Kökçü stelt dat het dragen van de regenboogband in strijd is met zijn godsdienst, de islam. En dat hij op een andere manier zijn tolerantie naar anderen wilde uiten: door iedereen in zijn waarde te laten zónder die band te hoeven dragen. Hij noemde het wel een ‘moeilijke situatie’.

Sport is vaker het terrein van politiek spel. Na de dood van George Floyd in 2020 en de demonstraties die daarop volgden waren er sporters die zelf het initiatief namen voor een statement. Sport is meer verbonden met politiek dan we misschien zouden willen. 

One Love Campagne 

Kökçü wilde naar eigen zeggen geen ‘uithangbord’ van de lhbtiq-campagne zijn. Het is ook vast een beetje ongemakkelijk voor een Turks-Nederlandse jongen uit een moslimgezin om lhbtiq-rechten te moeten verdedigen. Want ‘One Love’ gaat over ras, identiteit én geaardheid.

Hoewel de voetbalwereld vaak intolerant blijkt naar homoseksuelen, gaat het dus voor voetballers met een islamitische achtergrond een stapje verder. Het mag naar hun idee niet volgens hun theologische wetten én daar wil iemand als Kökçü zich graag aan houden.

Het heeft ook iets opvallends. Terwijl de lhbtiq-gemeenschap zich sterk maakt voor ‘onderdrukte’ moslimminderheden, ziet een moslimjongen het uitdragen van de lhbtiq-waarden als verraad naar zijn eigen religie. Zijn vrije keuze, natuurlijk.

Tegelijkertijd deed het me denken aan een situatie die even ongemakkelijk is: het GroenLinkse Kamerlidschap van Kautar Bouchallikht dat zo nu en dan tot essentiële vragen leidt, maar die door Bouchallikhts antwoorden in vaagheid blijven hangen. Kökçü komt er in ieder geval voor uit. Je kan er van alles van vinden, maar hij draait er tenminste niet omheen.

Formule 1 op de knieën

Kökçü had er niet om gevraagd, maar er zijn ook sporters die zelf graag het voortouw nemen. Na de dood van Floyd kwamen er wereldwijd BLM-protesten. De coureur Lewis Hamilton voelde zich zo aangesproken door de boodschap van Black Lives Matter dat hij in 2020 zijn Formule 1 collega’s beschuldigde van racisme en lafheid als zij zich niet luid en duidelijk zouden uitspreken tegen racisme.

Toch een delegatie naar Qatar

Dan het aanstaande WK Voetbal in Qatar. Volgens een onderzoek van EenVandaag vindt meer dan de helft van de Nederlanders (53%) inmiddels dat Oranje beter kan afzien van deelname aan het toernooi. Het kabinet heeft echter juist besloten een Nederlandse regeringsdelegatie te sturen naar Qatar – en dat tegen de wens van een Kamermeerderheid in.

Ongeveer een jaar geleden werd een motie van de SP aangenomen waarin het kabinet werd verzocht vooral niet te gaan. Terecht, zou je denken. Terwijl we hier niet uitgepraat raken over ons slavernijverleden, vieren we een feestje in een land waar slavernij niet in alle opzichten verleden is.

De keerzijde

Voetballers ‘van kleur’ worden regelmatig op racistische wijze bejegend. Denk bijvoorbeeld aan apengeluiden die we horen vanaf de tribunes. De reactie van de autocoureur Hamilton op BLM was wellicht hysterisch, maar de voetbalsport geeft wel degelijk aanleiding om het te hebben over racisme.

Het ongenoegen over Qatar dat een streng islamitisch vrouwonvriendelijk land is dat stadions liet bouwen over de rug van mogelijk duizenden dode arbeidsmigranten is terecht. Het vooruitzicht dat onze koning daar mogelijk zal opduiken is niet bepaald aantrekkelijk.

Maar er is ook een keerzijde. Toen die motie van de SP werd aangenomen zaten we niet met één been in de Russische oorlog tegen Oekraïne. Die oorlog maakt ons afhankelijk van een land als Qatar. Daarom nu de vraag aan al die mensen die Nederland niet willen laten spelen in Qatar, laat staan dat Willem-Alexander daar opduikt: hoeveel extra kou wilt u trotseren voor de mensenrechten in Qatar?

Sujet Shams is schrijfster en publiciste. Ze publiceert regelmatig in Wynia’s Week over wat haar bezighoudt.

Wynia’s Week is er 104 keer per jaar. Doet u mee om dat mogelijk te maken? Hartelijk dank!

Het bericht Hoeveel graden zet u de kachel lager voor de mensenrechten in Qatar? verscheen eerst op Wynia's Week.

Maar de vrouwen in Iran zijn wel zo ver dat ze zich steeds weer buigen over de hoofddoek. Het stuk textiel dat verplicht om het hoofd moet. Dit vraagstuk is ook in het Nederlandse publieke debat meerdere malen aan bod gekomen. Is het een vrije keuze of niet? Is het een vorm van onderdrukking? Kun je jezelf met een hoofddoek feministe noemen? Terechte vragen. Helaas blijft het antwoord zelden overtuigend en vaag. En wat ervan overbleef: een meerduidige situatie. De ene vindt het anti-feministisch, de ander vindt dat het prima samen kan gaan met het feminisme. Het is immers de vrijheid om zélf te mogen bepalen. 

Niet meer dit regime

En ik vind niets een betere aanleiding om het te hebben over de hoofddoek dan wat zich de afgelopen dagen heeft voorgedaan. Vrouwen die hun hoofddoek verbranden, vrouwen, in Iran, die neergeschoten werden omdat zij van zich lieten horen op straat. Zij willen niet meer. Niet de hoofddoek, niet de exorbitante regels en verplichtingen, niet dit regime!

Kun je iemand verplichten een hoofddoek te dragen? Ja, dat kan, dat zien we in Iran. Maar kun je ook iemand verplichten hem níet te dragen? Ja, dat zien we in Frankrijk. Daar is het in sommige omstandigheden, zoals bijvoorbeeld binnen het onderwijs, als docente niet meer mogelijk een hoofddoek te dragen bij het uitoefenen van je beroep.

Wat is de kern van de hoofddoek?

Ik ben er anders naar gaan kijken. Misschien iets liberaler. Als vrouwen met een hoofddoek zeggen dat dat voor hen geen onderdrukking is, dan neem ik dat voor waar aan. Zij weten dat immers beter dan ik. Maar we weten ook allemaal dat het meer is dan het dragen van een stuk textiel. De hoofddoek heeft een diepere betekenis, een betekenis die religie eraan geeft.  

Ik vind dat het tijd wordt om de kern van het dragen van die hoofddoek eens goed ter discussie te stellen. Als westerse vrouwen op die manier hun geloof willen belijden én beweren feminist te zijn, dan mag de vraag gesteld worden of de kern van het dragen van een hoofddoek ook echt feministisch is? Want waarom draag je die eigenlijk?

Schuilen achter de persoonlijke keuze

Ik groeide op met het idee dat de vrouw haar kuisheid moet bewaren, vroomheid moet uitstralen om zich te behoeden voor de seksuele lusten van de man. En échte emancipatie zou betekenen dat die verantwoordelijkheid ook wordt gelegd bij de man.

Hoewel ik zie dat deze interpretatie algemeen erkend wordt, krijg ik de indruk dat veel vrouwen er een eigen invulling aan geven wanneer zij te kampen krijgen met deze vragen. Ik denk dan aan Karima Rahmani (bekend van ‘Blijf Van Mijn Niqaab Af’). Toen haar eens tijdens een talkshow de vraag werd gesteld wat de essentie van het bedekken was, zei ze: ‘Dat is iets wat helemaal voor mijzelf is, het is een persoonlijke keuze, een spirituele binding die ik heb met mijn schepper.’

Niet overtuigend

Ik kreeg de indruk dat die vraag te confronterend voor haar was, alsof ze moest schuilen achter haar ‘persoonlijke keuzes’. Sterker nog, ze vond het een belediging dat aan tafel gesuggereerd werd dat ze het zou doen voor de man. Vrije keuze dus!

Zo zijn er veel vrouwen die een beroep doen op hun vrije keuze, en afdwalen in vaagheid als die vrije keuze wringt met het feminisme. Het wekt de schijn van schaamte om uit te komen voor conservatieve waarden. Kun je progressieve waarden uitdragen en zelf conservatief leven? Kun je steun uitspreken naar vrouwen in Iran én zelf een hoofddoek dragen? Ja, maar echt overtuigend is het niet.

Kamerleden met aartsconservatieve roots

Neem bijvoorbeeld GroenLinks-politica Kauthar Bouchallikht of Fonda Sahla die voor D66 in de Kamer zit. Beiden zijn lid van partijen waarin je uitsluitend feminist kunt zijn. Als man en als vrouw. Beiden staan bekend om hun aartsconservatieve roots binnen de islamitische gemeenschap. Kauthar was vicevoorzitter van het Forum van Europese Moslim Jongeren en Studenten Organisaties (FEMYSO). En Fonda werd gelinkt aan de terroristische Hofstadgroep door familiebanden.

Vrouwen als zij die zich enerzijds emanciperen door hun politieke activiteiten en hun stem in het debat, en anderzijds profileren als moslima met hoofddoek maken de symbolische waarde van de hoofddoek nog belangrijker. Want wie durft het oeroude symbool er nog aan toe te kennen? Eigenlijk niemand. Waarschijnlijk omdat zij dit te achterhaald vinden, omdat het botst met westerse waarden en omdat het eigenlijk helemaal niet zo feministisch is.

Een nieuw symbool

Het lijkt me juist nu nodig voor deze vrouwen om naar voren te stappen, afstand te doen van het oude symbool en over te stappen naar een nieuw symbool. Een dat meer past bij de tijd en één dat geloofwaardiger overkomt en meer strookt met andere progressieve waarden die zij lijken aan te hangen. 

Het zou de solidariteit met de Iraanse vrouwen versterken. En vrouwen kunnen hun hoofddoek blijven dragen én zichzelf feministe noemen, zonder dat iemand daar raar van opkijkt. Kan dat zo makkelijk? Ik denk dat het haast noodzakelijk is. Heb je daar geen mannelijke islamitische theologen voor nodig om het goed te keuren? Dat lijkt me niet. Een maatschappijkritiek op de vrouwelijke emancipatie kun je beter bij de vrouw zelf laten beginnen. Dat is feminisme!

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar, dank zij de donateurs. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Feministische moslima’s, verander de symbolische waarde van de hoofddoek! verscheen eerst op Wynia's Week.

Ik kom al 24 jaar in Zweden en ik had de afgelopen 10 jaar het land alleen maar linkse idealen zien verwezenlijken. Toenemende immigratie en feminisme (zoals we dat niet eerder hadden gekend). Zweden was een overwegend links land, zo dacht ik.

Totdat mijn nichtje, één dag voor de uitslag, zei dat het rechtse blok (met op dat moment een voorsprong van 0,7 procent) een redelijke kans maakte. Ik vroeg naar haar indrukken. Dochter van migranten, maar zelf geboren in Zweden.

De overwinning op rechts zou volgens haar plaatsvinden omdat veel politiek dakloze Zweden nu juist extra gemotiveerd waren om te gaan stemmen. Op zowel links als rechts. Links uit angst voor de mogelijke overwinning van Jimmie Åkesson (leider van de Zweden Democraten) en rechts dat nu eindelijk hoop zag om socialistisch Zweden de ogen te openen voor de oorzaken van toenemende criminaliteit.

Dat Nederlandse media zo geschokt leken over de feiten in Zweden zegt des te meer over de naïviteit in ons land (of enorme desinteresse, dát kan natuurlijk ook). Ook ik bleef redelijk naïef ondanks mijn oprechte interesse voor het land. Sinds woensdag is de uitkomst bekend. Rechts heeft de verkiezingen gewonnen. Met als voornaamste reden: bendegeweld. Maar de ruk naar rechts laat mijns inziens ook angst zien.

Zweden verandert in een rap tempo

Dat de Zweden Democraten zo populair werden zou te maken hebben met hun achterban die simpelweg anti-migratie zou zijn. Of volgens sommigen zelfs xenofoob. Ik ontken niet dat die sentimenten aanwezig zijn in de Zweedse samenleving, maar het argument is met de ontwikkelingen in de laatste jaren bijna lamlendig te noemen. Omdat in Zweden de hel bijna dagelijks uitbreekt. Met drastische culturele veranderingen, toenemend geweld en criminaliteit.

In 2019 verdubbelde het aantal zelfgemaakte explosieven in Zuid-Zweden ten opzichte van het jaar ervoor. Reden: het is een machtsmiddel voor bendeleden in hun strijd om de drugsmarkt. Het gebeurt vooral in de grootste steden en bijna alleen in migrantenwijken.

Dan de demografische veranderingen, waarbij de term ‘multiculturele samenleving’ een angstwekkende lading krijgt. Mijn beeld van een ooit vredig land waar ik iedere zomer als kind op vakantie ging is totaal veranderd.

Migratie

Is migratie nou echt zo’n groot probleem? Het is toch iets van alle tijden? Het debat over migratie ben ik eigenlijk helemaal beu en het is ambigu. Mensen uit derde wereldlanden gaan op zoek naar een beter bestaan. Een land als Zweden met een sociaal welvaartsysteem en een gastvrij, haast verwelkomend beleid is ideaal.

Wat nou als ik een inwoner was van een land in Afrika of het Midden-Oosten en ik scrolde door mijn sociale media die mij toegang geven tot beelden van een veel beter leven en samenleving. Dan zou ik mijn laatste centen uitgeven om daarheen te gaan. Met alle risico’s die daarbij komen kijken.

Ik gun iedereen een beter leven. Ook de migrant uit bijvoorbeeld Somalië. Maar ik zou mijn Zweedse vrienden, en zelfs mijn eigen migrantenfamilie, tekort doen als ik de idealistische hoop van medemenselijkheid bleef aanhouden.

Zo’n gastvrij beleid blijkt nu ten koste te gaan van de mensen die er al wonen. Dit is een realiteit die net zo onverbiddelijk is wanneer je het negeert, als wanneer je zegt dat je de grenzen wilt sluiten voor mensen die op zoek zijn naar geluk. Of zelfs mensen die in oorlog en ellende verkeren.

Oorzaak

Wat is nou de oorzaak van het toenemende geweld op straat? Mijn bronnen in Zweden gooien het op een mislukt integratiebeleid. Een braaf, bescheiden volk wordt nu geteisterd door vervelende migranten. De Zweedse overheid heeft dus gefaald.

En ik denk dat die overheid zal blijven falen. Ik vind oorzaken van problemen zoeken in integratiebeleid inmiddels een platitude. Het lijkt me ingewikkeld om in een liberale democratie waarin het recht op individuele vrijheden belangrijk is mensen te dwingen tot integratie. Vooral als het gaat om mensen met een heel andere cultuur.

Twee jaar geleden, tijdens de pandemie, bleek communicatie met grote groepen in de Zweedse samenleving al een behoorlijke kwestie. De culturele verschillen bleken zo groot dat de Zweedse overheid hen niet kon bereiken. Nou nam Zweden de coronaregels niet zo nauw, maar kon zelfs de maatregelen die zij wel hanteerden niet overbrengen, laat staan handhaven. Met als gevolg dat grote groepen migranten vaker besmet raakten. 

Geef het rechtse blok een kans

Dat mensen uit mijn familie niet blij zijn met de rechtse overwinning begrijp ik heel goed. Zij zijn teleurgesteld in hun Zweden dat een statement maakt dat lijkt af te doen aan wat zij wél hebben bereikt.

Maar hun antwoord op integratie is ontoereikend. Zij projecteren hun eigen beleving van migratie op anderen van wie ze hoopten dat zij hetzelfde zouden doen.

Mijn nichtje is consultant in de IT en haar moeder werkt al langer dan twintig jaar voor een Zweedse rechtbank waar ze rapporten opstelt, bij wijze van advies voor een vonnis. Daarnaast helpt ze de overheid bij de integratie van asielzoekers.

Als het beeld van goed presterende en goed opgeleide migranten de overhand zou krijgen, hadden de Zweden weinig te klagen. Maar dit geldt helaas slechts voor een kleine minderheid. De excessen die bendeleden veroorzaken zorgen ervoor dat de mate van schade die een maatschappij kan hebben onverdraaglijk wordt. Als de winnaars van de verkiezingen dat tegen willen gaan, zullen ze wel eerst een kans moeten krijgen. Die kans moeten ze krijgen.

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar, dank zij de donateurs. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Zweden: xenofobie of een mislukt integratiebeleid? verscheen eerst op Wynia's Week.

Nu staat de UvA erom bekend vaak tekort te schieten als het om studieruimte voor studenten gaat. Maar dus niet voor PPLE: die studenten zijn altijd voorzien van een veilige plek. Dat is eigenlijk wel passend bij de levensstijl van onze kroonprinses, bedacht ik toen ik deze week hoorde op welke studie haar keuze was gevallen.

Kosmopolitisch, feminien

PPLE: Politics, Psychology, Law and Economics. De naam zegt het al. Het is een Engelstalige studie die vier maatschappelijk verbonden onderwerpen samen laat komen. Politiek, Psychologie, Recht en Economie. In het tweede jaar van deze bachelor-studie mag je je in één van deze vier disciplines specialiseren. Dan weten we waar Amalia zich pas écht in thuis voelt.

Maar dat is niet alles. Behalve dat het een brede studie is voor gemotiveerde studenten, is het ook een studie die vooral internationale studenten trekt. Maar liefst 64 procent van de PPLE-studenten is geen Nederlandse student. Studies als deze dragen sterk bij aan de verdere internationalisering van onze universiteiten. Ander feit is dat er een oververtegenwoordiging is van vrouwen: ongeveer 72 procent vrouwen ten opzichte van 28 procent mannen.

Een linkse universiteit

Door de jaren heen leerde ik dat de stad en de universiteit waar je studeert je vormt. Iedere universiteit heeft zijn eigen karakter. Vooral als je een betrokken student bent krijg je veel mee van dat karakter.

Studenten aan de UvA schuwen doorgaans geen activisme en dragen zo bij aan het in stand houden van het linkse karakter dat de Universiteit van Amsterdam met zich meedraagt. De katholieken hadden de Nijmeegse universiteit, de gereformeerden hun Vrije Universiteit en de oorspronkelijk Gemeentelijke Universiteit van Amsterdam was informeel de universiteit van links (aanvankelijk vooral van de PvdA, sinds de jaren zestig van alles dat links omarmt). Met meer dan 41.000 ingeschreven studenten is de UvA de grootste universiteit van het land.

Wie is Amalia?

Dat Amalia de langdurige Oranje-traditie met ‘Leiden’ verbreekt draagt bij aan de vraag: wie is Amalia? De kroonprinses is een gemotiveerde student als we de analyse van Claudia de Breij mogen geloven in haar boek over de achttienjarige Amalia. Ze is perfectionistisch, gedreven en gedraagt zich als een echte gymnasiast.

Amalia wordt door Claudia de Breij neergezet als iemand die zich bewust is van haar privileges, maar zich heus wel kan verplaatsen in de meest nare omstandigheden van de gewone burger. Amalia zou zich zeer wel bewust zijn van wat haar toekomstige rol inhoudt. Ze loopt daar trouwens ook allerminst van weg: ze wilde van kleins af aan al prinses worden.

Maar waarom bijvoorbeeld geen geschiedenis, als studie voor Amalia, zo vroeg ik mij af? Waarom per se een hippe studie die bijdraagt aan de internationalisering en verengelsing van de UvA? Ik bedoel: voor iemand die gezegd heeft bereid te zijn haar leven te geven voor Nederland. Anderzijds: zoveel stelt Nederland nou ook weer niet voor in een geglobaliseerde wereld.  En dat is ook de wereld waar onze toekomstige koningin zich op voor te bereiden heeft.

Stel je voor dat Amalia inderdaad een betrokken student wordt, zoals ze kennelijk een betrokken scholier was: ze zou in de leerlingenraad van haar middelbare school hebben gezeten. Stel je voor dat ze de universiteitsraad van de UvA in gaat, al dan niet democratisch gekozen met behulp van de enkele koningsgezinde UvA’er.

Diversiteit

In de universiteitsraad kan Amalia zich dan bezighouden met de problemen waar de universiteit mee kampt, zoals de internationalisering, de verengelsing en ’diversiteit’. Die ‘internationalisering’ wordt al jaren door de Nederlandse universiteiten nagejaagd – stiekem om financiële redenen – maar wordt nu door diezelfde universiteiten gaandeweg als problematisch gezien.

Die internationalisering, heimelijk trouwens ook gedreven door de behoefte aan ‘diversiteit’, zou zorgen voor een enorme werkdruk en zo afbreuk doen aan de kwaliteit van het onderwijs. Denk aan overvolle werkgroepen. En de diversiteit, daar heeft de UvA het heel druk mee, maar in de praktijk is het bij de UvA toch vooral diversiteit voor de elite. Diversiteit voor expats, zeg maar.

Enfin, van iemand die bereid is haar leven te geven voor ons, mag je in ieder geval verwachten dat als de oorlog uitbreekt zij niet in ballingschap zal gaan naar Engeland, maar zal strijden tot het bittere einde!

Sujet Shams studeerde aan de Universiteit van Amsterdam.

Het bericht Wat is dat eigenlijk voor studie die Amalia gaat doen? verscheen eerst op Wynia's Week.

Wat vinden wij nu, 20 jaar na zijn dood, van zijn mening over die vrouwen die volgens hem onderdrukt werden? Mijn generatie heeft hem weliswaar niet heel bewust meegemaakt, heeft slechts vage herinneringen aan de nasleep van zijn dood, maar heeft toch genoeg meegekregen van de recente geschiedenis om zich een mening te vormen over de betekenis van Fortuyn.

Traumatisch

Kauthar Bouchallikht heeft in ieder geval traumatische jeugdherinneringen overgehouden aan de sfeer rond Fortuyn. Ik noem deze GroenLinks-politica en intersectioneel klimaatactivist als voorbeeld, omdat zij een stem is van mijn generatie die de verhalen over Fortuyn kan navertellen vanuit een soort persoonlijke belevenis. En dat deed ze, op Twitter.

‘Over de doden niets dan goeds?’ Neen. Kauthars hart wist hij niet te stelen. En net zoals zij zijn er velen die een heel ander beeld van hem schetsen dan ik heb.

Reconstructie

We leven in een tijd waarin de reconstructie van de Geschiedenis aan de orde van de dag is. Een reconstructie houdt in dat we een beeld van vroeger opnieuw gestalte geven in onze verbeelding. En ik wil weten hoe dat gebeurt met het beeld van Fortuyn. Dat beeld is van invloed op de generatie van nu die nog niet geboren was toen Fortuyn leefde.

In de media kwamen allerlei aspecten van Fortuyn aan bod. Was hij een aangename persoonlijkheid? Had hij gelijk over de toekomst? Was hij oprecht? Allerlei vragen die ‘deskundigen’ (vaak mensen die hem hadden gekend) stap voor stap beantwoordden.

Kauthar en ikzelf hebben hem niet gekend, maar behoren wel tot de groep over wie veel werd gesproken. De vrouwen uit die cultuur. Die nu zelf een stem hebben om daar wat van te vinden. Toen ook vast wel, maar nu de tijd vordert en we kunnen zien wat wel of niet klopte aan zijn voorspellingen, steeds meer.

Lale Gül

Opvallend was dat onlangs een jonge vrouw met een Turkse achtergrond en (net als Kauthar) opgegroeid in een traditioneel islamitisch migrantengezin de Pim Fortuyn-prijs won. Lale Gül. Dat was overigens de tweede keer, want het jaar ervoor won Fidan Ekiz dezelfde prijs.

Lale wist zich vrij te vechten uit de achterlijke culturele omstandigheden waarin zij verkeerde. Als jonge vrouw die gewoon wilde studeren, een relatie met een autochtone jongen wilde, opinies wilde vormen en zich wilde tonen zonder een hoofddoek. Allemaal dingen die voor velen vanzelfsprekend zijn, maar waarvoor zij een ware strijd moest voeren, die ze beschreef in haar roman Ik ga leven. Zelfs hier in het vrije Westen bleek dat moeilijk te zijn. Zij heeft een ander beeld overgehouden van Fortuyn dan Kauthar, die zich door hem juist onveilig voelde en haar toekomst somber inzag.

Intenties

Waarom zijn vrouwen met een identieke achtergrond het fundamenteel oneens met elkaar over de invloed die Fortuyn zou hebben gehad als hij was blijven leven. De een had het gevoel dat hij haar rechten afnam, terwijl de ander aan zijn woorden juist hoop ontleende voor haar vrijheid.

Het lijkt me duidelijk dat de een meer gesteld is op die vrijheid dan de ander. Het is jammer dat een groot probleem dat Fortuyn aankaartte door Kauthar wordt afgedaan alsof het nooit heeft bestaan. Nog steeds. En het is bijzonder te zien hoe Lale in haar boek een autobiografisch verhaal vertelt dat de constatering van Fortuyn stevig bewijst.

Mij is wel eens verteld dat Fortuyn het weliswaar opnam voor de rechten van die vrouwen, maar dat hij dat alleen maar deed als onderdeel van een politiek spel om zijn kwade ideeën te rechtvaardigen. Ik weet dat het mij en misschien ook Lale weinig kan schelen wat zijn intenties waren, maar dat de uitwerking van die ideeën er juist voor zou zorgen dat iemand als Lale haar leven kon leiden zonder banale belemmeringen. Gewoon gaan leven dus.

Al zag Fortuyn de toekomst van zijn land somber in, vandaag is er meer aandacht voor Lale Gül dan voor de opvattingen van Kauthar als het gaat om strijden tegen onrecht. Want dat doen ze beiden. Strijden. Tegen wat zij ervaren als onrecht. En als Lale die strijd wint, dan heeft Fortuyn ook een beetje gewonnen en daarmee de beeldvorming over hem als persoon. Het beeld dat wij allen overdragen aan de volgende generatie.

Sujet Shams is schrijfster en publiciste. Ze schrijft met enige regelmaat voor Wynia’s Week over wat haar verrast of verbaast.

Nog geen supporter van Wynia’s Week? Doneren kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Als Lale wint dan heeft Fortuyn ook een beetje gewonnen   verscheen eerst op Wynia's Week.

‘Een zouteloos propagandakanaal van uiterst rechts’, noemde Wilfred Takken het praatprogramma Ongehoord Nederland. En het orakel ging zo ver dat hij Osterhaus observeerde, diep in zijn gedachten kroop en ons wist te vertellen hoe Osterhaus zich voelde op het moment dat hij aan die tafel zat. Hij zou bevreemd om zich heen hebben gekeken en zich hebben afgevraagd waar hij was beland. Kortom, er werd voor hem bepaald dat hij daar niet hoorde.

Jarenlang was Margriet op de buis

Arme Osterhaus, zou je bijna denken. Totdat je je realiseert dat hij er zelf mee heeft ingestemd om daar te zitten. Ik zag een combinatie van een belerende toon en minachting voor een volwassen man die zijn eigen keuze maakte en dacht eerder aan de reden achter die keuze. Volgens mij schoof Osterhaus aan om twee redenen. De eerste is dat hij heel graag zijn verhaal wilde doen over zijn onderzoek en ervan overtuigd was dat het klopte. De tweede is dat hij nou eenmaal graag aanschuift aan tafels waar een camera aanwezig is.

Wilfred heeft niet helemaal ongelijk. Er is een zekere vorm van rechtse propaganda aanwezig in ON en die is, niet geheel verrassend, net zo doorzichtig als bij linkse propagandazenders. We hebben jarenlang Margriet met haar praatprogramma M op de buis gehad. Nergens was vast te stellen dat het publiek zat te popelen om dat programma. Op Twitter werd altijd luidkeels geroepen dat het linkse propaganda was. Maar het moest en zou blijven, omdat Margriet waarschijnlijk heel belangrijke vrienden heeft in de mediawereld die het belangrijk vinden om hun urgente agenda door te voeren. Zij geloven ergens in en willen die waarheid verkondigen.

Wilfred moet even wennen

Waarom zouden we niet beide kunnen bekritiseren of beide gewoon accepteren? Als kijker wil ik spannende televisie. En ook al weet ik bij voorbaat wat de persoonlijke meningen zijn van de tafelgasten, het moment dat die botsende meningen besproken worden, dát is het moment van sensatie. Tegelijkertijd biedt die verscheidenheid over en weer ook een goed inzicht in de verschillende werkelijkheden die tegen elkaar worden afgewogen. De uitnodiging van Osterhaus door ON gaf er blijk van hoe je een debat voert. Er werden vragen gesteld uit hoeken die hij wellicht niet meteen zou krijgen bij OP1. Dat moet je toch willen als kijker?

Volgens Wilfred bestaan er nog geen linkse propagandakanalen. En ik krijg sterk het vermoeden dat hij een pluriform medialandschap niet ziet zitten. Of dat hij er in ieder geval nog aan moet wennen. En dat is helemaal prima. We moeten allemaal wennen aan nieuwe dingen. Ook ik.

Het bericht Geef alle propagandakanalen een kans! verscheen eerst op Wynia's Week.

Ik kom zelf uit een familie van moslims die het vasten niet zo nauw nemen. De een vast een kleine week en de ander helemaal niet. Toen ik later naar de grote stad trok, stond men zelden stil bij het feit dat christenen ook vasten. Vasten was meer een rooms-katholiek gebruik dat soms werd overgenomen door protestanten en tegenwoordig in de praktijk zelden wordt nageleefd. Althans: niet door mijn generatiegenoten.

Bij de ramadan is dat anders. De aandacht die de ramadan in Nederland krijgt is haast vergelijkbaar met een nationale feestdag. En dat is niet zo vreemd. Moslims zijn immers standvastig in hun leer en hun tradities en ze zijn hartstikke trots op deze maand van bezinning. Er is zoveel betrokkenheid, dat zelfs generatiegenoten die niets meer met hun christelijke achtergrond doen, wel meedoen aan de iftar (het breken van het vasten tijdens de avondmaaltijd) meedoen.

De islam wordt als hip verkocht

In Amsterdam leerde ik veel van die generatiegenoten kennen die hun saaie christelijke dorp achter zich hadden gelaten voor de grote liberale stad met een kosmopolitische sfeer en een vleugje multiculturalisme. Daar wordt de islam niet uitgesloten, integendeel: die religie wordt in die grote steden als een hip product verkocht.

Dat geldt helemaal voor de bijzondere maand van de ramadan. Het wordt ieder jaar weer met veel exposure gepresenteerd als iets heel cools. De ramadan wordt zowel merkwaardig als indrukwekkend gevonden.

Ik hoorde deze week gesprekken over de ramadan op de sportschool en op mijn werk en ik kreeg van mijn partner nog wel de meest vermoeide ramadanvraag: ‘Mag je dan ook écht niets drinken?’ Het antwoord is uiteraard: ‘Neen’.

Dat het in Amsterdam gangbaar is om jezelf opgelegde nieuwe principes aan de kant te schuiven voor weer iets anders kan ik toelichten aan de hand van een kleine anekdote.

Ik had een bijbaantje in de gemeenteraad van Amsterdam. Tussen de debatten door werd in de middag een uitgebreide lunch verzorgd door de catering. Kleine pistoletjes, warme maaltijden, salades. De opties waren: vegetarisch of halal.

De groepsdwang ging er van uit dat je zoveel mogelijk vleesvervangers zou gebruiken. Met GroenLinks en D66 in de gemeentelijke coalitie werd dat niet vreemd gevonden. Maar de optie ‘halal’ was is dan natuurlijk wel opmerkelijk. Die heerlijke halalbroodjes lagen er, omdat de islamitische collega’s andere principes hanteerden.

Zo kreeg iedereen een beetje zijn zin. Maar ook wel een beetje lomp, nietwaar? Want het idee van vleesvervangers en andere vegetarische opties ging nou juist uit van de gedachte géén vlees meer te eten. Om vervolgens een optie ernaast te bieden die tegen alle vegetarische principes ingaat. Ja, daar kun je wat van vinden.

Vegetarisch èn onverdoofd

Hoe kan het zijn dat mondige, vrijgevochten generatiegenoten uit religieuze stadjes en dorpjes wel interesse tonen voor de ramadan?

Let op de parallel tussen de post-christelijke generatiegenoten die aan de iftar meedoen en de raadscultuur die op de eettafels een combinatie laat zien van enerzijds kritiek op de bio-industrie als het verwelkomen van genadeloos onverdoofd slachten.

Zo kwam ik op het thema van deze column. Het moet wel de uitbundige wijze waarop de ramadan wordt gevierd die het hem doet, plus de standvastigheid die er uit spreekt. Het wordt spannend gevonden omdat de moslims het zelf zo spannend vinden en het ook nog eens spannend weten te brengen.

Sujet Shams is schrijfster en publiciste. Ze schrijft met enige regelmaat voor Wynia’s Week over wat haar verrast of verbaast.

Nog geen supporter van Wynia’s Week? Doneren kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Waarom ramadan hip is, en christelijk vasten niet verscheen eerst op Wynia's Week.

Ze zou als voorbeeld dienen voor veel vrouwen die de kans niet altijd kregen, ook voor mij dus. Bij de Kamerverkiezingen van vorig jaar werd ons door Kaag ‘nieuw leiderschap’ beloofd. We kregen gestaag te zien wat dat inhield.

De belofte leek even ingeleverd te worden. Ze wilde een ministerpost eind 2021 nadat de langste Nederlandse kabinetsformatie ooit achter de rug was. Maar Kaag herpakte zich, en zei algauw dat ze diezelfde belofte zou waarmaken in haar nieuwe functie als minister van Financiën. Nieuw leiderschap dus.

Happy Ramadan

Nog veel belangrijker: we hadden de eerste vrouwelijke minister van Financiën. Dat werd van de daken geschreeuwd en het leek wel alsof Kaag bij alle talkshowtafels tegelijk te gast was.

Ze had ambitieuze plannen want Nederland stond voor grote investeringen, zei ze. En de ene bijzondere tweet volgde op de andere. ‘Abortus, een sterker Europa’ en afgelopen week ‘een happy ramadan toegewenst aan alle moslim- broeders en zusters’.

En ik? Ik begon me steeds meer af te vragen wat nieuw leiderschap inhield. Was het ook voor mij, dat nieuwe leiderschap? Want ik zat toch echt met andere dingen aan mijn hoofd. De stijgende benzineprijzen. Of ik de temperatuur thuis wel hoog genoeg kon zetten zonder verrast te worden door de rekening aan het einde van het jaar, de stijgende inflatie.

Niets over inflatie

Maar ik begin een beetje ongemakkelijk te worden van onze minister van Financiën. We staan voor grote uitdagingen in onze samenleving, maar als ik het ‘nieuwe leiderschap’ goed begrijp mag ik al blij zijn dat we voor het eerst een vrouw hebben die deze ministerpost bekleedt.

Het is niets nieuws dat Kaag woke is en elitair. In zekere mate hoeft dat niet af te doen aan haar kwaliteiten. Het wordt nu alleen duidelijker dat die agenda door je strot wordt geduwd, zonder schaamte. Zelfs op momenten van nood gaat die agenda voor. Zonder een beetje te doen alsof andere zaken misschien wel belangrijker zijn.

Zaken die ons dagelijkse leven raken. Als we een weekend met de auto naar onze ouders willen in een andere stad. Als we in maart en april nog steeds winterweer hebben en de verwarming hoger willen zetten. Waarom gaat het niet daarover op haar tijdlijn?

Waar is Kaag als het over Financiën gaat?

Pieter Omtzigt stelde laatst terecht deze vraag via Twitter: ‘In de tijdlijn van de minister van Financiën @sigridkaag gaat het over Oekraïne, verkiezingen, abortus en meer. Maar niets over inflatie en koopkracht. Dat zijn megaproblemen. De grondwet en het regeerakkoord praten over bestaanszekerheid. Die is in groot gevaar voor velen.’

Sigrid Kaag blijkt niet alleen een vrouw die graag wil en kan, ze is ook een vrouw die zich geen zorgen hoeft te maken over basisbehoeftes. Nee, zij kan zich over grotere idealistische zaken bekommeren.

Ik weet nu wat nieuw leiderschap betekent. Het betekent dat je zonder economische achtergrond een ministerpost kan bekleden. Dat je het voortdurend kunt hebben over zaken die niet tot je post behoren, maar die jij al veel langer op je agenda hebt staan en prioriteit geeft. Nieuw leiderschap is voor gevorderde vrouwen!

Sujet Shams is publiciste. Ze schrijft van tijd tot tijd voor Wynia’s Week over haar leven en wat haar opvalt. Wynia’s Week wordt gedragen door de donateurs. Doet u mee? Doneren kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Nieuw leiderschap is alleen voor gevorderde vrouwen! verscheen eerst op Wynia's Week.

Of mijn moeder hem van informatie kon voorzien over het plegen van abortus in Nederland. In Duitsland houden ze 12 weken aan als maximale zwangerschapsduur voor het mogen plegen van een abortus. In Nederland ligt de grens bij 24 weken. In de praktijk houden artsen liever 22 weken aan als grens. Voor de zekerheid.

Haram

Het was een vaag verhaal, maar het werd snel duidelijk dat het om zijn eigen vrouw ging. Een ding was wel duidelijk voor ons. Dit gezin zat in nood. En dat had verschillende redenen. De man en zijn vrouw hadden op die dag na een echocontrole te horen gekregen dat het kindje gedeeltelijk verlamd zal zijn. En ze hebben al een gehandicapt kind dat de hele dag zorg nodig heeft, waardoor zij als gezin eigenlijk nooit weg kunnen.

Bij hun moslimgemeenschap kunnen ze geen beroep doen op hulp, omdat medemoslims abortus ‘haram’ vinden. Zij zullen hen dus nooit begrijpen. En het laatste, misschien wel het ergste, is dat in diezelfde omgeving het hebben van een gehandicapt kindje taboe is.

Als je dit allemaal hoort, begrijp je dat een abortus uitkomst kan  bieden. Ze kunnen altijd zeggen dat de vrouw een miskraam heeft gehad. Hun situatie liet hen weinig andere mogelijkheden dan tegen hun religieuze principes in te gaan.

22 weken

Mijn moeder heeft een drukke baan in de zorg, dus nam ik de verantwoordelijkheid op me. Ik belde een kliniek vlakbij de Duitse grens. De meeste klinieken in Nederland hanteren een grens van 18 weken. En de man wist niet precies hoelang zijn vrouw zwanger is.

Intussen had de man, met wie ik steeds telefonisch contact onderhield, alle gegevens doorgestuurd van zijn vrouw en van de echo. Daaruit kon ik opmaken dat zijn vrouw al 21 weken en 6 dagen zwanger was. Ik werd door de kliniek die ik aan de lijn had meteen doorverwezen naar de kliniek in Heemstede die een grens van 22 weken hanteert.

1065 euro

Ook deze kliniek vond dit op het nippertje. Ze moesten dit eerst overleggen met de arts. Maar, zeiden ze, ‘de kans bestaat dat de vrouw hier morgenochtend aanwezig moet zijn’. En dan nog zou er geen garantie zijn op abortus, omdat de kliniek haar eigen metingen wil doen en niet zomaar de metingen van zijn Duitse collega’s overneemt.

De kliniek belde mij zoals beloofd binnen een uur terug met de mededeling dat de vrouw de volgende dag om 8 uur ’s ochtends aanwezig moest zijn. Ze moest zich legitimeren en 1065 euro betalen, omdat ze natuurlijk niet in Nederland verzekerd is.

Eeuwig dankbaar

Het gezin kon niet zo snel vervangende zorg regelen voor hun afhankelijke en gehandicapte kind thuis. Ik adviseerde de man om zijn vrouw alleen naar Nederland te sturen. Gelukkig stemden zij toe. Een paar uur later kreeg ik een telefoontje dat zijn vrouw in de trein zat, onderweg naar Amsterdam. Het voelde als een opluchting. Een kleine overwinning. Ik hoefde verder niets meer te regelen. Hij had al een hotel geregeld voor haar en hulp van familie uit België die haar kon bijstaan. Hij sprak zijn eeuwige dank uit en mijn taak zat erop.

De volgende dag sprak ik haar voor het eerst. Ze klonk opgelucht, vrolijk en was, behalve mij, de zorg in Nederland eeuwig dankbaar. Ze hadden haar goed behandeld, zei ze.

Debat

Diezelfde week ging ik via Twitter Spacedebate in debat met Tom de Nooijer. Die houdt er met zijn politieke ambities bij de SGP een heel andere opvatting op na dan ik. Hoewel ik sympathie kan opbrengen voor Tom, die pleit voor een andere seksuele moraal en vindt dat we voorzichtiger moeten zijn en, als man én als vrouw, beter met onze verantwoordelijkheden moeten omgaan, vind ik toch dat we in Nederland het recht op abortus moeten blijven behouden.

Als het gaat om de maatschappelijke moraal heb ik de afgelopen weken ergens anders een vraagteken bij gezet. Namelijk, of het niet gewoon handel is voor Nederland. Omdat veel andere Europese landen de 12 weken-grens hanteren, is Nederland een aantrekkelijke abortus-bestemming. En daar wordt flink aan verdiend.

Toch is het fijn dat we hier de mogelijkheid hebben om ook na prenataal onderzoek de zwangerschap af te breken. Ik heb het verhaal over het Afghaanse gezin buiten de discussie gelaten tijdens het Twitterdebat, omdat het allemaal nog zo vers was. Maar het was leerzaam.

Het bericht Op een doordeweekse dag hielp ik een moslimvrouw uit Berlijn met het plegen van abortus in Nederland verscheen eerst op Wynia's Week.

Dat was al vrij ongepast. De twee andere gasten aan tafel konden namelijk ‘niet wachten’ tot zij eindelijk het vaccin (dat nog in de maak was) konden laten inspuiten. Want zij ‘vertrouwden de wetenschap’.

Inmiddels ben ik gevaccineerd. Alleen wilde ik op dat moment een punt maken over individuele vrijheden. Omdat ik verbaasd was over de stemming in de Kamer. Nadat de fractie van Denk Kamervragen had gesteld over een mogelijke ‘plicht’ tot inenting waren het uitgerekend twee liberale partijen, VVD en D66, die vóór stemden.

Als je voor zo’n enorme uitdaging staat als maatschappij, moet je de liberale fundamenten (lees: grondrechten) waarop de democratie rust serieus nemen. Individuele vrijheid betekent dat individuele keuzes in vrijheid gemaakt kunnen worden, ongeacht of de gevolgen van die keuzes ten koste gaan van het collectief. 

Oostenrijk

Vorige week zijn in Oostenrijk demonstranten de straat opgegaan om te protesteren tegen de coronamaatregelen. Het land is sinds afgelopen maandag in lockdown, de 2G is ingevoerd en iedereen moet voor 2 februari zijn ingeënt.

Dit scenario was al door velen angstig voorspeld. Ook hier in Nederland. Hoe zit het met liberale waarden als individuele vrijheid? De Oostenrijkse overheid lapt die waarden aan haar laars door mensen te verplichten tot vaccinatie.

Ook in Nederland telt het collectief zwaarder

In Nederland beschouwen we het zelfbeschikkingsrecht als een groot goed. Daarom voeren we hier nog discussie en lijkt het haast onmogelijk dat de regering ons verplicht tot inenting.

Toch is ook hier in Nederland iets aan het verschuiven in de discussie. We richten ons minder op het zelfbeschikkingsrecht van het individu en meer op het belang van het collectief. Terwijl het aantal individuen dat geen QR-code wil samen toch een belangrijk collectief vormt.

De verschuiving van de discussie is te merken aan de ophef die ontstond over de invoering van 2G. Het komt erop neer dat als je normaal onderdeel uit wilt maken van de samenleving een inenting de enige oplossing is. En anders behoor je tot de groep die het verpest voor anderen die wel hun best doen om Nederland coronavrij te maken.

Maar de persoonlijke vrijheid om je niet te laten inenten is niet afhankelijk van de eventuele schade die je daarmee toebrengt aan het collectief. Als iemand iets echt niet in zijn lijf wil, kun je hem of haar daar niet toe dwingen.

Zijn er dan nooit uitzonderingen om de gehele maatschappij toch tot iets te verplichten? Zelfs klassiek-liberalen zijn het erover eens dat persoonlijke vrijheden soms beperkt mogen worden als keuzes van individuen de maatschappij in zijn geheel schade toebrengen. Zoveel schade dat het ervoor zou zorgen dat bijvoorbeeld een volk ophoudt te bestaan.

Dienstplicht

Denk aan de dienstplicht – een belasting in natura. Militaire dienst betekent: een aantal individuen verplichten om te waken over de rest van de samenleving in geval van dreiging van buitenaf.

De vraag is natuurlijk of dit ook geldt voor corona. Momenteel behandelen we het virus als onze grootste vijand. En ik zou de vraag willen stellen: als we kiezen voor het behoud van het zelfbeschikkingsrecht houden we dan als volk door corona op te bestaan?

Het bericht Bedreigt het recht je niet te laten inenten ons voortbestaan als volk? verscheen eerst op Wynia's Week.