Nu heb ik mij de laatste tijd als auteur van Uitgeverij Blauwburgwal flink verdiept in het thema wolf voor het boek De Nederwolf, dat ik samen met Wynia’s Week-collega Wouter Roorda schreef, en iemand vroeg mij laatst wat mij het meest is bijgebleven van dat journalistieke onderzoek naar de wolf in Nederland.

Ruim een miljoen euro per jaar

Zijn het de geldstromen die het dier tot een lucratief verdienmodel maken voor allerlei groene natuurclubs? Zijn het de belangen van de rewilders en de dubieuze verwevenheid van actiegroepen en de dierenpartij? Is het de factuur die de immer doorspittende Annemieke van Straaten boven water kreeg: meer dan drie ton voor het eerste kwartaal DNA-onderzoekjes van Wageningen Research? De Stichting No Wolves berekende overigens dat elke wolf de gemiddelde Nederlander meer dan een ton per jaar kost aan belastinggeld. En aangezien de provinciale beleidsorganisatie BIJ12 zelf spreekt van om en nabij 124 wolven in ons land hebben we het dus over meer dan een miljoen euro per jaar. Is dat dan wat mij is bijgebleven?

Nee, het is de kloof, om niet te zeggen het ravijn, waarlangs je je moet bewegen omdat alles wat met het dier te maken heeft zo ongelofelijk gepolariseerd en gepolitiseerd is. Het is de kloof tussen stadse dromers en angstige plattelanders. Het is de wijze waarop bewoners van het buitengebied (en daar ben ik er zelf een van) door de groene idealisten worden weggezet. Hoe stelselmatig hun zorgen worden gebagatelliseerd. Een inwoner van Nunspeet – zijn naam is Gert Wentzel – deed daar recent een boekje over open op Facebook. Wat hij schreef vind ik zo treffend en goed verwoord dat ik hem hier een extra podium wil geven. Wentzel schreef:

‘We leven in een ingewikkelde tijd. Je ziet dat ook nu iets als de wolf voor tweedeling in de samenleving zorgt. Je hebt mensen die het geweldig vinden dat dit prachtige dier weer volop aanwezig is in Nederland. Aan de andere kant staan mensen die het liefst zien dat alle wolven direct worden afgeschoten. Begrip voor elkaars standpunten is er niet, je bent voor of tegen de wolf. Nuance ontbreekt. Kranten die berichten plaatsen over de wolf vallen nooit goed, altijd wordt de krant verweten of teveel voor of tegen de wolf te zijn en vrijwel altijd zijn ze op sensatie belust. Aan de reacties bij die krantenberichten valt ook op te maken dat er nog een tweedeling is: mensen voor wie het een mooi ver-van-mijn-bed gebeuren is en mensen die direct of indirect met de wolf te maken hebben.’

‘Zelf woon ik op de Veluwe in een gebied waar meerdere wolvenpopulaties regelmatig van zich laten horen. Rond mijn eigen dorp Nunspeet worden niet alleen reeën, schapen en pony’s aangevallen maar dringt de wolf zich ook op aan hardlopers, fietsers en wandelaars, al dan niet met hond of kind. Persoonlijk ben ik niet bang voor een wolf, ik ben er vorig jaar twee tegengekomen en ik vond het een schitterende ervaring. Ik ben opgegroeid met de kennis dat de natuur niet zonder risico’s is, een wild zwijn kan je met zijn scherpe tanden zomaar dodelijk verwonden.’

We leven in een experiment

‘Maar het gedrag van een zwijn is voor mij redelijk voorspelbaar, aan de wolf moet ik nog wennen. Het uitlaten van mijn husky kan niet meer zoals ik een jaar geleden gewend was. Afgelopen dinsdag hield een pack van zes wolven overdag een strooptocht van Hulshorst tot Doornspijk. Dat is bijna door mijn eigen dorp en ik snap dat wanneer je niet in de beschermde “stad” woont, maar in dit gebied je zorgen gaat maken over je huisdieren en kinderen. En het wolvengebied breidt zich langzaam uit tot grote delen van het Nederlandse platteland en natuurgebied.’

‘De wolf beperkt de mensen in wolvengebied in hun dagelijkse gang van zaken. Durf je je kinderen ‘s avonds nog naar een dorp verderop te laten fietsen? Kan de hond nog veilig loslopen in je eigen tuin? Kun je nog wel alleen een rondje hardlopen of met de hond wandelen door het bos of nu dus ook door je dorp? Het doet er niet toe of dit realistische angst is of niet. We leven in een experiment waar deskundigen nog niet eerder mee te maken hebben gehad dus de angst is sowieso gegrond.’

‘Ervaringsdeskundigen putten hun kennis vaak uit natuurgebieden in Duitsland, Rusland en Canada. Maar nooit eerder is de wolf in zo’n “stad” als Nederland feitelijk gaan wonen. Je ziet ook dat deskundigen steeds weer terugkomen op eerdere veronderstellingen. Logisch ook, de wolf is een schitterend dier met hoge intelligentie. Het leert snel. Het springt inmiddels met gemak over een hek van 1.80 meter. Het krabt aan deuren en schuttingen in Borne en de interactie die het heeft met wandelaars, honden en peuters wordt intensiever dan vaak zelfbenoemde deskundigen hadden voorspeld. Niet alle deskundigen overigens zijn soft, sommigen hebben dit lerende vermogen van de wolf al jaren geleden al beschreven. Google in dit geval maar eens naar onderzoeker Valerius Geist.’

‘Kunnen we dan niets met de wetenschap? Het lijkt mij dat we moeten leren van Afrika. Ik was enkele jaren geleden op safari en het is me bijgebleven dat je leeuwen vanuit een open auto kon benaderen zonder dat je opgevreten wordt. Niet alleen heeft de mens leren omgaan met deze wilde en echt gevaarlijke dieren, de dieren hebben ook geleerd hoe ze met mensen om moeten gaan. Ze weten dat als ze zo’n snack op een auto willen pakken ze direct gedood worden. Dat is niet bereikt door de leeuw te knuffelen, daar is een eeuwenlange gruwelijke conditionering aan vooraf gegaan. Gruwelijk, maar uiteindelijk in het belang van de leeuwen.’

Geen Roodkapje-syndroom

‘In ons huidige experiment had inmiddels ingegrepen moeten worden om de terechte of onterechte onrust onder veel burgers niet te laten oplopen. Niet door informatie onder de mat te vegen of door de risico’s te bagatelliseren. Niet door onzinnige vergelijkingen te maken met bijtende honden, blauwtong of de vleesindustrie. Ook niet door steeds de angst als Roodkapje-syndroom af te doen. Ook de verwijten die aan dierenhouders wordt gemaakt over de hoogte van zijn beschermde hekwerk leveren geen bijdrage aan het veiligheidsgevoel. Bepaald gedrag van wolven mag niet getolereerd worden en er moeten grenzen worden gesteld aan de groei van de populatie. Mensen moeten weer het idee terugkrijgen dat de overheid hen beschermt en ze niet blootstelt aan een of ander gevaarlijk experiment van een groep natuurfreaks of een of andere EU-hobby.’

‘Ik wil een beroep doen op alle overheden om heel snel met een goed en realistisch plan te komen om haar eigen burgers, hun huisdieren en hun kinderen te beschermen. En om de onrust te beschouwen als een serieuze zaak. Uiteindelijk zal dat ook in het belang van de wolf zelf zijn.’

Van Oswin Schneeweisz en Wouter Roorda verschijnt kort na de jaarwisseling bij Uitgeverij Blauwburgwal het boek ‘De Nederwolf’. Over de wel heel succesvolle comeback van een roofdier met een berucht imago. Inlichtingen voor media en boekhandel: info@blauwburgwal.nl. 

Oswin Schneeweisz is journalist, columnist en podcastmaker.  www.oswinschneeweisz.nl 

Het bericht Overheid, neem wolvenzorgen eindelijk serieus en kom met een realistisch plan verscheen eerst op Wynia's Week.

Als het op de wolf aankomt verbaast weinig mij meer, maar van het nieuws dat de provincie Utrecht burgers dringend verzocht om geen foto’s van het dier te plaatsen op Facebook om paniek te voorkomen viel ik toch even van mijn stoel. Dat is geen roddel en achterklap. De woordvoerder van de provincie gaf het in de media zelfs ruiterlijk toe.  

De provincie Utrecht wilde een foto van een wolf met welpjes op landgoed Den Treek in Leusden zo snel mogelijk offline hebben. Dat verzoek kreeg een hobbyfotograaf onlangs, omdat de provincie een zoektocht naar de wolven wilde voorkomen. Dat bevestigde de provincie na berichtgeving van het AD. Aan RTV Utrecht verklaarde een woordvoerder van de provincie Utrecht dat het verzoek om de beelden offline te halen hoort bij een protocol. ‘Het is in het belang van de wolven om rust te creëren. Het is niet de bedoeling dat iedereen op zoek gaat naar het nestje.’  

Doofpotjes 

Eerder al trof een wandelaarster, volgens het AD, hetzelfde lot. Toen Claudia van Wezel het nieuws hoorde over de wolf die in de bossen bij Leusden een hond had gegrepen, belde ze meteen haar schoonzus Natasja Koet. ‘We wisten meteen: dat is onze wolf!’ Een maand eerder waren zij de eersten die het dier mét een welpje zagen. De foto’s die ze van die ontmoeting maakten, gingen op dringend verzoek van de overheid snel offline. En zo gaat het maar door.  Als het over de wolf gaat lijkt de doofpot nooit ver weg. 

Vorig jaar werd in Gelderland een hond op een erf gedood. De hond had een duidelijke bijtwond. Schapen achter het erf waren opgejaagd en uitgebroken en de BIJ12-taxateur vond ter plekke de sporen: duidelijk ‘wolf’. Op X werd echter daarna door BIJ12 (de instantie die namens de provincies verantwoordelijk is voor de monitoring) gepost dat het vermoedelijk een aanrijding betrof, want er zou geen bijtwond zijn. De uitslag van het DNA-onderzoek liet maanden op zich wachten. Uiteindelijk was de uitkomst dat de hond door een andere hond zou zijn doodgebeten.  

Navraag leert dat het DNA-monster ‘vervuild’ kan zijn geweest. Het DNA van de wolf kan ‘gecontamineerd’ worden door likkende vosjes of snuffelende en likkende honden. Toen bezorgde burgers met BIJ12 belden, kregen ze te horen dat er helemaal geen wolven in die omgeving waren, dus dat het onwaarschijnlijk is dat het hier een wolvenaanval betrof. Twintig kilometer verderop werd echter twee nachten later een wolf doodgereden. 

Enorme geheimzinnigheid 

Nog een vermoedelijk doofpotje? Onlangs plaatste stichting ‘Wijs met wolven’ een brief aan de provincie op hun Facebook-pagina. Daarin roept ze de provincie op tot ingrijpen, aangezien er anders binnenkort sprake zal zijn van een probleemroedel in plaats van een probleemwolf. Ook vroeg zij de provincie om antwoord op enkele vragen en nam ze alvast een voorschotje op mogelijke rechtsmaatregelen via hun advocaat. ‘We weten niet wie er een klacht op Facebook heeft ingediend en willen niemand beschuldigen, maar we hebben wel een vermoeden’, aldus een woordvoerster van de stichting. ‘We hadden de Provincie in het bericht getagd.’  

Vanwaar toch die enorme geheimzinnigheid en geheimhouding rond wolven die door de overheid wordt opgelegd? Wie een sectie van een wolf bijwoont die aangereden is (en er is geen vermoeden van een misdrijf) moet geheimhoudingsverklaringen ondertekenen. Geruchten over een tweede wolvenroedel circuleren al langer en ook werd de constatering dat een aangereden wolf op de Heuvelrug drachtig is geweest van meerdere welpjes stilgehouden. 

Tweede probleemwolf 

En hoeveel probleemwolven lopen er eigenlijk rond in Utrecht? Er is een sterk vermoeden dat de incidenten die hebben plaatsgevonden in het noordelijk deel van landgoed Den Treek-Henschoten en nabij het landgoed (Austerlitz), niet door één probleemwolf veroorzaakt zijn. 

Dit wordt bevestigd door junior-rentmeester Ruben Steutel van ’t Schoutenhuis b.v.: ‘Zolang de DNA-analyses niet naar buiten worden gebracht, hebben we echter geen hard bewijs. Dat geldt trouwens voor alle communicatie over de wolf. Informatie wordt niet of pas heel laat naar buiten gebracht. Daar lopen wij bijvoorbeeld ook tegenaan bij het voorbereiden van een ontheffingsaanvraag om een probleemwolf af te mogen schieten. We hebben daarvoor gegevens nodig die niet boven water komen. Dat is niet alleen lastig voor ons als beheerders: het veroorzaakt ook een hoop verwarring en onduidelijkheid bij burgers.  

‘Zo zag ik laatst een bericht van ‘Wolven in Nederland’ langskomen dat het kind op landgoed Den Treek-Henschoten helemaal niet gebeten is omdat de verwondingen volgens experts niet van een beet kunnen zijn. Het is duidelijk dat er in dit dossier een dringende behoefte is aan transparantie en verantwoording met betrekking tot essentiële documentatie, zoals DNA-analyses, een doktersverklaring en proces-verbalen. En dat geldt ook voor andere incidenten en meldingen, zoals aanvallen op schapen op het grondgebied van het Utrechts Landschap, waar niet over gesproken wordt. Doordat incidenten en meldingen direct gebagatelliseerd worden door bestuurders en bepaalde wolvendeskundigen, wordt het gevaar waartoe deze probleemwolven in staat zijn tenietgedaan.’ 

Nog één voorbeeld dan. In februari vond in Langbroek (Utrecht) een wolvenaanval plaats, met een dood paard als gevolg. Pas eind juli verscheen dit bericht plotseling tussen de BIJ12-uitslagen. Nu snap ik wel dat de overheid er alles aan moet doen om paniek te voorkomen, maar een betrouwbare overheid informeert zijn burgers: correct en tijdig.  

Hoe betrouwbaar is de overheid? 

Nu voedt al die geheimzinnigheid de meest bizarre theorieën. Wie zegt ons dat de overheid niet bezig is om het onvermogen tot handelen te maskeren? Wat blijft er over van de vrije meningsuiting als provincies burgers gaan verbieden om beelden en documenten op Facebook te plaatsen?  Hoe betrouwbaar is een overheid die incidenten onder de pet houdt? Zeker waar het zo’n gevoelig thema als de wolf betreft verdienen burgers het om goed en snel geïnformeerd te worden. Niet alleen voor hun eigen veiligheid, maar ook om een gefundeerde mening te kunnen vormen in deze maatschappelijke discussie.  

Van Oswin Schneeweisz en Wouter Roorda verschijnt dit najaar bij Uitgeverij Blauwburgwal het boek ‘De Nederwolf’. Over de wel heel succesvolle comeback van een roofdier met een berucht imago. Inlichtingen voor media en boekhandel: info@blauwburgwal.nl. 

Oswin Schneeweisz is journalist, columnist en podcastmaker.  www.oswinschneeweisz.nl 

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee, ook in 2024? Hartelijk dank! 

Het bericht Als het over de wolf gaat lijkt de doofpot nooit ver weg verscheen eerst op Wynia's Week.

Zo hoorde ik de verslaggeefster van EenVandaag, alsof dit een historisch feit betrof, zeggen ‘dat dit voor zover bekend de eerste aanval is op een mens van een wolf in Nederland’.  Waar haalt ze dergelijke onzin vandaan? Leren we dan helemaal niets van de geschiedenis?

Het is typerend voor de hele discussie rond de wolf – zo je al van een discussie kunt spreken – dat de geschiedenis in Nederland stelselmatig wordt veronachtzaamd. Het debat wordt gedomineerd door, laat ik het maar recht voor zijn raap zeggen, wolfminded ecologen en natuurclubs die dat beest wel een interessant experiment en verdienmodel vinden.

We hebben in dit land inmiddels misschien wel meer zelfverklaarde wolvologen dan wolven en stuk voor stuk hoor ik al die experts voortdurend roepen dat wij, lees zij, nog te weinig expertise in huis hebben omdat het dier nu eenmaal lange tijd is weggeweest. Is dat nu een prijzenswaardig gebaar van nederigheid of een echec van hun status als wetenschapper?

Ondertussen roepen de meeste van hen wel in koor dat we maar moeten leren samenleven met de wolf. Sterker nog, ecoloog Hugh Jansman van de Wageningen Universiteit liet zich in een online webinar ontvallen dat hij de beeldvorming bij het grote publiek zou willen doen kantelen door meer de nadruk te leggen op de mythes en legenden waarin de wolf als een zorgzaam, moedig en loyaal dier wordt beschreven. Dan denk ik: ben je wetenschapper of lobbyist? Hoe waardenvrij is de ecologie nog in dit land?

Nu heb ik mij het afgelopen jaar toevallig ook flink beziggehouden met de geschiedenis van de wolf in Nederland voor een boek dat dit najaar zal verschijnen bij Uitgeverij Blauwburgwal. Daarin zal ik onder meer een pleidooi houden om meer te kijken naar de geschiedenis van de wolf. Dan zul je in ieder geval moeten erkennen dat dat arme meisje in Leusden zeker niet het eerste slachtoffer is in Nederland.

Een bloedrood spoor

Sterker nog, er loopt een bloedrood spoor door de eeuwen dat de wolf hier in ons land leefde en de laatste wolf in 1897 (dat betrof overigens een zwervend exemplaar) werd doodgeschoten. In het Jachtmuseum in Doorwerth trof ik ooit een oud document aan. Het omvatte niet veel meer dan een paar namen: ‘Marieke G., Jantona, H. Aagje D.’ Het waren nog kinderen toen ze buiten speelden in de velden rond Hilversum. Wat er precies gebeurde vermeldt het document niet. Wel lezen we dat al deze kinderen op 4 mei 1708 gegrepen werden door een stel wolven en het niet overleefden.

Ook historicus Wim van Heugten beschreef in zijn lezenswaardige boek De Wolf in de Lage Landen enkele incidenten. Onder meer in Limburg, waar wolven van oudsher veel voorkwamen. De meeste gegevens betreffen de achttiende eeuw en de eerste decennia van de negentiende eeuw.

Wolven, zo schrijft Van Heugten, kwamen vrijwel steeds voor, maar de aantallen waren meestal niet groot. In 1810-1811 was er in het arrondissement Roermond echter sprake van een ware wolvenplaag. In dat jaar werd een tiental kinderen gegrepen.

‘Nadat de eerste kinderen waren doodgebeten, werden jachtpartijen georganiseerd om de wolf of wolven te doden, die echter niet tot succes leidden waarna de streek danig in beroering raakte. Het eerste slachtoffer viel op de avond van 31 juli 1810 in Bussereind, een gehucht bij Beesel. Daar was toen de 26-jarige Petronella Peeters samen met Joanna Engels op het land aan het werk. Petronella had haar driejarige zoontje Jan meegenomen die op een gegeven moment begon te huilen. De twee vrouwen waren bezig met het bijeenbinden van rogge en stonden blijkbaar met de rug naar het kind toe. In ieder geval werd er niet direct aandacht aan geschonken. “Wees maar stil, we zullen spoedig klaar zijn en dan gaan we naar huis,” zou Petronella hebben gezegd, schijnbaar zonder op of om te kijken. Toen ze even later wél opkeek, was het jongetje weg en zag ze verderop een wolf weglopen. De volgende dag werden alleen nog maar enkele lichaamsdelen van het kind gevonden: de linker onderarm, het linker voetje, het rechter been, enkele ribben alsmede wat bebloede kledingstukken. De maire (burgemeester) van Beesel vermeldde in zijn verslag dat deze resten in de voorschoot van de moeder werden gelegd, en dat die ze mee naar huis nam.’

Van Heugtens boek (verschenen bij Uitgeverij Matrijs) staat vol met dergelijke dramatische verhalen en ofschoon hij zelf geen positie kiest in de huidige discussie, stelt hij zeer terecht dat het op zijn minst vreemd is dat de historie in het debat over de wolf compleet wordt veronachtzaamd. En ook dat ‘het opmerkelijk is dat historische gegevens bij de beeldvorming en dus ook bij de discussies rond het al of niet herintroduceren van de wolf in West-Europa niet of nauwelijks een rol speelden’.  

Een gekaapt debat

Het discussie is gekaapt door ecologen met een groene agenda op zak die een blinde vlek hebben voor de geschiedenis. Toen op 16 maart 1815 het Koninkrijk der Nederlanden werd uitgeroepen telde het gebied (Nederland en België) 5,4 miljoen inwoners. Nu wonen er in Nederland (zonder België) bijna 18 miljoen mensen, we hebben alleen nog flinters cultuurlandschap en het gedrag van de wolf is echt niet veranderd. Het incident in Leusden bevestigt dat maar weer eens. ‘Wie niet leert van de geschiedenis is gedoemd haar over te doen’, zei Winston Churchill ooit.

Van Oswin Schneeweisz en Wouter Roorda verschijnt dit najaar bij Uitgeverij Blauwburgwal het boek ‘De Nederwolf’. Over de wel heel succesvolle comeback van een roofdier met een berucht imago. Inlichtingen voor media en boekhandel: info@blauwburgwal.nl

Oswin Schneeweisz is journalist, columnist en podcastmaker.  www.oswinschneeweisz.nl

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee, ook in 2024? Hartelijk dank!

Het bericht Vanwaar toch het malle idee dat de Nederwolf zich in 2024 beter zou gedragen dan vroeger? verscheen eerst op Wynia's Week.

De nood is hoog in wolvenland. Elk jaar weer een beetje hoger. Terwijl de Europese Unie vergadert en vergadert en er ergens dit voorjaar een knoop doorgehakt moet worden over verlaging van de beschermde status van de wolf neemt het ene na het andere land daarop alvast een voorschotje.

Duitsland heeft het recent gemakkelijker gemaakt om de zogenaamde probleemwolven af te schieten en Frankrijk presenteerde onlangs het wolvenplan 2024-2029 waarin de Fransozen ook alvast vooruitlopen op de mogelijke beslissing van Brussel. Voor kuddes runderen en paarden die niet voldoende kunnen worden beschermd wordt het in Frankrijk gemakkelijker gemaakt om een wolf af te schieten.

Mosterd na de maaltijd

Ook in ons eigen land begint men zich zo ondertussen steeds meer te roeren. Zo kondigde de provincie Gelderland recent nieuw beleid aan in de strijd tegen de wolf. De provincie wil dat het mogelijk wordt om een wolf af te schieten als het dier in een gebied twee keer langs een wolfwerend raster komt en een dier aanvalt.

En in Drenthe is er van dat welkom wolf-gevoel ook steeds minder over. Daar mogen probleemwolven worden afgeschoten als ze meerdere keren goed beschermd vee hebben aangevallen binnen dezelfde gemeente en een tijdsbestek van drie weken. Als dat zo doorgaat komt die aangekondigde EU-wijziging van de beschermingsstatus als mosterd na de maaltijd. Wat deze ontwikkeling in elk geval aantoont is dat de wolf een stuk sneller loopt dan de EU beslissingen neemt.

De herziene bepalingen komen in Frankrijk van de twee verantwoordelijke ministeries: het ministerie van Landbouw en het ministerie van Ecologische transitie. Zo wil men een nieuw evenwicht bereiken tussen enerzijds het behoud van de wolf en anderzijds de bescherming van de veehouderij en schapenhouderij. Begrijpelijk, want net als in Nederland neemt het aantal wolven in Frankrijk rap toe. Het bestand is sinds de jaren negentig zelfs verdubbeld. Daarmee is de populatie toekomstbestendig geworden, stellen nu de Franse autoriteiten. En daarom kan het ook best alvast een tandje lager met die bescherming.

In Frankrijk is het, net als vorig jaar, ook dit jaar weer toegestaan om 19 procent van de populatie wolven af te schieten: zo’n 220 wolven per jaar. En dat gebeurt ondanks het feit dat die beesten Europees gezien nog steeds de status van strikte bescherming genieten. Het is bescherming met de Franse slag, zullen we maar zeggen. Net als Zweden komt men ermee weg, omdat de wolven daar nu eenmaal al veel langer rondlopen, ze aantoonbare schade doen en er veel meer wolven rondlopen dan in Nederland. Daarmee voldoet Frankrijk dus, op papier, aan de huidige voorwaarde dat eventueel afschot geen afbreuk doet aan een goede staat van instandhouding.  Een vereiste waaraan elk Europees land moet voldoen volgens de conventie van Bern.

Criterium

Maar daar zit hem nu juist de kneep: wat is de gunstige staat van instandhouding? Er wordt geschat dat er in Nederland ruim 100 wolven zitten. Kun je dan hier van een ‘gezonde populatie’ spreken of is het maar armoeiig clubje? Welk cijfer hang je daaraan en moet je dat grensoverschrijdend bekijken of per land? Daar breken groene juristen en ecologen zich de laatste jaren het hoofd over. En dat zal ongetwijfeld ook weer gebeuren op 4 april bij het ronde tafelgesprek in de Tweede Kamer.

Als, zoals nu de tendens is, wordt uitgegaan van landelijke grenzen krijgt Nederland in de nabije toekomst te maken met een flink probleem. Voor een gunstige staat van instandhouding heb je het in dit land, volgens sommige ecologen, namelijk over minimaal 250 volwassen wolven. Alleen al daarom moet er een grensoverschrijdende aanpak komen.

Naar aanleiding van een wolvenjacht in Finland deed het Hof van Justitie in 2019 daar een opmerkelijke uitspraak over. Het hof stelde dat ‘bij het toestaan van de afwijkingen (lees afschot) een beoordeling plaats dient te hebben gevonden van de staat van instandhouding van de populaties van de betrokken soort en van de impact die de beoogde afwijking daarop kan hebben. Deze beoordeling dient plaats te vinden op het niveau van het grondgebied van die lidstaat of, in voorkomend geval, op het niveau van de betrokken biogeografische regio wanneer de grenzen van die lidstaat verscheidene biogeografische regio’s bestrijken, of indien het natuurlijke verspreidingsgebied van de soort dit vereist en, voor zover mogelijk, op grensoverschrijdend niveau.’

Wat Nederland betreft heb je het wat de biogeografische regio betreft dan over de ‘Centraal-Europese laaglandpopulatie’ die voorkomt in Duitsland, West-Polen en tegenwoordig ook in Denemarken en de Benelux. Je zou zeggen, hoe moeilijk kan het zijn? Stop met dat oeverloze politieke/juridische gezever over de mate van de beschermde status en maak een plan waarin een gunstige staat voor de populatie als geheel wordt bereikt en stel vervolgens per land een redelijke verdeelsleutel op. Zo kun je rekening houden met de verschillende situaties in de betrokken landen en voorkom je wellicht ook een hoop gedoe met lokale lobbyclubjes die in afzonderlijke landen telgegevens linksom of rechtsom draaien, zoals we onlangs ook zagen gebeuren in de discussie over het haas.  

Een tip voor BBB

Als op die grensoverschrijdende schaal de gunstige staat van instandhouding van de soort niet in gevaar komt kunnen individuele landen flexibel ingrijpen, want kleinere landen hebben nu eenmaal een kleinere draagkracht. Het is maar een tip voor de vers gekozen euro-parlementariërs van de BBB die van zins zijn om na de Europese verkiezingen op 6 juni in de EVP-fractie de ‘intergroup’ Biodiversity, Hunting & Countryside’ weer nieuw leven in te blazen.

Oswin Schneeweisz is journalist, columnist en podcastmaker. Hij schreef ook diverse boeken. www.oswinschneeweisz.nl

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee, ook in 2024? Hartelijk dank!

Het bericht De wolf loopt een stuk sneller dan de EU beslissingen neemt. Dat kan zo niet langer verscheen eerst op Wynia's Week.

De irritatiegrens is inmiddels wel bereikt. Toch gaan bedrijven onverdroten door met al die deugspotjes. Waarom, wie verdient daaraan en hoe lang zitten we bij wijze van spreken nog te kijken naar een homoseksuele kleurling met een keppeltje op die een vega-yoghurtje aanprijst?

Purpose marketing

Jaren geleden interviewde ik voor de Avenue jonge designers op de design-academy van het kledingmerk Benneton in Italië. Tegenwoordig is het in Nederland relatief stil geworden rond het spraakmakende kledingmerk, maar in de jaren tachtig en negentig waren die reclamecampagnes een ongelofelijke hype. De beelden die fotograaf Oliviero Toscani maakte van vluchtelingen, kleurlingen, lhbti’ers en aidspatiënten voor de reclamecampagnes van Benneton schokten de wereld: shockvertising werd het wel genoemd.

Volgens mij ligt daar ergens, vele decennia voordat de woke-beweging van zich deed horen, de bron van wat tegenwoordig in marketingtermen Purpose Marketing heet. Oftewel: een betekenisvolle meerwaarde toevoegen aan een product door het bijvoorbeeld te koppelen aan een maatschappelijk doel. Voor Benneton was het een intrinsiek onderdeel van de bedrijfsstrategie. Dat is wel wat anders dan de vrijblijvende flodders die menig reclamebureau in opdracht van Lidl of Jumbo tegenwoordig op de consument afschiet – omdat het nu eenmaal trendy is.

Benneton was in zeker opzicht ook het tegenovergestelde van woke: het bracht immers, vaak op keiharde wijze, de ontnuchterende werkelijkheid in beeld. De deugspotjes van nu creëren juist een illusie: een normatieve fantasiewereld die zich moeizaam verhoudt tot de werkelijkheid. Ze dringen een wereldbeeld op dat van inclusiviteit en genderneutraliteit aan elkaar hangt.

Even voor de duidelijkheid: ik behoor niet tot het kamp der racisten en heb geen enkel probleem met de multiculturele, lhbtiq+ vriendelijke samenleving. Maar ik snap wel waarom mensen geïrriteerd raken, wanneer ze dat geforceerde wereldbeeld avond aan avond door de strot geduwd krijgen. Alsof dit land alleen maar uit hippe transgenders en mensen van kleur bestaat. De werkelijkheid is dat we afstevenen op een vergrijzingsgolf van oudere Nederlanders die geen enkel kleurtje hebben en ook nog gewoon ouderwets hetero zijn.

PublicSQ

In Amerika, waar de polarisatie nog groter is dan hier, en het inclusiviteitsdenken al langer de media beheerst, is het verzet in conservatief-rechtse kringen groeiende. Biermerk Budweiser verloor daar afgelopen zomer 30 miljard dollar aan beurswaarde na de koersval die volgde op het spotje met transgender-influencer Dylan Mulvany.

Het filmpje waarop te zien is hoe de Amerikaanse zanger Kid Rock uit protest een machinegeweer leegschiet op Bud-blikken ging viral. Twee marketingchefs werden op non-actief gesteld en de bierbrouwer poogde nog wat aan damage control te doen met een nieuw spotje: een ode aan ’the American spirit’.

Ook Nike (van oudsher een merk dat zich profileert met diversiteit en gelijkheid) kreeg ervan langs. Aanhangers van Donald Trump staken in 2018 Nike-spullen in brand als reactie op de campagne met atleet Colin Kaepernick, die een opvallende rol speelde in demonstraties tegen politiegeweld tegen zwarten. Die groep van ontevredenen is vooral boos over het feit dat ze normen en waarden opgedrongen krijgen die niet de hunne zijn. Ze voelen zich buitengesloten.

Vrijheidslievende winkels

En dus lag de volgende stap voor de hand. In 2021 zag PublicSquare het licht: een platform en app waar ‘vaderlandslievende en vrijheidlievende’ Amerikanen kunnen shoppen bij ‘vaderlandslievende en vrijheidslievende’ winkels. Men staat, volgens de site, voor een parallelle economie en alternatieve communicatiemethoden.

Het platform verbindt bedrijven met een groeiende gebruikersbasis van meer dan 1,4 miljoen consumenten die willen kopen bij bedrijven die abortus, transgenderisme en andere ideologieën die in strijd zijn met hun overtuigingen niet hebben omarmd. ‘De mensen in dit land moeten weten met wie ze in de buurt zijn, zodat ze de vrijheid op hun plaatselijke openbare plein kunnen bevorderen. En ze hebben een economie nodig die hun traditionele waarden dient’, stelde oprichter Michael Seifert in een interview.

Seifert: ‘Als je van dit land houdt, als je van vrijheid houdt, als je gelooft dat een man een man is en een vrouw een vrouw, dan heb je een economie nodig waarin je weet dat je geen geld uitgeeft aan bedrijven die jou haten. En dus hebben we een openbaar plein bedacht als de oplossing voor dat probleem. Op PublicSQ realiseren mensen een economie en een gemeenschap die daadwerkelijk voor ons en onze waarden werkt. We willen niet langer bedrijven ondersteunen die ons niet steunen, alleen omdat er geen andere optie is.’

Wie een kijkje neemt op de site struikelt herhaaldelijk over het hoofd van Donald Trump junior en het aanbod aan producten varieert van munitie tot geweren, Carnivore Snacks, Red Hot Chili Sauce en stoere Don Jr’s Field Ethos kledinglijn. De vrouwen zijn vrouwen, de mannen zijn mannen en alle modellen zijn blanker dan blank.

Rolpatronen

Vooralsnog is in Nederland dergelijk protest uitgebleven, maar aangezien het hier begint te druppelen als het in de VS regent, zouden al die deugspotjes ook hier weleens voor fellere tegenreacties kunnen gaan zorgen. Hoogleraren cultuurgeschiedenis Inger Leemans en Jan Hein Furnée onderzochten in 2020 14 miljoen krantenadvertenties en zetten met onderzoeksbureau Motivaction en de Bond van Adverteerders een enquête uit.

Dat onderzoek wees uit dat veel mensen het ergerlijk vinden dat reclame geen realistische afspiegeling vormt van de maatschappij: vrouwen worden nog niet vaak op het werk afgebeeld, en hoewel de representatie van niet-witte mensen wat is rechtgetrokken, valt er onder meer ‘qua rollen, spreektijd en positie’ nog wat te verbeteren. De reclamebranche houdt volgens hen de status quo in stand door te weinig alternatieve beelden te schetsen voor stereotiepe rolpatronen.

Moeite met een juiste balans

Over rolpatronen gesproken. De tijden dat Duo Penotti nog ‘twee kleuren in een potti’ kon stoppen en dat de dikke blanke man in de frietkar van Remia de Chinezen met rare hoedjes patat leerde eten zijn wel voorbij, maar stereotypen zijn er nog steeds. De witte blanke man is zelfs in veel reclames een stumper geworden die het verschil niet ziet tussen zijn vrouw en zijn kettingzaag (Hornbach). Misschien wordt het tijd dat wij, net als in Engeland, een wet krijgen tegen stereotypering in reclames?

Maar ja, wat doe je dan met al die verwijfde voetballertjes in de Ketelbinkie-reclame van de Rabobank? Dat zijn evengoed stereotypen. Ook uit een recent onderzoek in opdracht van belangenorganisaties van adverteerders als bvA, Stichting ReFrame en VIA blijkt dat de reclame-industrie moeite heeft een juiste balans te vinden in diversiteit, inclusie en stereotypering in tv-reclames. Het onderzoek concludeert dat er nog veel te winnen valt, met name op het gebied van stereotypering en representatie.

Nederlanders van kleur hebben een meer zichtbare en actieve rol in tv-reclames gekregen, maar de onderzoekers benadrukken dat dit niet voldoende is. Het enkel laten zien van diversiteit in kleur, etniciteit of culturele achtergrond heeft geen impact op de effectiviteit van reclame. Diversiteit en inclusie is namelijk veel breder.

Denk aan de vertegenwoordiging van vrouwen, van verschillende leeftijdsgroepen of mensen met een beperking. ‘Hier is nog veel terrein te winnen. Zo is de leeftijdsgroep 20 tot 39 jaar de best vertegenwoordigde groep in de reclames, terwijl dit niet klopt met de leeftijdsverdeling in Nederland’, stellen onderzoekers Eline Boon en Niki Schroeder op de site van VIA Nederland. Ook bij het portretteren van vrouwen is er volgens de onderzoekers nog veel winst te behalen. ‘Vrouwen blijken het minst tevreden met hoe ze worden afgebeeld. Ze krijgen vaak nog een traditionele rol toegedicht.’

Corporate Equality Index

De hamvraag is natuurlijk, waarom zijn al die bedrijven opeens zo woke? Waar komt deze uitgesproken houding bij commerciële organisaties vandaan? Het heeft ongetwijfeld te maken met de tijdgeest. Consumenten maken zich zorgen en willen iets bijdragen aan een betere en rechtvaardiger wereld. Op die behoefte spelen bedrijven in. En als er in de reclamewereld een schaap over de dam is, volgen er meer.

In de VS speelt op de achtergrond ook de Corporate Equality Index van de grootste vermogensbeheerder ter wereld Blackrock een rol. Deze index, onder de vlag van de invloedrijke Human Rights Campaign stelt elk jaar een lijst samen van grote bedrijven die het goed of minder goed voor hebben met de lhbtiq+ gemeenschap, social rights en goed burgerschap. Bedrijven krijgen punten als ze voldoen aan de voorwaarden van deze index, maar puntenaftrek volgt als ze niet aan de voorwaarden voldoen en dat kan dan weer consequenties hebben voor het verkrijgen van leningen en relaties met zakenpartners en investeerders.

De lijst heeft invloed, maar het belang van die index mag ook weer niet overdreven worden – wat in kringen van complotdenkers overigens wel gebeurt – want ook zonder een dergelijke lijst omarmt menig bedrijf tegenwoordig het woke-gedachtengoed. Simpelweg omdat het past bij de tijdgeest, zoals de friteskar van Remia paste bij de tijdgeest van de jaren tachtig toen het nog heel normaal was om te lachen om puntmuts dragende Chinezen met spleetoogjes.

Een sterk merk staat tegenwoordig ergens voor en komt daar ook voor uit. Wat je ergens van vindt, vormt je identiteit en identiteit is waarmee je je van de rest onderscheidt. Tot natuurlijk iedereen hetzelfde doet en de gemiddelde Nederlander zijn buik vol heeft van al die multiculti gezinnetjes en transgenders in reclames. Dan werkt de strategie vermoedelijk niet meer.

Yascha Mounk

Ook zou het onbedoeld weleens een maatschappelijk ontwrichtend effect kunnen hebben. Dat is althans wat de Amerikaanse politicoloog Yascha Mounk in zijn boek De Identiteitsval betoogt. Mounck is ervan overtuigd dat de overmatige focus op ras en gender de maatschappij meer kwaad dan goed doet.

‘Een groeiend aantal mensen in de VS, het Verenigd Koninkrijk en ook in Nederland heeft het gevoel dat een aantal van de belangrijkste instituties in de maatschappij ver van hun eigen normen en waarden af zijn gaan staan’, zei Yascha Mounk recent in Het Parool. ‘Dat heeft te maken met nieuwe, best radicale ideeën over ras, gender en seksuele oriëntatie die een groeiende invloed hebben gekregen op universiteiten, bij publieke omroepen en bedrijven. Wie zichzelf voorheen als ‘links’ identificeerde, stond erop dat een mens geen stempeltje mag krijgen naar religie, huidskleur, afkomst of seksuele oriëntatie. Maar nu gaan we vanuit progressieve keuzes mensen juist weer indelen op bijvoorbeeld ras en seksuele geaardheid, om je zo te identificeren. Die onder de noemer woke geschaarde ideologie zorgt juist meer voor polarisering dan voor samenhang en vooruitgang. Mensen kijken niet meer naar wat hen verbindt, maar juist naar waarin ze verschillen.’

Zo bezien zouden al die kleurrijke, multiculturele, inclusieve en diverse deugspotjes weleens het tegendeel kunnen veroorzaken van wat oorspronkelijk de bedoeling was en blijkt dat friteskarretje van Remia tussen de spleetoog-Chinezen wellicht een stuk onschuldiger dan de deugspotjes van Jumbo, Lidl, Nike en Adidas. Get Woke, go broke.

Oswin Schneeweisz is journalist, columnist en podcastmaker. Hij schreef ook diverse boeken. www.oswinschneeweisz.nl

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee, ook in 2024? Hartelijk dank!

Het bericht Get woke, go broke: kan het wat minder met die deugspotjes? verscheen eerst op Wynia's Week.

Het is een typisch gevalletje van kijk-ons-eens-diervriendelijk-zijn of beter gezegd: politieke windowdressing. Miljoenen kippen en varkens zitten in ons land immers opgesloten in de bio-industrie. En die beessies hebben het heel wat slechter dan het gemiddelde damhert. Maar een hertenkampje, dat is zo vreselijk old school.

Het is het gevolg van de positieflijst, ooit bedacht door voormalig landbouwminister Henk Staghouwer en een paar adviseurs uit Wageningen. De lijst zou (oorspronkelijk) worden ingevoerd op 1 januari 2024, maar afgelopen juni werd de Tweede Kamer door minister Piet Adema – Staghouwers opvolger – geïnformeerd dat er meer tijd nodig is om het ontwerpbesluit voor te leggen aan de Europese Commissie. De invoering wordt daarom uitgesteld naar 1 juli 2024.

Waterbuffels en bunzings zijn geen probleem

Op de positieflijst (ook wel huis- en hobbydierenlijst genoemd) staan zoogdiersoorten die veilig en geschikt zijn bevonden om als huis- of hobbydier te houden. Alle diersoorten die níet op de lijst staan, zijn daarmee automatisch níet meer toegestaan om door particuliere eigenaren te worden gehouden. Het damhert is er een van en dus dreigt sluiting van het oer-Hollandse hertenkampje.

Misschien kunnen ze straks in die lege kampjes kamelen, waterbuffels en Algerijnse gerbils zetten, want die mogen dan weer wel gehouden worden. Net als alpaca’s, bruine ratten en bunzings trouwens. Die laatste is overigens niet echt aan te bevelen als huisdier, want reken maar dat er weinig overblijft je dwergkonijn of goudhamster.

En waarom mag je eigenlijk wel een bunzing (notabene, de oervader van de gedomesticeerde fret) houden en geen damhert? Het zijn van oorsprong alle twee dieren die in het wild leven. Dat geldt trouwens voor meer dieren op de positieflijst, ooit leefden ze gewoon in het wild, maar gaandeweg zijn ze gedomesticeerd.

Het criterium waarmee de PAC (de Positieflijst Advies Commissie) aan het werk ging was – hoe kan het ook anders – dierenwelzijn. De centrale vraag daarbij was: in hoeverre zijn bepaalde soorten geschikt om te houden als huis- of hobbydier. Dan vraag je je toch af of die commissieleden ooit een hertenkamp hebben bezocht, want de meeste hertenkampen in ons land zijn ware paradijsjes voor weinig veeleisende roedeldieren als damherten. Er is genoeg ruimte, ze krijgen hun natje en droogje en niets staat hun welzijn in de weg.

Sterker nog, die beesten hebben het waarschijnlijk beter dan hun soortgenoten in het wild. Door het damhert niet op de positieflijst te zetten creëert men een nieuw probleem. Immers, al sinds jaar en dag worden populaties in dit soort kampen op peil gehouden door de overtollige dieren elders onder te brengen of te verkopen aan particulieren of aan particulieren die ze soms weer doorverkopen aan poeliers.

Maar met het naderende verbod in het vooruitzicht wil niemand die beesten meer hebben. Je raakt ze aan de straatstenen niet meer kwijt. Veel gemeentes, zoals Arnhem, moeten nu leuren met hun overtallige dammen, maar niemand wil ze hebben en hoe voorkom je dat er nieuwe kalveren geboren worden?

Het besluit schuurt behoorlijk met dierenwelzijn

In Arnhem zijn alle mannelijke dieren uit het Sonsbeek Park tijdelijk verplaatst naar de kinderboerderij, maar hoe diervriendelijk is dat? Het staat in elk geval haaks op het idee dat dieren in staat gesteld moeten worden om hun natuurlijke gedrag te vertonen: voortplanten dus. Een andere optie is castratie, maar dat is weer niet erg bevorderlijk voor het welzijn van de bokken. Immers, hun gewei blijft dan doorgroeien wat kan tot allerlei andere fysieke problemen. Ook lekker diervriendelijk!

De geschiedenis herhaalt zich. Onder het mom van dierenwelzijn worden politieke beslissingen genomen die uiteindelijk behoorlijk schuren met dierenwelzijn.

Neem die damherten in Waterleidingduinen. Ook die zijn daar ooit uitgezet en hebben zich vervolgens gigantisch vermeerderd. Jarenlang heeft tout links Amsterdam afschot tegengehouden, met als gevolg dat er uiteindelijk veel meer dieren moesten worden afgeschoten dan het geval was geweest als men meteen had ingegrepen.

Tja, je zal in dit land maar een damhert zijn, dan ben je voor je het weet speelbal van politici die er, onder het mom van dierenwelzijn, zo hun eigen politieke agenda op na houden. Wat is er straks aan de beurt: kinderboerderijen, diertuinen, konijn Flappie in zijn kooi, vissen in de kom, reptielen in het terrarium?

De criteria die zijn gebruikt zijn op zijn minst nogal discutabel: het lijkt er namelijk op alsof de adviescommissie in Wageningen de opdracht heeft gekregen hond, kat en hamster te ontzien. Daar wil niemand zijn vingers aan branden. Maar van honden en katten is bekend dat ze overbrengers zijn van zoönosen, en laat dat nu net een zwaarwegend argument zijn waarom andere dieren niet op de positieflijst terecht komen.

Ook het natuurlijk gedrag is een van de criteria, maar het natuurlijk gedrag van een raskat is niet om de hele dag in een mandje bij de tv te liggen. Dus zo bekeken zou je een kat helemaal niet binnen mogen houden. Niet voor niets wordt er al jarenlang gesteggeld over de positieflijst en is hij meerdere malen afgekeurd en haalde de rechter er jaren geleden al een streep door wegens en te zwakke onderbouwing.

Stop met de kneuterpolitiek

Terug naar de damherten. Adema liet recent in een Kamerdebat weten dat hij ook wel twijfelde of die damherten misschien toch op de positieflijst moeten. Advies aan de minister: doen. Stop met die kneuterpolitiek. Daarmee voorkom je een hoop ellende voor de dieren, voor de beheerders/eigenaars en voor de opa’s en oma’s, ouders en kinderen die genieten van hun hertenkampje. Dat is goed voor zowel het mensenwelzijn als het dierenwelzijn.

Oswin Schneeweisz is journalist, columnist en podcastmaker. Hij schreef ook diverse boeken. www.oswinschneeweisz.nl

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Adieu hertenkamp. Want die moeten op 1 juli 2024 sluiten in verband met het dierenwelzijn verscheen eerst op Wynia's Week.

En dat gebeurt allemaal op de drempel van het nieuwe jachtseizoen. Nou ja, wat er nog van over is. Want de wildlijst met bejaagbare soorten die ooit uit 29 soorten bestond is inmiddels gekrompen tot zes soorten en daarvan mogen er momenteel landelijk slechts drie daadwerkelijk worden bejaagd: de eend, de houtduif en de fazant. Het haas is in drie provincies gesloten, het konijn landelijk en de patrijs mag al jarenlang niet bejaagd worden.

De jager zal weer nodig zijn om de wolvenstand in toom te houden

Even voor de duidelijkheid. Ik ben een van die bijna dertigduizend jagers. Naast mijn professie als schrijver/journalist ben ik bijna dagelijks actief in het buitengebied als faunabeheerder. Het is maar even dat u weet uit welke hoek de wind waait. Ik ben er echter niet op uit om de tegenstanders van de jacht in het verdomhoekje te zetten. In dit land mag iedereen vinden wat-ie vindt. Dat is een democratische verworvenheid om te koesteren.

Laten we eens beginnen met een sprookje. Het was de jager die oma uit de buik van de wolf redde. Zo is het toevallig ook nog een keer. En als ik mij niet vergis zal de jager op niet al te lange termijn ook weer nodig zijn om de uitdijende wolvenstand enigszins in toom te houden. Wie namelijk denkt dat de wolf hier zonder enige vorm van beheer op lange termijn kan leven zonder problemen te veroorzaken gelooft in sprookjes. En met al die soorten als bever en das, wasbeer, wasbeerhond en goudjakhals is het niet anders.

Elke beheerder weet dat je moet ingrijpen in populaties voor het te laat is, anders ben je te laat en is er geen houden meer aan. Het idee dat de natuur wel voor zichzelf zorgt is, in ons kleine land, een misvatting. Echte natuur is er immers niet meer.  Er zijn hooguit een paar parken en die zijn ook al honderd keer op de schop gegaan.

Een dassenburcht op de verkeerde plek en het treinverkeer ligt stil of een afrit is weken lang afgesloten. En in de toekomst, met al die nieuwe woonwijken, wegen, zonneparken en andere infrastructuur in ons buitengebied zal de rol van de jager alleen maar toenemen: beheren is immers altijd nog diervriendelijker dan creperen.

De jagers in ons land zijn echter in steeds grotere mate onderwerp van negatieve framing in de main stream media. Bij de VPRO kreeg schrijfster Bibi Dumond Tak onlangs een avondlang de gelegenheid haar sentimentele quatsch over de jacht te etaleren in Zomergasten. Even later gaf Youp in de NRC nog even een ongenuanceerde trap na. Youp schreef: ‘Ik hoop zo dat onze vorst met het schaamrood op zijn koninklijke kaken heeft gekeken naar Zomergast Bibi Dumon Tak, die ons twee weken geleden glashelder uitlegde wat een kulargumenten jagers gebruiken om hun puberale bloeddorst te legitimeren.’ 

Bij Faunabescherming Nederland, een clubje dierenvrinden uit de hoek van de Partij voor de Dieren, maakten ze het helemaal bont met een radio-campagne waarin jagers ‘stropers met een vergunning’ werden genoemd. Het zijn slechts een paar voorbeelden van de voortdurende stigmatisering die in dit land gaande is.

Er is niet één soort jager

Wat opvalt is dat steeds hetzelfde beeld wordt neergezet: de schietgrage killer die voor zijn lol beestjes doodknalt. De werkelijkheid is echter dat er niet één soort jager is. Welbeschouwd is de jagerswereld behoorlijk divers: mannen, vrouwen, plattelanders en mensen uit de stad. Sommigen doen hun ding in Duitsland, anderen verkiezen de Hollandse polder. Allemaal hebben ze zo hun eigen reden om de (best wel prijzige) opleiding van een jaar te doorlopen en te gaan jagen.

Natuurlijk zitten daar enkelingen tussen die slechts gaan voor het schot, maar de overgrote meerderheid wordt gedreven door een gemis. Men mist de verbondenheid met de natuur. Men wil zich deel voelen van de natuur en als het even meezit ook een stukje duurzaam, zelf geschoten, vlees consumeren van een dier dat een beter leven heeft gehad dan de gemiddelde plofkip.

En omdat men zich verbonden voelt met de natuur is het gros van de jagers ook actief met het verbeteren van de biodiversiteit: ze leggen groenstroken aan, creëren in samenwerking met boeren akkerranden, houden tellingen bij, zorgen voor veilige broedplaatsen voor eenden en weidevogels. Zo bezien is de jagersgemeenschap een groot vrijwilligerscorps dat zich actief inzet voor het behoud van het beetje ‘natuur’ dat we nog hebben in Nederland.

Sterker nog: elke jager is bij wet verplicht om te zorgen voor een goede staat van instandhouding van de soorten in zijn veld. En als Youp met zijn snelle Porsche een ree ondersteboven rijdt, zijn het de jagers die de rotzooi mogen opruimen om een aangereden dier uit zijn lijden verlossen. Dat doen ze niet omdat ze dat zo leuk vinden, maar omdat ze hun maatschappelijke taak en dierenwelzijn serieus nemen. Dat alles, beste Youp, verdient waardering in plaats van stigmatisering.

Ja, we schieten dieren dood. Zodat bosverjonging een kans krijgt of omdat populaties te groot worden. Opdat we schadelijke soorten verjagen en omdat mijn duivenborst in de pan afkomstig is van een dier dat een goed leven heeft gehad. En doen we dat met plezier? Ja, maar het is niet de kick van het doden die ons drijft. Het is het geluk van de buitenmens en dat is een veelomvattender en exitentiëler begrip.

Heeft een wild dier niet ook het recht om prooi te zijn?

Je kunt in deze tijden van dierenrechten overigens ook best een leuke boom opzetten of een wild dier niet ook het recht heeft om prooi te zijn. Een leuke vraag voor toekomstige Kamerdebatten, want reken maar dat als links de verkiezingen wint de jacht in Nederland het nog moeilijker krijgt. En dan hebben de jagers in Nederland het nadeel dat ze maar een klein groepje zijn: met zo’n 27 duizend stemmen schiet je in Den Haag, bij wijze van spreken, nog geen mug dood. En dat is wrang, want voor dat gedroomde groene, duurzame en biodiverse Nederland met extensieve landbouw is de jacht meer dan een bloeddorstige hobby.

Oswin Schneeweisz is journalist, columnist en podcastmaker. Hij schreef ook diverse boeken. www.oswinschneeweisz.nl

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Het is niet de kick van het doden die de jager drijft. Het is het geluk van de buitenmens. verscheen eerst op Wynia's Week.

Soms, heel soms, en vooral als ik de huidige generatie politici aan het woord hoor, bekruipt mij de behoefte om mijzelf soeverein te verklaren. Dat doe ik niet, want ik beschouw mijzelf als een weldenkend en sociaal mens. Maar stel nou eens dat je dat doet: gewoon een ambassadeschildje op de deur spijkeren en jezelf loskoppelen van staat en gezag. Nooit meer belasting betalen, nooit meer boetes voor te hard rijden betalen. Nooit meer wikken en wegen op wie je nu weer moet stemmen.

Voor zo’n tienduizend iets minder weldenkende mensen in ons land is dat kennelijk hoe ze in het leven staan. Samen vormen ze, volgens de AIVD, een substroming binnen een grotere groep die tegen de overheid is. Een bont gezelschap van coronasceptici, extreemrechtse lieden en complotdenkers.

‘Men wil jullie in formatie brengen’

De Limburgse omroep L1 ging onlangs undercover op een informatieavond en leverde een knap staaltje investigative journalism. Omdat de organisator van de informatieavond telefonisch niet op vragen wilde reageren, besloot verslaggever Alexander Dekkers zich als bezoeker aan te melden op een bijeenkomst in een kantoorpand te Heerlen, alwaar hij werd ontvangen door ene Arthur Brekelmans (in het dagelijks leven makelaar te Brunssum en organisator van wijnproeverijen) en zijn vrouw Petra. Duidelijk werd dat Brekelmans zijn autonomie niet in het extreme doorvoert: hij zegt (vooralsnog) gewoon zijn belasting te betalen en zijn hypotheek af te lossen. Zijn doel is het vergroten van de groep autonomen in Nederland.

‘De bijeenkomst in Heerlen is een aaneenschakeling van feiten die op een bepaalde manier uitgelegd worden,’ schrijft Dekkers. ‘En als je erin gelooft, klinkt het allemaal erg aannemelijk. Tijdens de lezing worden ook woorden op een andere manier uitgelegd dan zoals ze in het dagelijks leven bedoeld zijn. Brekelmans noemt het woord ‘informatie’. “Als je daar nou eens een streepje tussen zet. Dan krijg je ‘in-formatie’. Men wil jullie in formatie brengen.’’’

Zo’n twintig mensen bezochten de bijeenkomt en zij konden, na betaling van 599 euro, binnen veertien dagen autonoom worden. Voor dat geld verstuurt het echtpaar dan veertien documenten (64 pagina’s) naar verschillende instanties waaronder de Belastingdienst en de Raad van State. Ook de koning krijgt een brief. Het uitgebreide pakket,  inclusief een diplomatiek paspoort en een heus ambassadeschildje voor aan je gevel, kost slechts 895,75 euro.

Profiteurs noemden we dat vroeger

Het is natuurlijk pure oplichterij, want op het moment dat je geboren wordt ben je al burger van de samenleving. Met burgerrechten en burgerplichten. Daar kun je je helemaal niet aan onttrekken. De vlucht in de autonomie is dan ook iets voor heel domme, radeloze of verwarde geesten. Personen die in veel gevallen wel een uitkering van de staat of aow’tje incasseren en gebruik maken van talrijke publieke functies die met belastinggeld zijn betaald, maar meebetalen aan dat systeem willen ze niet. Profiteurs noemden we dat vroeger. Niks autonomen.

Bij het lezen van dit bericht vroeg ik mij af in hoeveel achterafzaaltjes in ons land dit soort naïeve personen, die niet zelden ook geloven in allerlei bizarre complottheorieën, een rad voor ogen wordt gedraaid. Ik weet het niet, maar als de AIVD al van tienduizend personen spreekt, vrees ik dat er wel meer typetjes als Brekelmans rondlopen. Een bedenkelijke ontwikkeling aangezien een goed functionerende samenleving nu eenmaal bestaat bij de gratie van vertrouwen in en verbondenheid met elkaar.

Mislukte staatsgreep

Daar weten ze in Duitsland alles van. Daar ondernam dezelfde mix van extreem-rechtse fanatici, complotdenkers en autonomen die zichzelf Reichsbürger noemen vorig jaar een mislukte staatsgreep. Voor sommige commentatoren was de gemêleerde samenstelling van de groep verdachten een beangstigend bewijs dat extreem gedachtegoed nu echt in het maatschappelijk midden wortel had geschoten. Onder de verdachten bevonden zich naast vastgoedprins Heinrich XIII Reuss meerdere oud-militairen, een politiecommissaris, een arts, een piloot, een rechter en een tenor.

De vraag is natuurlijk hoe we ons als samenleving weerbaarder kunnen maken tegen dit soort fantasten. Uit het AIVD-rapport: ‘Het vergroten van de weerbaarheid van de samenleving tegen het anti-institutioneel narratief is essentieel. Doordat het vertrouwen in de overheid en instituties laag is en er vaak veel terechte kritiek is vanuit de samenleving, kan dit een voedingsbodem zijn voor anti-institutioneel extremisme. Het vergroten van de weerbaarheid vraagt vooral ook om betrouwbaarheid en eerlijk communiceren van instituties.’ Dat advies kunnen de heren en dames politici die straks in de Kamer gekozen worden alvast in hun zak steken.

Oswin Schneeweisz is journalist, columnist en podcastmaker. Hij schreef ook diverse boeken. www.oswinschneeweisz.nl

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Betrouwbare overheid is het beste middel tegen anti-institutioneel extremisme verscheen eerst op Wynia's Week.

Kortom, Sneeuwwitje heb ik decennia lang opgeborgen op de rommelzolder van mijn bestaan. In dat hoekje waar al die zaken liggen te verstoffen die je het liefst vergeet.

Maar onlangs struikelde ik toch weer over haar persoontje. Dankzij dat actrice-meisje Rachel Zegler dat recent een interview gaf aan Variety over de upcoming remake van Sneeuwwitje. Het moet de volgende blockbuster worden. Een zogenaamde liveaction remake, zoals er al velen passeerden uit de keuken van Disney: variërend van Peter Pan tot De Kleine Zeemeermin.

Wie het oude niet eert, is het nieuwe niet weerd

In Variety gaf Zegler alvast een kleine vooruitblik. Zelf heeft ze helemaal niets met de oorspronkelijke versie. Auw, dat schuurt. Waarom zou je dan meedoen aan een remake, in de hoofdrol nog wel? Ze vindt het eigenlijk maar een stom verhaal dat oude en foute rolpatronen over mannen en vrouwen bevestigt. De originele film uit 1937 heeft ze slechts één keer gezien en is min of meer van hetzelfde laken en pak.

Dan denk ik: wie het oude niet eert, is het nieuwe niet weerd. ‘In de remake wordt Sneeuwwitje niet langer gered door de prins op het witte paard en ze droomt ook niet van de ware liefde’, vertelt Zegler in Variety. ‘Want laten we eerlijk zijn: die prins was eigenlijk toch wel een stalker. In plaats daarvan droomt de prinses ervan een onbevreesde, moedige, eerlijke en trouwe leider te zijn.’

Ik vrees het ergste. Dat wordt vast weer zo’n cis-gender of pan-seksuele prins die op zijn fat-bike aan komt rijden, want paardrijden is wel heel erg old school en dieronvriendelijk. En van die kabouters zal ook niet veel overblijven, want dat is anno 2023 niet inclusief jegens onze medemens met een lichamelijke beperking.

Fox News kwam er al achter dat de dwergen in de remake een soort onbestemde mini-fantasiewezens zijn geworden. Op de sociale media zwelt de stroom kritiek inmiddels gestaag.

Begrijpelijk, want het bekritiseren van Disney- prinsessen heeft natuurlijk helemaal niets te maken met feminisme, inclusiviteit of gelijkberechtiging. Wat is er mis met de harsttochten van een meisje dat verliefd wordt op haar prins of prinses op het witte paard? Daar hebben we toch allemaal wel ooit van gedroomd?

Niet volgens Disney. Volgens Disney dromen meisjes van macht en leiderschap.  Zo heurt het anno 2023. Het is maar even dat u het weet: alle meisjes dromen ervan om een nieuwe Neelie Kroes te worden.

Mag een sprookje nog gewoon een sprookje zijn?

‘Disney is on a ‘woke path to ruin.’ Even Snow White actress hates her own story’, kopte Fox News recent. Nou is die opmerking niet zo verwonderlijk, want Fox behoort in Amerika tot het kamp van de Republikeinen en die hebben het in Florida al jaren aan de stok met Disney.

Gouverneur Ron DeSantis verwijt het filmbedrijf tere kinderzieltjes te vergiftigen met hun woke-agenda. Voor het eerst heb ik wel enig begrip voor die Republikeinen, die meestal tegen alles zijn, waar ik voor ben.

Mag een sprookje ook nog gewoon een sprookje zijn? Moet alles door de censuurcommissie van het wokisme, net zo lang tot het laatste restje magie uit het verhaal is geperst?  Terwijl feministen jarenlang voor een beetje erkenning van hun individualiteit gestreden hebben, luidt de nieuwe boodschap dat vrouwen moeten streven naar leiderschap en macht.

Ik heb niets tegen vrouwelijk leiderschap. Ik heb wel iets tegen de wijze waarop onze kinderen een dergelijk simplistisch wereldbeeld door hun strot geduwd krijgen door het nieuwe woke-bewustzijn. Alsof meisjes die geen macht ambiëren fout zijn. Alsof leiderschap ambiëren de norm is.

Dat dit juist weer uit de keuken van Disney komt verbaast me niets. Die hebben daar een lange traditie in. Sterker nog: de leugen of het verdraaien van de werkelijkheid is de basis van Disneys succes.

Kent u Bambi nog, dat lieve aandoenlijke hertje dat Disney miljarden opleverde?  De auteur van het verhaal Georg Salten schreef Bambi oorspronkelijk als een ‘leerstuk voor wandelaars en natuurliefhebbers’. ‘Ik wilde hen van het misverstand afhelpen dat de natuur een zonnig, altijd mooi en paradijselijk oord is’, verklaarde hij.

Vertrouw nooit de Disney-studio’s

De wereld van de echte Bambi is dan ook hardvochtig en meedogenloos. De dood ligt overal op de loer. De kleine reebok (bij Disney een witstaarthert) is nog maar nauwelijks droog achter de oren of hij wordt al alleen gelaten door zijn moeder die zich steeds meer van hem verwijderd, tot hij uiteindelijk alleen zijn weg moet vinden.

Dat is wel even wat anders dan de edelkitsch die Disney ervan maakte. De moraal van dit verhaal: vertrouw niets wat uit de studio’s van Disney komt.

Oswin Schneeweisz is journalist, columnist en podcastmaker. Hij schreef ook diverse boeken. www.oswinschneeweisz.nl

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Dromen meisjes ervan om later Neelie Kroes te worden? Volgens de makers van de nieuwe Sneeuwwitje wel verscheen eerst op Wynia's Week.

Dit keer zit er echter geen Flora op de mallewagen, maar een nepslager en in het gevolg lopen al die andere hippe producenten van vleesvervangers. Want de verkoop van dit soort producten, zo is gebleken uit onderzoek van de Rabobank, neemt drastisch af. De schappen liggen vol met nepkroketten en Gehacktballen die van Brussel geen gehaktbal mogen heten, maar niemand koopt ze.

Even een ‘op-de-borst-klop’-momentje. Ik voorspelde dit al in een artikel (‘Waarom we ons volstoppen met inferieur supermarktvoer’) dat ik in 2019 schreef voor HP/De Tijd. In Duitsland had Tönnies – een van de grootste vleesproducenten, die in 2017 nog 21 miljoen varkens en runderen slachtte en een omzet behaalde van 6,9 miljard euro –  destijds alle vleesvervangers in de ban gedaan. Tönnies trok de stekker uit zijn vegetarische avontuur. ‘Ik heb het twee keer geprobeerd’, zei topman Clemens Tönnies in Die Welt, ‘en twee keer is me de lust vergaan’.

De consument proefde onmiddellijk het verschil

Zijn bedrijf ging weer gewoon varkens slachten. Clemens Tönnies zei destijds: ‘Er is in Duitsland geen markt voor nepvlees en het is bovendien niet lekker’. Daarin kreeg hij gelijk van marktonderzoeksbureau GfK, dat in 2018 meldde dat de omzet in vleesvervangers in Duitsland sterk terugliep. Veel consumenten probeerden het een keer, maar lieten het daarbij. Dat dit ook in Nederland zou gebeuren was slechts een kwestie van tijd.

Nepvlees is een product dat we via de marketing en lobby van bedrijven als Unilever en grote supermarktketens de afgelopen jaren bijna letterlijk door onze strot geduwd kregen. En de boodschap daarbij was altijd klip en klaar: vlees is fout, nepvlees is goed. Wie nepvlees koopt is milieubewust, klimaatlievend, diervriendelijk en ga zo maar door.

Maar de consument is er niet in meegegaan: logisch, want je hoeft geen chefkok te zijn om het verschil tussen een sojaburger en een echte hamburger te proeven. De consument laat zich geen knollen voor citroenen verkopen. En die beseft ook wel dat je met die sojaburger echt geen regenwoud gaat redden.

Dat zijn leuke slogans voor reclamejongens en -meisjes, maar 90 procent van de sojaproductie wereldwijd gaat naar veevoer dat vervolgens in de vorm van een hamburger op ons bord ligt. Die paar procent voor vlees vervangende producten gaan echt het verschil niet maken.

En wie gelooft er nog in het sprookje dat een nepbiefstuk gezonder is, omdat het vegetarisch is? De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) waarschuwde jaren geleden al dat veel plantaardige vervangers, ook wel ‘analogues’ genoemd, vallen onder de ultra processed foods (UPF’s). UPF’s zijn sterk bewerkte voedingsmiddelen waaraan vaak veel ingrediënten zijn toegevoegd.

Ze bevatten veel calorieën en vaak veel zout, verzadigd vet en suikers. Het aandeel voedingsvezels, vitamines en mineralen is volgens de WHO in deze producten juist laag vergeleken met onbewerkte (natuurlijke) producten zoals vlees, zuivel en sommige plantaardige producten.

Het vegetarisme heeft zijn onschuld verloren

Uit het WHO onderzoek blijkt dat het regelmatig eten van UPF’s tot negatieve effecten op de gezondheid kan leiden. Denk aan overgewicht, obesitas, kanker, diabetes type 2 en hart- en vaatziekten. Zo bekeken heeft het vegetarisme, dankzij de UPF’s, zijn onschuld verloren. Ooit stond vegetarisch voedsel voor eerlijk en puur eten, maar nu is de vegetarische markt gekoloniseerd door producenten van ultra processed foods en denk ik bij een vegetarische bitterbal steevast: wat zit daar allemaal in?

Hoe dan ook. De ene na de andere nepslager is de afgelopen jaren op Flora’s mallewagen gesprongen en nu die wagen hotsen en botsend tot stilstand komt zullen er wel weer heel wat faillissementen volgen, want je kunt wel heel hard roepen dat een nepburger net zo lekker is als een echte burger: the proof of the pudding is in the eating.

Dan helpt het ook niet als je het nepvlees, zoals de Lidl nu bij wijze van experiment doet, naast het echte product in de winkel legt. De smaak (naast de productiekosten) zal de gamechanger worden.

Kweekvlees heeft de toekomst

Wat dat betreft zet ik mijn kaarten liever op kweekvlees, dat is uiteindelijk een product gemaakt uit dierlijke cellen. Over drie jaar hoopt Mosa Meat in Maastricht vijftig kilo kweekvlees per week te produceren. De prijs van deze ecologische burger moet dan zakken naar een voor de consument aanvaardbaar niveau. Kostte de eerste kweekvleesburger in 2013 nog 200.000 euro, over een paar jaar ligt-ie voor 9 euro in de pan.

Tot die tijd knaag ik liever op een wortel, dan op een vegetarische rookworst.

Oswin Schneeweisz is journalist, columnist en podcastmaker. Hij schreef ook diverse boeken. www.oswinschneeweisz.nl

Wynia’s Week verschijnt 104 keer per jaar met even onafhankelijke als broodnodige berichtgeving. De donateurs maken dat mogelijk. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Ondanks machtige lobby zijn vleesvervangers op hun retour: nepburgers van nepslagers smaken nergens naar verscheen eerst op Wynia's Week.