De nieuwe premier van Groot-Brittannië, Keir Starmer, overweegt de bouw van ‘Emergency Detainment Camps’, tijdelijke gevangeniskampen, op de afgelegen, rotsige Falklandeilanden, voor de kust van Argentinië. In de Britse gevangenissen moet namelijk ruimte komen voor demonstranten die, na de moord op drie kleine meisjes, protesteerden tegen de onveiligheid op straten en scholen, en tegen verdere massa-immigratie. Afgelopen week is gebleken dat je in Engeland via een snelrechtprocedure in de gevangenis kunt belanden door alleen maar mee te lopen in een demonstratie of door je in een enkel Facebookberichtje kritisch uit te laten over de regering. 

Tegen geboefte, voor meer migratie 

Dit doet sterk denken aan de kampen in Zuid-Afrika die door de Universiteit van Kaapstad werden beschreven als ‘Britse concentratiekampen tijdens de Boerenoorlog van 1900-1902’. Deze keer gaat het niet om gewapende Boeren die zich verzetten tegen uitbreiding van de Britse macht in Zuid-Afrika. Nee, nu heeft de Britse overheid het gemunt op de eigen burgers die zich verzetten tegen de bezetting van de steden waar zij geboren zijn. Toch eist The Economist: ‘Punish the thugs. Stand up for immigration’. Oftewel: straf de relschoppers en strijd voor immigratie. 

De bekende Britse econoom Paul Collier – Left Behind is de titel van zijn nieuwste boek – beschrijft de sociale oorzaken van het protest: ‘De rellen spelen zich af in gebieden met een zeer hoge werkloosheid, slechte banen en lage lonen. Veel mensen daar hebben geen perspectief, vooral de jongeren niet. Veel asielzoekers worden juist in deze armere streken in hotels opgevangen, omdat de hotels in rijkere regio’s, zoals Londen, veel te duur zijn.’ Tja. 

En toch geeft Keir Starmer gehoor aan de oproep van The Economist om fors te straffen en nog meer immigranten toe te laten. Dat kan niet anders dan tot een geweldsspiraal leiden: legale en illegale immigratie naar Groot-Brittannië wordt weer gemakkelijker gemaakt. De plannen van de vorige regering gaan voorlopig de ijskast in: geen kampen meer in Rwanda, waar asielzoekers geïnterneerd zouden worden zolang hun zaak nog in onderzoek was. Het recente, harde optreden van de regering – met steun van de media en moslimmilities – tegen de protesterende, autochtone, blanke, bevolking is ongekend, niet alleen voor de EU, waar Groot-Brittannië geen lid meer van is, maar voor heel Europa. 

Hoe verder naar het westen, hoe hoger de immigratie. Het immigratiesaldo in Groot-Brittannië bedraagt ruim een miljoen per jaar, en is daarmee zelfs hoger dan dat van het grotere Duitsland. Terwijl het voor Europeanen na de Brexit moeilijker is geworden om in Engeland te verblijven, nam de toestroom van veel minder gekwalificeerde immigranten uit Afrika en delen van Azië flink toe. 

Verzonnen economische groei 

Ook Douglas Murray heeft onlangs in The Spectator over de achtergronden van de rellen geschreven, in een artikel getiteld ‘The unfashionable truth about the riots’, waarvan een Nederlandse vertaling verscheen in Wynia’s Week. De hotspots van de rellen zijn allemaal Britse steden met een werkloosheid van meer dan 25 procent, en de armoede neemt er snel toe. Het resultaat is steeds langere wachtlijsten in de gezondheidszorg, die toch al zo overbelast is in Engeland. De huren en andere kosten van levensonderhoud stijgen. Murray verwijt de regering in Londen dat die de economische groeicijfers manipuleert. Natuurlijk maken steeds meer mensen aanspraak op steeds meer uitkeringen, meer levensmiddelen en meer leefgeld, maar is dat dan economische groei? De economische productie per hoofd van de bevolking daalt. De taart groeit, maar de taartpunten krimpen. 

Nu zijn Britse hooligans natuurlijk wel een slag mensen dat je beter uit de weg kunt gaan. Maar het is opvallend hoe in Groot-Brittannië de traditionele, blanke onderklasse tegenover de immigranten komt te staan, die op hun beurt een nieuwe, migrantenonderklasse vormen. In de Amerikaanse bevolkingswetenschap bestaat al tachtig jaar de term ‘eth-class-society’, etnische-klassenmaatschappij. 

White trash, de witte bevolking die is afgehaakt, moet ruimte maken voor black trash, en allemaal zitten ze gevangen in dezelfde armoedeval. De blanke onderklasse verwijt dat vooral de overheid die geen respect toont. Dat roept weerstand op. Een demonstrant kon vorige week in Engeland, onder luid applaus en bijval van de menigte in alle ernst roepen: ‘Het zijn weerzinwekkende nazi-fascisten, en we moeten ze de hals afsnijden en ze allemaal uit de weg ruimen.’ 

Dit soort afschuwelijke oerbewoners concurreert om banen, huisvesting, kansen, gezondheidszorg en een plek op school voor hun kinderen, met de recentelijk in het land gearriveerde, voornamelijk islamitische, ‘zwarte’ of op zijn minst niet-blanke bevolking. 

Kunnen dergelijke sociale conflicten worden opgelost met gevangenisstraffen voor Facebook-pestkoppen en met grootscheepse politieoperaties tegen blanke relschoppers? Een politiecommissaris die in de week van de rellen omringd door moslim-functionarissen op tv verschijnt om de gemoederen te sussen, en die dan zijn betoog begint met een opgewekt ‘Salam Aleikum’, voedt bij het white trash de vermoedens van ‘two-tierpolicing’, een politiemacht die de oorspronkelijke bevolking anders behandelt dan immigranten. 

In Frankrijk is de situatie nauwelijks anders. Het heeft iets wonderlijks als de Britse premier Starmer uitlegt dat hij geen Franse toestanden wil met almaar grotere no-go-gebieden, waar de Franse politie en blanke Fransen niet meer naar binnen kunnen zonder hun leven te wagen. Starmers stevent daar met zijn beleid juist recht op af. 

Nu vloeit immigratie naar Groot-Brittannië en Frankrijk, maar ook naar België, Denemarken en Nederland natuurlijk ook voort uit het vroegere koloniale verleden. Spanje en Portugal merken dat ook: de Canarische Eilanden zijn een nieuwe toegangspoort. Dit is het Westen. 

Oost-Europa doet het anders 

Hoe anders is dat in Oost-Europa. Tsjechië, Slowakije en Hongarije bewaken hun grenzen. Zelfs Polen, dat nu een regering heeft die zich aan de EU-regels wil houden, heeft de rigide immigratieweigering van de vorige regering nauwelijks aangepast. Bulgarije en Roemenië zitten ook op die lijn. 

In Italië is het aantal bootimmigranten sinds het aantreden van Giorgia Meloni gehalveerd. Het is een publiek geheim dat Italië de nieuwkomers ruimhartig naar Duitsland en Frankrijk doorstuurt. Overigens onderhandelt Meloni met Rwanda over net zo’n vluchtelingendeal als de vorige Britse regering. Mogelijk komt er in Ruanda ruimte vrij als de nieuwe regering in Londen dit beleid niet doorzet. 

In heel Europa is de aanpak van migratie aan het verschuiven: Nederland, Zweden en Denemarken, laatstgenoemde geregeerd door sociaaldemocraten, proberen beperkingen op te leggen aan immigratie. In Duitsland en Oostenrijk woedt een binnenlands politiek conflict. 

Terwijl SPD-kanselier Olaf Scholz begin dit jaar pleitte voor beperkingen en gelijktijdige deportaties, staat hij nu op één lijn met zijn groene coalitiepartners. Vooral de Groene minister van Buitenlandse Zaken Annalena Baerbock pleit eigenlijk voor onbeperkte immigratie en heeft binnen de bestaande wetgeving afgifte van inreisvisa afgedwongen. In Oostenrijk zou bij de komende verkiezingen de FPÖ aan de macht kunnen komen, en die roept op tot strikte limieten. 

Repressie of afscherming 

Duitsers zijn nogal gecharmeerd van ontspannende vakanties aan de Oostzee, niet in Duitsland, maar in Polen. Daar vinden ze de steden schoner, de straten veiliger en de sfeer ontspannen. Ook vinden ze straatfeesten en kerstmarkten leuker in Hongarije en Slowakije, waar – anders dan in Duitsland – geen angstaanjagende tot de tanden toe bewapende politieagenten de wacht houden, en waar geen lelijke betonnen barrières de stadscentra hoeven te beschermen tegen aanvallers in vrachtwagens. 

Het contrast is opvallend en illustreert ook hoezeer de conflicten in de nieuwe eth-class-society bijvoorbeeld het Duitse bewustzijn hebben aangevreten. Een ontspannen, open en vriendelijke levenshouding, zoals in de naoorlogse Bondsrepubliek, is nu in de voormalige Oostbloklanden te vinden. In veel westerse landen vertrouwen de autoriteiten, nu de integratie op niets is uitgelopen, op repressie van de lokale bevolking en niet op afscherming van het eigen gebied, zoals in het Oosten. Dat kost veel geld. Hoe nijpender de situatie, en hoe dichterbij de verkiezingen, hoe strenger de inperking van burgerrechten, van vrijheid van meningsuiting.  

Dit zorgt voor een schisma in Europa. 

Roland Tichy is hoofdredacteur en uitgever van ‘Tichys Einblick’ www.tichyseinblick.de Hij was eerder onder meer hoofdredacteur van ‘Wirtschaftswoche’. 

Vertaling: Willy Hemelrijk. 

Wynia’s Week is jarig! Bent u al donateur? Doneren kan op verschillende manieren. Hartelijk dank! 

Het bericht Het Westen moedigt immigratie aan, in het Oosten leven de mensen vreedzaam verder verscheen eerst op Wynia's Week.

Een cynicus of een buitenlandse waarnemer kan deze week zeggen: Merkel is er nog steeds, samen met een kabinet van CDU-verliezers en SPD-mislukkelingen. Demissionair natuurlijk, tot er een nieuwe kanselier wordt gekozen, maar zelfs in deze vorm kan en zal dat kabinet zijn verwoestende invloed nog doen gelden.

De EU zal een greep in de kas doen

1. De massa-immigratie stopt niet. Het EU-beleid blijft toewerken naar een situatie waarin de Duitse Bondsdag niet meer zelf, soeverein, over de Duitse begroting beschikt, maar waarin de EU haar eigen schatkist heeft en bepaalt waar het geld heen gaat. De volgende stap is dat de EU ook belasting gaat innen door een greep in de kas te doen bij de ‘liquide’ landen, dat wil zeggen: de nog kredietwaardige landen. Projecten als de-industrialisatie en vernietiging van de energievoorziening gaan vrolijk verder.

De meeste parlementariërs kennen hun kiezers niet meer

2. De Bondsdag, de Duitse Tweede Kamer, is nog groter geworden dan hij al was. In plaats van de grondwettelijk voorgeschreven 598 parlementsleden zijn het er nu 736. Kwantiteit, niet kwaliteit, lijkt hier te tellen. De macht van de rechtstreeks gekozen parlementsleden blijft afnemen, want dat worden er steeds minder. Het zijn er nu nog maar 298.

Dat betekent dat een steeds grotere meerderheid van de Duitse parlementsleden op de kandidatenlijst van een partij stond en zonder voorkeurstemmen in de Kamer terecht is gekomen – zoals dat in Nederland eigenlijk altijd gaat. Die parlementariërs staan in het krijt bij hun partij, bij hun fractieleider, niet bij de kiezer. Die kiezers kennen ze helemaal niet. Die blijven anoniem. Die doen er niet toe.

Parlement voert uit, legt vast en zwijgt

Onder Merkel is het de gewoonte geworden dat parlementariërs van de coalitiepartijen altijd vóór de plannen van de coalitie stemmen. Ook in Nederland is dat gebruikelijk. Die traditie, eigenlijk iets wat je in een dictatuur zou verwachten, zal ook nu in Duitsland worden voortgezet. Het Parlement controleert niet meer, het voert uit, legt vast en zwijgt.

Een parlement dat vanaf het allereerste begin de letter en de geest van de wet zo naast zich neer legt, zal de grondwet niet respecteren, alleen gebruiken. De rechterlijke macht die al sinds jaar en dag de partijlijnen volgt, zal de rechtmatigheid van dit systeem bevestigen, de media zullen het toejuichen en de paar lezers van de laatste kritische media zullen hun kritiek spuien op deze erfzonde, of anders emigreren naar de plek waarvan de grenzen echt altijd open zijn: gedachten zijn vrij.

Voortaan draait alles om het denkbeeldige klimaatgevaar

3. Het gaat allemaal zo gemakkelijk omdat alle partijen, inclusief de jammerlijk gedecimeerde CDU/CSU van Angela Merkel, al nieuwe afspraken hebben gemaakt: in de toekomst gaat het alleen nog maar over klimaatbeleid. Het Federale Hof heeft de wetgeving al aangepast en nu zijn alle beleidsterreinen ondergeschikt aan een denkbeeldig gevaar.

Dat bleek al in het Corona-debat: gesmoord werd elke vorm van kritiek waarmee twijfel gezaaid werd aan de effectiviteit van de betreffende maatregelen. Voortaan draait alles om het klimaatgevaar. Dat moeten we beheersen met alle mogelijke middelen en maatregelen. Klimaatnoodtoestand, speciale klimaatbevoegdheden, klimaatuitvoeringswet, misschien binnenkort ‘klimaatcommando’s’ die de critici gaan opvoeden, een klimaat-OM dat overtredingen gaat vervolgen, en een speciaal klimaatuitvoeringsorgaan op alle ministeries – Duitsland moet en zal de opwarming van de aarde eronder krijgen.

Welvaart is de nieuwe schuld

Met een Duits emissieaandeel van minder dan twee procent maakt dat voor de planeet niets uit. Maar Duitsland geeft het goede voorbeeld en offert graag zijn democratie en natuurlijk zijn welvaart op. Want die welvaart is de nieuwe schuld die de Duitsers erkennen en waarvan ze zich willen bevrijden. Deze schuld kunnen ze eenvoudiger inlossen dan die van de Tweede Wereldoorlog. De moderne Duitsers zijn immers al te zeer verknocht aan mobiliteit, consumptie, luxe en de schnitzel op hun bord.

Iedereen die aan klimaatbeleid doet, wil elk terrein van het leven beheersen en ondergeschikt maken aan het redden van de aarde. Alles is politiek, inclusief het eten en – vooral een stokpaardje van radicalen – de voortplanting. Ja, iedereen in Duitsland weet het best, we vervuilen de aarde.

CDU is tot alles bereid

Zo beïnvloedt dat beleid de grote lijnen, maar ook het kleine, tot in het privé-leven. Zo willen de Duitsers het waarschijnlijk. Ze hebben willens en wetens hun stem op deze partijen uitgebracht. En het maakt niet uit of straks de christenen of de socialisten in de coalitie terechtkomen.

De CDU probeert de Groenen nu tot een coalitie te verleiden: de Groenen mogen dan de bondspresident leveren (dat is wat anders dan de bondskanselier, maar toch ook heel respectabel). De CDU is tot bijna alles bereid. En dus maakt het eigenlijk niet uit of de CDU of de SPD in de coalitie onder de Groenen mag gaan dienen.

Duitsland vernietigt zijn industrie

4. De volgende crisis dient zich al aan. In eerste instantie geen financiële crisis. Daartegen beschermt ons de nieuwe EU-defensiemacht, de Europese Centrale Bank. Die zal bereid zijn om alles te financieren wat de nieuw verkozen regering wil.

Maar de warme en straks zeer hete inflatiewind drijft geen windturbines aan. Duitsland zal in een crisis belanden doordat het zijn industrie aan het vernietigen is. Veel bedrijven weten dat allang: de slimme zijn verkast naar betere locaties in het buitenland, de domme zullen straks klagen dat het afgelopen is, of ze worden met overheidsgeld overeind gehouden. De burgers zullen de hoge extra kosten moeten opbrengen, en het Parlement zal haastig besluiten dat er een maximum komt aan wat huisjesmelkers aan aftrekposten mogen opvoeren.

In Berlijn heeft een meerderheid van 56 procent daar al vóór gestemd. Het bouwen of onderhouden van woonruimte wordt in de toekomst grotendeels onbaatzuchtige liefdadigheid. Het verval zal niet onmiddellijk zichtbaar zijn en toch zal het elke dag een stap verder gaan. Er wordt maar doorgemerkeld, op alle terreinen, en de diepe zakken van de staat moeten de fouten verdoezelen.

Verzorgingsstaat wordt onbetaalbaar

5. Een van de paradoxen van de politiek is dat de hardste schreeuwers met al hun eisen uiteindelijk het omgekeerde bereiken van wat ze beogen. De pacifistische partij van de Groenen heeft destijds geregeld dat het Duitse leger voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog op buitenlandse missies kon gaan. Daarmee werden ook Duitse bombardementen op Servië mogelijk. Historisch besef speelde geen enkele rol. Misschien is het straks een roodgroene overheid die Merkels energietransitie verbijsterd terugdraait. De werkelijkheid kan heel effectief zijn. Maar dat betekent niet dat verdwenen banen in de industrie ooit nog terugkomen. Daar helpt geen overheidssubsidie aan.

6. Langzamerhand ziet iedereen in dat de verzorgingsstaat onbetaalbaar wordt. Belastingen en premies zijn niet meer toereikend. En dus zullen de sterkste schouders nog meer gaan dragen. Vermogen zal zwaarder belast worden. Wie gespaard heeft is de klos, want het geld verdwijnt door de inflatie. En ook beleggers en ondernemers worden hoger belast. De liberalen van de FDP zullen het ongemakkelijk vinden. Maar ja, die zeggen dan: premies tellen niet mee als belasting. Zo verwordt de politiek tot de kunst van goedkope excuses.

De liberale FDP, de partij van de ondernemers, zal zichzelf voordoen als de laatste dam voor de hardwerkende burger tegen de roodgroene chaos, en ondertussen alles uitverkopen.

Nu gaat de strijd tegen rechts

7. Het roodgroene succes wordt alom toegejuicht. Waarom bestaan media als de ARD, ZDF en dergelijke nog, als ze alleen maar hopen op steun en reclamegeld van de overheid? Nu gaat de strijd tegen rechts, geen genade, geen vergeving. De CDU wordt ook weer bij rechts ingedeeld, al heeft die partij er alles aan gedaan om als groen gezien te worden.

De door Merkel losgemaakte krachten richten zich nu tegen de CDU. Hulp in de strijd tegen critici, pardon: ‘tegen rechts’, wordt nu al geregeld met steeds nieuwe miljoenensubsidies voor zogenaamde ngo’s en radicaal-linkse Antifa-groepen, die als een verdedigingsmacht rond de regering worden opgezet en uitgebouwd om tegenstanders te intimideren. Iedereen die hen tegenspreekt, vliegt eruit. En wie eruit vliegt komt nooit meer op een hoge positie terecht. Zo zijn al heel wat critici uit de media, van universiteiten, verenigingen en uit de publiciteit verdwenen.

Voor de rode en groene socialisten is alles politiek

Het echt trieste is: de rode en groene socialisten, en daarbij ook de liberalen van de FDP, zijn helemaal niet geïnteresseerd in de rechtsstaat, in diversiteit van opinies, in democratie.

De Groenen worden gedreven door een fanatieke obsessie met het klimaat, waarin zij een legitimatie zien om de overblijfselen van democratische en burgerlijke vrijheden weg te nemen. Samen met de rode socialisten zullen ze nog meer elementen van de vrijheid afpellen: het recht op eigendom, zelfbeschikking, familie, en de onschendbaarheid van het lichaam. Voor hen is alles politiek en dus aan hen om over te beschikken.

Culturele strijd

De echte strijd is een culturele strijd: tegen de bevolking die nog is opgegroeid in de geest van de wet. De jonge generatie komt er bekaaid af. Ze wordt in dienst gesteld van een ideologie die ouder is dan haar grootouders. De jeugd begint echter terug te vechten. Ze gelooft niet in lege groene formules. Veel jongeren stemden juist niet op groen. Ze hopen dat de belofte van vrijheid en welvaart ook voor hun generatie zal gelden.

Dit conflict zal groter worden. De druk op liberale media zal steeds groter worden. Maar die blijven toch bestaan. Heus.

Het bericht In de roodgroene klimaatstaat geven de Duitsers graag hun democratie en welvaart op verscheen eerst op Wynia's Week.

De Europese Unie is definitief een schuldenunie geworden. Rente bestaat nauwelijks meer, overheden geven ongeremd geld uit. Wie dat allemaal gaat betalen? Drie keer raden. En als de luchtbel echt uiteenspat, betalen de burgers nog een keer de schade.

Wat vaccinaties betreft is het in Europa nog ‘ieder voor zich en God voor ons allen’. Maar met de schulden ligt dat anders, want die hebben we nu gezamenlijk: Italië ontvangt ongeveer 200 miljard euro uit het corona-herstelfonds van 750 miljard euro, waaraan Duitsland ongeveer een kwart en Nederland zo’n 6 procent meebetaalt.

Maar van die 200 miljard gaan de Italianen volgens krantenberichten nog geen 10% daadwerkelijk aan medicijnen en coronazorg besteden. Van de rest kunnen Italianen bonussen krijgen van soms wel 110 procent, bijvoorbeeld op de aanschaf van een kachel, of subsidies van 2000 tot 6000 euro bij de aankoop van een nieuwe auto.

Klimaatafspraken spelen daarbij geen rol, want elke auto is goed: een elektrische, maar ook eentje op benzine of diesel. De Noord-Europese belastingbetaler betaalt in Italië zelfs mee aan fietsen. De Italiaanse bureaucratie zal verder groeien en de Italiaanse ambtenaren zullen nog beter betaald krijgen.

Geen zorgen om de staatsschuld

Italië heeft een torenhoge staatsschuld, maar maakt zich daar niet druk om. De linkse politici in Italië weten het zeker: ‘Er is genoeg geld.’ En dat is ook zo. Alleen: voor wie is dat geld, waar is het voor bedoeld en wie gaat er uiteindelijk betalen? Het antwoord komt van de New Monetary Policy waar de EU nu mee dweept.

De essentie van dat beleid is: staatsinkomsten spelen geen rol meer – alles kan betaald worden uit schulden die de centrale bank financiert. Een staat die dit beleid hanteert, kan als hij maar groot genoeg is en zijn eigen centrale bank volledig onder controle heeft, naar eigen inzicht geld uitgeven, belasting heffen en geld lenen.

Simpel gezegd: geen zorgen om de staatsschuld – die blijft gewoon groeien. En die hoge schuld kost de staat niets, want de rentetarieven zijn sowieso nul. En heeft de staat meer geld nodig, dan kan die gewoon de geldpers aanzetten, zoals dat vroeger heette.

Geldpers en schulden

Tegenwoordig komt dat virtuele kunstgeld niet eens meer uit de geldpers. Het wordt met een druk op de knop door de Europese Centrale Bank gecreëerd. Zo lijkt het of we in een soort economisch Luilekkerland terecht zijn gekomen. Alles loopt gesmeerd, in heel Europa.

Heeft er soms iemand in Duitsland of Nederland honger vanwege die 200 miljard euro die naar Italië zijn gegaan? Nee hè? Loopt onze begroting erdoor in het honderd? We tellen dat bedrag gewoon niet mee. Deze nieuwe schuld wordt niet op de nationale begrotingen bijgeschreven. Het is een EU-schuld. Niet hier bij ons. Nee, helemaal in Brussel.

Oncontroleerbaar, niemand houdt hem in de gaten, het Europese Parlement doet niet lastig, want dat is geen echt parlement, het is voornamelijk uit op meer macht voor zichzelf. En bij dat streven komen zulke schulden goed van pas, want als er problemen zijn… tja, dan zijn de natiestaten verantwoordelijk. En als die in moeilijkheden raken? Dan krijgen de EU en haar marionettenparlement meer macht. Alles is dus goed geregeld.

Steeds hogere schulden voor de lidstaten

Maar de EU-lidstaten hebben heus wel met die schulden te maken. Onlangs heeft bijvoorbeeld de Duitse regering besloten dat de schuldenlast in Duitsland in 2021 met bijna 180 miljard euro zal groeien. 96 miljard was gepland, en daar is nu nog eens 84 miljard bijgekomen.

Onvoorstelbare cijfers. In plaats van ongeveer 1000 euro extra schuld per hoofd van de Duitse bevolking, betekent dat 2000 euro, van baby’s tot bejaarden. Vergelijk dat eens met de schuldenlast na de geldverslindende eenwording van Duitsland: in 1996 groeide de schuld met maar 40 miljard euro, ongeveer een vijfde van de huidige cijfers. Destijds moest er natuurlijk nog wel rente betaald worden.

Rente naar 0%

Sindsdien is er veel veranderd, in het voordeel van de staat. Tegenwoordig worden de staten gefinancierd door de Europese Centrale Bank. Die heeft de rentetarieven tot nul verlaagd, zodat de EU-landen renteloos kunnen lenen. Vroeger kwam de overheid met bezuinigingsmaatregelen; vandaag verklaren hoogleraren in de economie dat de staatsschuld nooit hoeft te worden terugbetaald.

Het grootste verschil met vroeger is echter dat alle schulden die Duitsland of Nederland niet maakt, nu door de EU of door een andere lidstaat worden gemaakt. Het gaat er alleen nog om wie de schuld aangaat en wie ervan profiteert. De uitkeringen in het ene land zijn de schulden van het andere.

En al die schulden zijn nog niet genoeg. En dus krijgen de burgers nieuwe en hogere belastingen voor hun kiezen. Hogere btw-tarieven, hogere premies voor ziektekostenverzekeringen; de klimaatafspraken maken brandstof, gas en verwarming duurder. In tijden van corona wordt het allemaal voor zoete koek geslikt. Alle commentatoren en parlementariërs knikken begrijpend. De staat heeft meer geld nodig – en dan moeten de burgers schuiven! Wie anders?

Welkom bij de EU-woongroep

Met de invoering van het coronabeleid heeft de EU haar karakter fundamenteel gewijzigd: ze functioneert nu als een soort centrale staat met eigen inkomsten en schulden. De EU-begroting bedraagt in totaal 1,8 biljoen euro. Dat is 1800 miljard. De EU is een woongroep waarvan alle leden de ijskast leegeten, maar niemand doet boodschappen. Of maakt zelfs maar schoon.

Woorden als ‘nieuw’ en ‘historisch’ zijn inderdaad van toepassing op het herstelfonds van 750 miljard euro. Want nieuw en historisch is het: voor het eerst in haar geschiedenis lanceert de EU een door schulden gefinancierd economisch stimuleringspakket. De Commissie is gemachtigd om obligaties uit te geven op de financiële markten en om een veelvoud aan schulden aan te gaan. Die kunnen ze dan in financiële producten steken, om ze op die manier te vermenigvuldigen. Dat zal geweldig werken. De verschillende lidstaten zijn aansprakelijk voor de schulden van de hele Unie naar rato van hun aandeel in de EU-begroting.

Jarenlang vochten Duitsland en Nederland tegen de eurobonds, de gemeenschappelijke obligaties van de EU-lidstaten. Nu zijn deze bonds er toch gekomen, ook al heten ze dan anders. En Duitsland en Nederland zijn nu dus (deels) aansprakelijk voor de schulden van de EU en haar lidstaten. Niet langer hebben wij zelf de controle over de begroting. Dat soevereine recht hebben we overgedragen aan de Commissie in Brussel.

Het Duitse Federale Constitutionele Hof ging er in mei tegen in beroep, maar dat beroep werd door Berlijn en Brussel afgeserveerd. Voortaan gaan de Europese Commissie en Centrale Bank over ons geld. Afgelopen november werden de zogenaamd ‘tijdelijke’ noodmaatregelen uit de tijd van de financiële crisis omgezet in permanente. Daarmee verdwijnen de Duitse en Nederlandse inkomsten voortaan in de grote soeppan van de gemeenschappelijke EU-begroting. Nu draait het er alleen nog om wie de grootste soeplepel heeft.

Verschillen in het sociale vangnet

Nog altijd zijn er binnen de EU grote verschillen tussen de sociale uitkeringen per lidstaat. In 2019 wilde Macron de pensioengerechtigde leeftijd in Frankrijk verhogen van 62 naar 64 jaar. Dat plan werd zonder meer van tafel geveegd door de Fransen. In Duitsland en Nederland gaan we pas op of tegen ons 67^ste met pensioen.

In Frankrijk gaat 15 procent van het bruto nationaal product naar de pensioenen, in Duitsland maar 10 procent. De AOW in Nederland voor alleenstaanden bedraagt in 2021 1292,50 euro per maand. Het basispensioen in Duitsland is 1264 euro, in Frankrijk 1638 euro en Italië stopt zijn bejaarden 1724 euro per maand toe. Duitsland en Nederland hebben de grootste soeplepel bij het vullen van de pan, maar de kleinste bij het afromen.

Schuldenquote per lidstaat

Vóór de corona-inflatie van de staatsschuld zat de Nederlandse schuldquote (de staatsschuld als percentage van het bruto binnenlands product) nog netjes onder de binnen de EU afgesproken drempel van 60 procent. In Duitsland zat hij toen al op 71 procent; in Italië op 132 procent en in Griekenland, ondanks verschillende schuldverlagingen, op 176 procent. Studenten in Athene krijgen drie gratis maaltijden per dag, in Berlijn en Amsterdam moeten studenten hun eten wel betalen. En de schuldeisers van Griekenland weten: gaat het fout dan komen de rijke landen over de brug. Zo is het leven goed.

Zelfs nu de staatsschuld door de coronacrisis gigantisch gegroeid is, is hij voor Duitsland en Nederland nog best hanteerbaar, ook bij een trage economische groei. Maar nu ook de Franse en Italiaanse schulden op de Noord-Europese schouders gaan drukken, wordt de situatie penibel: het gevaar zit hem niet in de eigen schulden, maar in die van de regeringen in Parijs en Rome, waar Duitsland en Nederland ook garant voor moeten staan. Erger nog: juist omdat de politici in Parijs en Rome dat heel goed weten, verhogen ze hun schuldenlast.

Waarom zou Frankrijk de pensioengerechtigde leeftijd ook naar 67 jaar verhogen, als Nederland en Duitsland de AOW voor de Fransen toch wel financieren? Geen president gaat graag de strijd aan met vechtlustige vakbonden, en dat hoeft ook niet zolang Duitsland en Nederland de Franse bejaarden mede-onderhouden. Waarom de gele hesjes tegen de haren in strijken? Waarom zou Italië zijn chaotische belastingdienst moeten moderniseren als Nederland en Duitsland alle sores met nieuwe leningen verdoezelen?

Maar als begrotingsdiscipline ver te zoeken is en economische hervormingen mislukken, wat gebeurt er dan? De geschiedenis leert dat inflatie dan de uitweg is. In Duitsland is haast iedereen de hyperinflatie vergeten die bijna honderd jaar geleden heeft bijgedragen aan de vernietiging van de Weimarrepubliek. Dat historisch besef is verdwenen. De ECB beschouwt elke toename van de inflatie als een overwinning: inflatie verkleint immers de schulden van de overheid en werkt voor de burgers als een extra belasting op inkomen en vermogen. De officiële inflatiecijfers zijn nog steeds heel laag.

In de supermarkt merken we niet veel van prijsstijgingen. Een smartphone en een televisie worden zelfs steeds goedkoper. Maar o wee, als je een huis wilt kopen om die televisie in te zetten. De huizenprijzen rijzen ook in de coronacrisis de pan uit. Starters op de woningmarkt zien het inflatiespook wel degelijk op hun pad.

Na de lockdown

Hoe zal dat gaan als de lockdown straks eindigt? Want op een dag zijn we weer vrij. De investment bankers van Goldman Sachs dromen van een terugkeer van de Roaring Twenties: toen de Eerste Wereldoorlog en de Spaanse griep voorbij waren, werd iedereen uitzinnig. De mensen hunkerden naar het leven, maar ook wetenschap en ondernemerszin bloeiden op. Het is dus best mogelijk dat als de deuren eindelijk weer opengaan, de mensen hun bankrekeningen gaan plunderen en iedereen inhaalt wat hij tekort is gekomen aan consumptie, reizen en plezier.

Misschien dat dan concerten, evenementen en cultuur weer overal terugkomen. Zou zomaar kunnen. Maar ja, wat schrijft Christopher Clark in Prisoners of Time, zijn beschouwing van de recente geschiedenis? ‘Het valt nog te bezien of we in staat zijn om een deels bevroren wereldeconomie weer te ontdooien en nieuw leven in te blazen. De mensheid heeft nog nooit op dit kruispunt gestaan.’

De Roaring Twenties

Maar als we gevangenen van de tijd zijn, dan beloven die Roaring Twenties niet veel goeds. We herinneren ons nu niet zozeer de welvaart uit die tijd, maar vooral de hyperinflatie in Duitsland. Bankbiljetten waren handig om het vuur aan te steken, een andere waarde vertegenwoordigden ze niet meer. De aanzet tot die hyperinflatie werd en wordt graag gezocht bij de vijand: de wereldoorlog was verloren en het vredesverdrag van Versailles bepaalde dat Duitsland enorme herstelbetalingen moest doen aan de overwinnaars. Dat waren inderdaad enorme lasten, maar die verklaren toch niet de enorme inflatie die toen volgde.

Die moet eerder gezocht worden in het politieke beleid van die tijd. De eerste democratisch gekozen regeringen van het Duitse rijk, aanvankelijk geleid door de SPD, daarna voortgezet door andere sociaaldemocratisch georiënteerde partijen, beschouwden zichzelf als bijzonder sociaal en arbeidersvriendelijk, met in hun achterhoofd de dreiging van opstanden en een bolsjewistische revolutie.

Er kwam een achturige werkdag, de vakbonden mochten voortaan meepraten, er kwamen steeds meer sociale uitkeringen, via de belastingen werd een grootschalig herverdelingsbeleid ingevoerd, er werden oorlogsbelastingen geheven op inkomen en eigendom, en ook erfbelasting, en voor een extra noodfonds kreeg iedereen met een vermogen vanaf 5000 mark te maken met een eenmalige eigendomsheffing, die begon bij 10% en opliep naar 65% voor vermogens van meer dan 2 miljoen mark.

Inflatie ontplofte een eeuw geleden ook door overheidsuitgaven

In de meeste historische en daardoor veelal economisch slecht onderbouwde analyses valt te lezen dat de hyperinflatie helaas niet had kunnen worden voorkomen. Vrij zelden constateert iemand dat die inflatie een extra vlucht nam door de hoge overheidsuitgaven in die tijd: de werkloosheid bleef in de naoorlogse periode hoog en bedrijven berekenden de hogere belastingen door aan hun klanten.

Het resultaat was een gigantische kapitaalvlucht. En dat niet alleen. De bourgeoisie vreesde haar welvaart te verliezen, de armere klassen zagen door inflatie hun loon verdampen, en beide groepen radicaliseerden. Ondertussen hoopte de rijkdom zich op in de handen van een paar bedrijven die de inflatie in hun voordeel hadden weten om te zetten: zo ontstonden er reusachtige ondernemingen, zoals Siemens en AEG.

Tegelijkertijd begonnen de bloedige en bloeddorstige jaren van een geradicaliseerd binnenlands politiek conflict, dat eindigde in de machtsovername door Adolf Hitler.

Weimar is lang geleden. Er waren allerlei oorzaken voor de ineenstorting van die republiek. Zeker ook de ellende en verarming van grote delen van de bevolking.

De huidige ideeën over vermogensheffingen en herverdeling doen zeker vrezen voor een herhaling van de geschiedenis. Zijn er nog meer parallellen? In de jaren twintig van de vorige eeuw waren het oorlogsschulden en herstelbetalingen die zwaar op de economie en de samenleving drukten. In onze tijd stevenen we af op een radicale herstructurering vanwege het klimaatbeleid. Dat beleid moet steeds sneller tot resultaten leiden. Groene partijen in Nederland en Duitsland pleiten voor een steeds snellere reductie van de broeikasgassenuitstoot. Andere partijen gaan daarin mee: de CO2-uitstoot moet in 2050, nee in 2030 met 60 procent zijn teruggebracht.

Eén ding is duidelijk: al die doelstellingen zijn heel ambitieus en leiden al tot bezorgdheid bij industrie en investeerders. Dat kan dan weer tot werkloosheid en productieverlies leiden. De klimaatpartijen sturen aan op een veel actiever industriebeleid van de overheid, en ze willen ook de staatsschuld best laten oplopen. Ook staan ze voor een belastingsysteem op basis van ideologische principes, met veel hogere lasten voor de rijken.

Wegvluchten uit de euro

Dat klinkt allemaal behoorlijk ambitieus: coronabelasting, klimaatbelasting. De begrotingstekorten die ontstaan door het EU-, corona- en klimaatbeleid lokken dan weer nieuwe belastingen uit, nieuwe regels, nieuwe plannen van de overheid. Natuurlijk leven we nu in andere tijden dan in de Roaring Twenties. Toch reageren de handige jongens net zo snel op de situatie als honderd jaar geleden: ze zoeken hun toevlucht in goud, onroerend goed, aandelen en andere al dan niet stabiele investeringen buiten de nationale munteenheid om.

De belangrijkste cryptocurrency, bitcoin, is het meest in waarde gestegen. Aan het begin van 2020 was die virtuele munt 5000 euro waard, in december al meer dan 25.000 euro. Dat is ook inflatie, al is het dan in een nog onbeduidende sector. De aanjager van die inflatie is er wel degelijk: de enorme hoeveelheid geld die de Europese Centrale Bank in de economie pompt.

Dat extra geld staat nog grotendeels op bankrekeningen. Maar een klein vonkje is genoeg om de inflatievrees aan te wakkeren. Als die schrik opvlamt zal iedereen snel van zijn geld op de bank afwillen, het geld zal steeds sneller gaan circuleren. Wie euro’s heeft, wisselt ze in: liever dollars, goud, bitcoins, franken of de Chinese munteenheid die nu aan de horizon verschijnt.

New Monetary Policy spat uiteen

De euro zal dan devalueren, de Europese burgers worden armer, Europese producten en bedrijven gaan in de rest van de wereld voor spotprijzen over de toonbank, en de verzorgingsstaat wordt onbetaalbaar. De inflatie komt op stoom. Maar dit betekent ook dat er een eind komt aan het nieuwe monetaire beleid van de EU, met zijn schulden en geldpers.

De mensen ontdoen zich van het kunstmatige geld dat daarachter zit. Ineens zijn staatsschulden weer schulden waar niemand garant voor wil staan. Tegen de tijd dat de belastingen de staatskas bereiken, heeft de inflatie ze al waardeloos gemaakt. Op het hoogtepunt van de inflatie in 1923 was 95 procent van de overheidsuitgaven afkomstig van de op volle snelheid werkende drukpers.

De New Monetary Theory, het idee dat je gewoon geld kunt bijdrukken en torenhoge schulden kunt opbouwen, blijkt uiteindelijk gigantische misleiding te zijn: zolang iedereen erin gelooft, werken theorie en praktijk. Maar als het vertrouwen wegvalt, stort het luchtkasteel in. Daar wordt in de theorie ook wel rekening mee gehouden, want die eist totale controle over alle monetaire zaken. Contant geld moeten we afschaffen, alleen elektronisch betaalverkeer blijft over. Degene die dat verkeer beheerst en echt elke transactie kan volgen, kan ook voorkomen dat de burgers dit drukpersgeld omzeilen en ervoor wegvluchten om hun welvaart te redden.

Dit artikel van Roland Tichy verscheen eerder op 11 januari 2021 (in het Duits) op Tichys Einblick. Vertaling en bewerking: Willy Hemelrijk.

Het bericht Drie keer raden wie Het Grote Spenden gaat betalen verscheen eerst op Wynia's Week.

Snel stijgende lasten voor de burgers

Deze week ronden de Duitse coalitiefracties hun overleg af over de federale begroting voor 2021. De vorig weekend uitgelekte cijfers doen het ergste vrezen: het ziet ernaar uit dat de Duitse minister van Financiën, Olaf Scholz (SPD), de schulden met 160 miljard euro wil gaan verhogen. Eerder was slechts sprake van 96 miljard euro.

Tegelijkertijd krijgen de Duitse burgers hogere belastingen voor hun kiezen: op 1 januari gaat de BTW weer met drie procentpunten omhoog tot 19 procent. 

De klimaattransitie, waarvoor minister van Milieu Svenja Schulze en bondskanselier Angela Merkel ruimhartige compensatie hadden beloofd, zal elektriciteit, gas en verwarming duurder maken, uiteindelijk toch zonder enige vorm van compensatie. Voor een ééngezinswoning betekent dat in 2021 ongeveer 120 euro extra energiekosten. In 2025 zal dat bedrag zijn opgelopen tot 264 euro.

Gezondheidssoli

Natuurlijk is alleen extreem rechts ertegen dat de overheid meer geld gaat beuren voor de publieke omroep. Voor maar 84 cent per maand extra gaan ARD en ZDF nog meer oude tv-series herhalen in plaats van dure sport uit te zenden.

De Duitse regering had in 2019 besloten de al drie decennia bestaande solidariteitstoeslag (ter ondersteuning van de Oost-Duitse economie) vrijwel geheel af te schaffen. Maar de SPD wil deze Soli, zoals de toeslag afgekort wordt genoemd, nu niet eens gedeeltelijk afschaffen, maar gewoon omdopen in ‘gezondheidssoli’.

Dat heeft natuurlijk niets te maken met de pandemie. De gezondheidskosten zijn in 2020 in Duitsland zelfs gedaald doordat operaties worden uitgesteld en de anderhalvemeterregel griepgolven voorkomt. ‘De coronacrisis verschaft een alibi waarmee tegoeden in speciale fondsen worden geparkeerd voor toekomstige uitgaven,’ aldus de voorzitter van de Federale Rekenkamer (BRH) in zijn kritiek op de manier waarop de staat zijn burgers aanpakt. Regeren en cashen gaan makkelijker in dit coronajaar.

Onnodige zorgen over Duitslands hoge schuld?

Moeten we ons zorgen maken over de oplopende schulden? Eigenlijk wel, maar toch ook weer niet. Natuurlijk, die nieuwe, grotendeels door de Europese Centrale Bank gefinancierde staatsschuld is duizelingwekkend hoog. Er wordt meer geld gedrukt, veel meer geld, en de Duitse minister van Financiën kan het zich gemakkelijk veroorloven schulden aan te gaan, want hij hoeft geen rente te betalen. In het verleden zouden we dan waarschuwen dat van zo’n overvloed aan geld op een gegeven moment inflatie komt, en berg je dan maar! Je ziet de gefronste gezichten al voor je van de hoogleraren Economie die beweren dat al die schulden toch op een dag moeten worden afbetaald.

Maar de paradox van de huidige staatsschuld is dat die niet zal worden terugbetaald. En nog erger: alle schulden die Duitsland niet maakt, maakt de EU dan wel zelf. Of een andere lidstaat. De vraag is alleen nog: welk land gaat de schulden aan en welk land profiteert ervan? De sociale voorzieningen in het ene land zijn de schulden in het andere. Wie wil Duitsland zijn in deze rolverdeling?

In de EU eten alle bewoners de koelkast leeg

Natuurlijk hebben we decennialang het tegenovergestelde betoogd: stabiliteit en soberheid. Maar als de situatie verandert, moeten we ook anders gaan denken. En reken maar dat de situatie drastisch is veranderd. Wie zich houdt aan de lessen van weleer beseft niet dat de EU in de afgelopen zomer heel anders van aard is geworden: voor het eerst is er nu een centrale staat met centrale inkomsten, schulden en uitgaven. Het coronapakket van de EU omvat in totaal 1,8 biljoen euro. Dat is 1800 miljard euro. Daarmee vergeleken stelt de begroting van de Duitse minister van Financiën niets voor. Alsof een kleine jongen met knikkers speelt in plaats van geld. De beslissing om schulden aan te gaan wordt door anderen genomen. De EU is een gedeeld appartement waarin de bewoners de koelkast leegeten maar niemand maakt schoon. Niemand doet zelfs maar boodschappen.

Voor het wederopbouwfonds met een volume van 750 miljard euro zijn woorden als ‘nieuw’ en ‘historisch’ inderdaad op hun plaats, want zo is het: voor het eerst in haar geschiedenis lanceert de EU een door schulden gefinancierd economisch stimuleringspakket. De Commissie krijgt de ruimte om obligaties uit te geven op de financiële markten en nog veel meer schulden aan te gaan, en om die met financiële producten meer ‘leverage’ te geven,  dat wil zeggen: te verveelvoudigen. 

Duitsland is niet langer baas over eigen financiën

En wat ook duidelijk is: de individuele natiestaten zijn aansprakelijk voor de schulden van de gemeenschap. Jarenlang heeft Duitsland gevochten tegen die eurobonds, tegen die gezamenlijke obligaties van de EU-lidstaten. Nu zijn deze bonds er, ook al heten ze misschien anders. Het draait niet om de naam, maar om de economische realiteit. 

Met het fonds is Duitsland aansprakelijk voor de schulden van de EU en haar lidstaten. Berlijn is niet langer de baas over zijn eigen financiën. De Bondsdag heeft zijn soevereine recht om zelf de begroting vast te stellen allang overgedragen aan de Commissie in Brussel. Dat zijn de simpele feiten.

Duitsland houdt gepensioneerden kort, andere landen niet

Nou verschillen de schulden en de sociale voorzieningen enigszins per EU-lidstaat. Een voorbeeld: in de laatste zomer vóór Corona wisten de Fransen met hun gele hesjes een door president Macron geëiste verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd van 62 naar 64 jaar gewoon weg te staken. Duitsland heeft de pensioengerechtigde leeftijd allang naar 67 jaar verhoogd, met als gevolg dat in Frankrijk 15% van het bnp naar de pensioenen vloeit, en in Duitsland slechts 10%.

Moet Duitsland dan om zijn pensioenfondsen te saneren de pensioengerechtigde leeftijd nog verder verhogen, zoals vaak wordt voorgesteld? Prima, maar in feite worden via de EU-pensioenfondsen de EU-schulden toch al tussen de lidstaten vereffend, of juist niet: terwijl Duitsland zijn gepensioneerden kort houdt, zijn andere landen royaal. De gemiddelde AOW bedraagt ​​in Duitsland  € 1264 per maand, in Frankrijk € 1638 en in Italië krijgen de oudjes zelfs € 1724.

Duitsers werken hard en spekken hun staat, anderen niet

Dat heeft ook veel te maken met de staatsschuld. Vóór de recente stijgingen van de staatsschuld bedroeg de Duitse schuldquote, gemeten naar het bruto binnenlands product (bbp), 71 procent; in Italië was dat 132 procent en in Griekenland, ondanks herhaalde schuldverlagingen ten koste van Duitsland, toch weer 176 procent. Desondanks krijgen studenten in Athene drie gratis maaltijden per dag in de kantine, terwijl Duitse studenten hun eten zelf moeten betalen.

Duitsers zijn harde werkers en spekken hun staat. Fransen en Italianen daarentegen houden hun staat kort en halen er zoveel mogelijk uit. Het gemiddelde netto vermogen (dus na aftrek van schulden) bedraagt in Duitsland slechts € 51.400 per hoofd van de bevolking. In Italië is dat € 163.000. Er zijn wel twijfels over deze cijfers – of een Italiaans gezin echt drie keer zo rijk is als een Duits gezin valt te bezien. Maar de Italianen zijn heus niet armer. In ieder geval zijn de mensen in Italië over het algemeen relatief rijk en de staat juist arm, terwijl in Duitsland een gulzige staat gevoed moet worden door armere burgers.

Is er nou, met dit in gedachte, echt geen andere mogelijkheid dan de belastingdruk in Duitsland hoog houden, in de uitkeringen snijden, en ondertussen de op één hoop gegooide fondsen van de lidstaten naar het zuiden overhevelen? Italië is Duitsland mentaal een paar stappen vóór. En dat is geen wonder, want het moderne bankieren is een Italiaanse en geen Duitse vinding.

Italiaanse schulden kwijtschelden

‘Europa moet de Covid-schuld kwijtschelden,’ kopte het Italiaanse dagblad La Repubblica deze week, nadat David Sassoli, voorzitter van het EU-parlement, zich over de Italiaanse schuldenkwestie had uitgelaten in Die Welt. Sassoli vond dat het wel tijd werd voor kwijtschelding. En hij is niet de enige. Duitse economen riepen in het voorjaar in Welt am Sonntag al om een gedeeltelijke schuldenverlichting voor Italië. ‘Vooral de Italiaanse schuldquote moet dringend omlaag,’ zegt Clemens Fuest, voorzitter van het Ifo Institute (voor economisch onderzoek) in München. ‘Over een paar jaar komt die schuldenverlichting voor Italië er heus wel.’ Die moet zo worden georganiseerd dat er geen bankencrisis volgt. ‘Maar ja, iemand moet de lasten dragen,’ benadrukt Fuest. 

Alles goed en wel, maar wie zou daar dan voor opdraaien? Weet iemand een vrijwilliger, een goede vriend en beschermheer van Italië? Ook de econoom Lars Feld, vertrouweling van Merkel en voorzitter van de zogeheten Economische raad van wijzen (specialisten die macro-economische ontwikkelingen in de gaten houden) komt aan het woord. Hij denkt dat de eurozone zwaar onder vuur komt te liggen.

‘Er kan een eurocrisis 2.0 van komen,’ zei Feld tegen Welt am Sonntag. En die schuldenlast van Italië is ook zorgwekkend. Dit jaar stijgt die van ongeveer 135 naar 158,9 procent van het bbp. Volgens het Verdrag van Maastricht is 60 procent de bovengrens. ‘Deze situatie zou heel goed kunnen leiden tot een nieuwe staatsschuldencrisis zoals we die tussen 2010 en 2012 hebben gehad,’ waarschuwt Paul de Grauwe, econoom aan de London School of Economics. De toename van de schuldenlast zal bij beleggers de angst aanwakkeren dat de lasten op de lange termijn niet op te brengen zijn. ‘Als de financiële markten daar over gaan twijfelen, kunnen de risicopremies snel oplopen, met een schuldencrisis tot gevolg,’ waarschuwt Feld opnieuw. Klinkt verwarrend, maar de verklaring is simpel: als je zoveel schulden hebt, heb je hulp nodig. Dat heeft Italië goed geregeld! Alleen, wie gaat dat betalen als er toch geen goede vriend en beschermheer opduikt?

Kwijtschelding betekent enorme strop voor Duitsland

Kwijtschelding van een deel van de Italiaanse schulden zou aan het licht brengen dat Italië zijn schulden aan de ECB of de Deutsche Bundesbank niet langer betaalt. Het gaat daarbij ook om de mysterieuze Target2-saldi, geld dat de Bundesbank aan andere eurolanden verstrekt als lening wanneer ze Duitse producten kopen. Afgelopen september was dat bedrag opgelopen tot 1056 miljard, en ongeveer de helft daarvan, 520 miljard is een schuld van Italië aan de Deutsche Bank.

Kwijtschelding van de Italiaanse leningen zou dus een enorme strop voor Duitsland betekenen. Het Italiaanse deel van de Target2-saldi zou dan oninbaar worden. Italië zou wel geconsumeerd hebben, maar niet hoeven betalen.

Met 70 nog het dak op?

Maar als andere eurolanden ongecontroleerd schulden aangaan om hun sociale voorzieningen te financieren, waarom moet Duitsland dan nog steeds zijn dakdekkers op 70-jarige leeftijd het dak op sturen, bejaarden afknijpen en bezuinigen? Kunnen de Duitsers niet beter de Italiaanse weg kiezen: schulden maken ten gunste van de eigen burgers en eigen bedrijven, weinig belasting heffen en de sociale voorzieningen bekostigen met EU-fondsen?

Wie schulden heeft, kan ook investeren – scholen bouwen, wegen aanleggen, kortom: het land mooier inrichten. Dat blijft, zelfs als de schuldeisers handenwringend door het land trekken: een nieuwe school, die met geleend geld gebouwd is, kan niemand zomaar meenemen. Die school die staat er en de schuldeiser kijkt door het sleutelgat. En gepensioneerden die op 62-jarige leeftijd met pensioen zijn gegaan, kunnen op hun 70^ste niet meer aan de slag. Slim is degene die de schulden maakt, in ieder geval in de EU. Die heeft een mooier leven en laat anderen ervoor betalen.

Wel of geen schuldenunie?

Deze vraag is des te prangender omdat het zogeheten Corona-hulppakket van de EU eenzelfde lot beschoren lijkt als de solidariteitsheffing voor Oost-Duitsland dertig jaar geleden: ook dit nieuwe tijdelijke pakket gaat nooit meer weg, zelfs al wordt nu het tegenovergestelde beweerd. In het begin, onmiddellijk na het akkoord in juli 2020, verzekerde bondskanselier Angela Merkel de Duitsers dat zo’n lening iets eenmaligs moest blijven en zeker niet betekende dat Duitsland toetrad tot een permanente schuldenunie. Maar Christine Lagarde, president van de Europese Centrale Bank, roept al op om van het Corona Reconstruction Fund iets permanents te maken. En pas in september vroeg de Franse minister van Financiën om een ​​evaluatie van het werk van het wederopbouwfonds, om daarna te beslissen of het moest blijven bestaan. 

Laten we het zo zeggen: Lagarde is geloofwaardiger dan Merkel. Frankrijk wil de EU-schulden ook allemaal in één pot stoppen, en dat is logisch, want de Franse economische cijfers lijken meer op die van Italië dan op die van Duitsland. Frankrijk volgt ook met veel succes de Italiaanse route en stuurt zijn werknemers vroegtijdig en goedbetaald met pensioen. Het land put uit het EU-schuldenvat dat de Duitsers dan weer moeten vullen.

Waarom neemt Duitsland geen voorbeeld aan Italië?

Wat zou er eigenlijk op tegen zijn als Duitsland de Italiaanse route zou nemen? Duitsland is natuurlijk samen met Nederland, Finland en Zweden het stabiliteitsanker van de EU. Sinds het Corona-fonds hebben de oorspronkelijke Maastricht-contracten afgedaan. Destijds werd daar afgesproken dat er geen gezamenlijke aansprakelijkheid en geen ‘bail out’ zou zijn; dat andere landen dus geen schulden van Italië zouden overnemen. Dat mag niet en dat zal niet gebeuren, hand op het hart van politici als Helmut Kohl en co, mensen die al lang niet meer leven of innig tevreden met zichzelf en hun dure eden van hun fijne pensioen genieten. 

Ze kunnen er ook niets aan doen: EU-verdragen hoeven niet opgezegd of vernieuwd te worden – ze worden met voeten getreden en sterven een langzame dood. Wie zich er niet aan houdt, wordt niet gestraft. Alleen wie zich eraan houdt, betaalt de rekening. De laatste die eraan vasthoudt, is de domste. In dit geval Duitsland, samen met de andere landen die op stabiliteit hameren, en die daardoor de schulden van de andere landen moeten betalen. 

Het einde van de monetaire unie

Schulden maken duidt op politieke wijsheid en een vooruitziende blik. Deze ogenschijnlijk rationele oplossing betekent uiteindelijk het einde van de monetaire unie en dus mogelijk ook van de EU, zoveel is wel duidelijk. Want als Duitsland met een nog sneller schuldenbeleid dan de huidige regering sowieso al heeft uitgezet, zijn naam als baken van stabiliteit te grabbel gooit, zal vroeg of laat niemand meer ‘Europese’ staatsobligaties kopen of de euro als munteenheid accepteren.

Dit zou betekenen dat EU-schulden niet langer kunnen worden gefinancierd. Het vertrouwen in de munt zou snel wegvallen – iedereen die euro’s heeft, wisselt ze in: in dollars, goud, bitcoin, Zwitserse franken of de Chinese munt die aan de horizon verschijnt. De euro zou devalueren, Europese burgers zouden steeds armer worden, Europese producten zouden voor afbraakprijzen over de toonbank gaan en de sociale voorzieningen zouden onbetaalbaar worden.

Uiteindelijk verliest iedereen

Daarmee hebben de machthebbers in Duitsland het land dus in een positie gemanoeuvreerd van waaruit maar één slechte en één nog ergere uitweg mogelijk is: Duitsland blijft (en dit geldt ook voor Nederland en andere kleinere, veelal Scandinavische landen) een redelijk ordelijk financieel beleid voeren en houdt goed in de gaten of de overheidsfinanciën en sociale voorzieningen wel betaalbaar blijven. In dat geval zijn de mensen in het land daar de dupe van. Die moeten dan immers veel belasting en premies betalen, worden daardoor steeds armer, raken hun concurrentiepositie in de wereld kwijt, en moeten ondertussen ook nog eens Frankrijk, Italië en andere landen overeind houden. 

Andere mogelijkheid: de euro en misschien zelfs de EU vallen om doordat Duitsland de euro-bonds, het systeem van gezamenlijke aansprakelijkheid en de gemeenschappelijke begroting opgeeft. Dan zou er voor Angela Merkels beleid echt geen alternatief meer zijn.

Uiteindelijk verliest hoe dan ook iedereen. Het kostte Merkel 15 jaar om op dit punt te komen, the point of no return.

Vertaling: Willy Hemelrijk

Het bericht Duitsland moet nog veel meer schulden gaan maken verscheen eerst op Wynia's Week.