Het gelegenheidsduo gaat de concurrentie aan met de NPO, die op dat tijdstip Journaals uitzendt, en met RTL, dat met Editie NL en Boulevard een vaste waarde heeft veroverd rondom dat tijdstip.

Nieuwe partner

Eerdere pogingen van Talpa om zich te nestelen in het horrorslot mislukten. John de Mol probeerde het in 2005 al eens met nieuwsshow NSE, daarna met entertainmentprogramma 6 Inside en vorig jaar met de Goed Nieuwsshow. De programma’s liggen in het museum van de geflopte tv-probeersels. Daarom is het des te opmerkelijker dat Talpa het weer probeert.

Toch lijkt er nu meer aan de hand. Talpa heeft een nieuwe partner gevonden om het avontuur mee te starten: De Telegraaf. Eerdere pogingen ondernam De Mol in zijn eentje, maar nu trekt hij samen op met de krant die hij in 2017 wilde inlijven. Dat lukte toen niet, onder meer omdat de grootaandeelhouder van de krant, de familie Van Puijenbroek, zich liever engageerde met de Belgische familie Leysen, een courantiersgeslacht dat in Vlaanderen uitgever is van onder meer het elitaire De Standaard en het volkse Het Nieuwsblad.

Die Belgisch-Nederlandse kongsi loopt na ruim zeven jaar tegen de grenzen van de groei aan, en zoekt partners. Wat vooral aan het assortiment ontbreekt, is televisie, of beter gezegd: bewegend beeld dat je kunt verspreiden over alle mediaplatforms, tegenwoordig ook TikTok en Instagram. Wie déze markt kan bedienen met zijn producten heeft de toekomst, of nog preciezer geformuleerd, heeft kans om te overleven.

Op de advertentiemarkt zijn de Amerikaanse grootmachten Meta (Google, YouTube) en Mark Zuckerberg (Facebook, Instagram) oppermachtig. Dit zijn de acacia’s van de digitale economie: als ze zich ergens nestelen, nemen ze de tuin over, de plaatselijke exoten verdrijvend.

Hoger btw-tarief

Dat Talpa en De Telegraaf naar elkaar toegroeien is dus niet meteen uit liefde geboren, maar vooral ingegeven door verlicht eigenbelang. De nieuwe samenwerking tussen SBS en De Telegraaf staat niet op zichzelf. Terwijl De Mol en de Leysens zich aan elkaar bekennen, is er bij de concurrentie eenzelfde paringsdans gaande. RTL Nederland, de concurrent van SBS, flirt al een jaar met een andere Belg: Christian van Thillo.

Christian van Thillo is in Nederland uitgever van een groot kranten- en tijdschriftenconglomeraat (DPG) en enkele radiozenders (JOE/QMusic). Maar ook híj heeft dringend behoefte aan bewegend beeld om een vuist te kunnen maken tegen de Amerikaanse indringers die het publiek verleiden met binge-series, TikTok-fragmenten en audiovisuele nieuwssnacks.

Van Thillo is al een stap verder dan De Leysens. De Belg exploiteert in Vlaanderen een succesvolle tv-zender: VTM. Daarnaast sleutelt hij continu aan het stroomlijnen van zijn tachtig titels, uiteenlopend van Donald Duck tot nu.nl en van Trouw tot Story. Hij probeert de tijdschriften en kranten te laten samenwerken en de adverteerders te plezieren met een groter bereik. Recent opende DPG in Londen een advertentie-inkoopbureau om grotere merken beter te kunnen bedienen. Geld verdienen met abonnee’s wordt steeds hachelijker, zeker nu de regering een abonnement aanslaat met een hoger btw-tarief van 21 procent. Voor DPG is het wegvallen van déze inkomsten een schrikbeeld.

VideoLand

Recent opende de firma een supersonisch hoofdkantoor op een Amsterdams industrieterrein, een slagschip waar de titels tegen elkaar aan kruipen om zich te verenigen tegen de haaien uit Silicon Valley. De koning doopte het nieuwe onderkomen en DPG smeekte de vorst om zich te verzetten tegen de gehate btw-verhoging, wetende dat hij er niks aan kan doen, maar misschien toch ook weer wel.

Van Thillo aast nu op RTL en dan vooral op VideoLand, de streamingdienst die zich knap handhaaft op de Nederlandse markt met meer dan 1 miljoen abonnees. Het gevecht om het zesuur-slot is daarmee ook een strijd om een loopgraaf die nauwelijks meer te verdedigen is, een laatste poging om de eigen identiteit te behouden.

Weg van politiek-correct en nepcorrect

De Telegraaf en SBS hebben wel één voordeel boven DPG. Ze bedienen een doelgroep die elders nauwelijks wordt gehoord: het behoudende deel der natie. Een groep mensen die wenkbrauwen fronst bij doorgeslagen woke-excessen, die zich afvraagt of de groene revolutie ook voor hen te betalen is, die wel eens vlees eet, niet altijd havermelk drinkt en die het leven niet al te serieus neemt.

De Telegraaf en SBS zouden in die doelgroep kunnen toeslaan, en een tik kunnen uitdelen naar de kijkers die zijn afgehaakt bij het politiek-correcte Journaal en die het nepcorrecte RTL beu zijn, een zender die zich naar buiten toe presenteert als gewetensvol, maar wel programma’s wil uitzenden, zoals het besmette The Voice en het grensoverschrijdende datingprogramma Temptation Island.

Is dat genoeg om nu wel te slagen? Geld is er genoeg voor het project. De Mol is een mediamiljardair die jarenlang experimenteerde met media-innovaties, maar daarmee is gestopt. Zijn idee om zelf uit te groeien tot de Zuckerberg van de Lage landen heeft hij verlaten. Recent verkocht Talpa VakantieVeilingen.nl en ActievandeDag.nl aan House of Tickets. Ook werd er gehakt in de portefeuille van Juke, een grootscheeps opgezet podcastplatform.

De bedenker van wereld tv-hits Big Brother en The Voice is teruggekeerd naar het garage-model van zijn beginjaren: met een bord steak-friet op schoot tot diep in de nacht sleutelen aan nieuwe formats met zijn tv-besties. Een wereld zonder managers en spreadsheets.

De Mol heeft de beste papieren

In stilte verkocht hij de laatste maanden spelformat The Floor al aan vijftien landen, waaronder de Verenigde Staten, Duitsland, Frankrijk, Spanje en Italië. Het zijn niet de getallen van Big Brother en The Voice, maar het is wel waar De Mol in excelleert. In zekere zin heeft De Mol de beste papieren om te overleven. Hij is de draaischijf in het mediakwartet van de Lage Landen. Goede formats kun je ook kwijt op TikTok, Instagram of YouTube. Als het deze keer wèl lukt om het slot te veroveren, zou dat zomaar eens de onwaarschijnlijke comeback kunnen betekenen van de al jaren afgeschreven John de Mol.

Mark Koster is auteur van de biografie over Christian van Thillo en de familie De Mol.

Wynia’s Week verschijnt nu drie keer per week! De groei en bloei van Wynia’s Week is te danken aan de donateurs. Doet u al mee? Doneren kan op verschillende manieren. Kijk HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Hoe John de Mol draaischijf wordt in het grote mediakwartet in de Lage Landen verscheen eerst op Wynia's Week.

Om die kwestie te beantwoorden moeten we terug naar het ontstaan van de publieke omroep, ruim 100 jaar geleden. Met de komst van de AVRO in 1923 startte de publieke televisie, waarbij omroepverenigingen zich een plaats konden veroveren in het bestel. Na de AVRO volgden in 1925 en 1926 KRO, NCRV, VARA en VPRO, toen nog met puntjes.

Identiteit als schaamlap

Deze omroepen bestaan nog steeds en vertegenwoordigen politieke dan wel religieuze stromingen. Althans in naam. Daarmee stuiten we al op het eerste probleem. Na 100 jaar wordt het bestel bevolkt door dertien omroepen, elf omroepen met een identiteit en twee zogeheten taakomroepen: NTR en NOS. Deze omroepen vechten samen om de besteding van bijna 900 miljoen euro. Die krijgen ze van het ministerie van Onderwijs. Niet rechtstreeks maar via de NPO, de herverdeler van het budget. Dat gaat al een tijd niet goed.

Ten eerste: de kleur van veel omroepen is verwaterd. Meest schrijnend is de toestand van KRO/NCRV, een omroep die bestond uit achterbannen van het katholieke en protestants-christelijke volksdeel. Als gevolg van ontkerkelijking is de omroep omgevormd tot een allegaartje-zender die zich inzet voor een ‘groene, lieve en eerlijke wereld’. Ook de identiteit van de andere zendgemachtigden is verworden tot schaamlap om het bestaansrecht te rechtvaardigen. Hierbij worden soms bijna illegale marketingtrucs ingezet om het aantal leden te verwerven dat nodig is om onderdeel van het bestel te mogen blijven. Het zijn de laatste stuiptrekkingen van de verzuiling. Daarmee komen we bij de oplossing. De club van dertien moet zichzelf opheffen en overleggen hoe ze verder gaan.

Dan komt de vraag: schaffen we ook alle ‘stromingen’ af en gaan we over tot het BBC-model in Engeland. Daarbij is er één publieke omroep die ‘intern’ zorgt voor pluriformiteit in tegenstelling tot de ‘externe pluriformiteit’ in Nederland. Daar ís wat voor te zeggen, maar we zouden ook een tussenvariant kunnen verzinnen; Engeland kent als gevolg van het districtenstelsel een driestromenlandschap bestaande uit de conservatieven, de linkse Labours en de Lib-dems. Die komen min of meer gelijk aan bod in Engeland, althans dat is het streven.

Binnen de publieke omroep gaan stemmen op om de groep van dertien terug te brengen naar zes. Daarmee wordt de bestuurbaarheid groter en het gevecht om het budget en tijdslots minder en kan de NPO zich als distributeur in plaats van arbiter gedragen. Het lijkt mij een halve maatregel, uit nood geboren. En niet per se de oplossing voor het probleem dat voorligt: hoe handhaven we pluriformiteit zonder weer in een bureaucratisch moeras te verzuipen waarbij plaatsing van programma’s vaak van gunning afhangt en weinig transparant is.

Neutraal nieuwskanaal

In Hilversum halen omroepbestuurders zelf de metafoor van de voederbak aan waaraan dertien varkens zich verdringen, vaak aangevuld met Orwells kreet dat ‘sommige varkens in de omroepstal net even gelijker zijn dan andere’. Mijn voorstel is een mix tussen het BBC-model en een oude polderoplossing, waarbij er ook nog eens 100 miljoen wordt bezuinigd.

Het publieke bestel krijgt vier uitzendgemachtigden met ieder een kleur. 

1) De eerste poot is een neutraal nieuwskanaal gecentreerd rond NOS, NTR en actualiteitenrubrieken, zoals EenVandaag, Nieuwsuur en de documentaire-tak van NP02. Deze journalistieke afdeling krijgt jaarlijks 350 miljoen en brengt nieuws, achtergronden, doet live-verslag en bericht over sport en internationale brandhaarden. De journalistiek is hier leidend, waarbij hoor en wederhoor en intrinsieke nieuwsgierigheid voorop staan. Hierbij ligt de nadruk op digitale verspreiding. Daarnaast zijn er nog drie andere poten voor de kleuring en de bescherming van de pluriformiteit.

Ontspannend en behoudend

2) Volk en vaderland. De tweede tak is gecentreerd rond TROS, MAX en delen van KRO/NCRV en richt zich op een doelgroep die de eigen identiteit wil beschermen, een voorliefde heeft voor Nederlandstalige muziek, houdt van musicals, spelletjes & quizzen, kookwedstrijden en datingshows. Ze zijn fan van De Slimste Mens, Ik Vertrek, Heel Holland Bakt, Boer Zoekt Vrouw, luisteren naar de Top 2000 en kijken naar het Songfestival. De kijker is politiek niet erg uitgesproken en beschouwt televisie als brenger van goed gemaakte ontspanning. Deze tweede tak krijgt jaarlijks 150 miljoen.

3) Cultureel-conservatief. Een omroep die bestaat uit delen van WNL, EO, KRO/NCRV, Ongehoord Nederland en een voorliefde heeft voor het gezin, gemeenschapszin, kerk en religie, burgerlijke waarden, familiebedrijven, platteland, verenigingen en De Oranjes. Wil graag het behoudende wereldbeeld terugzien in programma’s, en is kritisch op immigratie, Europa en al te dolle milieumaatregelen. Ze staan sceptisch tegenover een grote overheid en willen dat geluid ook graag vertolken bij de publieke zenders. Deze tak krijgt jaarlijks ook 150 miljoen.

4) Progressief-liberaal. Een omroep die opkomt voor (avant-garde) kunst, cabaret, LHBTQ, de groene wereld, internationale solidariteit. De kijkers zijn voor meer gelijkheid en pleiten tegen economische scheefgroei. VPRO, Zwart, delen van de AVRO en BNNVARA kunnen er in opgaan. De omroep is post-materialistisch en internationalistisch en zal zich onderscheiden met een activistische anti-kapitalistische toon. Deze krijgt ook 150 miljoen.

Met deze indeling zijn we verlost van de omroepen en kunnen kijkers van alle gezindten zich hopelijk toch herkennen. De nadruk in het bestel ligt op de neutrale berichtgeving en op een beter digitaal bereik, de kleuring moet van de drie segmenten komen. Daarbij mogen de grenzen worden opgezocht in conservatisme en in progressief denken. De geluiden mogen (nee, moeten) afwijken van de ‘neutrale’ poot. De opvattingen mogen schuren. De toetsing daarbij zijn de grenzen van de wet en niet de smaak van NPO-bestuurders of een ombudsman. De slag om de ideeën zal in huiskamers plaatsvinden waarbij het uitgangspunt is dat het debat wordt gestimuleerd en de neiging wordt onderdrukt om anderen het zwijgen op te leggen, wat gebeurde bij de poging om Ongehoord Nederland te verbieden.

Twee tv- en vier radio-kanalen

Hoe zit de organisatie er dan uit? Die wordt een stuk eenvoudiger. Een kleine NPO krijgt nu vier aanspreekpunten. Omroepverenigingen kunnen zich aansluiten bij een stroming of desnoods met ledengeld een eigen commerciële omroep starten mochten ze zich niet kunnen vinden in deze opzet. Die omroepen worden niet meer gefinancierd uit de staatskas.

Daarbij zullen er twee tv-kanalen beschikbaar blijven, een voor de neutrale nieuwsvoorziening, de ander voor de kleuring. Op de radio houden we een nieuwskanaal, een populair muziekkanaal (Top 2000-sound, hits), een klassieke zender en een radiozender met experimentele muziek als jazz, soul en avant-garde. Het gevolg van deze herijking is dat er aan overhead bij de omroepen zo’n 100 miljoen overblijft zonder dat er gehakt hoeft te worden in de inhoud.

Mark Koster bericht in Wynia’s Week over de woelingen op de mediamarkt.  

We vallen u er niet graag mee lastig, maar het is natuurlijk wel waar: de donateurs vormen het fundament van Wynia’s Week. U maakt het als donateur mogelijk dat ons online magazine 104 keer per jaar verschijnt. Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Alvast hartelijk dank! 

Het bericht Utopie voor een nieuw publiek bestel: vier omroepen en 100 miljoen bezuinigd verscheen eerst op Wynia's Week.

Van den Ende sprak bij WNL zijn ongenoegen uit over potentiële bezuinigingen op de NPO. De mediatycoon vreest voor de zeis van de PVV, NSC en de VVD. Die willen de NPO afschaffen, dan wel kortwieken of erop bezuinigen.

Van den Ende is de commerciële tv-man par excellence en ageerde zijn leven lang tegen obstakels die hem beletten televisie te kunnen maken met winstoogmerk. Maar Van den Ende ruikt nu kansen. Met MediaLane, het productiebedrijf van zijn dochter, probeert hij zich een positie te verwerven bij de NPO.

Dankzij Frederieke Leeflang ontspoorde de NPO

In de jaren tachtig en negentig was hij hofleverancier van amusementsprogramma’s van de publieke omroep, vooral de TROS. Eerste alleen en daarna samen met John de Mol vormde hij het koningskoppel van het tv-vermaak. Nu kan hij zich weer naar binnen wurmen, omdat de publieke omroep – meer nog dan in de jaren tachtig en negentig – haar eigen taken laat versloffen.

De NPO is de organisatie die zich bezighoudt met de planning en plaatsing van radio- en televisieprogramma’s en krijgt voor dat werk jaarlijks bijna 1 miljard euro. Dit geld verdeelt de NPO onder de omroepen. Je zou verwachten dat er bij de verdeling gelet werd op kwaliteit en het aanbod van verscheidenheid, maar dat is een misvatting.

De NPO onder leiding van de jurist Frederieke Leeflang is een grote bemoeial geworden die de omroepen tegen elkaar uitspeelt en er een eigen politieke agenda op nahoudt. Twee zaken vallen op. Eén: de NPO is slecht in het lezen van de tijdgeest. Twee: de NPO is niet transparant over haar intenties.

Om met eerste te beginnen. De top van de NPO zou er moeten zijn om alle politieke en religieuze gezindten een stem te geven in ons bestel. We kunnen vaststellen dat hier geen sprake van is. De pogingen van bestuursvoorzitter Frederieke Leeflang om omroep Ongehoord Nederland uit het bestel te wippen, druisen in tegen de taakopvatting van haar werkgever: laat duizend mediabloemen bloeien op het mediapark.

Haar onderbouwing voor de uitdrijving was dat ON onjournalistiek te werk ging en niet coöperatief is in de omgang met andere omroepen. Dat waren gelegenheidsargumenten. Ook bij andere omroepen ontbrak het geregeld aan journalistieke zorgvuldigheid (onder meer bij Zembla, Nieuwsuur en Op1 werd er geblunderd). Deze omroepen kregen geen berisping voor hun gefaal.

Daarnaast bleek dat de samenwerking tussen andere omroepen soms ook matig was. Bij Op1 ruzieden omroepen over de invulling van het programma en keken we naar een machtsstrijd op kleuterklasniveau. Dus dat waren juridische schijnbewegingen om ON te lozen.

Na de verkiezingen draaide de wind bij de NPO

ON moest weg omdat het een mening vertolkte die te veel afweek van de mainstream op het mediapark. Bij ON was snerende kritiek te horen op massa-immigratie,  milieumaatregelen en de terreur van ‘het monster van wokeness’. Wat u ook van deze opvattingen vindt, ze vertegenwoordigen een groot deel van de gevoelens van het electoraat.

Nadat de PVV de grootste partij van het land werd, draaide de wind bij de NPO. Leeflang die bijna obsessief uit was op de exit van ON, staakte haar verzet, of preciezer gezegd: moest haar verzet staken nadat demissionair staatssecretaris Gunay Uslu (D66) geen reden zag om ON uit het bestel te zetten.

In de meest recente begrotingsbrief van de staatssecretaris van media is de NPO tot inkeer gekomen. In het stuk schrijft de NPO ineens lovende woorden over de omroep. ‘Een deel van de Nederlandse bevolking denkt over de belangrijke maatschappelijke zaken anders dan de mainstream media hen voorschotelt. Deze leemte vult ON’, schrijft de NPO.

Goh, dat was precies waarom ON ontstond, toch? NPO had helemaal geen zin in tegengeluiden, sterker nog: probeerde deze te onderdrukken. Nu het tegengeluid met 37 zetels uit de Kamer opstijgt, vult ON ineens een ‘leemte’. Als het woord schijnheilig niet bestond, zou het voor dít gedrag zijn uitgevonden.

Het gebrek aan maatschappelijke antennes bij de NPO is schokkend en zou tot nadenken moeten stemmen. Hoe heeft het zover kunnen komen?

En daarmee komen we op het tweede punt. Het zelfreinigende vermogen van de publieke omroep. Wie controleert de NPO? Het orgaan legt verantwoording af aan een Raad van Toezicht. Dat is een gremium dat wordt voorgezeten door VVD-multibestuurder Tjibbe Joustra die wordt geassisteerd door een bankier, twee wetenschappers en de baas van een platform voor Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen.

Een groep mensen die in de ijdele lucht van zelfgenoegzaamheid, bevoogding en kartelkapitalisme hun leven leiden. Joustra is recent herbenoemd, maar op welke gronden en waarom is niet duidelijk. Zelf weigerde hij tegenover twee Vrij Nederland-journalisten verantwoording af te leggen over zijn werkwijze.

Huichelachtig overleg met Matthijs van Nieuwkerk

En daarmee komen we op een cruciale bestuurskundige weeffout. De NPO mag een miljard verdelen, maar de belastingbetaler krijgt nauwelijks inzicht in de afwegingen. De keuze van de NPO zijn ondoorgrondelijker dan de wegen van het Opperwezen. De NPO krijgt vanuit de Tweede Kamer af en toe opdrachten onder meer over de maximale hoogte van presentatoren-salarissen, maar kan zich daar met gemak aan onttrekken.

Meest recent is het voorbeeld van de gênante sage rondom het vertrek van Matthijs van Nieuwkerk bij de NPO. De zonnekoning van Hilversum zat op de strafbank omdat hij ervan werd beschuldigd zich grensoverschrijdend te hebben gedragen op de vloer van DWDD. Een commissie onder leiding van ex-PvdA-minister Martin van Rijn zou uitsluitsel geven over de ernst van de beschuldigingen.

De NPO – laf en politiek correct als altijd – stelde zich op het standpunt dat de terugkeer afhankelijk was van de publicatie van het rapport, niet eens van de inhoud. Niettemin reisde de top van de NPO naar Deventer af om met Van Nieuwkerk te praten over een mogelijke comeback. Het overleg moest geheim blijven, omdat daarmee het huichelachtige gedrag van de NPO bekend zou worden.

Van Nieuwkerk werkt samen met Joop van den Ende, waarmee we uitkomen bij het begin van dit artikel en stuiten op de betonrot van het omroepsysteem. De geprezen presentator is medeproducent van zijn eigen programma’s bij de publieke omroep, onder meer The Connection. Via deze constructies kan hij het door de politiek verordonneerde salarisplafond omzeilen.

Bewijzen zijn er (nog) niet voor geleverd, maar in Hilversum gonst het over deze Joop-route. Dat die aanwijzingen hardnekkig zijn, blijkt ook uit het feit dat Eva Jinek zich heeft verbonden aan MediaLane, het mediabedrijf van de dochter van de media-nestor. De grand dame van RTL keert terug bij de publieken en gaat voor AVROTROS het zeven-uur-slot vullen, het oude tijdstip van de gewezen Van Nieuwkerk. Tegen een premierssalaris? In Hilversum gelooft niemand het.

Van den Ende is ondertussen met een charmeoffensief gestart. Recent wierp hij zich op als verdediger van de persvrijheid. Tegenover het Algemeen Dagblad sprak de musicaltycoon zijn spijt uit dat hij de AD-hoofdredacteur had gesommeerd een kritische recensent aan te lijnen. ’Dom ja, het hoort niet. Ik sta pal voor de journalistieke onafhankelijkheid’, sprak hij deemoedig.

Een Joop-route voor Eva Jinek?

Of er voor Jinek nu ook eenzelfde lucratieve Joop-route is geregeld is niet na te gaan. KPMG Forensic Services heeft in opdracht van het Commissariaat voor de Media, de tandeloze waakhond van Hilversum, onderzoek gedaan naar de geldstromen tussen producenten en presentatoren. Op basis van (vrijwillig aangeleverd) boekenonderzoek zijn er geen overtredingen van de mediawet vast te stellen. Hoe zit het met Jinek is dus de vraag. Het antwoord van het commissariaat: díe overeenkomst is niet meegenomen in het onderzoek.

En zo blijft alles bij het oude in Hilversum en is Joop van den Ende ineens de redder van de publieke televisie. Ik weet zeker dat hij zelf ook verbijsterd is over die rol.

Mark Koster bericht in Wynia’s Week over de woelingen op de mediamarkt.  

We vallen u er niet graag mee lastig, maar het is natuurlijk wel waar: de donateurs vormen het fundament van Wynia’s Week. U maakt het als donateur mogelijk dat ons online magazine 104 keer per jaar verschijnt. Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Alvast hartelijk dank! 

Het bericht Joop van den Ende heeft een verbijsterende nieuwe rol: redder van de NPO verscheen eerst op Wynia's Week.

Nou voert het veel te ver om het boek BPost/Holdup van Emmanuel Vanbrussel en Wouter Verschelden te vergelijken met het ontwrichtende werk van de tegendraadse sterrenkundige uit Pisa, maar toch komen dezelfde mechanismen op gang: de waarheid mag niet worden verteld. 

170 miljoen subsidie voor krantenbezorging 

BPost/Holdup beschrijft een schandaal van 4 miljard euro, waarbij de Belgische uitgevers een bijrol spelen als geniepige gauwdieven. Het is een ontluisterend verhaal, een cynische sage hoe mediaondernemers samen met bevriende politici en maatjes in de top van staatsbedrijf Bpost miljoenen aan subsidies binnentrekken.  

Die subsidies betroffen de bezorging van de kranten, een bedrag van 170 miljoen euro. Als dit om het ophalen van de vuilnis in Palermo was gegaan, zou het een straf voorbeeld zijn geweest van de maffiose en corrupte zondeval van het openbaar bestuur.  

De uitgevers schakelen met behulp van ambitieuze politici en opportunistische bestuurders van Bpost een uitdager uit die ook aasde op de gunning. De mailtjes over de deal zijn onverbloemd en tonen hoe de zaak werd beklonken in de wandelgangen van de Wetstraat en in restaurants in Antwerpen en Brussel.  

Uitdager PPP krijgt een snipper van de deal toegeworpen (het bedrijf mag in Gent de verspreiding blijven doen), maar moet zich dan wel terugtrekken. ’Eerst moet PPP ergens het signaal opvangen dat we wel iets willen doen als ze zich terugtrekken uit de concessie. Dan staan we krantenvolumes in het Gentse af aan PPP. Dat doen we natuurlijk niet rechtstreeks, maar via de uitgevers. We mogen daar officieel zeker niet tussen zitten. Daarna laten we de uitgevers per brief aan Bpost hun contract voor het Gentse opzeggen omwille van de slechte dienstverlening, zodat het lijkt alsof het idee van de wissel allemaal van hen komt. En tot slot: eens we zeker weten dat PPP zich terugtrekt uit de race, dienen we onze eigen offerte in voor het krantencontract. Uiteraard aan de hoogste prijzen, want we gaan dan de enige kandidaat zijn’, tekent een Bpost bestuurder het plan uit.  

DPG-baas razend op Kamerlid 

Tijdens etentjes in Antwerpen en Brussel wordt de tripartite deal tussen de uitgevers, Bpost en PPP daarna uitgewerkt en afgeblust in een met alcohol overgoten lunch in driesterrenrestaurant Zilte in Antwerpen. Tijdens het rendez-vous bedankt Bpost de krantenuitgevers voor de samenwerking. De rekening loopt op tot ruim 2.500 euro, waarvan 915 euro voor wijn en champagne. 

In het boek staat ook beschreven hoe Christian Van Thillo, de baas van DPG, zich inzet om critici de mond te snoeren. Je leest het en denkt: in Italië krijg je een paardenhoofd in je bed, in België word je ontboden in de kamer van de baas om een donderpreek te ontvangen.  

Zo is Van Thillo razend op N-VA-Kamerlid Michael Freilich. Die heeft op de Nederlandse radio zijn onvrede uitgesproken over de schimmige subsidiedeal. ‘Als je met subsidies start, weet je waar je begint, maar je weet nooit waar je eindigt. Je ziet zoveel negatieve neveneffecten naar boven komen, dat het voor ons duidelijk is dat dit moet stoppen’, zegt hij. Een gezond standpunt lijkt me.  

‘Een intern Belgische kwestie’ 

Freilich waarschuwt ook voor ontwrichting van het Nederlandse perslandschap omdat Belgische partijen ‘geld gebruiken om anderen op te kopen’. Freilich doelt erop dat Mediahuis en DPG als gevolg van het subsidiecadeau in het bezit konden komen van Het Parool, Trouw, AD, Volkskrant (DPG) en Telegraaf en NRC (Mediahuis). ‘Dat is niet eerlijk tegenover jullie’, zegt hij in het radiogesprek. 

De volksvertegenwoordiger slaat ook alarm bij de Nederlandse regering, maar premier Rutte en de Belgische premier De Croo halen hun schouders op. In het parlement worden vragen gesteld over de ‘dominantie van de Belgen’ en het mogelijke gevaar voor de pluriformiteit, maar minister Arie Slob (onderwijs en media) laat weten ‘dat het een intern Belgische kwestie’ betreft. Daarmee leek de zaak in de la te belanden, tot Kamerlid Pieter Omtzigt zich ermee ging bemoeien.  

Omtzigt: journaille ten prooi aan ‘autocensuur’ 

Omtzigt vindt het absurd dat de kwestie weinig aandacht krijgt. ’Als je de pers aan het subsidie-infuus legt dan weet je dat moeilijke dingen nog moeilijker boven tafel komen’, verklaarde hij. In een rede voor de journalistenvakbond komt hij er later nog eens op terug en verwijt hij het journaille ten prooi te zijn gevallen aan ‘autocensuur’. ‘Daar waar het makkelijk is om in het publieke domein iedereen de maat te nemen, vindt men het moeilijk om in eigen huis goed te kijken wat er aan de hand is. Dat stemt tot nadenken als u van andere mensen en uw bronnen moed verwacht.’ 

Het onthullende Bpost-boek is onder de uitgevers die het meeste profiteerden van de subsidie uitgegroeid tot het taboe van België. Behalve De Gazet van Antwerpen, onderdeel van Mediahuis, besteedt geen krant aandacht aan BPost/Holdup. Bij de Gazet werkt een dappere hoofdredacteur: Frederik De Swaef. Hij werkte eerder voor DPG en heeft geen last van zelfcensuur. Als een van de weinigen. 

DPG, grootgebruiker van de subsidie-regeling, negeert het boek totaal. De Morgen (van DPG) noemt de titel van het boek één keer. De krant kan niet anders, omdat Michael Freilich eruit citeert om zijn pleidooi voor een parlementaire hoorzitting te onderbouwen. Het zal uiteindelijk een oliedomme strategie blijken. 

Het boek staat inmiddels in de toptien voor non-fictie boeken. De informatie over de corruptie sijpelt langzaam naar buiten. Knack (een uitgave van uitgeverij Roularta) interviewde Kamerlid Freilich over de zaak en daarin vertelde hij over zijn aanvaring met de DPG topman. ‘Christian Van Thillo schold me op subtiele manier de huid vol’, stelt hij in Knack. Ook De Tijd, een financieel-economische krant van de kleine uitgever Mediafin, dook in de zaak, nadat de Belgische mededingingswaakhond bij uitgevers een inval deed om onderzoek te doen naar de subsidiekwestie.  

Publiek neemt wraak: oplages dalen 

Nog steeds blijven de profiteurs het boek doodzwijgen in de eigen kolommen. Gelukkig neemt het publiek subtiel wraak op de lafbekjes. Het aantal abonnementen van de zwijgtitels daalt en daalt. De lezers hebben geen zin meer in het gehuichel van de ‘regimepers’.  

Wie wel overleven? De titels die niet langer meedoen met het verzwijgen van het subsidieschandaal. De Tijd steeg het afgelopen jaar in oplage met 3,3%. De grootste verliezer met 19% is Het Laatste Nieuws van DPG. Net als de katholieke kerk loopt ook die krant hard leeg. 

Mark Koster bericht in Wynia’s Week over de woelingen op de mediamarkt.  

We vallen u er niet graag mee lastig, maar het is natuurlijk wel waar: de donateurs vormen het fundament van Wynia’s Week. U maakt het als donateur mogelijk dat ons online magazine 104 keer per jaar verschijnt. Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Alvast hartelijk dank! 

Het bericht Bij het corruptieschandaal van Bpost gedraagt de pers zich als maffiamaatje verscheen eerst op Wynia's Week.

Op1 was het podium voor het eigen gelijk. In Hyde Park heb je speakerscorner, in Hilversum gaan activisten achter een tafel zitten met een paar nauwkeurig geselecteerde ‘aangevers’ om zich heen en dat heet dan een talkshow.

Het is pulp-tv in makkelijke meningen. Vroeger had je Jerry Springer. Dat was pulp-tv in menselijke emoties. In zekere zin was dat beter: dat was tenminste nog lekker ongemakkelijk.

Op1 is een gebouw met echokamers

Met de crisis bij wat ooit het belangrijkste praatprogramma van Nederland was, zijn we beland in het eindstadium van de publieke meningsvorming. Op1 is verworden tot een gebouw met echokamers waarin elke omroep zo hard mogelijk door een megafoon mag tetteren. One flew over the cuckoo’s nest, maar dan op het mediapark.

De crisis begon in het najaar van 2019 toen Eva Jinek opstapte bij de NPO en naar RTL vertrok. Jinek is geen activist, maar een nieuwsgierige dame die durft door te vragen en luistert naar wat de gasten te vertellen hebben.

Soms leeft ze zo mee dat ze vol schiet. Oprah Winfrey maar dan twintig jaar later. Een gekwalificeerde tv-anchor. Inhoudelijk genoeg voor tv, met een vleugje glamour, en de juiste empathie.

Met het vertrek van Jinek hadden de omroepen een acuut probleem. Tijdens een crisisberaad in het V-Hotel in de Amsterdamse Watergraafsmeer ontstond het plan om van het praatprogramma een omroepbrede talkshow te maken, waarbij alle gezindten een plek verdienden.

Dat klonk idealistisch, maar creëerde een gedrocht. En vooral heel veel onderlinge jaloezie. BNNVARA, die het tijdslot lang in bezit had, moest tijd en invloed inleveren. Vóór Jinek vulden eerst Pauw en Witteman (tot 2014) en later Pauw (tot 2019) het late night-tijdslot. Pauw en Witteman waren in de eerste plaats journalisten en pas in de tweede plaats activist, voor zover ze dat al waren.

Zeker Jeroen Pauw is meer een media-ondernemer dan een man die zondag op de Dam met een spandoek staat te zwaaien. Op zondag ontkurkt hij liever een rosétje op een sloepje dan dat hij naar de kerk gaat.

Ook Witteman, wel links stemmend, was eerst journalist en pas dan lid van een politieke familie. Zo hoort het ook. Toen ik Paul Witteman eens als socialist typeerde, keek hij geërgerd op. ‘Nee, ik ben ten hoogste sociaal democraat, en dat is geen socialist,’ grinnikte hij.

WNL kreeg het ‘penvoerderschap’

Als het moest kielhaalde hij zijn beste vrienden: de zaak boven de vriendschap. Pauw zette die traditie voort en werd producent van de populaire talkshow via zijn eigen bedrijf: TV-BV. Hij tuigde een redactie op met gelijkgestemden. Nieuwsjunkies in naam van de journalistiek.

In zekere zin kwam hij los te staan van het drammerige BNNVARA, en dat schuurde altijd al een beetje. Na het Hotel V-beraad begon het nog meer te schuiven. WNL, de ‘vrolijke rechtse’ omroep, stapte ook in en kreeg het ‘penvoerderschap’ toegewezen met daarin ook de boedel van TV-BV.

Bert Huisjes, de directeur van WNL, was ambitieus en zag kans om zich met zijn omroep te bewijzen op het Champions League-tijdslot. Maar met de komst van Huisjes begon de invloed van TV BV, inmiddels overgenomen door het Franse Banijay, te verwateren. Huisjes ging over het geld en de infrastructuur van het programma, en kreeg langzaam het stuur in handen.

Frans Klein kon niets meer betekenen

WNL werd machtiger dan BNNVARA. De omroep begon met één avond, maar wist al snel twéé avonden te veroveren, 40 procent van de tijd, op een tijd waar BNNVARA jaren het patent had. Hallo, wat ís dit? Dit is van ons.

De NPO, waar de van BNNVARA afkomstige Frans Klein de scepter zwaaide, liet het gebeuren. Klein zelf kon niets meer betekenen, nadat hij terugtrad omdat er een integriteitsonderzoek naar hem werd gestart, nota bene over de gunning van de productiedeal aan Pauw. Toen steigerde BNNVARA ook al en dreigde Klein met repercussies als ze niet zouden meewerken.

BNNVARA komt nu met het verhaal dat Bert Huisjes een ‘onwerkbare situatie’ heeft gecreëerd. Te vrezen valt dat Huisjes iets te goed zijn best heeft gedaan. Met slinkse verdeel en heers schaakte hij BNNVARA eruit. Uit naam van ‘diversiteit’ kregen EO en Omroep Max ook de gelegenheid om hun hobby’s te mogen uitventen.

En zo kon het gebeuren dat je om half elf s’ avonds bij de EO zat te kijken naar drie mensen die spraken over de kracht van gebedsgenezing of dat je bij BNNVARA moest aanschouwen hoe een presentatrice een rant afstak over Israël (‘een apartheidsstaat!’) tegen tafelgast Gert-Jan Segers.

Op1 dreef weg in zijn eigen gekte als gevolg van egomanie, doorgedraaid engagement en gebrek aan journalistieke koersvastheid. Huisjes is snel opgestapt na de klacht van BNNVARA om schade voor WNL te beperken. Dat de situatie ‘onwerkbaar’ was komt over als een gelegenheidsargument, want de omroepen kregen juist alle ruimte om het eigen wereldbeeld te pluggen.

BNNVARA wees de vrijgesproken politicus Richard de Mos af, omdat hij te rechts zou zijn. In elke andere situatie had hij aan tafel gezeten en was hij hard ondervraagd. Hij wás het nieuws.

BNNVARA slaat om zich heen

BNNVARA lijkt het, concluderend, niet te kunnen verkroppen dat het slot na decennia definitief uit hun handen is geglipt. De omroep slaat om zich heen, een laatste stuiptrekking van een mediabolwerk dat ooit werd aangevuurd door machiavellisten als Vera Keur en Marcel van Dam.

Eerder deze maand weigerde de omroep een documentaire over cancelcultuur uit te zenden, waarin ook de eigen rol werd bekritiseerd. De regisseur, een klassieke BNNVARA man, was er boos over en vertrok.

De rode haan is een brullende muis geworden, piepend in het voorhuis van het verzakte omroepkasteel. Via TV BV dacht BNNVARA haar DNA nog enigszins te waarborgen, maar dat viel uiteindelijk vies tegen. Pauw bleek geen loyale BNNVARA-man en zijn medewerkers ook niet.

Ja, er is een oplossing

Eva Jinek, zijn pupil, was niet van de linkse kerk, maar zweeft ergens tussen D66 en VVD. Ze werkte nota bene voor WNL. Ook politieke verslaggever Peter Kee is een BNNVARA-gezicht, maar sloopt als het moet ook PvdA’ers en GroenLinksers. Hij is inmiddels ook vertrokken bij Op1. Hij werd gek van de omroeppolitiek.

Is er een oplossing? Jazeker. Die ligt in Den Haag. De politiek moet zo snel mogelijk alle licenties intrekken voor de omroepen opdat dit kleutergedrag stopt en de kijker weer naar een volwassen, goed gemaakt en journalistiek verantwoord praatprogramma kan kijken.

Met de beste mensen van alle omroepen. Man, vrouw, wit, zwart, homo, hetero of alles ertussenin. Tijs van den Brink van de EO, Peter Kee van BNNVARA, Eva Jinek van RTL, Jeroen Wollaars van Nieuwsuur, de hele redactie van EenVandaag. Wie divers wil zijn, moet selecteren op kwaliteit.

Mark Koster bericht in Wynia’s Week over de woelingen op de Nederlandse mediamarkt. Eerdere afleveringen vindt u HIER.

We vallen u er niet graag mee lastig, maar het is natuurlijk wel waar: de donateurs vormen het fundament van Wynia’s Week. U maakt het als donateur mogelijk dat ons online magazine 104 keer per jaar verschijnt. Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Alvast hartelijk dank!

Het bericht Een echokamer met makkelijke meningen: de diverse waanzin bij Op1 verscheen eerst op Wynia's Week.

Het enige waar het laatste jaren aan ontbrak waren éénarmigen, mensen met drie duimen dan wel zeven vingers, dwergen, reuzen van 2.25 meter – en ik zat ook te wachten op iemand die liever onzichtbaar wilde zijn. Dat zou mooie televisie hebben opgeleverd. Het Eurovisiesongfestival is een evenement waar de uitzondering van de uitzondering de norm is: LHBTIQ++++. Met muziek heeft het vaak weinig te maken.

Winnaars ellebogen zich naar het podium op basis van medelijden of ach-toch-sentiment. Oekraïne won vorig jaar. Dat wist iedereen. En iedereen had er vrede mee. Erbarmen opwekken is belangrijker dan ons verpletteren met een fabuleuze stem, een geniale brug of subtiele chord-change.

Cornald Maas waakt

Ook Nederland draait al jaren mee in deze carrousel, onder aanvoering van Cornald Maas, een ex-journalist die over het festival waakt als een tv-dominee over een parochie behaagzieke zielsverwanten. Dat kon jaren doorgaan, zeker omdat we in 2019 wonnen met Duncan Laurence. Waarna het monsterverbond tussen politieke correctheid en middelmatigheid een hoogtepunt bereikte.

De Britse schrijfster Virginia Woolf sneerde al eens over deze vorm van kunstbeleving – zonder het songfestival ooit te hebben gezien natuurlijk. In een postuum essay The Death of the Moth and Other Essays (1942) trok ze – behoorlijk snobistisch, dat wel – ten strijde tegen liefhebbers van ‘middlebrow’. Voor Woolf waren liefhebbers van ‘het grote gemiddelde’ vooral mensen voor wie kunst een middel was om zichzelf te verheffen ten opzichte van een ander, meer vorm dan vent, meer gericht op het verbeteren van sociale ‘status’ dan geboren uit intellectuele nieuwsgierigheid naar een nieuwe ontdekking. Mensen die liever naar een musical over ‘Soldaat van Oranje’ gaan dan naar een avantgardistisch toneelstuk met de kans zich kapot te vervelen. De makkelijke weg versus de onzekere beproeving. 

AVRO TROS ging voor de weg zonder weerstand. Ze gaven oud-winnaar Duncan Laurens het stuur in handen en hij kon ongestoord zijn gang gaan. Het bleek fataal. De politiek correcte middlebrow waande zich ineens kunstpaus en werd hooghartig. Het deelnemende team wilde niet alleen de eigen status verhogen, nee: het wilde ons ook opvoeden met hun dertien uit een dozijn liedje inclusief alle maniertjes die daar bij horen. Interviews alleen in het Engels geven, nuffig weglopen. Gevalletje: waarin kleine geesten groot kunnen zijn. Naar beneden trappen om zelf elitair over te komen.

Totdat ineens bleek dat de twee deelnemers zo vals zongen dat het we-zijn-allemaal-gelijk mantra niet langer stand kon houden. De miscast van Mia & Dion, de deelnemers van dit jaar, laat zien dat er kennelijk grenzen zijn aan artistieke gelijkheid. Kennelijk zijn we niet allemaal gelijk en kan de één beter zingen dan de ander.

Kans voor de mindere talenten

Het echec van de songfestival-inzending is een uitwas een ziekte waar we in Nederland al een tijdje aan lijden: de terreur van de aanmatigende middelmaat. Het is een wereld waarin minder getalenteerde een kans krijgen op het minderheidsticket de wijsneus uit te hangen en bevoogdende praatjes af te steken.

Zeker, er is racisme, er is misogynie, ja er zijn zeker witte geprivilegieerde snotapen die sneller doordringen tot topfuncties omdat papa of mama bij het juiste dispuut hebben gezeten. Dat is oneerlijk en is in de strijd met alle waarden der meritocratie. Dat moet bestreden worden. Maar, en dat maakt de songfestival case zo pijnlijk duidelijk: omgekeerd is het soms ook waar.

Ondertussen, aan de Basisweg…

Terwijl ik dit schrijf probeert uitgever Mediahuis een nieuwe hoofdredactie te benoemen bij dagblad De Telegraaf. De tweekoppige leiding bestaat uit een vrouw uit Rotterdam en een immigrantenzoon uit Amsterdam. De redactieraad van de krant is tegen de benoeming, en ageert vooral tegen de komst van de dame. Ze zou niet geschikt zijn en zou via de rug van de vorige niet erg populaire hoofdredacteur, waarmee ze zeer innig was, omhoog zijn geklauterd.

Wie redacteuren spreekt, zijn verbijsterd over haar benoeming en beschrijven haar als een dichtgetikte baas die claimt namens de Telegraaf lezer te spreken, maar in feite vanuit een schuttersput haar werk doet. Een redacteur vertelde dat ze eens een verhaal weigerde dat later ‘best gelezen’ bleek.

De terreur van de aanmatigende middlebrow heeft ook de eens grootste krant van Nederland te pakken. De vertrekkende hoofdredacteur, die ooit bij de Volkskrant begon, had een chronisch journalistiek minderwaardigheidscomplex (‘geen fouten meer in de krant!) en botvierde die statusangst op zijn redactie met dito angstcultuur tot gevolg.

De Telegraaf, die altijd soeverein was wilde likeable worden om er bij te horen, maar werd een lege huls. En nu is het een humorloos pamflet dat zichzelf veel te serieus neemt als roeptoeter van een wereld die nauwelijks meer bestaat. De T lijdt aan dezelfde ziekte als Cornald Maas en de AVRO: ze zijn niet in staat om werkelijk zuiver te kijken.

Gelukkig is de andere kandidaat wel geschikt. De immigrantenzoon uit Amsterdam maakte zich verdienstelijk in het digitale deel van de krant en ontpopte zich als excellente people’s manager. Hij ging naar het elitaire Barleaus, maar komt ook uit voor zijn voorliefde voor Gordon. Hij deed zijn werk tot volle tevredenheid en kwam bovendrijven. De case zou ons aan het denken moeten zetten en ook hoop moeten geven. Zo heurt het te gaan. De werkelijke revolutie van de emancipatie verloopt vaak in stilte en niet met valse noten.

Mark Koster bericht in Wynia’s Week over de woelingen op de Nederlandse mediamarkt. Eerdere afleveringen vindt u HIER.

We vallen u er niet graag mee lastig, maar het is natuurlijk wel waar: de donateurs vormen het fundament van Wynia’s Week. U maakt het als donateur mogelijk dat ons online magazine 104 keer per jaar verschijnt. Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Alvast hartelijk dank!

Het bericht Hollandse ziekte: terreur van aanmatigende middelmaat verscheen eerst op Wynia's Week.

De voormalige onderzoeker van de fijnchemie, plaatst graag ‘wetenschappelijke’ terzijdes bij discussies over klimaat, immigratie en vaccinatiebeleid. Maar de opmerkingen van de ingenieur worden steevast verwijderd. Dat stoort de reactiegever, aangezien hij naar eigen zeggen wel degelijk voldoet aan de huisregels van Nu.nl.

Gericht gefilterd

Piet Pat (zijn reageerders-naam):  ‘Ik heb me de afgelopen twee jaar verbaasd over de systematische censuur van de moderatoren c.q. redactie van nu.nl, waardoor er een erg gestuurd beeld bij de lezer ontstaat over de opinie van de bevolking over legio onderwerpen’, laat hij aan Wynia’s Week weten. (De naam van de account-houder is bekend bij de redactie en bij Nu.nl).

Wie de verwijderde bloemlezing bestudeert, kan zich inderdaad niet aan de indruk onttrekken dat Nu.nl wel heel rigoureus hakt in de reacties. De meest recente post van deze criticus, op donderdag 22 maart om 19.00 uur, luidde: ‘Klimaatverandering is inderdaad een feit, maar iets van alle tijden, zoals uit onderzoek blijkt. Alleen wordt het nu ineens als een crisis bestempeld en dat is merkwaardig want het is niet iets nieuws en de mensheid heeft zich altijd kunnen aanpassen, de zogenaamde adaptatie. Daar moet het geld besteed aan worden en niet (aan) het bevechten van iets dat niet beïnvloed kan worden’, schreef hij.

De post leverde vijftien duimpjes op en acht reacties, maar werd na vijftien minuten verwijderd. De comments van Piet Pat worden kennelijk niet erg op prijs gesteld bij Nu.nl. Piet Pat leverde nog een aantal voorbeelden om zijn stelling te onderbouwen dat hij commenter non grata is. De lijst van verwijderde commentaren van Piet Pat is ondertussen niet meer op een hand te tellen.

Onder dit artikel over de spreidingswet voor asielzoekers schreef hij: ‘Deze wet komt waarschijnlijk niet meer door de nieuwe Eerste Kamer gelet op het criterium “uitvoerbaarheid” Daarnaast is te hopen dat Rutte zijn belofte gaat waarmaken dat de asielstroom beperkt gaat worden…’

Deze post werd volgens hem na een half uur verwijderd. Ook de volgende reactie van Piet Pat (op een bericht over ‘dure benzine voor oldtimers’), kreeg een ban. ‘Als je een elektrische auto hebt, dan hoef je niet meer benzine te tanken, en is het probleem opgelost’.

Oorlog, vaccin

Ook was ook de stelling dat het ‘onzin is om politiek en sport te vermengen’ (onder een artikel van een Russische ijshockeyer die bevriend is met Poetin), naar het oordeel van de redactie kennelijk te opruiend voor de lezers van Nu.nl. En zo gaat het door. Piet Pat’s commentaar op de oorlog in Oekraïne oorlog (‘Helaas beslist de florerende wapenlobby de uitkomst’) en zijn voorstel om het ziekteverzuim te bestrijden (‘Het vaccineren tegen griep zou een goede oplossing zijn’) kwamen niet door de ballotage.

Piet Pat stelt dat Nu.nl in de greep is geraakt van ‘het monster van wokeness’. ’Het gevolg van dit gedrag is dat de geplaatste reacties absoluut geen weerspiegeling zijn van de meningen van de bevolking, maar uitermate politiek links of woke zijn. Alles daarbuiten wordt niet geaccepteerd. Hoewel DPG (de uitgever van nu.nl, MK) een private onderneming is en haar eigen regels kan stellen, is het toch kwalijk dat er niet neutraal wordt geacteerd door een mediabedrijf, dat journalistieke waarden en normen zou moeten respecteren en zich niet bezig moet houden met regelrechte censuur’, stelt hij.

‘Het is censuur’

Piet Pat is niet de enige die zich stoort aan de neiging van Nu.nl om conservatieve dan wel relativerende commentaren te verwijderen. Op de site Trust.pilot zijn meer mensen die zich beklagen over de verwijderdrift bij nu.nl. Op de site, waar bijna duizend reacties over nu.nl staan, wordt geklaagd over technische mankementen, maar ook over ‘censorship’ van de nieuwssite. Nu.nl zou ‘extremely biased’ zijn en een platform voor ‘low quality journalism and propaganda’.

Arie B. schrijft onder meer: ‘They heavily censor reader comments. The site would like to be some kind of authority in Dutch news reporting but it’s often just a left-wing opinion site. Most traditional media are left-wing (extremist) too or tabloid drivel, so basically no one place to turn to for high-quality objective news reporting’, stelt hij.

Ruud Elzinga schrijft: ‘Censorship at its finest. If you write something against their political believes you are getting censored by the moderators even if your comment doesn’t cross any houserules-/regulations. They want to push their leftist narrative and they have an agenda.’

‘Studenttwaalfvijfenvijftig’ ergert zich aan de zelfgenoegzame houding van Nu.nl. ‘Pretends to be open, but is propaganda and censored! Nu.nl removed my opinions for what they call “trolling” , behaviour that is for internet trolls. I cannot dispute it, cause they don’t allow disputes. Its a propaganda driven website. They follow the NATO / Western views and the worst of all they only allow these views on the forums. So in general its a bad news site and a NON liberal site where your right of free speech is limited.’

De Nu-hoofdredacteur

Hoofdredacteur Gert-Jaap Hoekman van Nu.nl ontkent dat er een politieke agenda meespeelt bij de comment-verwerking, laat hij in een reactie weten. De case van de geweerde Piet Pat is hem voorgelegd. ‘We hebben huisregels en die handhaven we. Daar is niks links of rechts aan. We proberen een gesprek tussen duizenden mensen goed te laten verlopen. Daar is niet iedereen het mee eens. Daarom evalueren we dat ook regelmatig.’

Toch merkt chemie-pensionado Piet Pat daar weinig van. Het lijkt erop dat hij net als student twaalfvijfenvijftig te boek staat als ‘troll’, een opdringerige veelschrijver. Dat bestrijdt hij. ‘Ze hebben wel degelijk een agenda’, stelt hij.

Niet: kritisch over het IPCC

Recent postte Piet Pat een reactie onder het artikel van het rapport van VN-klimaatinstituut ICCP. Hij baseerde zich in zijn commentaar op bevindingen van professor Roger Pielke, een expert in weerextremen. ‘Er wordt veel over de klimaatverandering geschreven en gesproken, maar tot op heden zijn de gevolgen beperkt. Wat de toekomst zal brengen vertellen alleen de niet gevalideerde computermodellen.’

Deze reactie kreeg 23 respects en negen reacties hierop. Ook deze post werd na twee uur verwijderd. ‘Bijzonder vreemd’, vindt de geweerde commentator, aangezien hij zíjn reactie ontleende aan quotes van Pielke in een artikel op de site van het AD, een titel van nota bene dezelfde uitgever als het AD: DPG. ‘Dus als ik herhaal wat Pielke in het AD zegt is dat ineens een ban waard op Nu.nl? Dat slaat nergens op.’

De gepensioneerde chemie-onderzoeker meent dat nu.nl er verstandig aan zou doen het wetenschappelijke tegengeluid serieus te nemen, ook als die ogenschijnlijk tegen de heersende mores indruist. ‘In de wetenschap bestaat geen consensus. Je moet altijd op zoek gaan naar de mogelijkheid dat iets anders zit. Die instelling ontbreekt bij nu.nl.‘

Mark Koster bericht in Wynia’s Week over de woelingen op de Nederlandse mediamarkt. Eerdere afleveringen vindt u HIER.

We vallen u er niet graag mee lastig, maar het is natuurlijk wel waar: de donateurs vormen het fundament van Wynia’s Week. U maakt het als donateur mogelijk dat ons online magazine 104 keer per jaar verschijnt. Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Alvast hartelijk dank!

Het bericht Waarom filtert de grootste nieuwssite van Nederland kritische opvattingen weg? verscheen eerst op Wynia's Week.

Hij was aangeschoven bij Khalid & Sophie om over golf te babbelen en trof daar D66-leider Sigrid Kaag. Die mocht aan de talkshowtafel haar beklag komen doen over de intimidatie tijdens een bezoek aan het Overijsselse plattelandsstadje Diepenheim. Kaag was in een haag gelopen van boze boeren en een aantal dwaze fakkeldragers. De ontmoeting was ongemakkelijk om naar te kijken, aangezien er al eens een fakkeldrager bij Kaag voor de deur stond. Een gek had haar rondom haar woning doodsbedreigingen toegeschreeuwd.

Pauw, die jarenlang aan de kop van de tafel zat, luisterde een tijdje naar Kaag en stelde toen zelf ook een vraag: ‘Denkt u ook weleens, misschien ligt het ook aan mij? Misschien maak ik deel uit van een overheid die deze mensen zo teleurstelt?’

Dat was geen leuke vraag, het was een leidende vraag, een vraag die Kaag duidelijk ontregelde.

Daarom een goede vraag, zou je denken.

Vrijgeleide voor links

Kaag keek Pauw aan, en zei: ‘Maar ik vind deze vraag tegenwoordig te makkelijk en van de omgekeerde wereld. Ik ga niet uitleggen waarom mensen daar met fakkels staan, ik wil wel graag weten wat hen bezielt, hoe we de oplossingen beter kunnen uitleggen en de moeilijke keuzes samen beter kunnen bespreken.’ Terwijl ze het zei, keek ze naar de vrouw aan de kop van de tafel: Sophie Hilbrand. Help?

Pauws onverwachte interventie was kennelijk niet gewenst in het programma waar D66, de PvdA en GroenLinks al lange tijd een vrijgeleide krijgen. Op de dag dat Kaag spreektijd kreeg had bijvoorbeeld ook Geert Wilders kunnen aanschuiven om te praten over zíjn jaren in onvrijwillige ballingschap. Maar Wilders heeft nog nooit bij Khalid & Sophie gezeten, sterker nog: niet één vertegenwoordiger van de PVV, met zeventien zetels de derde partij van het land, heeft er kans gekregen ongemakkelijk te worden bevraagd.

Coalitie-vriendelijke gastenlijst

En zo is de publieke televisie verworden tot Koekoek Eendreun, een monotone echoput waaruit steeds dezelfde mantra’s opstijgen. Op Twitter is er een inzichtelijk account dat turft hoe eenzijdig gekleurd de talkshowtafels precies zijn: Diversiteitswatch (@MOptredens).

Eerst maar even de feiten. Diversiteitswatch meet vanaf begin van dit jaar de optredens van politieke partijen bij vier veelbekeken talkshows: Op1, Khalid & Sophie, Buitenhof en Jinek.

Op1 is een programma met een zeer coalitie-vriendelijke gastenlijst. Van de politieke stoelen die bezet werden, waren er 39 voor de regeringspartijen en zestien voor de oppositie, vooral de linkse. VVD: 17 optredens, D66: 11 CDA: 8 en Christen Unie: 3. De linkse oppositie mocht dertien keer komen stralen. (PvdA: 5, GL: 5 keer, SP, Bij1 en Denk: allen 1 keer).

De rechtse tegenpartijen (in de kamer goed voor 37 zetels) mochten slechts drie keer een stoeltje komen verwarmen. BBB: twee optredens, SGP: een. Voor PVV, FVD, Ja21, Volt, Partij voor de Dieren en het onafhankelijke Kamerlid Omtzigt (goed voor ruim 342.000 voorkeurstemmen) was er helaas geen plaats in de kribbe van Op1.

De straattegels van het Binnenhof

Bij Khalid & Sophie slaat de pendule met invitaties door naar linkse gasten. In 2023 traden D66, PvdA, Partij voor de Dieren en GroenLinks samen acht keer op (D66 het meeste met drie uitnodigingen). Rechts moest het doen met twee optredens: Ja21 en BVNL.

Dan Buitenhof. Bij het zondagse debatprogramma hebben centrumpartijen ter rechter- en ter linkerzijde een abonnement. CDA: 4, VVD: 3, PvdA: 2, D66: 2. Ook GroenLinks mocht een keer langskomen. Flankpartijen van PVV tot SP kregen in 2023 nog niet éen keer de kans om hun ongenoegen te spuien over Europa, klimaatpolitiek en asielbeleid. Het redactionele blikveld van Buitenhof zijn de straattegels van het Binnenhof.

Tenslotte: hoe zit het bij het commerciële Jinek?

Bij de RTL-talkshow is politiek een minder prominent onderwerp dan bij de publieken, met slechts elf politieke gasten. Daarvan zijn er vijf van de PvdA, twee van D66, twee van het CDA. Eentje voor BBB en een voor VVD.

Journalistieke afweging

Wat stellen we vast? De publieke omroep heeft een line-up die vooral de zittende macht en linkse oppositie representeert. Jinek kleurt links-liberaal in het uitnodigingenbeleid.

Is een gastenlijst zonder (radicaal) rechts antigeluid een probleem? Bij Jinek denken ze niet in die termen. De show maakt dagelijks een journalistieke afweging, claimde Jinek al eens in NRC. ‘Aan elke gast die we uitnodigen, gaat een journalistiek proces vooraf. Welk geluid is dit, wie vertegenwoordigt hij of zij, hoe groot is hun achterban? Daar is nog nooit lichtzinnig over gedacht, nog nooit. Ik ben me elke dag bewust van de impact die mijn programma heeft. Elke dag.’

Moordaanslag

Jineks poging om dagelijks een journalistieke afweging te maken klinkt oprecht. Niettemin liet Eva Jinek Thierry Baudet eens slopen door een cabaretier in een mislukte uitvoering van The Roast. Dat was een journalistieke moordaanslag op de rand van de nacht. Zou het ook gebeuren bij Mark Rutte of bij Sigrid Kaag? Ik durf het te betwijfelen.

Het journalistieke adagium dat elke gast zonder aanziens des persoon moet worden aangepakt is ver te zoeken in talkshows, ja wordt zelfs ondergraven. Jeroen Pauw werd er op Twitter door collega’s op aangesproken dat hij Kaag een impertinente onverantwoordelijke vraag had gesteld. Een wonderlijk standpunt. Vragen kunnen pijn doen, maar zijn uiteindelijk de brandstof voor de journalistiek.

Ruimte voor horzels

Tim Hofman, zelf een activistische linkse journalist, vond het ook vreemd. Tijdens zijn kroning tot ‘journalist van het jaar’ (voor onthullingen over grensoverschrijdend gedrag bij The Voice) sprak hij warme woorden over journalistiek. Hij riep een zaal vol persmuskieten op vragen te stellen, ook vervelende, nare en onaardige. ‘Als het awkward wordt, weet ik dat ik mijn werk goed heb gedaan’, zei hij.

Hofman deed een beroep om lastige horzels de ruimte geven. Hij heeft gelijk. Zolang het ‘andere geluid’ geen ruimte krijgt, moeten vragenstellers beter hun best doen. Zolang een vraag in de vorm van een vraagteken wordt opgevat als een klap in het gezicht is er nog veel te winnen op het Mediapark. De journalistiek is er niet om reputaties te sparen of fatsoen te preken. De journalistiek is er om ons een spiegel voor te houden met onwelriekende waarheden. 

Mark Koster bericht in Wynia’s Week over de woelingen op de Nederlandse mediamarkt. Eerdere afleveringen vindt u HIER.

We vallen u er niet graag mee lastig, maar het is natuurlijk wel waar: de donateurs vormen het fundament van Wynia’s Week. U maakt het als donateur mogelijk dat ons online magazine 104 keer per jaar verschijnt. Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Alvast hartelijk dank!

Het bericht Hoezo diversiteit?De talkshows laten alleen de regeringspartijen en hun linkse gedogers aan het woord. verscheen eerst op Wynia's Week.

TV-tycoon John de Mol houdt van risken en zijn tegenstanders dan te verrassen met een onverwachte manoeuvre. Zijn zus Linda vertelde eens dat ze een niet-aanvalsverdrag had afgesloten met haar broer, maar dat hij haar toch onaangekondigd aanviel op het bord. ‘Ik had toch niet gezegd hoe lang ik niet zou aanvallen’, reageerde John de Mol jolig.

John de Mol is aan het media-risken en maakt weer miraculeuze bewegingen. De tycoon van Talpa wil graag fuseren met RTL Nederland en zich samen met de tv-collega wapenen tegen internationale media-mastodonten. De Autoriteit Consument & Markt (ACM), de medezeggenschapswaakhond, is kritisch op het samengaan, want in Nederland zou de combinatie RTL/Talpa een te groot marktaandeel kunnen vormen op de adverteerdersmarkt. De mededingingsautoriteit dubt. Na anderhalf jaar staat het sein nog steeds op rood.

De Mol in zee met concurrent van Van Thillo

Om de impasse te doorbreken heeft De Mol een meesterzet gedaan. Hij heeft het reclame-verkoopkanaal van Talpa overgedaan aan het Belgische uitgeefconcern Mediahuis om daarmee tegemoet te komen aan de eisen van de ACM. Mediahuis, uitgever van onder meer NRC, De Telegraaf en het Noordhollands Dagblad, gaat alle advertenties van Talpa verkopen en mag naar eigen zeggen eigen prijzen bepalen. Daarmee ontstaat er – op papier – een ‘onafhankelijke’ derde partij. Televisie-adverteerders kunnen nu terecht bij de STER, RTL/Talpa en Mediahuis. Of de ACM akkoord gaat, is de kwestie.

Mochten De Mol en RTL toestemming krijgen, dan zal er op de bestuursetage aan het Mediaplein in Antwerpen heel hard worden gevloekt. De zet van John de Mol is een poging om een van zijn grotere opponenten uit te schakelen: Christian van Thillo. Die kijkt naar het riskbord en denkt hetzelfde als zus Linda: ik ben door de benen gespeeld.

Waar draait het om? De Mol en Van Thillo azen allebei op RTL Nederland. Christian van Thillo is een Belgische mediamagnaat die in Nederland en België een waaier aan media-activiteiten ontplooit. In België geeft hij twee grote kranten uit: het populair-volkse Het Laatste Nieuws en het elitair-progressieve De Morgen.

Daarnaast is Van Thillo de baas van de commerciële tv-zender TVM en van een aantal radiostations, waarvan Qmusic de grootste is. In Nederland geeft hij vier landelijke kranten uit (AD, Het Parool, Trouw en de Volkskrant), zeven regio-titels en de tijdschriften Libelle, VT Wonen en Donald Duck. Verder is hij eigenaar van radiozender Qmusic, nieuwssite Nu.nl en vergelijkingsportaal Independer.

Christian van Thillo mist in Nederland echter één medium: tv. Al vijftien jaar aast hij op beeldbuispubliek. DPG deed eerder een bod op SBS, maar dat ketste af. Sanoma en Talpa gristen de volkszender voor hem weg. Voor een veel te hoog bedrag, dat wel. Sanoma moest later flink afschrijven op de aankoop en ook De Mol, die het afgeprijsde SBS in 2017 overnam, heeft vooralsnog weinig plezier beleefd aan de aanschaf van SBS.

SBS wil maar niet vlotten

Op een paar klappers na, zoals talkshow Vandaag Inside, zijn er bij SBS weinig kaskrakers te noteren. De gedachte dat er een nieuwe Big Brother of een verse The Voice uitgebroed kon worden is niet uitgekomen. Ook de internet- en nieuwsactiviteiten, in 2017 opende De Mol de aanval op Google en Facebook, zijn nooit van de grond gekomen. De Mol kocht ANP in de hoop een nieuwsvliegwiel in huis te halen, maar het ANP bleek geen deus ex machina te zijn, maar precies wat het is: een neutraal nieuwsagentschap waar commercieel niet mee te marchanderen valt. Daar had De Mol uiteindelijk dus niks aan.

De Mol transformeerde in vijf jaar tijd van een onverschrokken aanvaller in een verdediger die zich staande moet houden door zijn tegenstander af en toe een duw te geven. Door zijn sales-apparaat te verkopen aan Mediahuis, de grote concurrent van DPG, heeft hij Van Thillo vanachter getackeld.

Volgens ex-Talpa topdog Ruud de Langen waren ze bij DPG zo boos over De Mol’s streek dat DPG-CEO Erik Roddenhof een overleg met collega-uitgevers een uur voor aanvang afzegde. ‘Onthou goed: Van Thillo zit hier bovenop’, zegt een insider die is ingevoerd in de boardroom-overleggen in het hoofdkwartier in Antwerpen, het Pentagon van DPG.

[google_display-2]

Van Thillo is niet geheimzinnig over zijn ambities. Toen bekend werd dat RTL koos voor De Mol, was hij zwaar beledigd. Hij had RTL een mooi overnamebod gedaan, dacht hij zelf.

Hij vatte de afwijzing bijna persoonlijk op. In het Financieele Dagblad verklaarde hij dat de band tussen De Mol en hem niet goed meer zit. ‘Hij mag me misschien niet. En dat is ieders recht. Hij is altijd erg vriendelijk, maar ik voel wel… Hij glimlacht wel naar mij, maar daar houdt het op. Dat is niet zo erg. Ik heb er nooit wakker van gelegen.’

Niettemin adviseerde Van Thillo ACM om de aanstaande fusie af te keuren, omdat een deal ‘met Talpa niks anders is dan de mededingingsautoriteit vragen om een monopolie goed te keuren.’

Van Thillo probeert al een tijd spaken in de wielen te steken bij De Mol. Samen met De Mol streed Van Thillo nog tegen een overheidsveiling voor radiofrequenties, omdat dit de mannen kostbaarder leek dan een tijdelijke verlenging van bestaande licenties. Maar in maart zag Van Thillo er ineens vanaf om nog samen op te trekken. DPG wilde toch veilen, wat een oorlogsverklaring was aan het adres van De Mol.

Wie DPG-ers spreekt over dit besluit hoort mannen orakelen, vrouwen waren niet aanwezig bij het stratego-beraad, die zich hebben gespecialiseerd in speltheorie. Het is de militaire strateeg Von Clausewitz maar dan in het zakenleven.

Een mannengevecht

De omgangsvormen tussen de twee tycoons is nu uiterst ijzig. Als De Mol aan een shirtje mag trekken, kunnen wij hem een gele kaart aansmeren lijkt de tactiek van de Belgen. Het geklier van DPG heeft effect gehad: De Mol moet een van zijn vier radiostations (Sky, 538, Veronica, Radio 10) opgeven en nu meebieden op dure kavels, die hij al in bezit heeft.

Maar De Mol laat zich niet kennen. Recent lijfde hij radiobaas Dave Minneboo van Qmusic in. Die had daarvoor bij Talpa de radiotak, vooral 538, laten groeien en keerde terug naar zijn oude baas. Eerder wist Van Thillo op zijn beurt persoonlijk de gang van de populaire diskjockey Mattie Valk naar Talpa te dwarsbomen door met hem te gaan wandelen in een Belgisch bos.

Het is het stoere jongensgedrag van clubeigenaren die hun sterren paaien met onwaarschijnlijke beloftes. Of de verkoop van de advertentiedochter genoeg is om de fusie te laten doorgaan, zal nu snel blijken. Christian van Thillo moet voorlopig afwachten voor hij weer kan terugslaan.

Mark Koster bericht in Wynia’s Week over de woelingen op de Nederlandse mediamarkt. Eerdere afleveringen vindt u HIER.

We vallen u er niet graag mee lastig, maar het is natuurlijk wel waar: de donateurs vormen het fundament van Wynia’s Week. U maakt het als donateur mogelijk dat ons online magazine 104 keer per jaar verschijnt – ook nu, in 2023. Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Alvast hartelijk dank!

Het bericht John de Mol riskt Christian van Thillo van het bord in de strijd om RTL verscheen eerst op Wynia's Week.

John de Mol was strijdbaar op 24 november 2017. In het Amsterdamse DeLaMar theater opende de mediatycoon de aanval op Google, Facebook, Netflix en de Nederlandse regering. De Mol had die dag televisiezender SBS ingelijfd en nu was het tijd om de revolutie uit te roepen en de oorlog te verklaren aan mondiale mediaoligarchen.

Toen was De Mol nog groot

‘Als we niet uitkijken hebben de grote buitenlandse partijen het overgrote deel van de advertentiemarkt straks in handen en kunnen we alleen nog kijken naar Chinese, Britse en Amerikaanse zenders.’ Alsof de Chinezen wel op onze privacy letten, sneerde Big Brother in het theater van zijn voormalige zakenvriend, Joop van den Ende.

De Mol vond dat er meer faciliteiten moest worden vrijgemaakt om zich te kunnen weren tegen Amerikaanse en Chinese opkoopconcerns die lak hebben aan het Nederlandse media-erfgoed. Hoewel De Mol zijn bedrijf zelf twéé keer aan buitenlandse partijen (Endemol en ITV) had verkocht, zag hij de Googles en de Facebooks als concurrenten met roofgedrag. Ze profiteren wel van de infrastructurele lusten, maar dragen geen fiscale lasten.

Het is ruim vijf jaar geleden, maar het lijkt alsof je terugkeert naar iemand die een LSD-pil heeft geslikt en hallucineert. Van De Mol’s dagdroom is niets meer over. De commerciële Nederlandse mediamarkt is in vijf jaar tijd in verval geraakt.

Waar Winston Gerschtanowitz, host van de dag in DeLaMar, nog stoer sprak over het ‘uitmelken van content’ en Pim Schmitz, de Talpa-ceo, zich nog freudiaanse versprak en SBS een ’mediabedreig’ noemde was de revolutieroep in DeLaMar een laatste stuiptrekking van een trotse Hollandse mediabuurt-super.

John de Mol, ooit ’s lands grootste mediatycoon, is niet groter geworden, maar gekrompen. SBS/Talpa heeft het zwaar en zoekt steun bij RTL Nederland, een dochter die door moederconcern Bertelsmann (van de Duitse familie Mohn) uit huis is geplaatst bij een gastgezin. Het is een lief kind, maar het is toch beter dat ze straks een rijke vriend zoekt om zelfstandig te kunnen overleven.

De fusie is een strijd op leven en dood geworden voor Big Brother. SBS is een sterfhuis, waarmee je niet meer dobbelt, maar waarvoor je een zuurstoftank zoekt.

De teloorgang van SBS

In 2011 nam De Mol de volkszender SBS (samen met Sanoma) voor 1 miljard euro over, in 2017 was daar nog een derde van over, toen hij het inlijfde. Vijf jaar later is het nog minder waard.

De Autoriteit Consument en Markt (ACM) moet nu toetsen of de samenvoeging van SBS en RTL mag doorgaan. De kartelbewaker kijkt niet alleen naar de omvang van de tv-samensmelting, ook zullen er spreadsheets ingevuld moeten worden om te kijken of Talpa/RTL geen monopolist is op het gebied van advertentieprijsbepaling en of er genoeg ruimte is voor onafhankelijke producenten om programma’s te kunnen slijten. De ACM heeft eerder (als rechtsvoorganger AFM) ingegrepen. Toen De Mol in 2011 zowel een belang in RTL als in SBS probeerde te verwerven moest hij een van de twee belangen opgeven. Dat werd toen RTL. Toen handelde De Mol uit kracht, nu uit zwakte.

De lamme en de blinde

Cynici spreken over een fusie tussen ‘een lamme en een blinde’. Talpa en RTL lijken op het oog een tandeloos koppel, afgezet tegen de kracht van de buitenlandse marktpartijen. Laat lekker doorgaan die fusie, zou je zeggen.

En producenten kunnen overal terecht. Bij streamers met diepe zakken, zoals Disney+, Amazon, Netflix. En ook bij Videoland van RTL.

Televisie is een 70 jaar oude bedrijfstak, vergane glorie te vergelijken met de textielindustrie in Twente midden jaren vijftig: de tv-adel teert nog wel op status en roem, maar zinkt weg in een nostalgische roes.

Ruim een kwart eeuw ging het crescendo. Nederlandse mediamakers werden, vanaf de jaren negentig, mondiale spelers, maar moeten nu op de thuismark krabbelen om nog een paar centen bij elkaar te graaien.

De Mol’s laatste grote hit The Voice dateert van twaalf jaar geleden. Talpa is – zeker het afgelopen jaar – getransformeerd in een flopfabriek. Groots aangekondigde series, zoals Million Dollar Island, Think inside the box en Liedje op het eerste gezicht bleken onverkoopbare formats. Wil RTL echt samen optrekken met een man die zijn creatieve hoogtepunt had bij de ronding van de vorige eeuw?

In de coulissen staan de opvolgers klaar. Die komen niet uit eigen land, maar van over de grens. Op de Nederlandse markt snoepen het Chinese ByteDance (met Tiktok), het Zweedse Spotify, de Amerikaanse mediareuzen Facebook (hoewel tanende) en Instagram, Google en dochter YouTube, Amazon, Twitter en Netflix kijk- en luistertijd af van de traditionele commerciële rtv-partijen. Of de ACM hun machtsposities moet meewegen in de fusie in Nederland is een relevante vraag, waarop nog geen antwoord is geformuleerd.

Overheid loopt achter de feiten aan

Zoals De Mol in 2017 terecht opmerkte heeft Nederland geen strategie ontwikkeld om de mondiale mediagrootmachten te bestrijden met pan-Europese tegenmacht. Europa probeert wel blokkades op te werpen en Google en Facebook verantwoordelijk te maken voor hun strooptocht, maar de muur is poreus. De wetgeving is vaak al verouderd voor die is ingevoerd.

Bij entertainment is dat nog niet zo ernstig. Sterker nog: jarenlang keken we misschien wel naar ondermaats vermaak, en is de consument aan een inhaalrace begonnen met beter geproduceerde waar-voor-je-geld-series met meer nadruk op productie, regie en tekstschrijverschap.

Schrijnender wordt het als de nieuwsvoorziening in handen komt van ‘ongecontroleerde’ buitenlandse partijen. Facebook was zeker in coronatijd een broedplaats voor fakenieuws en voor complotdenkers die op reguliere media geen podium kregen. Maar ook in de serieuze media dreigen er onafhankelijke vrijplaatsen weg te vallen.

De Mol wilde zich teweerstellen tegen Google en Facebook met de overname van De Telegraaf Media Groep (dat mislukte) en de aanschaf van het ANP.  Maar het persagentschap had de redactionele onafhankelijkheid zo stijf dichtgebeiteld dat er geen enkele meerwaarde te creëren viel voor Talpa-titels.

De Belgen hebben de kranten

Vijf jaar later is het Nederlandse nieuwslandschap buiten het Mediapark veranderd in een duopolie: een markt waarbij twee spelers de dienst uitmaken.

Het Mediahuis van de Vlaamse familie Leysen bezit De Telegraaf, NRC, enkele regiokranten in Noord-Holland en radiozender Sublime. Redactionele uitwisseling is er nauwelijks. NRC en Telegraaf zijn twee tegengestelde titels. Muziekzender Sublime is verwaarloosbaar klein om monopolist te kunnen zijn.

De familie Van Thillo rukt verder op

Veel groter is de macht van de andere speler: DPG Media. Dit conglomeraat bezit Het Parool, AD, NU.nl, Libelle en Margriet, Donald Duck, De Volkskrant, Trouw, zeven regiotitels en het populaire radiostation Q_Music.

DPG-topman Christian van Thillo, die in Europa dezelfde kritiek ventileerde als De Mol in Nederland, aast op een tv-kanaal om de DPG-content te distribueren en te promoten, zoals dat in België al aardig lukt. In België bezit DPG de commerciële zender VTM en bouwde Van Thillo, door tegenstanders ‘Rupert Murdoch en Silvio Berlusconi in één persoon’ genoemd, aan een media-imperium dat nieuws, entertainment en need to know-informatie in één hand heeft.

Anders dan Mediahuis kan DPG wèl aan inhoudruil doen, en doet dat ook. Een groot deel van de regionale kranten wordt gevuld door kopij van de redactie van het Algemeen Dagblad – tot afgrijzen van sommige oud-hoofdredacteuren. Alex Engbers van De Stentor meende dat sensatiezucht de inhoud van de regiotitels vermoordt. ‘Op de DPG-dashboarden is te zien welke koppen opgepikt en welke verhalen uitgelezen worden. Het consumentengedrag op het internet is leidend bij de keus voor verhalen.’

DPG werkt al jaren aan een eigen advertentiedistributiekanaal los van Google en Facebook. Het exploiteert een ‘onafhankelijke’ vergelijkingssite dat de consument koopjes aanprijst over hypotheken, tweedehandsauto’s en verzekeringen.

Vanzelfsprekend is een deal voor ‘Independer’ echter ook een deal voor DPG en dus voor de familie Van Thillo. John de Mol sprak vijf jaar geleden niet over De Belg. Toen trokken de twee tycoons in het radiodossier nog samen op tegen de verstorende machinaties van de overheid. De belangen liggen nu anders.

Van Thillo wil in Nederland een tv-zender overnemen en staart al tijden naar RTL, dat knappe meisje dat verkering zoekt. Van Thillo hoopt dat de fusie met De Mol klapt opdat hij kan toeslaan. Big Brother blijkt in de Lage Landen nog een grote broer te hebben. Die komt niet uit Silicon Valley, maar uit Antwerpen.

Dit is de tweede aflevering van een korte serie van mediajournalist Mark Koster voor Wynia’s Week over de Nederlandse mediamarkt. De eerste aflevering vindt u HIER.

We vallen u er niet graag mee lastig, maar het is natuurlijk wel waar: de donateurs vormen het fundament van Wynia’s Week. U maakt het als donateur mogelijk dat ons online magazine 104 keer per jaar verschijnt – ook straks weer, in 2023. Doneren kan op verschillende manieren, kijk HIER. Alvast hartelijk dank!

Het bericht De nieuwe Hollandse Big Brother is een Belg verscheen eerst op Wynia's Week.