijven’ nu energie aan precies die bedrijven waarin ABP en PME beleggen. Beleggingen die het rendement maken voor de pensioenen. Maar dat wordt een gigantische verliespost als de zogeheten subsidies ‘volledig’ en ‘zonder uitstel’ vervallen, zoals de brandbrief eist. Er is namelijk geen duurzaam alternatief op deze schaal.

Wedden dat de ‘vervuilende bedrijven’ ook energie leveren aan (sommige) werkgevers in de metalektro die zijn aangesloten bij PME? Als hun energie van de ene op de andere dag wegvalt, dan vallen sommige van hen ook weg. Boem, failliet. Kortom: als het kabinet zou doen wat ABP en PME eisen, zouden ze hun toekomstige en huidige gepensioneerden duperen.

Nog eens Nee

De oproep is ook, tweede Nee, in strijd met het karakter van Nederlandse pensioenfondsen. Een pensioenfonds is niets meer dan een nutsbedrijf ten bate van werknemers en gepensioneerden. Het pensioenfonds belegt de premies van werkgevers en werknemers en dat moet met het rendement op het ingelegde kapitaal later pensioenuitkeringen opleveren. De werkgevers betalen doorgaans overigens meer premie dan de werknemers.

Als een bedrijfstak een eigen pensioenfonds heeft, zoals de gezondheidszorg of de bouw, of, in dit geval ambtenaren en leraren (ABP) of werknemers in de Metalektro (PME), dan zijn de werkgevers in de betrokken bedrijfstak verplicht aangesloten bij ABP respectievelijk PME. Daardoor zijn hun werknemers óók verplicht aangesloten bij deze fondsen. Een vrije keus is er niet.

Juist vanwege het verplichte, paternalistische karakter van een pensioenfonds, verwacht je dat pensioenfondsen zich beperken tot waarvoor ze zijn opgericht: pensioen regelen. Dat is hun bestaansrecht, hun license to operate. Alles voor het beste rendement. Geen sponsoring van betaald voetbal of golf, om maar wat te noemen. Geen luxe kantoren op dure locaties. Geen leuke dingen voor linkse of rechtse mensen. Geen donaties aan politieke partijen of actiegroepen. Geen actiegroep spelen tussen de actiegroepen.

Ed Groot, oud-Tweede kamerlid (PvdA), schreef vorige week in Het Financieele Dagblad: ‘Ook ik heb pensioen bij het ABP opgebouwd, maar mij is niets gevraagd. En als dat mij zou zijn gevraagd, zou ik niet hebben getekend evenals wellicht honderdduizenden of wel een miljoen andere ABP-deelnemers.’

Overheid tegen de overheid

De ondertekening van de brandbrief door ABP is des te merkwaardiger omdat het pensioenfonds daarmee strijd voert tegen zijn ‘eigen’ werkgever, het kabinet, de Rijksoverheid, die is aangesloten bij het ABP. In het toezichthoudende deel van bestuur van het ABP hebben de werkgevers van de ambtenaren en leraren vier zetels, de vakbonden ook vier en de gepensioneerden drie.

Dat vakbondsafgevaardigden zich als actievoerder in het ABP-bestuur opstellen kun je nog wel verwachten. FNV ondertekende de brandbrief ook. Maar dat de werkgeversafgevaardigden zich kennelijk eveneens tot het actiewezen hebben bekeerd, is wél verrassend.

Maar het is weer minder verrassend als je ziet dat bijvoorbeeld Paul Rosenmöller, fractievoorzitter van GroenLinks/PvdA in de Eerste Kamer, een van de werkgeversleden is. Hij is afgevaardigd door de het onderwijs, de universiteiten, hogescholen, waterschappen en de provincies (samen: de Zelfstandige Publieke Werkgevers).

Pensioenbestuur moet geen bestuur worden van pseudo-politici. Je kunt als werknemer of als werkgever namelijk niet weg bij het fonds als je het oneens bent met deze politieke agitatie en propaganda en de gevolgen daarvan. Met een brandbrief aan het kabinet vervreemdt het ABP zich van een deel van zijn werknemers en gepensioneerden. Daarmee ondergraaft het fonds zijn bestaansrecht.

Menno Tamminga is economisch columnist van Wynia’s Week. Eerder was hij redacteur en columnist van het Financieele Dagblad en van NRC Handelsblad. 

Wynia’s Week wordt mogelijk gemaakt door de vrijwillig betaalde abonnementen van de lezers. Doet u al mee? Doneren aan Wynia’s Week kan HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht Pensioengigant ABP (470 miljard) hoort geen actiegroep te zijn. Stop ermee. verscheen eerst op Wynia's Week.

Het ABP gaf in 2021 zelf toe dat deelnemers bezorgd zijn dat  ‘verantwoord en duurzaam beleggen ten koste gaat van het rendement en dus van de hoogte van de pensioenen’ (jaarverslag 2021, p. 49). Daarom beloofde  het ABP dat ‘eigen onderzoek uitwijst dat de pensioenen niet lager zullen worden’.

Wel, misschien was  de verkoop van Shell aandelen een eenmalige, ongelukkige greep. Nog steeds jammer van de verloren miljarden, maar hopen dat de beleggers van het ABP vanaf vandaag meer geluk hebben.

Die beleggers weten natuurlijk ook niet hoe hun nieuwe beleid gaat uitwerken voor de pensioenen, maar hebben daarom uit eigenbelang een besluit genomen dat iedereen die iets weet van beleggen doet huiveren. Ze hebben de onfhankelijke en al lang bestaande index met historische en aktuele cijfers over  internationaal beleggen, waar ze tot vorig jaar altijd hun prestaties mee vergeleken, afgeschaft en gaan die vervangen door een nieuwe index voor internationaal ‘verantwoord en duurzaam’beleggen die ze zelf hebben gemaakt. Speler en scheidsrechter tegelijk met 140 miljard aan aandelen.

Vorig jaar de eerste 3-7 miljard verloren, vergeleken met de officiële wereldindex, maar vanaf nu de resultaten getoetst aan een zelf verzonnen maatstaf. Niet moeilijk om te zien hoe schandalig dat is.

Vergelijk de ABP-beleggingen met een wereldindex en zie direct dat vorig jaar 3-7 miljard slechter uitkwam voor het ABP dan wanneer was belegd volgens de index (en met veel minder kosten, zie – mijn column van vorige week.  

Maar vergelijk de ABP-beleggingen met een zelfgemaakte index waar alles wat riekt naar olie, gas of steenkool ook is weggelaten en je ziet dus niets meer. Het ABP had vorig jaar een slecht jaar, de eigen geconstrueerde index  was daar het spiegelbeeld van, had net zo’n slecht jaar, en dus is er geen kloof die ABP-deelnemers informeert over hun offer voor het ‘duurzame’ beleid.

Vandaag klimaat, gisteren kinderarbeid

Dit wordt dus onze griezelige werkelijkheid. De beleggers maken hun eigen mandaat en toetsen dat aan een zelf-verzonnen index. En het is nog erger. Er bestaat  een enquete onder die ABP-beleggers: en die willen zich ‘vooral  richten op klimaatactie en betaalbare/duurzame energie. Ruim de helft vindt dat er “verantwoord” moet worden belegd, ook al gaat dit ten koste van het pensioen.’

Vijf jaar eerder was er ook zo’n enquete onder de beleggers van het ABP. Maar toen vond een meerderheid nog dat ‘verantwoord’beleggen niet ten koste mocht gaan van het rendement.  Onderwerpen die zij toen het belangrijkst vonden voor verantwoord beleggen waren mensenrechten en kinderarbeid.  Nu is het dan ‘klimaat’; over vijf jaar misschien klimaat met nog tien andere sympathieke prioriteiten, ook die zo nodig ‘ten koste van het pensioen’.

Wat ‘verantwoord’ heet is willekeur

Daar zien we  meteen het tweede grote probleem. Het is al fout als de beleggers van het ABP hun prestaties afmeten aan een eigen huis-index zonder historie en ijking, maar het wordt dubbel fout wanneer ze het etiket ‘verantwoord’ voor zichzelf claimen, en dat dan iedere paar jaar opnieuw invullen, geheel naar eigen inzicht en zonder mandaat van de deelnemers.

ABP-baas Harmen van Wijnen vindt dit kennelijk allemaal goed. Maar als de Eerste Kamer de pensioenwet van De Nederlandsche Bank (DNB) aanneemt, komt straks het probleem van het ‘invaren’. Kunnen we enig vertrouwen hebben dat het ABP van te voren een eerlijke schatting maakt van de kosten en de risico’s van die operatie, en protest  aantekent bij DNB wanneer die kosten wel erg hoog lijken te worden? Onwaarschijnlijk dat het ABP, ons grootste pensioenfonds, open en eerlijk is over het ‘invaren’, wanneer het ABP nu al druk bezig is om de kosten van het ‘verantwoord’ beleggen te verstoppen?

Dwang van DNB

Tot nog toe heeft Van Wijnen geen woord van twijfel of kritiek laten horen jegens de dwang van De Nederlandsche Bank – integendeel, hij beweerde dat we met de nieuwe wet de ‘ijstijd’ van het bestaande systeem eindelijk achter ons kunnen laten.

Wie zo iets beweert mag wel uitleggen waarom ons huidige systeem zo wordt benijd in het buitenland, en ook waarom zijn drie meest bekende oud-topmanagers, Jelle Mensonides, Jean Frijns en Dick Sluimers artikelen hebben geschreven en brieven hebben ondertekend om het huidige systeem met een paar wijzigingen te behouden.

Van Wijnen heeft mijn vertrouwen verspeeld met de roekeloze vrijheid die  hij zijn beleggers heeft gegeven en met zijn veel te dienstbare, kritiekloze houding jegens DNB. De eerste stap naar het herstel van vertrouwen is het aanwijzen van een ‘custodian’ [‘behoeder’] voor het ABP. Elk professioneel pensioenfonds hoort zo’n zogenaamde custodian aan te wijzen – wellicht een buitenlandse specialist zoals Northern Trust – met onder andere als taak om onafhankelijk de indices te kiezen voor de beoordeling van de beleggers en te rapporteren aan het bestuur over de uitkomsten en overe de gemaake kosten. 

Een pensioenfonds waarmee het ABP zichzelf wel vergelijkt (zie research van Prof. Onno Steenbeek) is het Ontario Teachers’ Pension Plan. Daar verklaart artikel 3.2 van de statuten: “The Custodians appointed by the Board shall perform the duties required of the Custodians” en zo hoort dat ook. En z’n custodian hoort net als de accountant onafhankelijk te zijn. Bij het ABP is dochter APG feitelijk zelf de custodian voor wat betreft de beoordeling van de beleggingen (zie hier).

Heeft die kostbare verkoop van  aandelen Shell iets opgeleverd? Een lagere koers van het aandeel is lastig voor een onderneming met veel vreemd vermogen, maar omdat Shell weinig vreemd vermogen heeft, is het niet waarschijnlijk dat verkoop van Shell-aandelen veel druk zet op het management. En het laatste wat de milieu-aktivisten zullen wensen is toch dat Shell-aandelen ooit zo goedkoop worden dat Aramco uit Saoedie-Arabië een overname-bod uitbrengt. 

‘Verantwoord’, maar geen verantwoording

Ik zie de logica van de verkoop van aandelen Shell dus niet zo, en dat kan aan mij liggen, maar de beleggers van het ABP hebben me niet aan meer inzicht geholpen, want die leggen het niet uit. Ze  noemen het ‘verantwoord’, maar leggen geen verantwoording af.

Op 6 juli 2022 sprak premier Rutte over Shell, maar heel anders dan de beleggers van het ABP: ‘So you can imagine how delighted I am that Shell has chosen to make this massive investment in Holland Hydrogen here in the Netherlands’. Het zou de beleggers van het ABP sieren wanneer ze ook daarom terug komen op hun besluit van oktober 2021, en het zou Van Wijnen helpen om vertrouwen terug te winnen wanneer hij zo’n custodian aanstelt als scheidsrechter over het succes van de eigen beleggers.

Eduard Bomhoff is oud-hoogleraar economie aan de EUR, Nyenrode en – tot voor kort – Monash University. Hij was in 2002 vice-premier in het kabinet Balkenende-I. Hij publiceert zijn columns al vier jaar in Wynia’s Week.

We vallen u er niet graag mee lastig, maar het is natuurlijk wel waar: de donateurs vormen het fundament van Wynia’s Week. U maakt het als donateur mogelijk dat ons online magazine 104 keer per jaar verschijnt. Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Alvast hartelijk dank!

Het bericht ‘Duurzaam’ ABP: het grootste pensioenfonds van Nederland benadeelt en misleidt de eigen deelnemers verscheen eerst op Wynia's Week.

Disney zocht de confrontatie met de Republikeinse gouverneur Ron DeSantis van de staat Florida toen deze scholen wilde verbieden kinderen onder de leeftijd van tien jaar lastig te vallen met radicale LGBT+-standpunten. Het betreffende wetsvoorstel werd door tegenstanders geframed als ‘Don’t say gay’. Ook Disney, dat een sterke aanwezigheid met dito privileges heeft in Florida, vond het nodig DeSantis weg te zetten als homo- en transfoob. Deze maakte daarop een einde aan de voordelen die Disney in Florida geniet.

De concurrentie is van dezelfde beleggers

Geen van de concurrenten probeerde van de situatie te profiteren en marktaandeel van Disney af te snoepen. De aandeelhouders die de CEO van Walt Disney steunden om de Republikeinse gouverneur om diens opvattingen aan te vallen, zijn namelijk dezelfde als die van de concurrenten. Zoals de Amerikaanse auteur en ondernemer Vivek Ramaswamy twitterde, zijn de grootste aandeelhouders van Walt Disney de beleggingsfirma’s Vanguard, Black Rock en State Street.

Dit trio vinden we ook terug als grootste aandeelhouders bij bijvoorbeeld concurrent Comcast, dat de eigenaar is van Universal Studios en zender NBC. Dezelfde drie zijn ook de grootste aandeelhouders van Twitter. Nu Elon Musk, onder meer de oprichter van Tesla, alle aandelen van Twitter lijkt te verwerven, is het echter nog maar de vraag in hoeverre hij de koers van het bedrijf kan bijstellen om redenen die hierna uit de doeken worden gedaan.

Eerst het antwoord op de vraag hoe het komt dat bij veel grote beursgenoteerde onderneming steeds weer dezelfde beleggingsfirma’s als de grootste aandeelhouders opduiken. Dat heeft te maken met de vlucht die passief indexbeleggen heeft genomen.

Onderzoek laat zien dat actief, dat wil zeggen door vermogensmanagers beheerde portefeuilles, vaak geen beter rendement opleveren dan portefeuilles die slechts een bepaalde index nabootsen. Vanguard, Black Rock en State Street behoren tot de grootste aanbieders van dergelijke passieve indexbeleggingen. Door hun omvang kunnen ze die tegen lage kosten aanbieden.

Beleggingsfondsen gaan ESF

Er is nog een andere factor van belang. Gedurende de laatste jaren hebben veel van deze vermogensbeheerders zich bekeerd tot het ESG-gedachtegoed. Die letters staan voor Environment, Social en Corporate Governance. ESG werd in 2005 gelanceerd door de VN, waarbij een gezamenlijke conferentie onder de naam ‘Who cares wins’ het startsein vormde.

Institutionele beleggers, fondsenbeheerders, beleggingsanalisten, consultants, overheidsmedewerkers, toezichthouders en vertegenwoordigers van diverse VN-organisaties en de International Finance Corporation (onderdeel van de Wereldbank) kwamen bijeen om te praten over criteria die bedrijven moeten aanzetten om zich verantwoorder te gedragen.

Duurzaam en divers

ESG bestaat niet uit een vaste set criteria die uniform wordt toegepast. ‘Rating agencies’ zoals S&P en MSCI hanteren hun eigen indicatoren, die echter wel een grote mate van overlap laten zien. Dat is een verschil met de ‘duurzame ontwikkelingsdoelen’, die vertrekken vanuit zeventien gedeelde doelstellingen.

De overeenkomsten zijn echter dusdanig dat het gerechtvaardigd is om ESG te zien als een doorvertaling van de duurzame ontwikkelingsdoelen naar bedrijfsniveau. In beide gevallen worden vanuit de algemene doelstellingen, die kwalitatief zijn geformuleerd en meestal weinig weerstand oproepen, gedetailleerde subdoelstellingen afgeleid die precies voorschrijven wat wel en niet geoorloofd is – en daar een score aan koppelen.

Bij het environment onderdeel spelen criteria die de impact van gedrag meten op klimaatverandering en duurzaam gebruik van grondstoffen een voorname rol. Bij social gaat het om ‘diversiteit’ (in de linkse definitie daarvan), mensenrechten, consumentenbescherming, dierenwelzijn en inclusief aandeelhouderschap. Governance gaat over zaken als de behandeling en betaling van werknemers en de beloning van het management.

Voorstanders van ESG stellen dat de toepassing van de criteria niet ten koste gaat van het financiële rendement van de betrokken bedrijven. Inderdaad laten de meeste studies (maar lang niet alle) een positief verband zien tussen beide, maar die slagen er niet in te verklaren via welke factoren dit tot stand komt. Ook wordt het oorzakelijk verband niet aangetoond, waardoor het goed kan zijn, dat het juist de al succesvolle ondernemingen zijn die zich de extra kosten als gevolg van de toepassing van ESG kunnen veroorloven.

Dit gepaard aan het inzicht uit de beleggingstheorie dat het onttrekken van beleggingsopties aan een portefeuille leidt tot een vermindering van de mogelijkheden voor extra rendement, risicoreductie of beide, doet twijfels rijzen ten aanzien van de stelling dat ESG en rendement hand in hand gaan. Overigens is het natuurlijk niet zo, dat toepassing van ESG alleen de kosten opdrijft. Sommige criteria zullen positief uitwerken op het ondernemingsresultaat.

Keurmerk als dwangmiddel

Een uitvloeisel van ESG is het gebruik van keurmerken. Actiegroepen en bedrijven overleggen over de hoofden van consumenten heen over de invulling hiervan. Het inwilligen van radicale eisen wordt een stuk gemakkelijker als producenten (met goedkeuring van de overheid) de daarmee gemoeide extra kosten kunnen doorberekenen aan de consument.

Dit is de afgelopen jaren in Nederland gebeurd met keurmerken voor bijvoorbeeld scharreleieren, kip en zuivel. De soms forse prijsstijgingen maken dat mensen zich het eten hiervan moeilijker kunnen veroorloven. Zo versterkt de invulling van doelstellingen met dierenwelzijn als uithangbord die op het terrein van klimaat en duurzaamheid. 

ESG perst bedrijven in een politiek-correcte mal

Toepassing van ESG heeft een enorme vlucht genomen. In 2018 gebruikte meer dan 80 procent van ’s werelds grootste ondernemingen ESG en/of andere ‘responsible investment standards’. Deze waren van toepassing op 20 procent van alle wereldwijde beleggingen, met de EU als koploper. De verwachting is dat dit zal groeien naar circa een derde in 2025.

Met ESG worden bedrijven, net als landen met de duurzame ontwikkelingsdoelen, in een politiek correcte links-liberale mal geperst die hen onder druk zet overheidsbeleid op de terreinen waarop de criteria betrekking hebben uit te voeren. Niet alleen Disney voelde de noodzaak om de strijd met gouverneur DeSantis aan te gaan. Er zijn vele andere voorbeelden waarbij bedrijven opereren als verlengstuk van discutabel overheidsbeleid.

Larry Fink en Klaus Schwab

Larry Fink, de CEO van Black Rock, zette met behulp van een aantal pensioenfondsen en beleggingsfondsmanagers olieconcern Exxon onder druk om investeringen in fossiele brandstoffenwinning te verminderen. Hij gebruikte hun steun om een aantal milieuactivisten in de board van Exxon gekozen te krijgen.

Fink is al jaren sterk betrokken bij het World Economic Forum (WEF) en heeft een plek in het bestuur van het door Klaus Schwab opgerichte platform van grote internationale bedrijven. Het WEF promoot actief het gebruik van ESG.

In een project met de naam ‘stakeholder capitalism metrics’ is door het WEF samen met de vier belangrijkste internationale accounting firma’s (EY, KPMG, PwC en Deloitte) een internationaal vergelijkbare methodiek ontwikkeld die bedrijven, overheden en NGO’s kunnen gebruiken voor hun ESG-rapportages. Het WEF en de accountancyfirma’s voeren overleg met overheden over de verdere wereldwijde invoering van deze accountingsystematiek.

Een fonds als het ABP verklaarde vorig jaar bij monde van bestuursvoorzitter (en voormalig CDA-politicus) Corien Wortmann zich terug te trekken uit beleggingen in fossiele brandstoffen. Andere Nederlandse pensioenfondsen zoals PFZW staan onder sterke druk om dit ook te doen. Hetzelfde geldt voor banken en verzekeraars, waar ING recent aankondigde te stoppen met het financieren van olie- en gaswinning. De Institutional Investors Group on Climate Change die dit soort gedrag promoot kent heel wat prominente leden, waaronder tal van Nederlandse.

Wat doet Musk?

Politici en activisten die nu om het hardst roepen dat we onafhankelijk moeten worden van Russisch gas komen veelal uit dezelfde politieke hoek als diegenen die jarenlang met behulp van ESG investeringen in fossiele brandstoffenwinning, nucleaire energie en de wapenindustrie wilden verbieden. De productie van olie en gas in de EU is daardoor gehalveerd in de afgelopen tien jaar, waarvoor Russisch gas in de plaats is gekomen. Investeringen in en subsidies voor het verstoken van biomassa zijn dan weer wel toegestaan.

Ook het winnen van koper, kobalt, lithium en nikkel scoort slecht op de ESG-criteria, terwijl er juist grote hoeveelheden van deze grondstoffen nodig zijn voor de productie van batterijen. Zo bindt ESG met name Westerse bedrijven aan handen en voeten, waar anderen hun gang kunnen gaan. Elon Musk onderkent overigens het gevaar van ESG en twitterde: ‘I am increasingly convinced that corporate ESG is the Devil Incarnate’.

Wouter Roorda publiceert in Wynia’s Week regelmatig over zaken die de macht liever verborgen had gelaten. Steunt u onze broodnodige, onafhankelijke berichtgeving? Doneren kan HIER Hartelijk dank!

Het bericht Met uw spaar- en pensioengeld worden bedrijven politiek correct lamgelegd verscheen eerst op Wynia's Week.