‘Ik wou dat ik van was was en jij van terpentijn…’

Mocht u het niet weten: de substantie was lost op in terpentijn en verliest daarmee geheel zijn eigenheid. Het versje is afkomstig van iemand die verliefd is. Iemand die zó verblind is door de liefde dat hij of zij wil samensmelten en verdwijnen in de ander.

In het politieke debat doet zich vreemd genoeg een zelfde verschijnsel voor. Er zijn Nederlanders die geheel willen opgaan in de Europese Unie. Nederlanders die alle autonomie willen overhevelen naar Brussel. Die het goed vinden dat wij onze pensioengelden daar laten beheren. Die ermee instemmen dat Nederlandse wetgeving ondergeschikt is aan Brusselse verdragen. Die Brussel willen laten bepalen hoeveel Nederlands geld wij moeten storten in de pot om de Zuid-Europese economieën op de been te houden. En die Brussel willen laten bepalen dat wij onze grenzen openstellen en hoeveel immigranten wij moeten huisvesten.

In mijn dagelijkse psychotherapie-praktijk gaat het ook vaak over relaties. Over de vraag waarom sommige mensen wel geluk ervaren in hun relatie. En waarom er in andere relaties wantrouwen heerst. Of waarom er moeizame communicatie is of repeterende conflicten.

Autonomie als basis voor gezonde verhoudingen

Een column is niet bij uitstek de plek om een cursus te geven over psychopathologie en hoe deze te genezen. Maar een van de bestanddelen van een gezonde relatie is de autonomie van de partners. Het belang van eigenwaarde en identiteit. De eigenheid waarvan het zo belangrijk is dat die niet verloren gaat in het samengaan. Laat ieder bijvoorbeeld zijn eigen werk houden en zijn eigen hobby’s. Zijn eigen bewegingsvrijheid ook en een eigen bankrekening. In dit opzicht is het mooi dat vrouwen tegenwoordig de keus hebben om hun meisjesnaam aan te houden als ze dat willen. Moeizaam gaat het in relaties als een van beide partijen zich niet gehoord voelt of gedomineerd.

Niet veel anders verloopt het in het theater van de internationale betrekkingen. Zo voelen veel Schotten zich gedomineerd door de Britten. Toen ik ooit thuis werd uitgenodigd bij een van de bewoners van de Shetland eilanden ging het gesprek binnen vijf minuten over de ‘bezetters’. Want, zo vertelde hij, in de twaalfde eeuw (!) stonden zij onder Noors bestuur. En sindsdien waren de eilanden een speelbal geworden van lokale krijgsheren in kwamen ze in steeds andere handen en tenslotte in Britse. Maar in zijn hart was hij een Viking gebleven! En hij wantrouwde het Britse bestuur ten diepste. Nota bene zeven eeuwen na dato!

Neem nou Spanje

Bij de Catalanen is de na-ijver niet veel anders. Als Madrid en nieuwe luchthaven bouwt, dan bouwt Barcelona een nieuwe luchthaven die mooier is. Als Real Madrid verliest van FC Liverpool dan juicht heel Catalonië. Niet een gewoon voetbal feestje, maar zoiets als bij ons aan het einde van de Duitse bezetting. Over afscheiding van Spanje zijn de inwoners van de metropool Barcelona verdeeld. Maar wie het binnenland inrijdt ziet de haat tegen Madrid van de vlaggen op de balkons af spatten. Madrid is Franco. En dictator Franco verbood hen generaties lang hun eigen taal te spreken. Libertat!

Overal in Europa zijn er dergelijke minderheden die zich verzetten tegen het verlies van hun eigenheid. De globalisten onder ons spreken bij dit soort sentimenten graag over tribalisme. Achterlijk tribalisme. Maar zij onderschatten volstrekt het belang dat mensen hechten aan groepsidentiteit. En aan verzet dat ontstaat wanneer die identiteit wordt aangetast. En zulk verzet is buitengewoon contraproductief bij de Europese samenwerking die wel degelijk nodig is.

Burgerinitiatief

Het verzet tegen een federale Europese staat kent sinds deze week een nieuw en verrassend initiatief. Het betreft een Burgerinitiatief voor een Nederlands EFTA lidmaatschap. Het behelst behoud van de Europese handelsbetrekkingen zonder het keurslijf van Brussel. Een groep zeer jonge mensen beseft dat zij tot het jaar 2058 gehouden zijn aan de afbetaling van de leningen en de schenkingen aan Zuid-Europa waarmee onze minister-president onlangs instemde. Het zogenaamde Coronafonds beschouwen zij als EU belasting en een volgende en onverdraaglijke stap op de weg van autonomie verlies. Het is genoeg zeggen zij. Zij zijn hun vlaggen aan de balkons aan het hangen. Lees hun strijdkreten. Meer informatie

Het bericht Eigenwaarde buiten de Europese Unie verscheen eerst op Wynia's Week.

De Chinezen bijvoorbeeld hebben het land volgehangen met camera’s. Er zijn daar inmiddels meer camera’s dan stoplichten. En ook hebben ze in het rijk van Xi Jinping de gezichtsherkenningssoftware geperfectioneerd. En een allesomvattend registratiesysteem opgetuigd. Ontsnappen is hier kansloos. Een voetganger die eenmaal de weg oversteekt tijdens rood licht krijgt strafpunten en kan een baan bij de overheid vergeten. En een voetganger die zoiets zesmaal doet kan geen hypotheek meer afsluiten. Zijn hele leven niet. Nooit meer. Met zo’n controlesysteem leer je het wel om te deugen!

Rijd jij nog niet elektrisch?

En hoe doen wij dat in Europa? Wel, wij kennen het verschijnsel Politieke Correctheid. Het is een buitengewoon geavanceerd systeem waarbij niet de Staat je straft bij ongewenst gedrag, maar waarbij de burgers elkaar corrigeren. Van kennissen kun je zomaar de vraag verwachten: rijd jij nog niet elektrisch? Zoiets. Of: ik snap wel dat mensen boos worden als jij het hebt over de VOC. Ogenschijnlijk bemoeit de Staat zich daarmee niet. Maar de schijn bedriegt.

Want hoe weten nu de Deugende Burgers precies welke medeburgers er niet deugen? Met andere woorden door wie en waar wordt de Juiste Leer verkondigd? Wel, dat gebeurt in de media. De mainstream media welteverstaan. Door de nieuwslezers aldaar. In de actualiteitenrubrieken en in de gezellige praatprogramma’s. En door de columnisten van de zogeheten kwaliteitskranten.

Journalisten als lakeien van de macht

Het is een buitengewoon effectief systeem. Waar de kardinalen van Rome de biecht hadden om te horen waar de gelovigen in de fout gingen en de kapelaans aansluitend konden corrigeren, zo hebben de Mandarijnen van Brussel de mainstream media om hun oren te luisteren te leggen en de burgers te corrigeren. De mainstream journalisten zijn de kapelaans van onze tijd. De lakeien van de macht.

Ooit werd de pers de Koningin der Aarde genoemd. De pers was toen onafhankelijk en werd gevreesd door de machthebbers. Inmiddels worden journalisten gekocht door de macht. De Duitse journalist Udo Ulfkotte werkte bij de Frankfurter Algemeine. De kwaliteitskrant van Duitsland. Hij ondervond zelf hoe de journalistiek ook hier aan de leiband liep van de macht.

Ulfkotte schreef er een boek over. Het boek veroorzaakte een storm in Duitsland. Het boek is actueel en nog steeds een must-read. Maar nu een collectors item. Want toen ik het gisteren wilde bestellen bij Bol.com verscheen de tekst: Niet leverbaar. Met de toevoeging: Houd er rekening mee dat het artikel niet altijd weer terug op voorraad komt. De firma Bol.com die altijd alles heeft, had deze bestseller dit keer niet. Mijn correcte vrienden (ja die heb ik) horen mijn argwaan hierover en vinden mij een complotdenker.

Waarom ik mijn lidmaatschap van de Psychologenvereniging opzegde

Zijn het uitsluitend de Mainstream Media en de Correcte Medeburgers die u op het juiste pad houden? Nee, de Deugdwang sijpelt het maatschappelijk middenveld door tot in de haarvaten van de maatschappij. Zo werd ik onlangs tot de orde geroepen door mijn beroepsvereniging het Nederlands Instituut van Psychologen in hun nieuwsbrief. Zij schreven of ik er toch vooral aan wilde denken mee te werken aan het bestrijden van racisme. Deze oproep schoot mij volkomen in het verkeerde keelgat en ik besloot mijn lidmaatschap op te zeggen met de volgende tekst die ik ook publiek maakte:

Zojuist mijn lidmaatschap van het Nederlands Instituut van Psychologen opgezegd na 44 jaar.
De reden daarvoor is de oproep van het #NIP aan de leden om toch vooral mee te werken aan een “inclusieve samenleving”. Die oproep kwam na de dood van een Amerikaanse arrestant door politie optreden en de daarop volgende protesten.

Een beroepsvereniging hoort zich naar mijn mening bezig te houden met de professionalisering van het vak en met de belangenbehartiging van de leden.
Een beroepsvereniging hoort zich niet bezig te houden met politieke issues. En zeker niet selectief. Krijgen we straks een pleidooi voor meer biomassa energiecentrales? Of voor een ruimhartiger opname van immigranten?
Ik ben heel goed in staat om zelf mijn politieke prioriteiten te kiezen.
Ik beschouw het als incompetentie van het NIP bestuur om in de waan van de dag dit soort deugpronk aanbevelingen rond te sturen. Een actie die in feite berust op de angst om niet correct genoeg te zijn.
Mijn ergernis hierover is des te groter omdat energie die het NIP stopt in dit soort politieke correctheid ten koste gaat van haar eigenlijke taken. Want de belangenbehartiging van de GGZ psychologen leidde tot nogal wat ongenoegen bij de leden. Deze leek zich de laatste jaren nogal te beperken tot “aan tafel zitten bij gremia”.

Ik postte dit op sociale media en was vervolgens zéér verbaasd over de reacties die ik kreeg. Want: bijval! Uitsluitend bijval. Binnen een week vijfduizend keer gelezen, vijftig keer emoticons met opgestoken duimen of applaus en tien keer lezers die de moeite namen om hun instemming onder woorden te brengen. Zat ik dan op Twitter denkt u, in mijn eigen echoput? Nee dit alles vond plaats op LinkedIn waar de meeste van mijn contacten bestaan uit GGZ professionals en bestuurders, wat vanouds toch een enigszins linkse beroepsgroep is.

Goed nieuws: de politieke correctheid heeft nog niet overwonnen

Wat valt hieruit te concluderen? Naar mijn idee dat er veel medeburgers zijn waarbij de Politieke Correctheid zoals de Macht die verkondigt niet is aangeslagen. Dat iedereen wel weet hoe je behoort te Deugen, maar dat niet iedereen wíl Deugen. En dat er maar iets hoeft te gebeuren of men spreekt zich uit.

De afgelopen weken waren er Black Life Matters-demonstraties. In de Verenigde Staten mondde dat uit in plunderingen. In Nederland ontaardde dat in discussies over ons koloniale verleden, de noodzaak om straatnamen te veranderen en het bekladden van standbeelden.

Gewone burgers dachten: waarom zegt niemand iets terug? Mij is nu gebleken dat als je wél iets terug zegt dat dan de meerderheid van je medeburgers je steunt en van mening is dat een ongelukkig politieoptreden in de Verenigde Staten absoluut niet verward moet worden met institutionele discriminatie in Nederland.

Ten tijde van de Roomse Inquisitie deden de meeste gelovigen braaf aan biecht en boetedoening. Maar ook toen al waren er vast mensen die de waarheid van de Enige Echte Moederkerk betwijfelden.

Het bericht De verstikkende deugdwang heeft nog niet gewonnen verscheen eerst op Wynia's Week.

Ook moeders zijn vaak goed in verder kijken dan hun neus lang is. Als een kind niet naar school wil en alweer zegt dat het kiespijn of buikpijn heeft, dan is de echte oorzaak misschien niet de kies of de buik maar wellicht wel het pesten op school. Zo’n moeder houdt haar kind dan niet thuis, maar gaat een oplossing zoeken op school.

Het inlevingsvermogen van politici is dezer dagen minder goed dan dat van moeders. Er is onrust overal om ons heen. Om de haverklap zijn er betogers in de straten die ongerust, boos of zelfs woedend zijn. Soms zijn het de boeren vanwege opgelegde milieu maatregelen, soms de gele hesjes vanwege toenemende armoede, soms de activisten vanwege angst voor 5G straling en recent waren het de woedende Black Life Matters betogers die in Nederland gelukkig niet aan het plunderen sloegen.

Van Coentunnel naar Mandelatunnel?

De premier deed direct een publieke boetedoening door te zeggen dat hij ánders is gaan denken over Zwarte Piet. En gemeentebesturen maakten bekend dat ze straatnamen, vernoemd naar historische Nederlanders, multicultureler gaan maken. Er was zoveel boetedoening dat het niet uitgesloten lijkt dat de Coentunnel volgend jaar de Mandelatunnel heet.

Maar al deze gebaren van bestuurders zijn als het bestrijden van de koorts in plaats van de ziekte. Want morgen is er zeker weer een ándere betoging van ándere boze burgers. Die zal dan mogelijk gaan over de plannen van de WHO voor verplichte vaccinatie. Of over de plannen van Brussel voor een transferunie die iedereen straks voelt in de portemonnee. Of over de inflatie van de euro die maakt dat gepensioneerden straks minder te besteden hebben. Of over het Marrakesh-verdrag en de verplichte opname van immigranten. Of over de dreiging van een politiestaat om dit alles af te dwingen.

De vraag is dus welke grootste gemene deler we kunnen vinden bij al deze uitingen van ongenoegen. Naar mijn mening moeten we die zoeken in de globalisering. In de toenemende tweedeling in de maatschappij die dat meebrengt. In de groter wordende kloof tussen arm en rijk. In de groeiende verschillen tussen laag opgeleid en hoog opgeleid. En in de afnemende Nederlandse autonomie.

Opgelegde politieke correctheid, een omroep die meebuigt

De globalisering heeft een aardverschuiving met zich meegebracht en het einde is nog niet in zicht. De hoog opgeleiden worden vaak beter van de globalisering. De wereld wordt hun speelterrein. Ondernemers zien hun markten groeien. En de kaste van de frequent flyers koopt een tweede huis in een warm land. Het zijn deze mensen die dromen van een wereldregering. Zij zien het goede in alle culturen. Zij zijn het die na een aanslag samen het lied Imagine zingen van John Lennon.

Maar de lager opgeleiden zien hun vertrouwde woonwijken verdwijnen door de instroom van immigranten. Ze zien de kosten van levensonderhoud stijgen. Die groep heeft geen tweede huis maar een tweede baan. Zij zien dat hun kinderen geen start meer kunnen maken op de woningmarkt maar dat immigranten daar voorrang krijgen. Zij zien de Nederlandse feesten en tradities onder vuur liggen. Zij zien de onveiligheid op straat toenemen. Zij voelen zich gedwongen politieke correctheid te belijden die strijdig is met hun eigen mening. Zij zien een publieke omroep die de kant heeft gekozen van de machthebbers. En als klap op de vuurpijl zien zij een cordon sanitaire om de weinige politici waar ze nog enig vertrouwen in hebben.

Bij Piketty was er ook al politieke deemoed

In 2013 schreef Thomas Piketty zijn boek: Het kapitaal in de eenentwintigste eeuw. Dat ging over de tweedeling in de maatschappij en de armoede aan de onderkant. De globalisering was de belangrijke factor bij deze ontwikkeling. Het boek bracht een storm teweeg. Alle politici beleden hun betrokkenheid. Er werden werkgroepen en stuurgroepen ingesteld zoals dat dan gaat.

Maar zeven jaar later is de kloof alleen maar groter geworden. De Black Life Matters demonstranten in de VS veranderden binnen de kortste keren van betogers in plunderaars. Het was afschuwelijk om te zien maar ook enigszins begrijpelijk als je bedenkt dat zij zich de voortdurende verliezer voelen in deze wereld. De correlatie tussen gekleurd zijn en arm is groot. Ook in Nederland komt het ongenoegen voor een groot deel voort uit economische achterstand.

En dus, als de overheid onvrede wil tegengaan moet ze beginnen die economische achterstand te verhelpen. Zorgen voor betere salariëring van laag betaalden. Zorgen dat immigranten beter integreren. Maar ze moet vooral niet alle autonomie weggeven aan Brussel. Ze moet ons als burgers laten weten dat wij zelf nog iets te zeggen hebben in ons land. Anders blijft de woede. Nee, dan wordt de woede groter.

Het veranderen van straatnaamborden gaat ons niet helpen. Want het is de ziekte die moet worden bestreden, niet de koorts.

Het bericht Meebuigen met de antiracisten – dat is de oplossing niet verscheen eerst op Wynia's Week.

Maar zo was het niet meer bij ons. Dat verbeelden wij ons tenminste. Want wij hebben een verzorgingsmaatschappij. Wij hebben een Voedsel- en Warenwet en een Keuringsdienst van Waren. Zodat we niet meer vergiftigd kunnen worden. Wij hebben Rijkswaterstaat die de dijken tijdig ophoogt. Zodat we maximaal één keer in de honderdduizend jaar natte voeten kunnen krijgen.

Wettelijke aanrijtijden

Wij hebben in elke regio ambulances met een aanrijtijd die wettelijk vastgelegd is op maximaal vijftien  minuten. En we hebben overal goed getrainde brandweerkorpsen. En we hebben vangrails langs de snelweg. En reddingshelikopters. We hebben levensverzekeringen en waardevaste pensioenen. En we hebben aardlekschakelaars in onze huizen zo dat we nooit een elektrische schok kunnen krijgen. En we hebben niet alleen brandblussers thuis maar ook rookmelders. En inbraakbeveiliging.

Onze gebouwen zijn opgetrokken van brandvertragende materialen. En al die veiligheid hebben we ook nog eens vastgelegd in verdragen. Het  CE-keurmerk op producten garandeert onze veiligheid. De aansprakelijkheidsgarantie van de producenten is wereldwijd bekender dan de Europese vlag met de twaalf sterren.  Het CE keurmerk is het symbool van onze leefstijl. Niemand minder dan de Staat behoedt de burger. We hadden alle gevaren uitgebannen. Dachten we.

Geen raad met het virus

En toen kwam het Corona-virus. Een virus waar onze dokters en onze virologische instituten zich ineens geen raad mee wisten. Onze wereld stond op zijn kop en er ontstond een pandemie. Een pandemie van angst welteverstaan. De kranten schreven over niets anders dan over het virus. En over de snelheid waarmee het zich verbreidde. En op elke televisiezender kwam er na de journaalberichten over het virus ook een talkshow over het virus.

Talkshow na talkshow met virologen en statistici zagen we op onze schermen voorbijtrekken. En net als bij ramptoerisme waren wij als kijkers niet weg te slaan bij deze deskundigen. Gebiologeerd door angst. We werden banger en banger. Want nu beseften we dat ook wij morgen dood zouden kunnen gaan.

Geen ei van Columbus

Angst is besmettelijk. Toen de bemanning van de Santa Maria een boord bij Columbus in paniek raakte omdat ze vreesde van de rand van de wereld af te vallen, bedacht hij iets magisch. Maar onze politici beschikten begin dit jaar niet over het ei van Columbus.

De maatregelen van de overheid tegen het virus kwamen aarzelend op gang. En de overheden van de ons omringende landen kozen elk voor een andere aanpak. Onze eigen deskundigen spraken elkaar tegen. En niet zelden met stelligheid. Als er iets is dat de angst doet toenemen is het verdeeldheid bij hen die ons zouden moeten leiden.

De onkwetsbare Titanic

Ooit voer de onzinkbare Titanic uit. Ze was onkwetsbaar voor ijsbergen. Maar ze voer op een ijsberg en ze zonk. Onze Verzorgingsstaat heeft recent schipbreuk geleden. Ondanks alle vernuft en inspanningen blijkt plots dat wij toch morgen kunnen sterven. Onze zekerheden blijken illusies.

Naarstig bouwen we daarom nu aan nieuwe zekerheden. We bouwen apps die besmette personen traceren. En er is een race wie het eerst een vaccin heeft tegen het Virus. We zetten in op de oude strategie. We bouwen verder aan de illusie van zekerheid. Want die ándere strategie staat ons weinig aan. We weigeren de angst in de ogen te zien en ons te verzoenen met onze kwetsbaarheid.

Toen angst nog gewoon was

Er was een tijd dat de vrees en het lijden alomtegenwoordig was. Toen was er een God die alles zag en wist en die het goede met ons voorhad. We konden weinig anders dan daarop vertrouwen. Maar toen we God dood verklaarden besloten we ons vertrouwen te vestigen op de Staat. De Grote Machtige Staat. Die zei in alles voor ons te zullen zorgen. Maar die zijn pretenties nu dus even niet kon waarmaken.

Sommige mensen zijn tijdens de Corona-quarantaine aan het lezen geslagen. Hoe passend was het om deze dagen het boek De Pest van Albert Camus te herlezen. Hij beschrijft de willekeur van het leven. Niet de liefhebbende Goede Vader maar de willekeur. De volstrekte grillige willekeur van het leven.

Onvoorspelbare willekeur maakt ons bang. Angst is altijd gekoppeld aan onmacht. Gekoppeld aan het niet hebben van controle. Het zet ons weliswaar aan tot inventiviteit, tot het bouwen van Titanics die wel onzinkbaar zijn.

Meteoren afschieten

Maar de maakbaarheid van de wereld wordt overschat. De NASA beweert dat ze meteoren die in de buurt van de aarde kunnen komen in kaart hebben gebracht. En sommigen van ons hopen dat als de situatie kritiek wordt er raketten kunnen worden afgeschoten met atoomkoppen om zo’n meteoorbaan te wijzigen. Voor sommigen is dat een noodzakelijke gedachte om het leven aan te kunnen. Maar soms is het beter om te accepteren dat we niet alles in de hand hebben.

Dit is geen betoog voor defaitisme of een uiting van levensmoeheid. Juist niet. Dit is een pleidooi om het gevaar in de ogen te zien en verder te leven. Een pleidooi om niet in paniek te raken.

Het recent eindeloos genoemde woord ‘Coronadoden’ is een vorm van paniek. Want er zijn nauwelijks echte coronadoden gevallen. De meeste mensen die recent overleden waren bejaarden met een of meerdere ernstige kwalen waarbij het Corona-virus het laatste zetje gaf. Mensen die waarschijnlijk zonder Corona volgend jaar overleden zouden zijn.

Reddingsboten verdelen terwijl het schip vaart

Ook de triage-discussie was een vorm van paniek. Wie laten we straks toe op een intensive care opname en wie niet? Die discussie begon zo ongeveer rond de duizend opnames terwijl er veertienhonderdvijftig intensive care bedden beschikbaar waren.

Maar toen die discussie losbarstte werden er ook al voorbereidingen getroffen om uit te breiden naar vierentwintighonderd intensive care bedden. En toen was er ook al bekend dat er in Duitsland opname capaciteit óver was. Die discussie leek op het verdelen van de reddingboten terwijl er gepompt wordt in het schip dat nog lang niet is gezonken.

Wellicht is het overdreven om het Corona-virus een gewoon griepje te noemen. Maar het is ook niet de Grote Pest uit de middeleeuwen die ons dezer dagen getroffen heeft. Laten we ademhalen. Angst is besmettelijk. En de kinderen van de Verzorgingsstaat zijn besmettelijker dan anderen.

Het bericht Pandemie van de angst verscheen eerst op Wynia's Week.

Eén van de meest onverdraaglijke dingen in de wereld is het besef dat een ander iets heeft, of iets kán, dat jij nooit zal kunnen. Dat de ander een talent heeft, of een eigenschap die jij nooit zult bezitten. Dat besef dat de ander ánders is, begint al vroeg. Peuters die ontwaken uit de mist van het onbewuste zien bijvoorbeeld dat de wereld is verdeeld in kinderen en volwassenen. En ze zien dat die laatsten het voor het zeggen hebben. En dat zij zelf afhankelijk zijn.

Deze dan nog woordloze verontwaardiging wordt gelukkig verzacht door het besef dat dit onderscheid niet voor eeuwig is. Later als je groot bent… is een zin die kinderen goed in zich opslaan. Dit pijnlijke verschil tussen groot en klein zal ooit ophouden te bestaan weten ze. Maar zo is het niet gesteld met de sekseverschillen. Jíj bent een jongen. En jíj bent een meisje, horen kinderen al vroeg. Een jongen wordt later wel een man maar geen vrouw. En een meisje wordt nooit een man.

De ongelijkheid moet hoe dan ook weg…

Althans zo was dat de afgelopen millennia. En de mensheid verdroeg het probleemloos. Een Jeanne d’Arc die legeraanvoerder werd en een Bloody Mary die het zeeroversbestaan verkoos waren noten in de kantlijn van de geschiedenis. De mensheid was verdeeld in mannen en vrouwen. En bovendien ook nog eens in rijken en armen. En in slimmen en dommen. En zieken en gezonden. En aantrekkelijken en onaantrekkelijken. Je had het er maar mee te doen.

Maar toen. Toen kwam het tijdperk van de sociale rechtvaardigheid. En de verontwaardiging over de ongelijkheid in de wereld. Gelukkig tegelijk met een wereldbeeld van maakbaarheid. De opkomende arbeiders emancipatie verminderde spoedig de grootste verschillen in inkomen. En een steeds toegankelijker gezondheidszorg verhielp de meest schrijnende tegenstellingen in gezondheid.

…tussen dommen en slimmen…

Lastiger was het met de ongelijkheid tussen de slimmen en de dommen. Maar de marxisten op de universiteiten in de zestiger jaren wisten dat verschillen in intelligentie aangeleerd waren. Dokters zoontjes hadden thuis een grotere boekenkast tot hun beschikking. En léken alleen maar slimmer. Er was gewoon sprake van een valse start. En toen deze marxisten aan de macht kwamen moest dus onmiddellijk het gymnasium verdwijnen en kwam er een Middenschool. Zo zou het onverdraaglijke verschil tussen slim en dom ook spoedig verdwijnen.

…tussen mannen en vrouwen…

Het laatste bastion van ongelijkheid waarop de cultuurmarxisten zich nu werpen is het sekseverschil. Want het is tergend kwetsend dat wij ook hier onderling verschillen. Maar hoe maak je mannen en vrouwen gelijk? Nooit eerder in de geschiedenis deed die vraag zich voor. Dus blauwdrukken waren er niet.

Maar gelukkig laat een beetje social justice warrior zich niet zomaar uit het veld slaan. Het is namelijk in het belang van een betere wereld. Dus werd een oplossing gevonden. De tegenstelling tussen zwart en wit kun je opheffen door heel veel grijstinten te creëren. Door veel tussenvormen te bedenken tussen mannetjes en vrouwtjes. En door al die grijze tussenvormen te normaliseren en te promoten. De extremen zwart en wit worden zo vanzelf een randverschijnsel.

…en zo hebben we nu 32 geslachten!

De NPO had niet zo lang geleden een avondvullend programma over transgenders; androgynen; travestieten; intergenders; genderfluïden; demigirls; neutrols en nog zo wat. Bij elkaar tweeëndertig ‘tussenvorm geslachten’. De zogeheten documentaire was zo wervend en swingend dat je aandrang kreeg in de badkamer je eigen geslacht te onderzoeken om te zien of dat eigenlijk nog wel van deze tijd was.

En zo hebben we nu dus tweeëndertig soorten geslachten. Wilt u bij de tijd blijven? Ergens in dit land lopen seksuologen rond of wat afgedwaalde psychologen die bij u haarscherp de diagnose kunnen stellen of u nu genderfluïde bent of toch meer androgyn. En ook fijn om te weten: u kunt het morgen weer aanpassen. Want het is onverdraaglijk als een ander iets heeft en u niet.

Het bericht Man of vrouw? We hebben nu al 32 soorten geslachten verscheen eerst op Wynia's Week.

Mijn schoenmaker kan de laatste jaren meer verdienen aan de verkoop van potjes schoencrème en veters dan aan het repareren van schoenen, vertelde hij. Zijn respectabele ambacht is daarmee in het gedrang gekomen. Want niet al zijn collega’s blijken nog langer lijm aan hun handen te willen als ze ook gemákkelijker aan hun geld kunnen komen. De markt bepaalt hier wie blijft bij zijn leest en wie gaat voor de snelle verdienste van de voorverpakte producten.

De geestelijke gezondheidszorg is sinds 2006 ook een markt. En ook hier is het ambacht van de therapeut in het gedrang gekomen. En ook hier worden, in dit geval door de GGZ instellingen, voorverpakte producten geleverd. Op de plank ligt er bijvoorbeeld een cursus ‘omgaan met depressie’. Of een cursus voor patiënten met een ‘emotieregulatiestoornis’.

Ook kan je een assertiviteitstraining uit het schap halen. En god betere, omdat de wachttijden maandenlang zijn, is er tegenwoordig ook een zogenaamde ‘wachtlijst behandeling’. Een grotere diskwalificatie van het vak kun je je nauwelijks voorstellen. Ieder dezelfde behandeling om het even welke stoornis je hebt.

‘Zorgproducten’

De managers van dit soort zorginstellingen spreken doorgaans over hun ‘producten’. En deze producten leveren ze bij voorkeur in de vorm van modules. Stukjes behandeling die als legoblokjes op elkaar kunnen worden gestapeld. De filosofie luidt: altijd beginnen met kort behandelen, je kunt eventueel opschalen met een volgende module.

Deze managers spreken ook niet over patiënten maar over ‘patiëntenstromen’. Met zorgverzekeraars worden productieafspraken gemaakt. Een  zorgverzekeraar koopt dan bijvoorbeeld duizend depressies in. Tegen een vast bedrag per depressie. Hebben ze de depressieve patiënt sneller dan gemiddeld de deur weer uit, dan wordt er winst gemaakt.

Het leidt uiteraard tot grote werkdruk bij de professionals. Velen van hen hebben de afgelopen jaren hun instelling verlaten. Patiënten die na een  behandelmodule weer snel buiten staan, melden zich niet zelden binnen korte tijd weer opnieuw aan. Draaideurpatiënten heten ze in het jargon. Het is de vraag of de GGZ instelling het erg vind. Want er is een product geleverd en er kan straks opnieuw een product worden geleverd.

Industrie op zoek naar afzetmogelijkheden

Behalve deze module-gekte heeft deze marktwerking ook andere gevolgen. De GGZ industrie is op zoek naar nieuwe afzetmogelijkheden. Ze probeert de markt te vergroten en ze ontwikkelt nichemarkten. Recent adverteerde een GGZ instelling in de krant met een oproep. ‘Ben ik depressief? Doe onze zelftest!’ Een ander meldde: ‘Denkt u ADHD te hebben? Wij zoeken het voor u uit en we hebben een effectieve behandeling!’

Dit lijkt allemaal verdacht veel op wat autogarages doen. Die adverteren met: wij controleren gratis uw bandenspanning en uw remblokken. Maak een afspraak! Maar zoiets blijft zelden bij controleren. Ik ken garages waar er dan altijd iets vervangen moet worden. Iets waar ik zelf nog totaal geen hinder van had.

Dit soort marketingacties hebben tenminste twee nadelige effecten. Hoe groter de omzet van de voorverpakte producten wordt, hoe duurder de zorg wordt. Maar daarnaast gaat het ook kosten van de complexe zorg. Zorg voor patiënten met ernstige stoornissen of meervoudige problemen. Patiënten waarbij een maandenlange therapie is geïndiceerd. En waarvan de uitkomst onzeker is.

Patiënten worden doorgeschoven

Instellingen schuiven deze patiënten in toenemende mate door naar elkaar. De gevolgen daarvan zijn ernstig. Patiënten staan eerst ergens in de wacht voor een intake en krijgen dan te horen dat hun problematiek te complex is. Als ze zich bij een volgende instelling aanmelden staan ze wéér in de wacht en kan het zijn dat ze ook dáár worden weggestuurd. Pijnlijk voor wie psychische problemen heeft. En de hele GGZ sector wordt vervuild want iedereen doet opnieuw zijn eigen intake.

De diagnose behandel combinatie (DBC) is een andere dwaasheid. Ooit bedacht om het aantal producten overzichtelijk te houden. Boekhouders van  zorgverzekeraars willen sturing en controle. Ze koppelden kostprijzen aan diagnoses. Alleen al voor de GGZ zijn er nu (685) zeshonderdvijfentachtig. Alle bestaande diagnoses uit het psychiatrie handboek werden geprijsd.

Lichte, matige of zware depressies?

Behandelaars moeten tevoren kiezen uit lichte depressies, matige depressies of ernstige depressies. Depressies met een vroeg begin of depressies die een laat begin hebben. Of depressies die recidiveren. Bij de angststoornissen zijn er maar liefst tweeënveertig stuks. En omdat boekhouders houden van hokjes, zijn er bij alle behandelingen ook tijdslimieten.

Diagnose behandelcombinaties mogen duren tot 400 minuten, of tot 800 minuten of tot 1800 minuten enzovoort. Elke categorie heeft zijn eigen tarief. Bedenk dat patiënten soms van hun klachten áf zijn bij 750 minuten. Maar met één therapiesessie méér valt behandeling in de volgende categorie kan er wel duizend euro meer worden gedeclareerd. Niet iedereen kan die verleiding weerstaan. Eindelijk is er nu het voornemen dit systeem te vervangen. Maar dat gebeurt pas in 2022. Facelift of niet, het principe van de marktwerking blijft.

Keurmerkenhandel

De zorg is dus nog steeds een markt. En op de markt wil iedereen verkopen. En zo verschenen er ook branchevreemde handelaren. Er kwamen certificeerders die keurmerken leveren (zonder welke je inmiddels niet meer kunt). En praktijk visiteurs. Er kwamen softwareleveranciers. Er kwamen platforms om declaraties aan te leveren aan verzekeraars.

Die ook weer certificaten uitgaven voor het veilig áánleveren. Er kwamen privacy waarborgregels. Aansluitend kwamen er speciale e-mail diensten met sleutels die de privacy borgden. Er kwamen aanbieders van meetinstrumenten die vóór-en na metingen deden. (Want succesrating en risicoverzekeraars zijn symbiotisch). En die instrumenten werden verplicht door de verzekeraars maar waren allerminst valide. Dus volgde weer breed protest. Gesteund door hooggeleerde professoren. Met een lange juridische strijd als gevolg. Professionals in de GGZ zijn nu gemiddeld 30 tot 40 procent van hun tijd kwijt aan nutteloze administratie en dit soort dwaze rondom activiteiten.

Vrije artsenkeuze?

En een nieuw onweer dreigt nu rond de vrije artsenkeuze. De zorgverzekeraars willen hier vanaf. Ze willen hun verzekerden uitsluitend sturen naar vrijgevestigde therapeuten met een contract. Want in een contract kunnen ze voorwaarden en tarieven dicteren. Een maatregel zonder enige kennis van zaken. Een tarieven obsessie. Herhaalde studies geven aan dat succes van een behandeling voor zestig procent samenvalt met het vertrouwen in de therapeut. Dús vrije artsenkeuze. Vertrouwen is belangrijk bij élke dokter, maar in de GGZ is het cruciaal. Niet doen zorgverzekeraars! Mislukte of afgebroken behandelingen zijn ook kostentechnisch ongewenst.

De marktwerking in zijn huidige vorm is failliet. Iedereen weet dat maar weinigen bewegen nog. Bij GGZ professionals is er grote onvrede. Maar de meeste therapeuten blinken meer uit in empathisch luisteren naar ánderen, dan zelf publiek hun boosheid uiten. De campagne [ont]regel de zorg lijkt inmiddels zijn grootste energie verloren te hebben. Want de minister adopteerde de actie en daarmee waren de actievoerders verloren. Enkele zorgprofessionals richtten recent een nieuwe politieke partij op. Anderen hebben meer hoop gevestigd op een nieuwe regering.

Wat er nu moet gebeuren, niet alleen in de GGZ maar overal in de Zorg, is dat de professionals weer richting kunnen geven aan hun eigen vak. En niet primair de kooplieden met hun boekhouders. Want naar een schoenmaker ga je omdat hij jouw schoenen kan repareren. Met kunde en met liefde. En niet omdat hij een obsessie heeft voor tarieven en winst wil maken met potjes schoencrème.

Het bericht Werkt die zorg van ons nog wel? verscheen eerst op Wynia's Week.