Aan de excuses voor het slavernijverleden ligt een Rapport van Bevindingen ten grondslag. De actiegroep Kick Out Zwarte Piet is betrokken geweest bij de samenstelling van het rapport, waarin Zwarte Piet 15 keer wordt genoemd. Professor Van Stipriaan benoemt in het rapport het verband tussen Zwarte Piet en trans-Atlantische slavernij en beweert dat Nederlanders nog altijd zeer onbekend zijn met het slavernijthema:

‘Waar grote groepen er niet aan willen dat er een relatie zou kunnen bestaan tussen de figuur van Zwarte Piet en slavernijverleden en racisme.’

‘Dat hedendaags racisme en de vreemde Zwarte Piet traditie iets met dat schaamtevol verleden te maken zouden kunnen hebben en daarmee tot een maatschappelijk actieve houding is kennelijk voor velen dan weer een te grote stap.’

Vage bewoordingen

Wat opvalt aan deze formuleringen is de vaagheid. Er zou een relatie kunnen bestaan tussen Zwarte Piet en het slavernijverleden. Waarom zegt Van Stipriaan niet: Er bestaat een relatie tussen Zwarte Piet en het slavernijverleden? Als er volgens hem zoveel mensen onterecht niet aan willen, waarom noemt hij dan geen bron of bewijs waaruit dit verband blijkt? Daarmee zou hij ons kunnen overtuigen van zijn gelijk. De reden voor de vage bewoording is dat hij geen bronnen heeft.

Het is curieus om als wetenschapper een verband te suggereren waar geen wetenschappelijke onderbouwing voor is en dat waarschijnlijk niet bestaat. Toch speelt dat verband mede een rol in een controversiële politieke beslissing.

Het geval Van Stipriaan staat niet op zichzelf. Honderden wetenschappers hebben vergelijkbare beweringen over Zwarte Piet gedaan. Zij baseren zich daarbij enkel op hun eigen postkoloniale vooroordelen.

De toonaangevende wetenschapper Markus Balkenhol was jarenlang woordvoerder van het Meertens Instituut over de sinterklaastraditie. Hij is een meester in vage bewoordingen om het verband tussen Zwarte Piet en trans-Atlantische slavernij te suggereren. Hieronder enkele voorbeelden:

‘In 1850, dertien jaar voor de afschaffing van de slavernij in de Nederlandse koloniën in “de West” (Suriname en de Antillen), veranderde het Sinterklaasfeest van vorm.’ (Artikel: ‘Ras en racisme in kunst en cultuur’, 2017.)

Beide gebeurtenissen, afschaffing van slavernij en vormverandering van het sinterklaasfeest hebben ongeveer tegelijkertijd plaats gevonden. Verder zijn er geen bronnen. Er is enkel sprake van gelijktijdigheid. Dat is iets anders dan een causaal verband.

Een imaginaire werkelijkheid

Een zeer gekunstelde uitspraak van Balkenhol in het Nederlands Dagblad (2019):

‘Mensen zijn daarmee opgegroeid en hebben er heel warme herinneringen aan. Het is onderdeel van hun leven en biografie. Als er dan kritiek op de kleur van Piet komt, wordt het daardoor veel persoonlijker. Mensen voelen zich daardoor extra snel aangevallen. Het doet pijn te beseffen hoe ver de gevolgen van kolonialisme en slavernij reiken.’

De heer Balkenhol stapelt hier een verzonnen gevolg op een verzonnen historisch verband. Hij redeneert vanuit een imaginaire werkelijkheid. Als het historische verband tussen Zwarte Piet en kolonialisme/slavernij niet bestaat, dan bestaat pijn als gevolg van dat niet bestaande verband evenmin.

Balkenhol heeft geen bronnen

Balkenhol was ook betrokken bij het boek De slavernij in Oost en West, Het Amsterdam-onderzoek. Het is geschreven in opdracht van de Amsterdamse gemeenteraad op basis waarvan zij in 2021 slavernijexcuses heeft aangeboden. Balkenhol legt hierin een verband tussen slavernij en Zwarte Piet door een artikel over wijlen Perez Jong Loy en zijn anti-Zwarte Piet activisme op te nemen. Van Jong Loy is bekend dat hij Zwarte Piet koppelde aan miljardenfondsen voor herstelbetalingen.

Balkenhol gelooft heilig in het verband tussen Zwarte Piet en trans-Atlantische slavernij, maar hij heeft er geen bronnen voor. Daarom suggereert hij het verband zo sterk dat het voor de argeloze lezer lijkt alsof het daadwerkelijk bestaat. 

Schaamtevol

Het lijkt zo logisch. Zwarte Piet is zwart en is een knecht. Hij lijkt onderdanig en hij is dom en grappig. Mensen uit Amerika zien er een blackface in. Dat de Nederlanders deze logica niet inzien wordt volgens postkoloniale, woke wetenschappers veroorzaakt door een diep gewortelde racistische inborst die nog stamt uit het slavernijverleden.

De figuur wordt als schaamtevol gezien. Alleen verstokte nativisten zouden een dergelijke traditie in stand willen houden. Mensen die het verband ontkennen, worden door de postkoloniale wetenschap weggezet als racisten, complotdenkers en aanhangers van een alternatieve waarheid.

Ondergetekende publiceert sinds 2017 over de oorsprong van Zwarte Piet. Bronnen laten zien dat Zwarte Piet is gevormd uit oudere figuren die al eeuwenlang onderdeel zijn van de sinterklaascultus. De Zwarte Man als voorloper was al bekend. Daar zijn de komediant van de sinterklaaskermis en de gildeknecht van het Sint Nicolaasgilde bijgekomen. Deze voorlopers stammen uit de 17^e eeuw, de Middeleeuwen of eerder. Dat betekent dat Zwarte Piet niet gevormd kan zijn als gevolg van trans-Atlantische slavernij.

Het gestelde verband tussen Zwarte Piet en trans-Atlantische slavernij is niet meer dan een onbevestigde hypothese. Wetenschappers hadden dit nooit als een waarheid mogen communiceren. Ze hadden expliciet moeten wijzen op de onzekerheid ervan en op het gebrek aan bronnen. Bovendien, als er voor deze hypothese geen bronnen zijn gevonden en voor de concurrerende wel, dan moet de onbevestigde hypothese worden afgewezen.

Wetenschappers propageren alternatieve waarheid

Jarenlang hebben wetenschappers uit het vakgebied de activisten gelijk gegeven. Zij vinden dat de Nederlander opgevoed en onderwezen moet worden door meer kennis te verschaffen over het slavernijverleden. Maar Zwarte Piet heeft niets te maken met trans-Atlantische slavernij. De anti-Zwarte Piet-beweging is gebaseerd op een illusie. De postkoloniale wetenschap jaagt een alternatieve waarheid na. Een waarheid zonder bronnen, zonder onderbouwing, zonder feiten. 

De uitkomsten van het vooringenomen onderzoek worden binnen het instituut wetenschap breed geaccepteerd. Het is inmiddels wetenschappelijke consensus geworden. De wetenschap zal verantwoording moeten afleggen voor deze misleiding. Een mea culpa (excuses) is op zijn plaats voor haar aandeel in de vernietiging van uiterst waardevol en kenmerkend Nederlands cultureel erfgoed.

Michiel de Jong deed uitvoerig onderzoek naar de herkomst van Zwarte Piet en naar de recente herinterpretatie van deze folkloristische figuur.

Steunt u deze en dergelijke onafhankelijke observaties in Wynia’s Week? Doneren kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Wetenschappelijke misleiding rond slavernijexcuses verscheen eerst op Wynia's Week.

Al vanaf de onthulling in 2002 van het slavernijmonument in het Amsterdamse Oosterpark gebruiken activisten de slavernijherdenking als propagandamiddel tegen Zwarte Piet. Ze claimen dat Zwarte Piet een restant is van de Nederlandse slavernijgeschiedenis en daarmee moreel verwerpelijk. Maar er is geen enkel bewijs voor deze claim. De sinterklaastraditie wordt onterecht in een kwaad daglicht gesteld. 

Barryl Biekman, de initiatiefneemster van het slavernijmonument, is overtuigd van een direct verband tussen slavernij, racisme en Zwarte Piet. Daarom ziet ze geen mogelijkheid om Zwarte Piet aan te passen of te behouden. Deze visie wordt elk jaar tijdens de slavernijherdenking en tijdens sinterklaasfeesten uitgedragen.

Een helpdesk tegen Zwarte Piet

De slavernijherdenking is een verzamelplaats voor allerhande anti-Zwarte Piet-initiatieven. Zo was er in 2012 een partytent met de naam ‘Helpdesk tegen Zwarte Piet’. Tijdens de herdenking van 2015 werd opgeroepen aangifte te doen tegen de figuur van Zwarte Piet. Er werden zware termen ingezet: ‘institutioneel racisme’, ‘structurele ongelijkheid’, ‘misdaad tegen de menselijkheid’.  

Het in 2002 opgerichte Nationaal instituut Nederlands slavernijverleden en erfenis (NiNsee) is als organiserend comité aan de slavernijherdenking verbonden. De organisatie trekt expliciet ten strijde tegen Zwarte Piet en publiceert essays op haar website onder opschriften als ‘Zwarte Piet, een nationale Hitlergroet?’ en ‘Zonder slavernij geen Zwarte Piet’.

In 2016 liet de pas aangetreden NiNsee-voorzitter Antoin Deul in een interview met Het Parool weten: ‘De discussie over Zwarte Piet heeft een hele nieuwe generatie wakker geschud. Activisten, maar ook bekende zwarte Nederlanders, stappen nu naar voren om hun verhaal te doen over het onderwerp diversiteit. Een van mijn voornemens is om van het NiNsee een platform te maken waar al deze stemmen bij elkaar komen.’

In 2019 organiseerde het NiNsee een debatreeks over ‘Het Witte Geweten’. ‘Witte mensen genieten “white privilege”, prediken onschuld en reageren vaak gekwetst als ze worden aangesproken,’ zo luidde de toelichting. ‘Gelukkig passen niet alle witte mensen in dat beeld. Velen handelen al gewetensvol: zij steunen aandacht voor het slavernijverleden en culturele dekolonisatie, zij ijveren voor diversiteitsbeleid en verzetten zich tegen Zwarte Piet.’

Postkolonialisten gebruiken Zwarte Piet als hét bewijs dat het slavernijverleden in Nederland nog altijd doorwerkt. Het vermeende verband biedt twee voordelen: het zorgt voor afschaffing van Zwarte Piet én voor aandacht en excuses voor het slavernijverleden. De anti-Zwarte Piet-activisten streven beide doelstellingen na.

Het zogenaamde gebrek aan belangstelling van Nederlanders voor de slavernijgeschiedenis wordt door postkoloniale activisten en wetenschappers onder meer geweten aan hiaten in het onderwijs. Dat is volgens hen ook de reden waarom Nederlanders blijven vasthouden aan Zwarte Piet. Iedereen die er verstand heeft wéét dat Zwarte Piet afkomstig is van dat slavernijverleden. Daar zijn volgens hen geen bronnen voor nodig.

Onderwijs als sleutel

Een van deze wetenschappers is Alex van Stipriaan, hoogleraar Caraïbische geschiedenis aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij schreef naar aanleiding van de slavernijherdenking van 2013 in opdracht van de gemeente Amsterdam de folder ‘Slavernij, daar willen we meer van weten’. Hij stelt daarin onder meer:

‘Onderwijs aan jongeren is de sleutel tot een veranderend en blijvend besef van het slavernijverleden en de erfenis. Aandacht voor hedendaagse erfenissen van het slavernijverleden is nodig, dat bewijst alleen al de discussie over Zwarte Piet. Alle Amsterdammers zijn erfgenaam van deze geschiedenis.’

In het kader van dat onderwijs aan jongeren financierde NiNsee een lespakket van de Stichting Nederland Wordt Beter, waarin kinderen wordt geleerd dat Zwarte Piet afkomstig is van trans-Atlantische slavernij. En: in 2018 introduceerde student Zawdie Sandvliet op de Universiteit van Amsterdam (UvA) het keuzevak Afro-Nederlandse Studies. Ons geschiedenisonderwijs, zo luidde zijn motivatie, maakt onvoldoende duidelijk ‘wat voor effecten slavernij en kolonialisme hebben op onze hedendaagse samenleving.’

In 2010 werd Stephen Small benoemd tot bijzonder hoogleraar Nederlands Slavernijverleden en erfenis aan de Faculteit der Geesteswetenschappen van de UvA. De leerstoel is ingesteld vanwege het NiNsee. Onder de titel ‘Zwarte Piet and the legacy of Dutch slavery: Another Bitter Pill for the Dutch to Swallow’ schreef Small een bijzonder artikel.

Hij ziet de ontkenning door Nederlanders dat Zwarte Piet met trans-Atlantische slavenhandel heef te maken als een teken dat er iets mis is met ons onderwijs. Zwarte Piet is volgens Small duidelijk racistisch omdat de figuur direct gebaseerd zou zijn op misvattingen over zwarte mensen. Onderbouwingen voor deze claim blijven echter achterwege.

Ook roept Small zijn collega-wetenschappers op tot actie: 

‘So one important question we must ask about this entire debate is: where are the academics, the educators in all of this? What are they doing to contribute facts and analysis of Zwarte Piet and his links to slavery (-) What are they doing to challenge the misperceptions that Dutch people have about the role the Kingdom of the Netherlands played in slavery and the slave trade? So I call upon more people in the academic community, education specialists and others to make their voices heard in (-) condemning Zwarte Piet.’

Nog steeds is de link tussen slavernij en Zwarte Piet niet onderbouwd

‘De ware context’ van Zwarte Piet moet standvastig worden uitgedragen. Small voorspelt de overwinning. De dagen van Zwarte Piet zijn geteld:

‘And we should work collectively and steadfastly towards providing the information and education that highlights the true context of Zwarte Piet as part of the legacy of slavery. And while the fury is raging, we should continue to disseminate information about the significant steps being made alongside the fury.’

Deze oproep van Small stamt uit 2013. Nu, tien jaar later, is de wetenschap er nog steeds niet in geslaagd de link tussen slavernij en Zwarte Piet te onderbouwen. Toch blijven toonaangevende academici in het vakgebied dit verband als waarheid uitdragen.

Volgende week ga ik op deze plek nader op de kwestie in.

Michiel de Jong deed uitvoerig onderzoek naar de herkomst van Zwarte Piet en naar de recente herinterpretatie van deze folkloristische figuur.

Steunt u deze en dergelijke onafhankelijke observaties in Wynia’s Week? Doneren kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Slavernij als excuus voor valse propaganda tegen Zwarte Piet: daar gaan we weer verscheen eerst op Wynia's Week.

KIEN, Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland

Het KIEN beheert de lijst van Nederlands immaterieel erfgoed. Deze organisatie heeft op 23 juni 2022 besloten de Sinterklaastraditie van de lijst te schrappen, nadat het borgingsplan van de stichting Sint & Pietengilde door een toetsingscommissie van het KIEN is afgekeurd. Het is niet bekend wie in de toetsingscommissie zitten. Het rapport van de commissie is niet openbaar.

Volgens het KIEN voldoet het borgingsplan van het gilde niet aan de uitgangspunten van UNESCO voor immaterieel erfgoed omdat de stichting “eraan vast wil houden dat de figuur van Zwarte Piet historisch niet racistisch bedoeld is, waarmee zij voorbij gaat aan het feit dat deze figuur een kwetsende uitwerking heeft op verschillende groepen.” KIEN gaat niet in op de vraag waarom het kwetsend is. Hoewel activisten al jarenlang beweren dat Zwarte Piet afkomstig is van trans-Atlantische slavernij, blijkt dat niet uit historische bronnen. Het is een ingebeeld idee, een vooroordeel. Het kennisinstituut laat zich niet leiden door kennis maar enkel door gekwetstheid vanuit de woke-ideologie.

UNESCO

In 2003 is de Unesco conventie over immaterieel erfgoed opgesteld en in 2012 door Nederland geratificeerd. Het doel is het beschermen van immaterieel erfgoed, onder andere tegen de gevolgen van toenemende globalisering. De ervaring leert dat globalisering negatieve effecten kan hebben op waardevolle lokale tradities.

Dit leidt onherroepelijk tot een dilemma. Wat als lokaal immaterieel erfgoed niet voldoet aan de internationale uitgangspunten van de organisatie die dat lokale erfgoed tegen globalisering zegt te beschermen? De VN heeft in de persoon van de Caraïbische professor Verene Shepherd in 2013 al de nodige opschudding veroorzaakt. Zij kwam vertellen hoe Nederlanders hun eigen tradities dienen te interpreteren en verklaarde dat Zwarte Piet terug voert naar de periode van slavernij: “The UN working group cannot understand why people in the Netherlands do not see this is a throwback to slavery and that in the 21st century this practice should stop”.

Ook de UNESCO interesseert zich niet in de werkelijke lokale betekenis van Zwarte Piet. Ze baseert zich enkel op haar eigen internationale vooroordelen.

De praktijk

Elk land kan via een nationale Unesco Commissie immaterieel erfgoed voordragen tot werelderfgoed oftewel “Intangible Cultural Heritage of Humanity”. Dit erfgoed moet geselecteerd worden uit een nationale lijst die in Nederland wordt beheerd door het KIEN.

De sinterklaastraditie, toch een summum van Nederlands immaterieel erfgoed, is verwijderd. De afgelopen jaren zijn er ook een aantal typisch Nederlandse tradities toegevoegd. Om er enkele te noemen: Rotterdams zomercarnaval, Keti Koti, Surinaams Javaanse Gamelantraditie, Afro-Surinaamse aflegrituelen, Pangi, Anansi, Holi Phagwa, Tambú. U kent ze ongetwijfeld. We zijn er allemaal mee opgegroeid.

Uit dergelijke tradities kan de Nederlandse Unesco Commissie kiezen en als werelderfgoed promoten. Er zijn inmiddels drie tradities werelderfgoed geworden. Ambachten rond windmolens, Bloemencorso’s en Valkenieren. De laatste is werelderfgoed in samenwerking met landen als de Verenigde Arabische Emiraten.

Het Rotterdams zomercarnaval

De Unesco Commissie heeft nog twee andere tradities in de procedure om werelderfgoed te worden. Het gaat om traditionele irrigatie en het Rotterdams zomercarnaval. Dat laatste is nauwelijks Nederlands te noemen. Het is in 1983 begonnen als Antilliaans carnaval en is bedoeld – zoals de organisatie zelf op haar site uitlegt – “om de tropische carnavalsuiting, zoals deze bekend is op de Antillen, in de Nederlandse samenleving in te bedden”. Het is dus een Caraïbisch evenement dat toevallig in Rotterdam gehouden wordt. Zodra dit op de Unescolijst staat is Nederland verplicht om dit Caraïbisch zomercarnaval te beschermen.

Kathleen Ferrier

De voorzitter van de Nederlandse Unesco Commissie is Kathleen Ferrier. Geboren in Paramaribo en dochter van de latere president van Suriname Johan Ferrier. Zij volgde op 1 september 2019 GroenLinks coryfee Andrée van Es op als voorzitter van de Unesco Commissie.

Ferrier maakte al snel na haar aantreden duidelijk dat ze Zwarte Piet wilde veranderen. Precies op de dag van verwijdering van de Sinterklaastraditie van de KIEN-lijst, publiceerde ze een artikel. In beide artikelen verdedigt ze haar eis om Zwarte Piet te schrappen omdat tradities nu eenmaal veranderen en dat “Zwarte Piet kwetsend is voor heel veel mensen in ons land en dan maakt het niet uit of hij historisch gezien als figuur wel of niet kwetsend bedoeld is.” Dit is precies de motivatie waarom KIEN de traditie van de lijst heeft gehaald.

Zwarte Piet

Het KIEN ontkent dat het schrappen van het Sinterklaasfeest het einde betekent van de Nederlandse Sinterklaastraditie. Andere organisaties mogen het Sinterklaasfeest alsnog gaan opvoeren op de lijst. Deze voorstellen zullen echter alleen goedgekeurd worden als Zwarte Piet er niet in voorkomt. Het is een verdeel-en-heersstrategie. Zo zorgt KIEN ervoor dat de uiteindelijke vorm van Sinterklaas zal passen binnen het format dat UNESCO bepaalt.

De Nederlandse bevolking heeft geen stem in de keuze van haar eigen tradities. Zij wordt genegeerd door KIEN en UNESCO. Zwarte Piet eruit, Keti Koti en het zomercarnaval erin.

Unesco zegt het immaterieel erfgoed te beschermen tegen nadelige effecten van globalisering, maar ze doet precies het tegengestelde. Ze vaart mee op de internationale woke beweging en vernietigt op ondemocratische wijze de meest markante en waardevolle Nederlandse traditie.

Wynia’s Week verschijnt twee keer per week, 104 keer per jaar. Ons online magazine wordt volledig mogelijk gemaakt door de bijdragen van de donateurs. Doet u mee? Hartelijk dank!

Het bericht Zwarte Piet en de Caraïbisering van het Nederlands cultureel Erfgoed verscheen eerst op Wynia's Week.

Een inventarisatie wijst uit dat honderden wetenschappers in hun artikelen onjuiste en niet-onderbouwde beweringen doen over Zwarte Piet, zonder dat ze daarop door collega-wetenschappers worden gecorrigeerd.

Post-kolonialisme

Deze praktijk kan verklaard worden door de grote invloed van het postkolonialisme, een stroming die binnen een aantal vakgebieden op universiteiten zo dominant is geworden dat wetenschappers uitsluitend nog volgens dit perspectief onderzoeken en interpreteren.

Het postkolonialisme ziet het Westen consequent als dader en anderen als slachtoffer. Een illustratie hiervan is de slavernijtentoonstelling in het Rijksmuseum, waarin niets was te zien over Nederlanders in islamitische slavernij. De islamitische slavernij bestaat binnen het postkolonialisme niet, omdat moslims slechts als slachtoffer kunnen worden gezien.

Postkolonialisten zullen een verband tussen Zwarte Piet en islamitische slavernij daarom altijd afwijzen. In plaats daarvan leggen ze een kunstmatig verband met trans-Atlantische slavernij. Zo maken postkoloniale wetenschappers Zwarte Piet weliswaar passend binnen hun wereldbeeld, maar tegelijkertijd verwrongen en onthecht van de werkelijke historie en betekenis. Zij dringen deze interpretatie vervolgens als enige waarheid op aan de rest van de maatschappij.

Eenzijdige wetenschap

De eenzijdigheid wordt verder aangewakkerd door academische structuren en culturen die onafhankelijke wetenschap frustreren. Zo zijn er diversiteitscommissies ingesteld, grotendeels bevolkt door postkoloniale wetenschappers, die Zwarte Piet binnen de instituten in de ban hebben gedaan. De postkolonialisten hebben zo hun wereldbeeld, geheel volgens hun activistische idealen, effectief geïnstitutionaliseerd. In bijvoorbeeld Leiden en Maastricht neemt de top van de universiteit expliciet afstand van Zwarte Piet.

Het onderzoek, waarop dit artikel is gebaseerd, laat zien dat Zwarte Piet is te herleiden tot Nederlandse sinterklaasgebruiken en -verhalen als de sinterklaaskermis, het Sint Nicolaasgilde en de islamitische slavenjacht. Dit onderzoek is in de huidige academische wereld onbestaanbaar. Wetenschappers in het vakgebied negeren het of vermijden zorgvuldig elke inhoudelijke reactie. Ze kunnen het niet weerleggen, daar hebben ze de bronnen niet voor. Ze kunnen het ook niet beamen. Toegeven op Zwarte Piet, de ultieme icoon van hun strijd, is ondenkbaar.

Het Meertens-Instituut

Het onderzoek binnen het Meertens Instituut heeft in belangrijke mate bijgedragen aan deze onwetenschappelijke praktijken. Het instituut, bij de meeste mensen vooral bekend van de romancyclus ‘Het Bureau’ van J.J. Voskuil, onderzoekt Nederlandse volksgebruiken en wordt gezien als autoriteit op dit gebied.

Sinds de 2e wereldoorlog houdt het zich bezig met Zwarte Piet. Volgens voormalig directeur Hans Bennis is het onderzoek naar Zwarte Piet zelfs de voornaamste bestaansreden. Sinds het eerste decennium van de 21^e eeuw ziet het Meertens Instituut Zwarte Piet als racistisch en heeft het alleen gezocht naar bronnen die deze overtuiging kunnen bevestigen. Bronnen zijn er nooit gevonden, maar daarmee is de overtuiging niet veranderd.

Markus Balkenhol

Het Meertens Instituut heeft het onderzoek naar de Nederlandse sinterklaastraditie sinds een jaar of acht toegewezen aan Markus Balkenhol. Deze van oorsprong Duitse antropoloog doet onderzoek naar Surinamers in de Bijlmer. Hij heeft geen aantoonbare affiniteit met Europese volksgebruiken.

Hij vraagt meningen van Surinamers over Zwarte Piet en ziet die informatie als de enig acceptabele bron voor de oorsprong en betekenis. Deze meningen zijn op hun beurt mede gevormd door de ‘informatie’ vanuit het Meertens Instituut en andere anti-Zwarte Piet-instituten als het Ninsee (het Nationaal instituut Nederlands slavernijverleden en erfenis), maar ook vanuit media, overheidsinstellingen en musea.

Balkenhol heeft, in zijn positie als verantwoordelijke voor de sinterklaastraditie in het leidende instituut, feitelijk de regie over het wetenschappelijk onderzoek in handen. Hij is consequent in zijn afwijzing van de authentieke Nederlandse historie van de traditie. Hij maakt een karikatuur van autochtone Nederlanders door ze af te schilderen als racisten die uit angst vasthouden aan een onbeduidend symbolisch figuur.

Balkenhol accepteert alleen het postkoloniale perspectief. Door de interpretatie van de Nederlandse sinterklaastraditie te sturen en te communiceren laat hij Zwarte Piet naar zijn eigen postkoloniale inzichten veranderen.

Gloria Wekker

Balkenhol is een protegé van emeritus professor Gloria Wekker, een prominente belangenbehartiger van de zwarte gemeenschap. Zo wordt duidelijk hoe de hazen lopen. Het onderzoek en daarmee de toekomst van dit Nederlandse immaterieel erfgoed is uitbesteed aan zwarte activisten en hun medestanders.

Niet alleen via het Meertens instituut en het Ninsee. Wekker is ook verbonden aan de universiteit Utrecht en voorzitter geweest van de diversiteitscommissie van de UvA. Deze universiteiten zijn de twee grootste producenten van misleidende artikelen over Zwarte Piet.

Wekker wijst de rationele grondslagen van de wetenschap af omdat die zijn bedacht door blanke ‘witte’ mannen. Ze gebruikt het concept ‘historisch archief’ om aan te tonen dat Zwarte Piet afkomstig is van kolonialisme. Uit historische bronnen blijkt niets van dit verband. Het is slechts gebaseerd op vooroordelen en postkoloniale interpretaties van historische beelden.

Wetenschap of postkoloniale ideologie

Onder invloed van het postkolonialisme is het wetenschappelijk onderzoek naar Zwarte Piet de relatie met de werkelijkheid verloren. Ze creëert een eigen waarheid. De mechanismen die wetenschappelijke integriteit moeten waarborgen blijken niet te werken. De vooringenomen onderzoeksresultaten leiden tot polarisatie en maatschappelijke onrust.

Wetenschap werkt alleen als meerdere perspectieven tegenover elkaar kunnen worden gezet. Het postkolonialisme duldt alleen haar eigen zienswijze. Laat de ideologie daarom los, start objectief onderzoek en maak ruimte voor meerdere perspectieven.

Michiel de Jong deed uitvoerig onderzoek naar de herkomst van Zwarte Piet en naar de recente herinterpretatie van deze folkloristische figuur. Dit artikel was de derde en laatste in een rij. Steunt u deze en dergelijke onafhankelijke observaties in Wynia’s Week? Doneren kan HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Wetenschap faalt in onderzoek naar Zwarte Piet verscheen eerst op Wynia's Week.

Dit jaar heeft het Rijksmuseum een grote slavernijtentoonstelling georganiseerd. Daarin was niets te zien over de rol die de islamitische slavernij in de Nederlandse geschiedenis speelt. Dat is opmerkelijk, want tussen de 8^ste en 20^ste eeuw zijn miljoenen Europeanen als slaaf weggevoerd naar islamitisch gebied. Daaronder waren ook veel Nederlanders. De slavenjachten door Moren, Saracenen, Turken, Tataren en Barbarijse zeerovers hebben grote impact gehad op zowel de directe slachtoffers als op de achterblijvers die het konden navertellen. Hun verhalen hebben zich in de loop der tijd omgevormd tot volksverhalen en tradities.

Zwarte Piet als schrikfiguur

Zwarte Piet heeft vele gezichten. Aan de ene kant is hij vrolijk, grappig, acrobatisch en draagt hij mooie kleurige kleding. Aan de andere kant kan hij ook angstaanjagend zijn. Hij straft stoute kinderen met de roe of neemt ze mee in een zak. 

Het angstaanjagende aspect van de Europese sinterklaastradities is beïnvloed door de islamitische slavenjacht in Europa. Dit blijkt uit nieuw onderzoek, dat aan dit artikel ten grondslag ligt. De slavenjagers leven voort als schrikfiguren. De verschillen in verschijningsvormen van deze schrikfiguren in Nederland, België, Frankrijk, Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk kunnen worden verklaard door de verschillende vormen van slavenjacht per regio. Hieronder volgt van enkele regio’s een beschrijving van het relevante type slavenjacht en de verschijningsvorm ervan in de sinterklaastraditie.

Saraceense razzia’s en toneelspelen in Frankrijk

Eeuwenlang worden de kusten van vooral Italië geteisterd door Arabische Saracenen. Zij voeren razzia’s uit. De term razzia heeft een Arabische oorsprong en betekent rooftocht. De buit bestaat vooral uit bewoners die als slaven worden meegevoerd. In middeleeuwse verhalen staat Sint Nicolaas bekend als een heilige die gevangen slaven op miraculeuze wijze weet terug te brengen en moslims weet te bekeren tot het christendom.

Een van de belangrijkste middeleeuwse Franstalige toneelspelen Le jeu de Saint Nicolas is gebaseerd op een verhaal over een razzia. In het toneelstuk hebben moslims een icoon van Sint Nicolaas buitgemaakt en een christen in monnikspij gevangen. Het icoon blijkt wonderen te kunnen verrichten, waardoor de moslims zich bekeren tot het christendom. In Noord-Frankrijk en omliggende gebieden, zoals België en Zwitserland, wordt Sinterklaas tegenwoordig nog altijd begeleid door een personage in monnikspij.

Het beleg van Wenen en het verhaal van de notenkraker

Vanaf de 14de eeuw wordt de islamitische slavenjacht door Turken in Zuidoost-Europa relevant. De Ottomaanse veldslagen hebben als nevendoel om zoveel mogelijk Europeanen gevangen te nemen. Daarbij gaat de voorkeur uit naar kinderen, waarvan de kleinsten in zakken en korven worden meegevoerd. De veroveringen culmineren uiteindelijk in het beleg van Wenen in 1683.

Het wereldberoemde ballet de Notenkraker van Tsjaikovski is gebaseerd op een Duits sprookje uit de 19de eeuw. Hoewel het altijd rond kerst wordt uitgevoerd, is het eigenlijk een sinterklaasverhaal. In Duitsland is onder invloed van Maarten Luther het sinterklaasfeest naar Kerst verhuisd. In het verhaal komt een veldslag voor tussen het leger van de Notenkraker en het muizenleger. Deze veldslag stelt de slag om Wenen voor. De Notenkraker is de Poolse koning Sobieski, de aanvoerder van de huzaren die de Turken de beslissende slag toebrengen. De muizen verbeelden de Turken, de schrikfiguren in de sinterklaastraditie.

Tataarse slavenjachten en Krampus in Oostenrijk

In hun veldslagen worden de Ottomanen in Europa bijgestaan door islamitische Tataren uit de Krim. De Tataren voeren grootschalige slavenjachten uit onder de bevolking van Oost- en Midden–Europa. Ze dringen op hun snelle paarden diep vijandelijk gebied binnen om op de terugweg, midden in de nacht, dorpen te overvallen en de bewoners mee te voeren. De Tataren worden ook wel Tartaren genoemd, naar Tartarus, de onderwereld in de Griekse mythologie. Zij zijn de zwarte rijders uit de hel. In de 16de en 17de eeuw worden ook de gebieden van het Habsburgse rijk getroffen.

Krampus is de duistere begeleider van Sinterklaas in het Habsburgse rijk. Hij heeft een zeer angstaanjagend uiterlijk en is in Oostenrijk en omliggende landen nog altijd populair. In de laatste decennia van de 19^de eeuw ontstaat het gebruik om elkaar nieuwjaarskaarten te sturen. Een categorie nieuwjaarskaarten heeft Krampus als thema. De afbeeldingen op deze kaarten kunnen grotendeels worden teruggevoerd op beelden en verhalen van Turkse en Tataarse slavenjachten in de 16^de en 17^de eeuw.

Aankomst per boot

In de 17^de eeuw, wanneer de Nederlandse schepen in aantal dominant zijn in de internationale scheepvaart, beleeft ook de Barbarijse piraterij haar hoogtepunt. Hoewel er geen precieze cijfers bekend zijn, blijkt uit bronnen dat Nederlandse zeelieden in grote aantallen zijn buitgemaakt door Barbarijse zeerovers en verkocht op Noord-Afrikaanse slavenmarkten.

Eind november 1623, vaart een van de meest beruchte Barbarijse zeerovers de haven van Veere binnen. Dit is een opmerkelijke gebeurtenis, een dergelijke  piraat mag normaal niet in Nederland aanleggen. Omdat Murad Rais diplomatiek van belang is in de strijd tegen Spanje, krijgt hij toegang. Deze islamitische zeerover is van oorsprong een Nederlander: Jan Janszoon van Haarlem. Maar nu heet hij Murad Rais en hij komt met twee, door storm gehavende schepen in Veere aan. De bemanning, waarschijnlijk ongeveer 100 piraten, bestaat vooral uit Morisco’s, moslims afkomstig uit Spanje.

De piraten blijven een maand in de haven om de schade aan hun schepen te herstellen. De aankomst van deze piraten komt opvallend overeen met de huidige aankomst van Sinterklaas. Beelden van Zwarte Piet uit de 19de eeuw bevestigen een islamitische invloed. Zo droeg Zwarte Piet regelmatig een fez, een hoofddeksel dat toen symbool stond voor het Ottomaanse rijk.

De wetenschap over Zwarte Piet en slavernij

In diverse landen om ons heen is de sinterklaastraditie beïnvloed door islamitische slavenjagers. Murad Rais was een prominente slavenjager. Het is goed mogelijk dat het verhaal van de aankomst van Sinterklaas per boot afstamt van de aankomst in Veere. Er bestaan geen andere overtuigende verklaringen voor dit element in de sinterklaastraditie. Bovendien zou daarmee ook het verband met Spanje en met Moren verklaard worden.

Islamitische slavernij wordt door de wetenschap, net als door musea, grotendeels genegeerd. Zij wijzen een mogelijk verband tussen de islamitische piraat en de sinterklaastraditie dan ook af. In plaats daarvan houdt de wetenschap vast aan een verband met trans-Atlantische slavernij.

Activistische wetenschappers stellen dat Nederlanders zich meer bewust moeten worden van hun slavernijverleden. Dat is tevens een motivatie achter zowel de slavernijtentoonstelling als de vele wetenschappelijke onderzoeken rond Zwarte Piet. Maar wat weten we over islamitische slavernij? Pas als daar meer aandacht voor komt kan de onenigheid over de oorsprong en betekenis van Zwarte Piet opgelost worden.

Dit artikel is gebaseerd op onderzoek dat is onderbouwd met duidelijk historisch bronmateriaal dat is gepubliceerd in ‘De komediant, de piraat en de geschiedvervalser’ (2018) en ‘De kermis, de slavenjacht en het einde van de wetenschap’ (2020).

Het bericht Zwarte Piet herinnert aan islamitische slavenjachten verscheen eerst op Wynia's Week.

Zwarte Piet blijkt gevormd uit elementen van de Nederlandse sinterklaastraditie, die in de 19^e eeuw al eeuwenlang voorkwamen. Zijn grappige gedrag en kleurige kleding zijn afkomstig van de komediant die optrad op de populaire sinterklaaskermis. Zijn rol van knecht is afkomstig van de gildeknecht van het sint Nicolaasgilde, het gilde van de winkeliers. Zijn zwarte gezicht is in heel Europa een vast element in diverse gebruiken en tradities, waaronder die van de schrikfiguur bij Sinterklaas.

De komediant

In de 17^e eeuw is het sinterklaasfeest erg populair, vooral in Amsterdam. Het feest van toen kun je je het beste voorstellen als een combinatie van de huidige feesten Sinterklaas en Koningsdag. Op de avond van 5 december zingen kinderen sinterklaasliedjes bij de schoorsteen, in afwachting van cadeautjes die ze de volgende ochtend krijgen. Volwassenen gaan naar de kroeg, waar muziek wordt gemaakt, wordt gezongen en gedronken.

De volgende dag, 6 december, is het kermis. Er is van alles te koop waaronder lekkernijen als taai-taai, speculaas en marsepein. Komedianten geven voorstellingen. Zij voeren bekende en minder bekende kluchten op. De komedianten uit die tijd zijn veelvuldig afgebeeld door schilders als Jan Steen en Frans Hals. In hun kleding en gedrag komen deze komedianten overeen met de huidige Zwarte Piet. In de eeuwen erna, de 18^e en 19^e eeuw, spelen komedianten ook regelmatig de rol van Sinterklaas.

De gildeknecht

Vanaf de middeleeuwen tot aan het begin van de 19^e eeuw wordt het economische leven in Europese steden beheerst door de gilden. Die zijn per beroepsgroep georganiseerd en ze hebben een schutspatroon. Het gilde van de kramers, de winkeliers, heeft meestal Sint Nicolaas als patroon.

De gildeknecht is een soort secretaris van het bestuur. Hij voert algemene werkzaamheden uit. Als het gilde beschikt over een gildehuis, is dat de ambtswoning van de gildeknecht. Hij treedt op bij ceremoniële aangelegenheden. Er vinden soms processies plaats, waarin de gilden zich presenteren in de stad. De gildeknecht loopt voorop in mooie kleding en met een roe in de hand. De roe is een attribuut dat specifiek bij de functie van gildeknecht hoort. De overeenkomst tussen deze gildeknecht en de knecht van Sinterklaas is onmiskenbaar.

De Zwarte Man

Het zwarte gezicht is afkomstig van de boeman, de kinderschrik, ook wel “de zwarte man” genoemd. Het verband tussen Zwarte Piet en de boeman is al lang bekend en wordt de laatste jaren door onafhankelijke onderzoekers beter onderzocht en in beeld gebracht. Het element zwart gezicht komt in heel Europa voor en gaat ver terug in de geschiedenis. Het is een wezenlijk element dat diep verweven is in de cultuur. In verschillende Europese landen wordt Sinterklaas begeleid door een zwarte figuur. De overeenkomst tussen Zwarte Piet en deze andere zwarte begeleiders is evident. In de periode vóór Zwarte Piet speelde Sinterklaas zélf de rol van boeman. Hij stond toen ook wel bekend als Zwarte Klaas.

Godsdienstvrijheid

In 1848 krijgt Nederland een nieuwe grondwet. Daarin wordt onder andere de godsdienstvrijheid geregeld. Voor het eerst sinds de 16^e eeuw mogen katholieken weer hun religieuze feesten in het openbaar vieren. Nu mag de bisschop zich weer op straat vertonen. Dit geldt natuurlijk ook voor Sinterklaas. In het boek van Schenkman uit 1850, dat door velen als oorsprong van het huidige sinterklaasfeest wordt gezien, is Sinterklaas verbeeld als bisschop die zich in het openbaar vertoont.

Nu de bisschop er weer is, ontstaat er behoefte aan een ander personage die de schrikfiguur speelt. Dat is de komediant geworden die daarvóór vaak voor Sinterklaas speelde. De komediant wordt een combinatie van grappenmaker en boeman. En hij krijgt een vaste functie als knecht van Sinterklaas.

De huidige sinterklaaskermis

Gedurende de 19^e eeuw houdt de sinterklaaskermis op het marktplein geleidelijk op te bestaan. Het gaat verder in feestzalen en scholen. Daar worden tot diep in de 20^e eeuw de typische kermisactiviteiten als toneel, goochelen, pantomime, tombola en poppenkast georganiseerd. Het hoogtepunt van het feest is het bezoek van de goedheiligman zelf, meestal begeleid door één of meerdere Zwarte Pieten. Aan het begin van de 20^e eeuw worden cinema en cabaret toegevoegd aan de feestelijkheden.

In de jaren ‘50 wordt TV belangrijk. De intocht van Sinterklaas in Amsterdam is een TV-evenement van internationale allure dat via Eurovisie in verschillende talen wordt uitgezonden. In de eerste jaren probeert men op 5 december nog het traditionele sinterklaascabaret op TV te brengen. Dit is geen succes, want bijna niemand kijkt omdat iedereen thuis, rond de zak, druk is met cadeautjes uitpakken en gedichten voorlezen.

Het sinterklaascabaret kijkt terug op het jaar en neemt hoogwaardigheidsbekleders op de hak. Enkele bekende cabaretiers blonken in hun schooltijd uit in dit genre. Wim Kan is één van hen en hij voert dit type cabaret voor het eerst uit op oudejaarsavond. De oudejaarsconference lijkt schatplichtig aan de sinterklaaskermis en verwant aan het optreden van Zwarte Piet.

Het onderzoek

U zult misschien denken, waarom wist ik bovenstaande niet? Het ligt niet aan u. Wetenschappers negeren het of wijzen het af en media pikken het niet op. Het is informatie die niet past in het postkoloniale wereldbeeld, dat uitgaat van een racistische oorsprong en betekenis van Zwarte Piet. Alleen de postkoloniale interpretatie wordt gecommuniceerd, terwijl daar nog nooit een serieuze historische bron voor is gevonden.

Als het grappige gedrag en het uiterlijk van Zwarte Piet afkomstig zijn uit bestaande sinterklaasgebruiken, dan zijn deze dus niet afkomstig van kolonialisme, racistische karikaturen of trans-Atlantische slavernij. Die verklaringen kunnen worden afgewezen.

Dit artikel is gebaseerd op onderzoek dat is onderbouwd met duidelijk historisch bronmateriaal. De resultaten zijn gepubliceerd in ‘De komediant, de piraat en de geschiedvervalser’ (2018) en ‘De kermis, de slavenjacht en het einde van de wetenschap’ (2020).

Volgende aflevering van deze korte serie: ‘Zwarte Piet herinnert aan islamitische slavenjachten’.

Het bericht Voorlopers Zwarte Piet ontdekt, racisme-theorieën weerlegd verscheen eerst op Wynia's Week.

Onderzoekers van de slavernijgeschiedenis staan onder sterke invloed van het postkolonialisme. Deze ideologie verdeelt de wereld in ‘de west’ en ‘de rest’. De west zijn de daders en de rest zijn de slachtoffers. Moslims zijn ingedeeld bij de rest. In dit wereldbeeld past geen verhaal over islamitische slavenjagers. Het feit dat miljoenen Europeanen slachtoffer zijn geworden van deze slavernij is ook strijdig met de ideologie waarin Europanen enkel als daders kunnen worden gezien.

‘Inclusiviteit’

Nederlandse musea hebben het postkolonialisme massaal omarmd en noemen het inclusiviteit. De bedoeling hiervan is dat migranten zich beter vertegenwoordigd voelen in de Nederlandse geschiedenis. In de praktijk betekent het dat musea extra aandacht besteden aan historische misdaden van Nederlanders en dat ze misdaden door anderen, met name voorouders van minderheden, negeren of goedpraten.

Een voorbeeld is de tentoonstelling ‘Verlangen naar Mekka’ die in 2020 plaatsvond in het Tropenmuseum. Het Saoedische ministerie van toerisme had geen positiever beeld neer kunnen zetten over haar samenleving. De tentoonstelling was verstoken van elke vorm van kritiek. Het museum repte met geen woord over slavernij binnen de Saoedische maatschappij en geschiedenis. Dit was allemaal te zien direct naast de permanente tentoonstelling ‘Heden van het slavernijverleden’ waarin de erfenis van de Nederlandse trans-Atlantische slavernij breed wordt uitgemeten.

Abdelkader benali en Murad Rais

Een ander voorbeeld is ‘de maand van de geschiedenis’ die elk jaar in oktober plaatsvindt. Dit evenement is een initiatief van het Openluchtmuseum Arnhem. Het thema van de maand van de geschiedenis in 2020 was ‘Oost/West’ en naar aanleiding daarvan heeft Abdelkader Benali een essay geschreven met de titel ‘Reizigers van een nieuwe tijd’.

Het essay is een eerbetoon aan de islamitische slavenjager Murad Rais. In bijzinnen benoemt Benali dat Murad geen lieverdje was, maar de bewondering overheerst. Benali beschrijft deze moordenaar en mensenhandelaar als avonturier. Hij doet alsof de islamitische piraten uit de 17e eeuw multiculturele idealisten waren in plaats van (buitenlandse-) strijders die Europeanen vingen en als slaaf verkochten op de Noord-Afrikaanse slavenmarkten.

Samen met zijn leermeester Herman Obdeijn heeft Benali in 2005 het boek ‘Marokko door Nederlandse ogen 1605-2005’ geschreven. Zij zetten daarin een positief beeld neer van de Marokkaanse geschiedenis en beschrijven ook de Marokkaanse zwarte bladzijden zeer positief. Obdeijn heeft, als dank voor deze pro-Marokko-propaganda, als eerste buitenlander een onderscheiding ontvangen van de Marokkaanse koning.

De manier waarop Benali de Nederlandse slavernijgeschiedenis veroordeelt en tegelijk de Marokkaanse slavernijgeschiedenis goedpraat is inconsequent en tekenend voor de manier waarop postkolonialisten de geschiedenis verdraaien.

De visie van Benali op de slavernijgeschiedenis is relevant omdat hij lid is geweest van de ‘commissie herijking canon van de Nederlandse geschiedenis’. Hij is daarmee medebepalend voor het Nederlandse geschiedenisonderwijs en voor de thematiek in musea. In de herijkte canon is extra aandacht besteed aan de zwarte bladzijden. Hiermee bedoelen Benali en zijn medecommissieleden alleen wandaden door Nederlanders. Zij negeren slavernij door moslims.

De huidige directeur van het Mauritshuis, Martine Gosselink, is betrokken geweest bij de voorbereiding van de slavernijtentoonstelling in het Rijksmuseum. In een interview geeft ze aan dat zij zich laat leiden door schaamte. Dit is de teneur van zowel de tentoonstelling als van de zwarte bladzijden in de canon. Nederlandse kinderen wordt geleerd dat ze zich moeten schamen voor hun geschiedenis. Tegelijkertijd ontwikkelen kinderen van immigranten een afkeer tegen Nederland vanwege de misdaden die door Nederlanders richting hen, de rest, zijn begaan.

Slavenjager krijgt standbeeld?

De postkoloniale ideologie heeft een bepalende invloed op de (cultuur-) wetenschappen. Het voldoen aan de ideologie is belangrijker dan het zoeken naar de waarheid. In deze lijn worden de wandaden binnen de trans-Atlantische slavernij minutieus onderzocht, maar die van de islamitische slavernij genegeerd. Dit was al zichtbaar in eerdere tentoonstellingen en in de canon. De tentoonstelling in het Rijksmuseum is een voorlopig hoogtepunt van dit eenzijdige perspectief op slavernij.

In een radio-interview heeft Benali voorgesteld om Murad Rais op een sokkel te plaatsen. Misschien moeten we dit bizarre idee een kans geven. Zo krijgen we aandacht voor de islamitische slavernij die door de wetenschap en musea zo zorgvuldig wordt genegeerd.

Het bericht Woke in Holland: Waarom het Rijksmuseum de islamitische slavernij negeert verscheen eerst op Wynia's Week.

Historici besteden in de 21ste eeuw extra aandacht aan slavernijgeschiedenis. In de praktijk gaat het alleen om slavernij door westerse landen, waarbij anderen slachtoffer werden. De islamitische slavernij, met miljoenen Europeanen als slachtoffers, wordt om politiek-ideologische redenen genegeerd.

Moslims hebben vanaf de 8ste tot en met de 20ste eeuw Europeanen gevangen en als slaven gehouden en verhandeld. Vooral bewoners in Zuid-, Oost- en Zuidoost-Europa werden belaagd. Tot in de 20ste eeuw was nog bekend dat ook veel Nederlanders slachtoffer zijn geworden van islamitische slavernij. Sinds het begin van de 21ste eeuw wordt dit aspect van de geschiedenis door historici verdraaid, gebagatelliseerd of genegeerd. Deze inconsequente behandeling van de geschiedenis wringt.

Nederlanders in islamitische slavernij

In de 17de eeuw beleefde de Barbarijse piraterij haar hoogtepunt. Deze islamitische piraten hadden het op Europese kustbewoners en zeevaarders voorzien. In dezelfde eeuw waren Nederlandse schepen in aantal dominant in de internationale scheepvaart. Zij behoorden daardoor tot de voornaamste doelwitten van de Barbarijse piraten.

Met Barbarije wordt het Noord-Afrikaanse kustgebied bedoeld dat loopt van Marokko tot aan Libië. Van piratensteden als Tripoli, Tunis, Algiers, Tétouan en Salé was Algiers in de 17de eeuw de belangrijkste. De Franse diplomaat Sanson Napollon rapporteerde het aantal schepen dat door Algerijnse piraten was buitgemaakt in de jaren 1613-1621. Hij kwam op een totaal van 936 schepen, waarvan 447 van Nederlandse origine. De Nederlandse consul in Algiers, Wijnant Keyser, telde 185 opgebrachte Nederlandse schepen in een deel van deze periode. Dit komt overeen met de rapportage door Napollon.

Het getal van zo’n 450 Nederlandse schepen geldt alleen al voor Algiers in een periode van slechts negen jaar. Bedenk dat een schip gemiddeld zo’n 10 à 15 bemanningsleden aan boord had. Reken dus maar uit: Nederlanders werden gedurende de 17de eeuw in groten getale gevangen en verkocht op de slavenmarkten van Noord-Afrika.

De vooruitzichten van slaven in Noord-Afrika waren slecht. Uit historische bronnen blijkt dat de omstandigheden in de bagno’s, de slavengevangenissen, vergelijkbaar waren met die in concentratiekampen en goelags uit de 20ste eeuw. Een uitgebreid onderbouwde schatting laat zien dat jaarlijks ongeveer 17 procent van de slavenpopulatie stierf door ziekte, mishandeling of uitputting. Maximaal 3 à 4 procent werd jaarlijks vrijgekocht of wist te ontsnappen.

Beleid Nederlandse regering

Het Nederlandse regeringsbeleid was erop gericht vredesverdragen te sluiten met de Barbarijse staten. Met matig succes. In de 17de eeuw zijn er gedurende 17jaar vredesverdragen van kracht geweest met Algiers. De rest van de tijd, dus 83 jaar lang, konden de Algerijnse zeerovers onbeperkt jacht maken op Nederlandse schepen. En dat deden ze ook.

De Nederlandse regering stond op het standpunt dat het bevrijden van slaven geen zaak van de overheid was. Ze kocht in principe geen slaven vrij. Zeelieden en reders waren zelf verantwoordelijk voor hun veiligheid. De belangrijkste overweging van de overheid was natuurlijk dat het teveel geld kostte. Ook was ze van mening dat het massaal vrijkopen van slaven de piraterij verder zou aanwakkeren. Het gevolg was dat alleen rijke Nederlanders werden vrijgekocht. De rest, het overgrote deel, was meestal gedoemd de rest van hun leven te slijten in slavernij.

De tentoonstelling

De tentoonstelling in het Rijksmuseum is het dieptepunt van jarenlange geschiedvervalsing. De westerse slavernij wordt uitgelicht als voorbeeld van misdadige geschiedenis. Historici en musea verzuimen dit aspect van de geschiedenis in de grotere historische context te plaatsen waarin de islamitische slavernij een zeer belangrijke rol heeft gehad. Europeanen, ook Nederlanders, zijn op grote schaal slachtoffer geworden van slavernij.

Valika Smeulders van het Rijksmuseum zegt in een interview over de tentoonstelling: ‘We moeten het over alle moeilijke geschiedenis hebben.’ Ondanks dit uitgangspunt blijkt de geschiedenis van Nederlanders in islamitische slavernij te moeilijk voor het Rijksmuseum.

Het vervolg op dit artikel staat volgende week in Wynia’s Week. Meer artikelen van Michiel de Jong treft u hier.

Het bericht Slavernijtentoonstelling verzwijgt de Nederlandse slaven verscheen eerst op Wynia's Week.

Wetenschap en nepnieuws

De wetenschap staat in de startblokken om haar aandeel in deze toekomstige controlerende taak op zich te nemen. In april van 2020 heeft de KNAW het boek “Doen, durven of de waarheid” met als ondertitel “Democratie in digitale tijden” uitgegeven. De Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen is het instituut dat de kwaliteit en integriteit van de Nederlandse wetenschap bewaakt.

In het boek worden wetenschappelijke onderzoeken gepresenteerd met speciale aandacht voor de gebruikte methode van onderzoek. Het doel ervan is dat we meer vertrouwen krijgen in de wetenschappelijke methode. Een tweede doelstelling staat aangegeven in het voorwoord, geschreven door Robbert Dijkgraaf. De wetenschap is volgens hem het beste medicijn tegen nepnieuws. De wetenschap is:

• De meest betrouwbare producent van feiten en analyses en arbiter in waarheidsvinding.
• Direct slachtoffer van nepnieuws en alternatieve feiten.
• Kritisch beschouwer. Zij kan nepnieuws analyseren, in een context plaatsen en oplossingen suggereren.

Helaas bewijst het boek zelf inhoudelijk het tegendeel. Het bevat het artikel: “Van mening veranderen op Twitter? Zwarte Piet als casus”, geschreven door hoogleraar Catarina Dutilh Novaes en anderen. Het onderzoekt hoe BN’ers de Nederlandse bevolking onderwijzen over de ware racistische betekenis van Zwarte Piet. Dit artikel is aantoonbaar eenzijdig en vooringenomen. De uitgangspunten zijn onderbouwd met meningen in plaats van bronnen.

De schrijvers beweren dat Zwarte Piet vanuit historisch perspectief een koloniaal figuur is en verbonden met trans-Atlantische slavernij. Dit is een gedachte waar de wetenschap, ondanks honderden gepubliceerde onderzoeken, nooit duidelijke bronnen voor gevonden heeft. Het artikel is propaganda verpakt als wetenschap. Het laat zien dat de wetenschap zonder onderbouwing partij kiest in maatschappelijke discussies en zelf vervaardiger en verspreider is van alternatieve feiten en nepnieuws.

Postkoloniale wetenschap

Wetenschap behoort objectief de waarheid te onderzoeken. Dat betekent onder andere dat wetenschappers hun onderzoek uitvoeren zonder vooringenomen standpunt. In de praktijk is dat vrijwel onmogelijk. Elk individu heeft meningen, belangen en een wereldbeeld dat van invloed kan zijn op de resultaten van een onderzoek.

Voor de wetenschap als geheel hoeft dat geen probleem te zijn als er voldoende diversiteit is aan perspectieven. Een vooringenomen onderzoek door wetenschapper A zal dan weersproken worden door wetenschapper B. Bij nader inzien blijkt dat B bronnen en argumenten op tafel kan leggen waarmee het onderzoek van A kan worden gefalsificeerd. Probleem opgelost.

In de wetenschap van de 21^e eeuw heeft de ideologie van het postkolonialisme een dwingende invloed gekregen. Dit blijkt uit de vele eenzijdige onderzoeken over vermeende gevolgen van kolonialisme en de pressie om diverse disciplines in de wetenschap te dekoloniseren. Tegenspraak is in de praktijk nauwelijks mogelijk omdat dat door de ideologie steevast als racistisch wordt bestempeld.

Volgens het postkolonialisme heeft het Westen een te grote invloed op de wetenschap. Deze moet daarom herijkt worden met meer niet-westerse wetenschap. Dat houdt in dat meer wetenschappers met een niet-westerse achtergrond betrokken worden en meer kennis uit andere culturen.

Dit leidt tot een paradox. De wetenschap is inherent verbonden aan de westerse beschaving. Het idee dat waarheid los staat van ideologie en religie is een inzicht dat in de 17^e en 18^e eeuw in Europa is ontwikkeld. Het is bekend geworden onder de term Verlichting. Andere culturen hebben deze stap nooit gemaakt. Zij hebben wel kennis vergaard, maar niet volgens de wetenschappelijke methode. De scheiding tussen waarheid en ideologie is een bepalende eigenschap van de westerse wetenschap en deze basis wordt nu losgelaten onder invloed van het postkolonialisme.

De huidige postkoloniale wetenschap beschouwt kennis uit andere culturen, ondanks het gebrek aan objectieve onderbouwing, als gelijkwaardig aan de westerse wetenschap. We krijgen te maken met verschillende “narratieven”. De waarheid wordt afhankelijk van de afkomst of huidskleur van de onderzoeker. De positie van het postkolonialisme is zo sterk dat dergelijke onzinnige ideeën binnen Nederlandse universiteiten worden getolereerd, gefaciliteerd en gedoceerd.

De kanarie en de canard

Het gevolg laat zich raden. Mensen krijgen steeds minder vertrouwen in de wetenschap. Er ontstaat een alternatief onderzoekcircuit met eigen publicatieplatformen en discussiegroepen. De wetenschap zet deze onafhankelijke onderzoekers weg als racisten, witte mannen, complotdenkers en verspreiders van nepnieuws.

Natuurlijk worden er onwaarheden verkondigd binnen deze groepen. Toch is het te makkelijk en vanuit de wetenschap ongeloofwaardig om deze alternatieve groepen a priori als nepwetenschap te beschouwen.

Wetenschappers zijn menselijk en feilbaar. De wetenschap als geheel is dat, juist vanwege het gebrek aan interne kritiek, ook. Dat bewijst alleen al het genoemde boek van de KNAW.

De wetenschap wil het monopolie op kennis behouden. Haar eerste reflex is critici de mond te snoeren door ze te weren van platformen. De wetenschap zou critici juist moeten uitnodigen. Alternatieve onderzoeken kunnen dan gewogen, bediscussieerd en indien nodig overgenomen worden.

De wetenschap heeft de afgelopen decennia op grote schaal nepnieuws verspreid over Zwarte Piet. Dit heeft in 2020 geleid tot censuur door social media platformen. Het is een waarschuwing voor wat ons te wachten staat. Het ligt in de lijn der verwachting dat nieuws en kennis verder gecensureerd gaan worden. Zwarte Piet is de kanarie in de kolenmijn. Zijn vermeende verbondenheid met het kolonialisme en trans-Atlantische slavernij is een canard.

Zwarte Piet is inmiddels weer naar Spanje vertrokken, maar de wetenschap is nog lang niet van hem af.

Het bericht Wetenschappelijk nepnieuws: de kanarie en de canard verscheen eerst op Wynia's Week.