Er is natuurlijk een oppervlakkige gelijkenis tussen beide. Beide instituties verkopen het zelfde soort van product: een pensioen. Er zijn ook saillante verschillen. Deelneming aan een pensioenfonds is verplicht voor de aangesloten werknemers en bedrijven. Dat impliceert dat de fondsen geen concurrentie hebben. Deelnemers kunnen niet weglopen. In de tweede plaats zijn het non-profit instellingen. In tegenstelling tot commerciële verzekeraars.

Er zijn nog meer verschillen. De verplichte pensioenfondsen hebben grote vermogens vergeleken met het uitkeringsvolume. Zelfs wanneer er geen premies en rendementen meer binnenkomen, kan een gemiddeld pensioenfonds nog 49 jaar de pensioenen uitbetalen. Bij private verzekeraars is die verhouding veel lager.

Hierbij zij aangetekend dat de statistieken van de verzekeraars slechts beperkt vergelijkbaar zijn met die van pensioenfondsen, omdat het pensioenbedrijf samen met kapitaalverzekeringen en een aantal andere producten is gegroepeerd in de DNB-statistieken.

Zelfs zonder premie kunnen de fondsen voort!

De totale pensioenuitkeringen in 2020 door de verplichte pensioenfondsen bedroegen ca. 34 miljard. Het totale fondsvermogen bedroeg ultimo 2020 ca. 1680 miljard. De fondsen hadden sinds 2008 een gemiddeld rendement van ca. 6,5%. Het totale rendement bedroeg dus ultimo 2020 ca. 109 miljard. Na aftrek van de uitkering is er nog een vermogens-accres van ca. 75 miljard op jaarbasis.

Tel daarbij de premie-inkomsten op van 44 miljard in 2020 en het vermogensaccres wordt 119 miljard. De simpele conclusie is dat er zelfs wanneer er geen pensioenpremie betaald zou worden het fonds moeiteloos de pensioenuitkeringen zou kunnen doen vanuit het rendement zonder in te teren op het vermogen.

Zelfs bij een geïndexeerde uitkering met een inflatie van ca. 2% zou er nog geen spatje pijn zijn.

Bij de verplichte fondsen zijn de cijfers riant en kunnen elk jaar grote toevoegingen aan de reserve plaats vinden, bij de commerciële verzekeraars is het helemaal geen botertje-tot-de-boom vanwege de winstuitkeringen en de premie-concurrentie.

Deze observaties leiden tot de vraag of het redelijk is om beide systemen aan hetzelfde type van toezichtcriterium te onderwerpen. Bovendien hebben pensioenfondsen slechts een inspanningsverplichting en verzekeraars een resultaatverplichting.

Een derde pensioensysteem: het rentedekkingsstelsel

Naast het kapitaaldekkingsstelsel en het omslagstelsel is er nog een derde, wat minder bekend stelsel om pensioenen te financieren. Dat is het rentedekkingsstelsel. Dat is goed vergelijkbaar met de situatie van de negentiende-eeuwse rentenier, zoals we die vinden bij Dickens of Couperus. De rentenier had een berg geld verdiend of geërfd en leefde van de rente zonder in te teren op zijn vermogen of zelfs elk jaar weer zijn vermogen verder te zien aangroeien.

Stel dat een groep deelnemers opeens een grote berg geld krijgt toegeschoven, die genoeg is om via rentedekking hun pensioen te laten uitkeren vanuit het rendement zonder dat daarvoor premie hoeft te worden betaald. Dan zou die groep natuurlijk rentedekking prefereren boven kapitaaldekking.

Een mooie gedachte kan werkelijkheid worden, want dat is precies de situatie waarin de meeste verplichte pensioenfondsen nu verkeren. Het zijn renteniersfondsen geworden. De vraag is gerechtvaardigd, hoe dat zo gekomen is, want bij de oprichting van deze fondsen in de eerste helft van de vorige eeuw kregen zij geen berg geld mee om te beginnen.

Dat komt omdat de premie van het begin af aan de hoge, dus voorzichtige, kant is gezet. In de pensioenpremie is een forse risicopremie opgenomen om de forse risico’s te pareren, wanneer die zich voordoen, bijvoorbeeld een kelderen van de beurs en dus van de waarde van de pensioenreserves. De kans dat zulke risico’s zich ook echt voordoen is klein.

Bovendien toont de praktijk, dat zulke fluctuaties in golfbewegingen optreden en dus uit-evenen in de tijd. Bij de commerciële verzekeraars is de risicopremie een voorname winstbron. De raison d’être van de pensioenverzekering is immers dat de risico’s van het individu worden overgenomen door de verzekeraar en daarvoor vraagt de verzekeraar een prijs.

Wanneer de buffer voor kwade kansen groot genoeg is geworden, worden de jaarlijkse winsten uitgekeerd aan de aandeelhouders. De berg wordt dan niet groter meer, maar blijft op niveau. Daarnaast wordt natuurlijk winst gemaakt op de beleggingen.

Bij de verplichte pensioenfondsen zonder winstoogmerk ligt dat anders. Zij keren hun winst niet uit. Wanneer de risico-opslag in de premie blijft, impliceert dat dus dat de berg steeds groter wordt. Tel daarbij op de vruchten van een goed beleggingsbeleid en zo is het gekomen dat de verplichte pensioenfondsen zulke grote vermogens hebben die nog elk jaar groeien.

In feite zijn de vermogens zo groot geworden dat de meeste pensioenfondsen zich kunnen gaan gedragen als renteniersfonds. Er hoeft helemaal geen premie meer betaald te worden, want de pensioenuitkeringen worden meer dan gedekt uit het binnen-vloeiende rendement.

Het transitiepad van hier naar daar

Het huidige pensioenstelsel bestaat dus in feite uit twee extremen. Enerzijds het commerciële kapitaaldekkingsstelsel en anderzijds het solidaire pensioenfondsstelsel. Wij zagen dat elk pensioenfonds zonder winstoogmerk en zonder aandeelhouders automatisch een steeds meer aangroeiende reserve zal krijgen, wanneer de populatie naar omvang en leeftijdsverdeling ongeveer gelijk blijft en de premies en pensioenuitkeringen ook ongeveer gelijk blijven. En op een bepaald ogenblik is de reserve dan zo groot geworden dat het fonds zich kan gaan gedragen als een renteniersfonds.

Het proces vanaf de oprichting van het fonds tot deze voldragen situatie duurt een aantal decennia. In feite is er sprake van een zeer geleidelijke overgang van de ene situatie naar de andere. De vraag is dan natuurlijk wat een fonds op dit pad van hier naar daar moet doen met de premies. Een tweede vraag, die juist nu actueel is, is de vraag wat dit impliceert voor de individuele ‘potjes’ die men nu zo graag wil opzetten.

Allereerst zij nogmaals gesteld, dat in een volledig rentedekkingsstelsel geen premie behoeft te worden geheven. Dit suggereert dat op het pad van hier naar daar de premie gedurende de overgangsperiode kan dalen naar nul. In de tweede plaats is het vermogen van het renteniersfonds te vergelijken met de ‘kip met gouden eieren ‘. Die moet je natuurlijk niet slachten maar rustig laten voortleven. De deelnemers zijn tijdelijke passanten, die na hun pensionering een pensioenuitkering krijgen uit het fonds, waarvoor ze geen premie hebben betaald.

Het is duidelijk dat, zo er al virtuele eigendomsrechten waren van de deelnemers in het oude systeem, die rechten verdampen naarmate de overgang van kapitaaldekking naar rentedekking verder vordert. In een dergelijk rentedekkingssysteem waar geen premie wordt betaald, zijn er geen individuele eigendomsrechten te definiëren en passen dus ook geen individuele potjes.

Wanneer kunnen we stellen dat een systeem als rentedekkingsstelsel kan functioneren? Wanneer we kijken naar het Nederlandse pensioenstelsel als één geheel en we aannemen dat het gemiddelde reële (dus voor inflatie gecorrigeerde) rendement voorzichtig geschat ca. 2% bedraagt en de jaarlijkse inflatie-gecorrigeerde uitkeringen in euro’s van nu 32 miljard zijn, dan zou zo’n fonds 32/0,02 = 1600 miljard groot moeten zijn. En dat is precies de omvang van alle pensioenfondsen in Nederland bij elkaar.

Natuurlijk zal de waarde van dat fonds over de jaren fluctueren en dat geldt ook voor de rendementen. Maar een fonds dat 49 jaar lang de uitkeringen kan betalen met nul premie en nul rendement voordat het echt leeg is, hoeft zich naar alle waarschijnlijkheid geen zorg te maken over een mogelijk faillissement. En mocht de nood aan de man komen, dan kan ook tijdelijk weer een premieplicht worden ingevoerd.

Wat impliceert dit voor het Nederlandse pensioen systeem?

In Noorwegen zijn grote fondsen gecreëerd die gevoed worden uit de oliebaten en waar men allerlei goede dingen mee doet. Wij hadden een fonds voor de aardgasbaten maar dat is verjubeld. Wij hebben nu een mooie kans om zo’n nieuw fonds in het leven te roepen.

Het Nederlandse pensioenstelsel in zijn totaliteit heeft op dit moment zoveel gespaard dat men in staat is van nu als een rentedekkingssysteem door het leven te gaan.

Dat betekent:

-geen premie, geen individuele potjes, geen invaren, geen premiedekkingsstelsel, geen dekkingsgraad berekening, geen rekenrente, geen pensioenakkoord, geen premieregeling (DC),

-wel indexatie, wel handhaven van de uitkeringsregeling (DB), en wel toezicht door DNB of een andere autoriteit.

Op het moment betalen werkgever en werknemer samen de pensioenpremie. Verlaging of zelfs op nul stellen van de premie betekent een aanzienlijke vermindering van de loon- en administratiekosten voor de werkgever en een verhoging van het nettoloon voor de werknemer. Een win-win situatie dus.

De overheid belast nu het pensioeninkomen. De eventuele premie kan nog steeds worden afgetrokken voor de fiscus. In deze verandert niets, behalve dat er waarschijnlijk minder premie wordt afgetrokken en meer inkomen wordt belast. De operatie verloopt dus per saldo positief voor het overheidsbudget.

Het enige probleem ligt misschien bij diegenen die in het verleden premie hebben betaald en daardoor meegeholpen hebben aan het verzamelen van dit gigantische vermogen. Zij kunnen zich verongelijkt voelen, maar ik zie daar geen doorslaggevende reden in om het pad naar rentedekking niet in te slaan.

Slot

Ik begrijp heel wel dat vele lezers deze beschouwing met groeiende verbazing hebben gelezen. Kan dit waar zijn? Mijns inziens ligt hier een reële mogelijkheid om uit de huidige pensioenmalaise te komen en wacht deze beschouwing alleen op implementatie. Natuurlijk zullen er in de praktijk nog hobbels te nemen zijn, met name omdat deze analyse is gebaseerd op een gemiddeld fonds, terwijl in werkelijkheid sommige fondsen nog niet voldoen aan de renteniersstatus en dus ook nog niet deze gelukzalige status kunnen ingaan.

Maar moet dan de meerderheid van de fondsen die al wel over voldoende vermogen beschikken doorgaan met het kapitaaldekkingsstelsel, terwijl zij in feite een uitpuilende spaarpot hebben die hen overrijp maakt om te gaan rentenieren?

Dit denken mag gekwalificeerd worden als out-of-the-box- denken. Toch lijkt het verstandig dit ‘happy end‘ als mogelijke uitweg uit ons pensioendrama serieus te nemen. Het is in ieder geval een serieus alternatief voor het gedrocht dat wij met het Pensioenakkoord in het leven dreigen te roepen. Het is nog niet te laat.

Bernard M.S. van Praag is emeritus Universiteitshoogleraar Economie bij de Universiteit van Amsterdam. Zowel Van Praag als Wynia’s Week-columnist Eduard Bomhoff schrijven van tijd over het in menig opzicht opzienbarende beheer van de Nederlandse pensioenreserves, die verhoudingsgewijs tot de grootste ter wereld behoren. Steunt u dergelijke broodnodige berichtgeving door Wynia’s Week? Doneren kan via de bankrekening van Wynia’s Week NL94 INGB 0006 3945 08 of HIER. Hartelijk dank!

Het bericht Onze pensioenfondsen kunnen verder zonder uw pensioenpremie! verscheen eerst op Wynia's Week.

Veel gepensioneerden waren best bereid om een paar jaar af te zien van indexatie, omdat de autoriteiten, te weten het kabinet, De Nederlandsche Bank, de SER, vele hoogleraren en politici, in koor beweerden en nog steeds beweren dat het pensioenstelsel dreigt om te vallen, wanneer er wel geïndexeerd zou worden. Al met al is het gecumuleerde koopkrachtverlies van het pensioen ultimo 2021 voor gepensioneerden opgelopen tot ongeveer 20 %.

Op minimumniveau betekent een AOW-uitkering van (afhankelijk van de huishoudenssituatie) een maandelijks bedrag van ca. €1600 netto plus een pensioen van ca. €500. Wanneer het pensioen niet wordt geïndexeerd, dan impliceert dat dus een koopkrachtverlies van ca. €100 per maand.

Met hoge inflatie loopt de schade nog verder op

Het ziet er naar uit dat er de komende jaren voor veel pensioenregelingen geen indexatie inzit, dus een verder verlies van minimaal 10% in 2026 is zeer waarschijnlijk, waarmee het aanvullend pensioen dan nog eens ca. €50 per maand verloren heeft. Wanneer de inflatie in de komende jaren aantrekt, zullen deze verliezen nog hoger uitvallen. Uiteraard gelden zulke verliezen ook voor hogere pensioenen, maar daar doet het wat minder pijn.

Voor de actieven ligt het niet veel anders. Zij merken het alleen niet zo direct. Zij bouwen pensioenrechten op en hopen na hun pensionering op ca. 80 % van hun middeninkomen. De waarheid is echter dat ook hun opgebouwde pensioenrechten niet worden geïndexeerd. Zij zullen dus na hun pensionering ook hard geraakt worden door de niet-indexatie van hun gedurende hun werkende leven opgebouwde pensioenrechten.

Deze situatie geldt niet voor alle pensioenfondsen, maar wel voor bijvoorbeeld deelnemers van ABP, Zorg en Welzijn, PMT, en PME, dat wil zeggen voor meer dan de helft van de actieve beroepsbevolking en de gepensioneerden. Alleen al bij ABP zijn er ca. 3 miljoen deelnemers.

Eindelijk begint de PvdA in de Tweede Kamer nu te twijfelen over de noodzaak van deze al 13 jaren durende indexatiestop en heeft het parlementslid Gijs van Dijk een motie ingediend om voor de fondsen die een dekkingsgraad hebben van meer dan 105% het indexeren voor komend jaar weer mogelijk te maken.

Maar helaas: de grootste fondsen ABP, Zorg en Welzijn, PMT, en PME hebben een dekkingsgraad onder de 105%. Zelfs de fondsen die boven de 105% uitkomen, zullen slechts heel beperkt kunnen indexeren met bijvoorbeeld een 0,5% volgens de geldende spelregels.

Kortom, zelfs als de motie Van Dijk wordt aangenomen zal het een dode mus blijken. Bovendien eist de minister voor zijn medewerking dat partijen zijn nieuwe nog niet eens in detail bekende wetsvoorstel ‘Wet toekomst pensioenen’ over het nieuwe pensioenstelsel aanvaarden. Dat is niet minder dan politieke chantage. De minister heeft overigens zelf het onbehoorlijke van zijn eis ook ingezien en zijn voorwaarde teruggetrokken.

Verkeren de Nederlandse pensioenfondsen in een noodsituatie?

Dit is de hamvraag. Zo langzamerhand wordt door velen getwijfeld. Integendeel, velen denken dat de meeste fondsen bulken van het geld. De traditionele beschouwingswijze die door DNB wordt uitgedragen en die leidt tot deze sombere uitspraken is simpel weg niet realistisch. Die analyse draait om de confrontatie van het aanwezige vermogen met de waarde van de toekomstige verplichtingen van een fonds.

Stel dat het fonds nu een vermogen heeft van €1000 en volgend jaar een pensioen moet uitkeren van €1000 dan is de dekkingsgraad juist 100%. Rekent men echter mee dat dit jaar nog een rendement van 6% op de reserve gemaakt kan worden, dan is de dekkingsgraad 106%. Kan men slechts 0,5% rendement verwachten, dan is de dekkingsgraad slechts 100,5%.

DNB laat laagrenderend beleggen èn schat rendementen laag in…

De waarde van de dekkingsgraad hangt dus mede af van de inschatting van het rendement dat men in de toekomst kan maken. Dit simpele voorbeeld staat model voor de bepaling van de dekkingsgraad van pensioenfondsen. DNB gaat voor de inschatting van het toekomstige rendement uit van de rente die op Duitse en Nederlandse staatsobligaties wordt gemaakt, en die is mede door het beleid van de Europese Centrale Bank (ECB) al jaren laag en tegen de 0 %.

Pensioenfondsen beleggen mede op aanwijzing van DNB ongeveer 30% van hun vermogen in zulke laagrentende obligaties. Toch zijn de fondsen door goed beleggen in staat gedurende het laatste decennium een gemiddeld jaarlijks rendement van 6 % te realiseren.

Bij de DNB-keuze voor het lage rendement op staatsobligaties scoren de fondsen een gemiddelde dekkingsgraad van om de 100%. Wanneer men uit zou gaan van een toekomstig rendement van ca. 2,5% zou die dekkingsgraad op ca. 130% uitkomen. Bij 6% toekomstig rendement nog veel hoger.

Uiteraard fluctueert het rendement en de waarde van het belegd vermogen van jaar tot jaar, en daarmee fluctueert de dekkingsgraad dus ook. We moeten ons niet té rijk rekenen, en daarom is een zekere voorzichtigheid geboden. Dat is de reden dat DNB aanstuurt op een dekkingsgraad van ca. 130% om het fonds ‘gezond ‘ te noemen en daarmee een permanente inflatiecorrectie goed te keuren. Die waarde lijkt op zich acceptabel.

Wat is een reëel rendement?

Blijft de vraag welk rendement men voor de toekomst inschat. En hier is DNB met haar keuze voor een rendement van ca. 0,5% extreem voorzichtig, té voorzichtig, en ieder geval voorzichtiger dan alle pensioenautoriteiten in vergelijkbare landen.

En door die te grote voorzichtigheid lopen gepensioneerden én actieven al 13 jaar koopkrachtverliezen op. Eduard Bomhoff wijst er in zijn recente bijdragen in Wynia’s Week bovendien op dat de technische analyse van DNB en CPB kwestieus is.

De keuze voor een voorzichtige dekkingsgraad maar ook voor een voorzichtige, dus hoger dan strikt noodzakelijke, premie leidt ertoe dat een buffervermogen wordt aangelegd. En dat buffervermogen stijgt elk jaar doordat elk jaar een voorzichtige premie- berekening plaats vindt.

Bij ABP vindt bijvoorbeeld de premieberekening plaats op de veronderstelling dat het toekomstige rendement op 2,5% zal liggen, terwijl in feite gedurende het laatste decennium 6% gescoord is. En op die buffer wordt ook weer rendement gescoord. ABP heeft trouwens het voornemen die rekenrente omlaag te brengen naar 2% met ingang van volgend jaar met als gevolg bij gelijkblijvende premie een lagere opbouw van rechten, dus een lager pensioen.

Grafiek en tabel spreken boekdelen

Een en ander heeft geleid tot de historische ontwikkeling sinds 2009 zoals weergegeven in onderstaande grafiek. De cijfers, ontleend aan DNB -statistieken, zijn in onderstaande tabel samengevat.

De witte staven geven de ontwikkeling van het pensioenvermogen (PV) aan over de periode 2009-2020. De onderstaande tabel geeft een groei aan van € 687 miljard in 2009 naar €1692 miljard ultimo 2020.

De nauwelijks te onderscheiden staafjes op de horizontale as zijn de premie -ontvangsten en de uitkeringen. We zien dat de premieontvangsten nagenoeg gelijk zijn aan de uitgaven aan pensioenuitkeringen. We zien dat bij deze gigantische reserve de jaarlijkse inkomsten en uitgaven er nauwelijks meer toe doen. In deze grafiek staan de zwarte staven voor het vermogen, wanneer er wel zou zijn geïndexeerd. Het timmermansoog geeft aan dat dat zonder bezwaar zou hebben gekund; de vermogensontwikkeling zou slechts marginaal minder zijn geweest.

De stippellijn in de grafiek geeft aan wat nodig zou zijn om 10 jaar lang de uitkering te doen onder de irreële veronderstelling dat er geen premies zouden binnenkomen en geen rendement zou worden gemaakt. Het blijkt dat ca. 300 miljard in 2020 genoeg zou zijn geweest, terwijl het werkelijke vermogen bijna 1700 miljard was.

Wanneer is er een evenwichtige situatie in het fonds?

Dat is wanneer de inkomende geldstroom ongeveer gelijk is aan de uitgaande stroom. Dus: Premies plus rendement = uitkeringen.

Hoe zat dat in 2020?

De werkelijke situatie was:

34 (premies) + 90 (rendement) >> 32 miljard (uitkeringen) (2020)

Dat betekent dus dat in 2020 de reserves weer versterkt zijn met € 92 miljard.

Waarvoor dient deze doorgeslagen spaarmanie?

Er is volop ruimte voor indexatie, voor verlaging van de premie of verhoging van de pensioenen – of een combinatie daarvan. Zelfs wanneer er geen premie werd betaald zou er nog een overschot zijn van (90- 32) = 58 miljard op jaarbasis.

Het bericht Uitblijven indexatie leidt nu tot nood bij pensionado’s en straks bij de werknemers van nu verscheen eerst op Wynia's Week.

Het CDA lijkt geen stabiele partner. Daarmee is een meerderheidskabinet uit zicht. De algemene wijsheid, in het voordeel van de VVD, wil dat regeren door een minderheidskabinet ondoenlijk is, maar is dat zo?

Geen rampen

Kijken we in de eerste plaats naar de praktijk. In de Scandinavische landen zijn er in de laatste honderd jaar tientallen minderheidskabinetten geweest, zonder dat dit geleid heeft tot rampzalige situaties.

In Nederland liggen verschillende mogelijkheden voor de hand. In de eerste plaats een VVD-CDA kabinet met 49 zetels. In de tweede plaats kan men denken aan een kabinet van D66, CDA, PvdA en GroenLinks, dat op 56 zetels kan rekenen. In de derde plaats behoort de combinatie VVD-D66-PvdA-GroenLinks met 75 zetels tot de mogelijkheden.

Kabinet uit het midden wordt niet gauw gevloerd

Is zo’n kabinet stabiel? Natuurlijk is het zo dat zo’n kabinet te allen tijde gevloerd kan worden door de gezamenlijke oppositie. Maar zal dat ook gebeuren?

De kans daarop lijkt klein voor een kabinet uit het midden van het politieke centrum, omdat de oppositie kan worden opgesplitst in een linker- en een rechterflank. Het enige wat de oppositie samenbrengt, is een collectieve afkeer van het zittende minderheidskabinet.

De onderlinge liefde tussen rechter- en linkerflank is verder afwezig, en een ander geloofwaardig kabinet, steunend op de rechter- én de linkerflank, bijvoorbeeld bestaande uit CDA, VVD, PVV, en PvdA en SP lijkt onwaarschijnlijk.

Bij een vleugelkabinet, zowel links tot extreemlinks, als voor een uitgesproken rechts kabinet, ligt het natuurlijk anders. Zo’n kabinet is geen lang leven beschoren.

Meerderheidskabinet muilkorft iedereen

Het nadeel van een meerderheidskabinet hebben wij de laatste jaren gedemonstreerd gekregen. De 74 zetels grote oppositie heeft er in feite bijgezeten als Jan-met-de-korte-achternaam.

Dat heeft geleid tot een duidelijke kwaliteitsvermindering van de oppositie. Wanneer er immers geen reële kans lijkt om ook eens mee te regeren, moet de parlementariër wel van erg idealistisch hout gesneden zijn om het lang vol te houden.

Maar ook de leden van de coalitiefracties zijn in feite gemuilkorfd door het tot op de millimeter uitgedetailleerde regeerakkoord. De kwaliteit van het parlementaire debat en daarmee de kwaliteit van de politieke besluitvorming loopt dan ook zienderogen achteruit.

Er komt weer een echt debat

En op langer zicht geldt dat ook voor de democratie als zodanig. Dit is niet alleen een theoretische analyse. We hebben het de laatste jaren voor onze ogen zien gebeuren. Een parlement bestaande uit machteloze jaknikkers en even machteloze nee-knikkers.

Tegen deze achtergrond zijn de voordelen van een minderheidskabinet duidelijk. Het kabinet is gedwongen meerderheden in het parlement te zoeken  want de automatische meerderheid is weg. Daardoor komt er weer een echt debat en, nog meer essentieel, echte keuzes in zicht.

Kabinet zonder tegenmacht wordt zelfgenoegzaam

De nadelen van een meerderheidskabinet, dat wil zeggen een kabinet zonder externe controle en tegenspraak, zoals bij de kabinetten-Rutte, is nu voor iedereen wel pijnlijk duidelijk. Zo’n kabinet zonder tegenmacht wordt zelfgenoegzaam en verliest het vermogen tot zelfkritiek.

Daardoor is het ernstig tekortgeschoten bij onder andere woningbouw, defensie, zorg, ict-structuur, toeslagen,  pensioenpolitiek, onderwijs, de verschuiving van rijkstaken naar de gemeentes, en dat bouquet zou zonder moeite verder kunnen worden aangevuld. Het kabinet nam geen nota van kritiek van buiten.

Geen ellenlange kabinetsformaties meer

Wanneer we ons zelf bevrijden van de idee-fixe dat slechts een meerderheidskabinet ons land kan regeren, dan kunnen we ook afstappen van de ellenlange kabinetsformaties. In veel andere landen is de formatie van een nieuwe regering een kwestie van enkele weken.

De langdurende kabinetsformaties vindt men juist in die landen die vasthouden aan de fictie van de noodzaak van een meerderheidskabinet, bijvoorbeeld  in Israël, België en Nederland.

Het bericht Kies nou eens voor een minderheidskabinet verscheen eerst op Wynia's Week.