Maar wat is dat nu precies, fascisme? Het nieuw fascisme manifesteert zich niet meer als zwart glimmende stampende laarzen op straat, ’s nachts de klop op de deur, ‘Aufmachen!’ en vernietigingskampen met prikkeldraad onder hoogspanning. De geschiedenis herhaalt zich want de mensheid is helaas een kudde repetitive morons, wezens met beperkte verstandelijke vermogens en gebrekkige zintuigen die denken dat ze heel wat zijn. Gelukkig komt de geschiedenis telkens weer in een andere, nieuwe en frisse vorm terug.

De cult of personality was een vast patroon in het vroege fascisme, maar is in dit nieuw narcistische tijdperk een constante, zowel in politiek als cultuur. De essentie van het fascisme, vrij naar Hannah Ahrendt, is een totalitair en repressief systeem met autoritaire instituties die geen tegenspraak dulden. Er is altijd een ideologie met een absolute waarheidsclaim, vaak verpakt als heilsleer. Dissidenten werden onder ouderwetse fascistische regimes simpelweg fysiek geëlimineerd. Maar omdat dit zo lelijk staat en we nu goede manieren hebben geleerd, worden andersdenkenden tegenwoordig geïntimideerd, genegeerd, belachelijk hetzij monddood gemaakt, gestigmatiseerd, gecancelled, gedeplatformed, gedetineerd, het leven onmogelijk gemaakt met tijdrovende, uitputtende, slopende juridische procedures.

Een populist is nog geen fascist

Trump heeft een eclectisch electoraat. Van miljonairs tot de urban poor, van een intellectuele bovenklasse tot boeren, vissers, arbeiders, dwars door alle rassengrenzen heen. Natuurlijk zit er ook fout volk onder zijn aanhangers dat wel eens met verkeerde vlaggen wil zwaaien. Incidenten die door anti-Trumpisten steevast breed worden uitgemeten. Trump vertolkt de stem van het blue collar proletariaat, kleine middenstanders, meer dan de helft van de Amerikanen die zich door een kosmopolitische, hoogopgeleide bovenlaag (waar ik, schrijver van dit artikel, ook deel van uitmaak) in de steek gelaten voelen.

Trump is geen fascist, maar een populist met autoritaire trekjes die eerder thuishoort in de categorie Caudillo, de Latijns-Amerikaanse sterke leiders uit de vorige eeuw. Het echte fascisme woekert waar we bijstaan, recht onder onze neus, en kent drie nieuwe varianten:

1. De meest primitieve en lompe vorm is het Islamofascisme. Dit uit zich, in chronologische volgorde, in redacties afslachten, concertzalen platmitrailleren, leraren de kop afsnijden etcetera. Na het Hamasbloedbad van 7 oktober 2023 is de beer helemaal los en nu manifesteert het zich regelmatig in alle hoofdsteden van Europa. De afgelopen week was het volle bak Jodenjacht in Amsterdam na de voetbalwedstrijd Maccabi-Ajax. Het Islamo-facisme komt in verschillende gedaantes: De ultra’s van ISIS en Al Qaeda die wereldheerschappij van de Islam ambiëren, propagandisten die Islamkritiek gelijk willen stellen met Islamofobie en het vervolgens strafbaar willen maken tot een gematigde maar zwijgende meerderheid van meelopers.

2. Het semi-Stalinistische kennistheoretisch fascisme van de Critical Race Theory, de Social Justice Warriors, identiteitspolitiek of welke namen men ook maar aan de Woke-beweging geeft. De paradigma’s van deze ideologie, in feite een nieuwe religie, zijn onfeilbaar. De doctrine duldt geen tegenspraak. Critici hebben last van white privilige en bevestigen juist het gelijk van de theorie. Langzaam neemt het de academische wereld over. De pluriformiteit van meningen is daar nagenoeg verdwenen. Veel denken dat het wel meevalt, omdat de wokies immers het beste voorhebben met marginale groepen. Helen Pluckrose en James Lindsay hebben in hun boek Cynical Theories het gevaarlijke karakter van dit koekoeksjong blootgelegd

3. En tenslotte het stiekeme, sluimerende, slijmerige, sluipende totalitarisme van de grote supranationale instituties en bemoeizuchtige overheden. Die pakken steeds meer macht af van zowel soevereine natiestaten als autonome burgers. Deze instituties verheerlijken het multiculturalisme en faciliteren een ‘rapid population transformation’ waar de meeste burgers niet op zitten te wachten, behalve zij die er geld aan verdienen en in beschermde enclaves wonen. Kritisch zijn over migratie is het nieuwe taboe. In het Verenigd Koninkrijk zien we dat verbaal minderbegaafde burgers die onhandig hun bezorgdheid uitspreken soms voor jaren achter de tralies verdwijnen.

Het bizarre is dat deze drie fascistische mutaties verschillende achtergronden en doeleinden hebben, maar elkaar wel ondersteunen, elkaar overlappen, elkaar wederzijds complementeren in een complexe en fluïde matrix die moeilijk valt te definiëren. Veel intelligentsia in de Oude Wereld collaboreren met dit complex door schaamteloos te pleiten voor beperking van de vrijheid van meningsuiting door sociale media te controleren en bepaalde meningen tot Verboten te verklaren.

Trump kan ook goed uitpakken

Trump geeft hoop. Hij haalt de bezem door Woke, is ondubbelzinnig over de radicale Islam en moet niets hebben van supranationale gezwellen. Dat is de aantrekkingskracht van het populisme van Trump. We leven in een gecompliceerde wereld waar de meeste leiders – Xi Jinping, Sinwar, Putin, Assad, Khamenei, Kim Jong Un, Nasrallah – weliswaar niet allemaal rücksichtlose macho schoften zijn/waren, maar op zijn minst toch wel brutale alfamannetjes met wie zoete broodje bakken geen zin heeft.

Met een badass motherfucker als Trump, a felon who’s been shot, valt niet te spotten. Er is een kans dat hij de oorlogen in Oekraïne en Gaza tot een einde zal brengen en uiteindelijk een vredesengel blijkt te zijn die in een verkeerd lichaam is geboren. Kortom, give Donald a chance. Laten we ons niet door hysterische vooroordelen leiden, maar laten we de goede man beoordelen op wat hij voor elkaar gaat krijgen.

Teun Voeten studeerde culturele antropologie en filosofie in Leiden. Hij is al meer dan 30 jaar oorlogsfotograaf en schreef boeken over de ondergrondse daklozen in New York en de oorlog in Sierra Leone. In 2018 promoveerde hij op het Mexicaanse Drugsgeweld.

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week – ook in 2025 zijn er weer 156 edities en tientallen video’s en podcasts! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank! 

Het bericht Het geschreeuw over fascisme verhult de nieuwe gedaantes van het fascisme verscheen eerst op Wynia's Week.

In mijn studie naar het Mexicaans drugsgeweld onderzocht ik extreem gruwelijk geweld. Ik vergeleek de ultra violence van ISIS, Mexicaanse sicarios (huurmoordenaars) en West Afrikaanse kindsoldaten. Hamas past naadloos in dit rijtje. De daden zijn weerzinwekkend. Maar het is en blijft mensenwerk en heeft een plaats in het repertoire van menselijk gedrag. En dat varieert van uitgesproken nobel tot uitgesproken perfide.

De Amerikaanse sociaal psycholoog Roy F. Baumeister maakte in zijn boek Evil: Inside Human Violence and Cruelty (1999) een nuchtere analyse van de vier wortels van wat in metafysische termen ‘Het Kwade’ heet: de instrumentele, de emotionele, de utopische en de sadistische oorzaak.

Ressentiment speelt een grote rol

De Instrumentele wortel van het kwaad is om iets te bemachtigen van een ander. Macht of rijkdom. Het slachtoffer wordt pragmatisch bekeken, niet met een moreel perspectief. Heeft de dader zijn doel bereikt, dan is het slachtoffer niet meer relevant.

De emotionele component gaat over rancune, ressentiment, laag zelfbeeld, dat met geweld gecompenseerd wordt. De utopische variant is in feite de meest gevaarlijke: de dader is zo overtuigd van de absolute morele superioriteit van zijn ideaal, dat doden gerechtvaardigd is. De sadistische oorzaak ontstaat pas nadat eerst een gewelddaad is begaan, waarna de dader een zalig machtsgevoel ervaart dat hij weer opnieuw wil ervaren

In het geval van Hamas speelt de instrumentele component nauwelijks een rol. Het emotionele aspect des te meer. Door een star wereldbeeld en conformistische, dogmatische kadaverdiscipline heeft de moslimwereld het in de wetenschap en cultuur niet ver geschopt. Ressentiment tegen de succesvolle en sophisticated Joden, die de ene na de andere Oscar en Nobelprijs winnen, speelt een rol.

Maar natuurlijk ook gefrustreerde mannelijkheid door het idee dat men al generaties lang als tweederangsburgers wordt behandeld. Het slachtofferschap wordt fanatiek gecultiveerd en geïnternaliseerd. Uiteindelijk wordt de rol als eeuwige underdog de uiteindelijk raison d’être. Slachtofferschap als identiteit maar ook als exportproduct en verdienmodel. Ten slotte vindt al die opgekropte frustratie een uitweg in bloedige geweldorgies.

De utopische wortel is de meest venijnige. Een utopie kan een religieus, nazistisch of communistisch ideaal zijn. ‘Een paar miljoen doden voor een heilstaat waar miljarden gelukkig leven, is voor sommige een goede deal,’ schreef psycholoog Stephen Pinker al.

Voor Hamas is de utopie een Palestina van ‘de rivier tot de zee’. Dit impliceert de vernietiging van de Israëlische staat en de verdelging van de Joden, maar dat is niet relevant want voor het Heilige Ideaal moet alles wijken.

Onze weerzin tegen het doden van mensen kan omzeild worden

De sadistische component, een psychopathologische afwijking waardoor mensen plezier beleven aan de angst in de ogen van de slachtoffers voor de final kill, speelt ook een rol. Hamasterroristen kunnen nu opeens als goden over leven en dood beslissen en hun kortstondige momenten van ultieme macht op de sociale media delen.

Elk mens heeft een gezonde weerzin tegen het doden van andere mensen. Maar er zijn universele mechanismes om deze weerzin te omzeilen. Die worden ingezet bij de opleiding van reguliere legers, maar ook bij trainingskampen van Mexicaanse sicarios, kindsoldaten uit Sierra Leone, ISIS in Irak en natuurlijk ook Hamas. De meest effectieve mechanismes zijn afstand creëren, sancties toepassen en – ten slotte – verandering van geestesgesteldheid.

Afstand kan geografisch zijn – zoals bij langeafstandsraketten – maar vaker is het een morele afstand. In het geval van de radicale Islam wordt de vijand ontmenselijkt omdat hij een verwerpelijk ongelovige is – ook al is de persoon in kwestie een gelovige jood, christen of hindoe. Een emotionele afstand wordt bereikt door de vijand als ongedierte, als kakkerlak, als Untermensch te zien, die niet beter verdient dan te worden afgemaakt.

72 maagden als beloning

Sancties kunnen positief zijn of negatief. Positieve sancties zijn stijging in status, hetzij als martelaar, hetzij stijgen in militaire rang, hetzij – bij huurmoordenaars – een financiële vergoeding. In het geval van jihadisten is dit het kinderlijke geloof dat een martelaar met 72 maagden beloond zal worden in het hiernamaals.

Negatieve sancties is een ander woord voor dwang. Soms is dit de zachte dwang van peer pressure en groepsdynamiek, soms is dit een keiharde dwang op straffe van de dood. Dit gebeurt bij sicarios in Mexico en bij kinderen van ISIS die gedwongen worden ‘ongelovigen’ en krijgsgevangenen een nekschot te geven.     

Manipulatie van geestesgesteldheid kan plaatsvinden door narcotica of hersenspoeling. De Bataclanterroristen en ISIS-beulen stonden stijf van de Captagon, een in het Midden-Oosten veel voorkomende soort amfetamine, die bekend staat als de ‘jihaddrug’. Er zijn aanwijzingen, dat er ook op 7 oktober Captagon in het spel was.

Wat hersenspoeling betreft, geldt ‘jong geleerd is oud gedaan’. In de Palestijnse gebieden worden kleuters al aan het infuus van de Jodenhaat gelegd. Ik was een aantal malen in Gaza en zag hoe begrafenissen hysterische haatsessies werden waar jonge kinderen vol bewondering naar gewapende en gemaskerde strijders opkeken.

De enig stijging op de sociaal ladder in Gaza is door het martelaarschap. Het heeft elementen van een doodscult, zoals letterlijk verwoord door opgewonden pro-Hamas demonstranten in Londen die ‘We love death. Death is the beginning’ scandeerden.

Kortom, het geweld van Hamas, hoe verschrikkelijk ook, is niet zinloos en irrationeel. Wellicht vanuit het perspectief van de ontvanger en een groot deel van de westerse wereldopinie, maar zeker niet voor de executeurs. Het wordt niet bedreven door losgeslagen beesten, maar is een zorgvuldig uitgedachte strategie, waarbij de symbolische waarde van het geweld primeert boven de instrumentele.

Een pathologische vorm van narcisme

Paraderen met lijken van tegenstanders, verkrachting als oorlogswapen: het zijn wereldwijd beproefde tactieken om de vijand te intimideren into submission. Maar het belangrijkste is een geweldsspiraal uitlokken, die niet alleen Israël meetrekt.

Er zijn veel volken die onderdrukt worden of menen onderdrukt te worden. Maar Hamas is de enige groep die in een pathologische vorm van narcisme meent dat hun doeleinden zo belangrijk zijn, dat ze niet alleen de Palestijnse burgerbevolking gijzelen, maar dat ze de hele wereld erbij willen betrekken door een internationale intifada te ontketenen.

Wynia’s Week wordt gedragen door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Hamasterroristen zijn helaas geen beesten, maar mensen: met een pathologische vorm van narcisme verscheen eerst op Wynia's Week.

Drugs werden gezien als geestverruimende middelen die een essentieel deel uitmaakten van een tegencultuur. Drugsconsumptie was een rebellerend statement, vooral omdat het establishment er overdreven hysterisch op reageerde. Amsterdam werd de hippiehoofdstad van Europa, waar tot ergernis van de brave, blanke, belastingbetalende burger,  langharige en ongewassen hasjrokende hippies op de Dam bivakkeerden, de zogenaamde Damslapers.

Zijn illegale drugs wel zo progressief?

De provo’s, een diffuse protestbeweging van jongeren in de vroege jaren zestig met als boegbeeld antirookmagiër en performancekunstenaar Robert Jasper Grootveld, stonden aan de bakermat van deze beweging. Het tarten van de autoriteiten door hen om de tuin te leiden met fake marihuana (vaak tijm of oregano), het zogenaamde ‘marihuettespel’, was een geliefd tijdverdrijf.

Deze grondhouding staat nog steeds aan de basis van een algemeen heersende emotie dat drugsgebruik progressief, hip en bevrijdend is, terwijl weerstand tegen en repressie van drugsgebruik conservatief, rechts en dus slecht is. Inmiddels, anno 2020, is drugsgebruik niet meer een avant-garde statement. Nu zijn de consumenten de nieuwe bourgeoisie geworden. Drugs zijn een onmisbaar accessoire in een doorgedraaide consumptiemaatschappij die door een narcistische hedonistische generatie gretig geslikt en gesnoven worden.

Van kleine naar grote handel

De toevoerlanden in de jaren zestig waren Afghanistan en Pakistan (Schimmelafghaan en Citral), de Bekavallei in Libanon (Rode en Gele Libanon), Marokko (Zero Zero) en Mexico (Acapulco Gold). Vaak werd de hasj door hippies in kleine kwantiteiten meegenomen vanuit hun reizen naar het Verre Oosten.

Maar grote entrepreneurs begonnen in die tijd ook een markt te ruiken. De in Antwerpen actieve zakenman Faoud Abbas en zijn Nederlandse kompaan, Johan ‘De Hakkelaar’ Verhoek, smokkelden tonnen hasj uit Pakistan naar Nederland, België en Engeland. Dit waren de eerste smokkelnetwerken in de Lage Landen, waar Nederlanders, Belgen, Pakistanen en Britten enorme transporten, veelal tonnen, organiseerden en financierden, zoals opgetekend door journalist Chris de Stoop in zijn boek Ik ben makelaar in hasj. Legendarisch was Klaas Bruinsma, bijgenaamd ‘De Lange’, die in zijn glorietijd in de jaren zeventig en tachtig enorme hasjtransporten uit Pakistan regelde.

Rif en kief

Marokko was en blijft nog steeds een belangrijk productieland. ‘De Rif en de kief, het is een twee-eenheid’, schreef journalist Eildert Mulder in 1996. In de jaren negentig was de cannabisteelt goed voor 20 procent van het bruto nationaal product van Marokko volgens onderzoeker Hans van der Veen.

Criminoloog Frank Bovenkerk stelt dat Marokko de grootse producent van cannabis wereldwijd is. Journalisten Ivo Teulings en Arthur van Amerongen zeggen dat Marokko in 2018 40 ton hasj produceerde. De UNODC (United Nations Office on Drugs and Crime) schatte de omzet in 2003 op 12 miljard USD, ruim 260 USD per hoofd van de bevolking.

Belangrijk voor de opkomst van de drugswereld in België en Nederland is dat de smokkellijnen Marokko – West Europa kort en makkelijk waren, en dat nog steeds zijn. Arbeidsmigranten uit de Rif, die toen nog gastarbeiders werden genoemd, namen de hasj en in minder mate marihuana (dat vergt meer ruimte) mee terug van hun vakanties in hun moederland.

De kilo’s kwamen met de gastarbeiders mee

Een Antwerpse sportleraar van Marokkaanse oorsprong vertelde me: ‘Al onze vaders namen een paar kilo mee. Vijf of tien blokken. Er was nauwelijks controle. Tegen de Guardia Civil zeiden ze dat het henna was. In de periode van 1960 tot en met 1970 had die generatie vrij spel. Hele straten in Marokkaanse dorpen zijn ermee gefinancierd.’ Volgens de leraar zagen de betrokkenen er ook geen kwaad in: hasj was immers een traditioneel product in de Rif, evenals de consumptie ervan.

Een kapitein van een Nederlandse vrachtboot die in de jaren tachtig veel voer langs de westkust van Afrika, legde me uit me hoe eenvoudig het in die tijd ging: ‘We moesten even afmeren vlak bij de kust van Marokko. Dan kwam er een bootje aangevaren, we moesten met de giek dan even een net met een paar honderd kilo aan boord takelen. De hele operatie duurde een paar minuten.’ 

Amsterdam, de hippiehoofdstad

De eerste coffeeshops openden in Amsterdam in 1970 hun deuren. Dit was de tijd waarin Nederland zich op de borst klopte voor zijn vooruitstrevendheid. Koos Zwart was hippie-zoon van minister van Volksgezondheid Irene Vorrink, steevast met cowboy getooid. Waarschijnlijk was hij de inspiratie voor het door Koot & Bie bedachte typetje ‘Koos Koets’.

Zwart las wekelijks met een nasale stem, in dienst van de socialistische omroep VARA, de ‘beursberichten’ voor: de courante gramprijzen voor diverse soorten hasj, zoals ‘Rode Libanon’, ‘Zwarte Citral’ en ‘Apaculco Gold’. Achteraf bekeken nogal opmerkelijk, gezien het geringe aantal luisteraars van de publieke omroep dat in die tijd ook daadwerkelijk cannabis consumeerde.

Nederland werd steeds liberaler. Vanaf 1976 werd het bezit van 30 gram als ‘een kleine hoeveelheid voor eigen consumptie’ gezien. Dit is eigenlijk een royale stash, waar een kleine dealer uitstekend mee uit de voeten kan. Nederland ging een bizar gedoogbeleid voeren waar wel verkocht mocht worden in coffeeshops, maar waar aanvoer en kweek illegaal bleven.

Nederland zag het idealistisch

Beleidsmakers gingen ervan uit dat het drugsgebruik wel binnen de perken zou blijven en dat de handel en kweek altijd kleinschalige activiteiten van idealistische hobbyisten zouden blijven. Deze schizofrene houding van legale verkoop gekoppeld aan illegale productie heeft een situatie geschapen waarin een parallelle onderwereld kon ontstaan en snel kon doorgroeien.

Het aantal coffeeshops groeide exponentieel. In de piekjaren 1990 tot 1994 waren er in Nederland ruwweg tweeduizend coffeeshops, waarvan een kwart zonder vergunning opereerde. Miljoenen Duitsers, Fransen en Belgen vonden hun weg naar Nederland, dat de (terechte) reputatie kreeg een ware drugssupermarkt te zijn.

Terneuzen als magneet voor Belgen en Fransen

Met name coffeeshop ‘Checkpoint’ in Terneuzen was berucht. Dagelijks kwamen hier duizenden jongeren uit Antwerpen, Gent, Lille en Parijs grote hoeveelheden inslaan om die thuis door te verkopen. Een Zeeuws journalist vertelde me dat burgemeester Jan Lonink van Terneuzen (PvdA) graag met buitenlandse beleidsmakers naar Checkpoint toog om te laten zien hoe goed ze het wel niet op orde hadden. De gemeente had wegwijzers naar de coffeeshop aangelegd en een parkeerterrein voor bezoekers aangelegd, betaald parkeren uiteraard.

In de buurlanden wekte dit verbazing en irritatie op. Het Duitse tijdschrift Spiegel had in 1994 een cover waar Frau Antje, een gezonde Hollandse jongedame die voor de Duitsers symbolisch is voor dat frisse zuivelproducerende land met klompen en windmolens, geportretteerd werd als een verlepte junkie met ingevallen ogen en een grote joint in haar mond. De Franse senator Paul Masson noemde in 1996 Nederland een narco état, wat grote woede veroorzaakte bij de Nederlandse autoriteiten.

Bart De Wever: ‘De erfschuld van Nederland’

Toen de Antwerpse burgemeester Bart De Wever in 2018 ook sprak over ‘de erfschuld van Nederland’ inzake het drugsprobleem, werd hij bij de noorderburen op verontwaardiging en hoon onthaald. Er zat een racistisch ondertoontje in die verontwaardiging, want hoe durfde een Belg Nederland te bekritiseren? De inschattingsfouten en het naïeve optimisme bij dit halfslachtige beleid en de bittere consequenties, waardoor Nederland nu een internationale spil is in de internationale drugshandel, mogen echter niet onderschat worden.

Journalist Syp Wynia schreef in 2019, naar aanleiding van de moord op advocaat Derk Wiersum: ‘Te lang heeft Nederland zich bedwelmd met zelffelicitaties, met onze voortreffelijkheid en het geringe aantal zware verslaafden. Maar feit is, dat Nederland het zich als klein open land helemaal niet kan permitteren om de productie en de handel van wereldwijd illegale drugs maar een beetje te laten begaan, met gedogen, met pappen en nathouden. Nederland heeft een halve eeuw lang niet over de dijken gekeken als het om de drugsaanpak ging.’

Marihuanateelt werd landbouwveredeling

Met veredelingstechnieken wisten Nederlandse kwekers de potentie van de marihuana op te drijven en steeg het gehalte van de werkzame substantie THC enorm. Coffeeshops werden louche aangelegenheden, waar vooral de zwakkeren in de samenleving probleemgebruikers werden dankzij de nu zeer krachtige wiet. Inmiddels is er een duidelijk verband aangetoond tussen zwaar cannabisgebruik en psychoses.   

Criminele ondernemers exploiteerden het ongereguleerde vestigingsbeleid en omwonenden klaagden over overlast. Midden jaren negentig bleek dat de wietproductie buiten proportie aan het groeien was. Volgens de Nederlandse politie lag de productie tussen de 300 en 800 ton, waarvan naar schatting tien procent voor binnenlandse consumptie.

Kleine, onafhankelijke producenten, maar ook grote criminele organisaties stortten zich op de kweek. Meestal werd er op basis van opportune netwerken gewerkt, vaak op basis van sociale en familiale relaties. Er ontstonden specialisaties en arbeidsverdelingen: makelaars op zoek naar locaties, knippers, een toeleveringsindustrie van benodigdheden, bewakers en elektriciens om illegaal stroom af te tappen.

De wietteelt, maar later ook de productie van synthetische drugs, vond voornamelijk plaats in Brabant, waar bepaalde groepen zoals de zogenaamde ‘kampers’ (woonwagenbewoners) en motorclubs bij betrokken waren. Brabant, Zeeland en Limburg hebben uitgestrekte en afgelegen gebieden en er heerst een ‘we regelen het zelf wel’-mentaliteit met een ingebakken wantrouwen en zwijgen tegen de autoriteiten.

In 2019 bleek dat 90 procent van de boeren die door drugscriminelen werden benaderd niet de autoriteiten inlichtten. Vanzelfsprekend bood de grens nieuwe kansen en mogelijkheden, om zich achter te verschuilen, maar ook om verschillen in wetgeving maximaal uit te buiten.

Sociaal zwakkeren in de volkswijken in de stad zagen inkomensopportuniteiten door een zolderkamertje als wietplantage in te richten en boeren met schulden verhuurden soms een schuur of loods, zoals onderzoekers Pieter Tops en Jan Tromp beschreven in De Achterkant van Nederland. Hoe Onder- en Bovenwereld Verstrengeld Raken. Pieter Tops vertelde me hoe een meisje in Tilburg als schoolopdracht een tekening van haar huis moest maken, waarbij ze planten onder lampen op een zolderkamertje tekende.

Nederland blijft – en dit is een bewust ongelukkige woordkeuze – een voortrekkersrol spelen in het drugsgebeuren. De situatie in België is daar vaak een afgeleide van. De organisatie, toelevering van materiaal en uiteindelijke eindmarkt blijven aan Nederland gerelateerd. De growshops spelen een dubbele rol: zij leveren de benodigde apparatuur, maar kopen soms ook de oogst op en hebben zodoende een wurggreep op de teler, die soms op misdadige wijze wordt geëxploiteerd.

Door het verbod op verkoop aan niet-ingezetenen bij coffeeshops in de grensstreek, is er in België een nieuwe vorm van detailhandel ontstaan, waarbij dealers in het groot in Nederland inkopen (soms gewoon bij de coffeeshops) en dat dan in België, op straat of soms via koeriers door het hele land doorverkopen.

Cocaïne en de partypillen

In de jaren tachtig begon ook het gebruik van cocaïne en xtc toe te nemen. Nederland zette ook hier weer de toon. In 1988 werd 0,5 ton cocaïne in de haven van Rotterdam in beslag genomen, het volgende jaar was dat al gestegen tot 1,5 ton. Xtc was in het midden van de jaren tachtig met de rave- en acidscene in zwang geraakt en was al in 1986 toegevoegd aan de lijst van psychotrope stoffen door de Verenigde Naties.

In Nederland bleef het nog enige tijd legaal, totdat het in 1988 ook op de lijst van verboden stoffen kwam. Volgens Pieter Tops is het juist in dit time slot van twee jaar dat de productiesector uitgroeide tot een volwaardige bedrijfstak. Eenmaal deze productie- en handelssector een kritische massa had bereikt, trok men zich weinig aan van het recente verbod.

De productie en handel is voornamelijk in Nederlandse handen en is lokaal geconcentreerd in Zuid-Nederland, maar waaiert ook uit naar de Belgische grensstreek. Via loopholes in de wetgeving importeren Nederlandse organisaties vaak hun precursor-chemicaliën in België.

Ook worden in België steeds meer labs aangetroffen waar inmiddels verboden precursors gemaakt worden van legaal verkrijgbare zogenaamde pre-precursors. In juni 2019 werd een synthetisch lab in Wuustwezel opgerold, waarbij ook drie Mexicanen en een Colombiaan betrokken waren, dat onder andere crystal meth produceerde.

Een verwoestende noviteit: Crystal Meth

Dit is een zorgwekkende trend: xtc labs schakelen de laatste jaren steeds vaker over naar de productie van het uiterst verwoestende crystal meth, vaak daarbij geholpen door Mexicanen. Berucht is wat in de Mexicaanse pers de narcobarco werd genoemd: De rivierboot in Moerdijk waar een compleet crystal meth was ingericht. ook hier werden 3 Mexicanen gearresteerd die alledrie uit Culiacán kwamen, home base van het oppermachtige Sinaloakartel.

De eindbestemming van de meeste synthetische drugs is de buitenlandse markt. Engeland en Australië zijn grote afnemers, waar grootschalige smokkel plaatsvindt van duizenden pillen. Maar er is ook een kleine detailhandel die via het darkweb en dan gewoon via de post gaat. De substantie wordt dan verstopt in een camouflagezending, zoals cd’s of fake inkjetpatronen die met een 3D-printer zijn nagemaakt. De betaling verloopt via crypto currencies. Tot de producten behoren lsd, MDMA, xtc en amfetamine.

In 2018 verscheen Waar een klein land groot in kan zijn. Nederland en synthetische drugs in de afgelopen 50 jaar,  een studie van Pieter Tops en anderen, De conclusies veroorzaakten nogal wat commotie toen bleek dat Nederland internationale spil, draaischijf en productiecentrum is van een bloeiende synthetische drugsindustrie met een omzet van naar schatting bijna 19 miljard (straatwaarde), ongeveer evenveel als de supermarktketen Albert Heijn.

De chemische industrie van de drugs

Anders dan in de wietindustrie, waar je in feite wat potjes met stekjes onder sterke lampen moet zetten en enkel de temperatuur en vochtigheid in de gaten moet houden, is de synthetische drugsindustrie een ingewikkelde zaak, waarbij veel tussenpersonen en leveranciers betrokken zijn: consument, coördinator en organisator, scout voor locatie, aanbieder locatie, ketelbouwer, leverancier ander labmateriaal, leverancier precursor of pre-precursors, chef chemicus, hulpkok, pillendraaier, transporteur, afvaldumper, smokkelaars, bankiers, witwassers, financiers, advocaten. Sommige vakken vereisen specialisten: pillendraaien lijkt bijvoorbeeld eenvoudig, maar vereist vakmanschap en ervaring om de machine goed in te stellen.

Er is een pikorde tussen het topkader, het middenmanagement en de werkmieren. De laatste zijn bijvoorbeeld de hulpkoks die het smerige werk opknappen, zoals de drie jongens, allen afkomstig uit Eindhoven maar met een Burundese, Armeense en Marokkaanse achtergrond, die in januari 2019 in het Belgische Eksel omkwamen door giftige dampen. Veel precursors zijn inmiddels verboden, en moeten via omwegen geïmporteerd worden of moeten gemaakt worden van andere stoffen, de zogenaamde pre-precursors.

De rol van Nederland mag niet onderschat worden. Volgens Roberto Saviano, auteur van Gomorra, het standaardwerk over de Napolitaanse maffia, biedt het Nederlandse financiële systeem ‘een bepaalde fiscale schaduw waarin criminelen goed kunnen gedijen’. Saviano verklaarde in de Volkskrant zelfs dat Amsterdam erger was dan Napels en wees er met name op hoe in Nederland de narco-industrie middels brievenbusfirma’s en privacywetgeving grote sommen geld eenvoudig kan witwassen.

Dit artikel van Teun Voeten is een voorpublicatie uit zijn boek ‘Drugs. Antwerpen in de greep van de Nederlandse syndicaten.’ https://www.vanhalewyck.be/drugs.html

Het bericht Het Nederlandse drugsbeleid. Korte geschiedenis van een tragisch misverstand verscheen eerst op Wynia's Week.